Có chuyện tuyệt thực trong tập khí công?


Theo bác sĩ Lê Văn Vĩnh, một người nghiên cứu về khí công đã lâu, thì khí công bắt nguồn từ Ấn Độ, được đưa sang Trung Quốc và kể từ đó phát triển ra hàng trăm môn phái khác nhau.

Hiện nay có hai trường phái chính là khí công Ấn Độ (còn gọi là yoga, đã có ở Ấn Độ từ gần 5.000 năm và cũng có nhiều môn phái khác nhau). Trường phái khí công Trung Quốc cũng có hàng trăm môn phái khác nhau. Nhưng, dù có thuộc môn phái nào, thì khí công cũng hướng đến sự trường thọ, đem lại sức khỏe tốt cho con người.

Còn theo lương y Vũ Quốc Trung (hội viên Hội Đông y VN), tác dụng của khí công theo quan niệm của y học cổ truyền là “Dục đắc bất lão, hoàn tinh bổ não” (ý nói muốn trẻ mãi lâu già thì phải tập luyện, chăm sóc bồi bổ trí não; tập khí công để khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ).

Luyện khí công tức là công phu luyện thở gồm có hai loại: tĩnh công (ngồi để điều tức – là thở); và động công (múa với nhiều động tác, kèm với thở hít đúng phương pháp).

Theo các nhà chuyên môn, việc tập khí công cần có người hướng dẫn, tập đúng phương pháp, bài bản, phù hợp sức chịu đựng của cơ thể… nếu không sẽ bị “tẩu hỏa”, không đem lại kết quả mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Khí công cũng không phải là phương pháp trị bá bệnh, mà tập khí công nhằm tăng tuổi thọ, nâng cao sức chịu đựng của cơ thể, phòng ngừa bệnh tật.

Thông tin truyền miệng

Những năm gần đây, có một số người truyền miệng nhau về biện pháp tuyệt thực kết hợp tập khí công để phòng, chữa bệnh.

Bác sĩ Lê Văn Vĩnh cho rằng: “Phần lớn sự truyền miệng về nhịn ăn khi tập khí công xuất phát từ những người Việt ở Mỹ về, họ cũng đưa ra một số tài liệu nói về nhịn ăn, cho rằng “nhịn ăn là để tẩy rửa cơ thể”, nhưng những tài liệu này không rõ xuất xứ. Cả hai trường phái khí công ở Ấn Độ và ở Trung Quốc đều không nói về việc nhịn ăn, mà có nói về phương pháp dinh dưỡng hợp với dưỡng sinh bốn mùa. Nếu nói khí công mà nhịn ăn là phi khoa học, vì kinh tỳ (tỳ vị) là nơi vận chuyển khí từ thức ăn để đi qua kinh lạc nuôi cơ thể. Thức ăn biến thành khí gọi là thủy cốc khí, thì cần phải có thủy cốc khí (rau quả, cơm nước…) để nuôi cơ thể. Nếu thiếu nó thì cơ thể sẽ không có khí, bị diệt vong”.

Một người có chuyên môn về khí công khác là lương y Phan Cao Bình cho biết: “Trong các môn phái của khí công, không nói về chuyện nhịn ăn hoàn toàn, mà có nói về phương pháp ăn uống thích hợp, ăn kiêng, kết hợp với những bài tập luyện. Những năm gần đây, một số trường phái không chính thống, để gọi là “làm mới” môn phái, họ đã ưu tiên đưa biện pháp nhịn ăn lên hàng đầu rồi truyền tai nhau. Đây là điều rất nguy hiểm! Gần đây, cũng có một người Việt ở nước ngoài về có đến gặp tôi và nói về biện pháp nhịn ăn trong tập khí công, ông cũng đưa chuyện nhịn ăn lên hàng đầu, nhưng tôi không cổ xúy cho điều này”.

Tương tự, lương y Vũ Quốc Trung cũng nói: “Ở các trường phái, môn phái của khí công không có chuyện khuyên về nhịn ăn hoàn toàn”.

“Đã có một số trường hợp tại nước ngoài người ta chết vì kiểu nhịn ăn và khổ luyện”, lương y Phan Cao Bình khuyến cáo.

Một số lưu ý khi tập khí công

Theo bác sĩ Lê Văn Vĩnh, tập khí công cần tập trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 1 giờ. Nếu tập lúc no quá sẽ bị khí trệ; nếu tập lúc đói quá sẽ bị khí loãng và mất khí. Lưu ý không nên tập trong phòng lạnh (nhiều người hay mắc lỗi này). Bất cứ môn tập khí công nào cũng nên tránh những tà khí có hại cho cơ thể, đó là: Hàn (không tập ngoài trời lạnh quá), phong (không tập ngoài trời có gió nhiều quá), thấp (không tập nơi ẩm thấp)… Phụ nữ đang mang thai không được tập khí công, vì những động tác thở dễ làm động thai.

Còn theo lương y Phan Cao Bình, nên tập mỗi ngày 1-2 lần, mỗi lần chừng 30 phút, và tập lúc sáng sớm là tốt nhất.

Bác sĩ Lê Văn Vĩnh cũng cho biết, trước đây ông cũng đã từng gặp người có bệnh mãn tính, có người mắc ung thư, và họ đã nghe theo một “trường phái” nào đó hướng dẫn nhịn ăn, tập khí công, nhưng không hề hết bệnh, mà bệnh còn nặng hơn. “Phần lớn, với những người này, khi có vấn đề, hậu quả gì do nhịn ăn, thì họ và người thân ít khi nói ra sự thật”, bác sĩ Vĩnh nói.

“Vào thất”

Chúng tôi cũng gặp ông T.M.Q (người đã từng có 10 năm theo tập khí công). Ông Q. nói: “Cần biết rằng, tập khí công và nhịn ăn phải có phương pháp khoa học, chứ không phải nhịn hoàn toàn trong ăn uống, nếu lạm dụng rất nguy hiểm tính mạng”. Ông Q. cho biết, có 3 “trường phái” truyền nhau mà ông biết khi “vào thất” (nhịn ăn) trong tập khí công, đó là: nhịn ăn (chỉ uống nước lã); nhịn ăn, chỉ uống nước dừa; và nhịn ăn uống nước chanh đường (nhịn ăn mấy ngày liên tiếp).

Theo ông Q., cách nhịn ăn uống nước chanh đường là hợp lý nhất, vì đường có năng lượng nuôi cơ thể; và lưu ý, với những người mới “vào thất” lần đầu thì một thất chỉ tối đa từ 3-7 ngày, một năm chỉ được “vào thất” 1 lần như thế. Chỉ những bậc thuộc hàng sư phụ, cao tăng thì một năm mới có thể tiến hành 2-3 thất! Trong lúc “vào thất”, pha nước chanh đường để sẵn, hễ thấy đói là uống thay cơm nuôi cơ thể; và phải có người hộ thất – có sư phụ (người hướng dẫn) giám sát trong lúc “vào thất”, nếu thấy không ổn thì sư phụ sẽ cho “ra thất” để không bị nguy hiểm. Mục đích “vào thất” là để thanh lọc cơ thể (trong lúc cơ thể không tiếp nhận nhiều loại thức ăn, dầu mỡ). Thường khi “vào thất” sẽ giảm 2-3 kg. Lúc mới “ra thất” phải ăn nhẹ, thức ăn dễ tiêu và phải có thầy hướng dẫn cách thở đúng…

Theo lương y Phan Cao Bình: “Việc “vào thất” cũng có một số người áp dụng, nhưng không phải nhịn ăn hoàn toàn”.

Thanh Tùng

https://thanhnien.vn/suc-khoe/co-chuyen-tuyet-thuc-trong-tap-khi-cong-368154.html

Chạy bộ khí công


Phong trào tập chiwalking và chirunning, tạm gọi là đi bộ khí công và chạy bộ khí công, do Danny Dreyer khởi xướng gần đây đã lan rộng ra nhiều nơi ở Mỹ và cả Việt Nam.

Đây là môn thể thao mô phỏng cách di chuyển của khí công. Các bước đi – chạy không theo phản xạ thông thường mà được luyện tập điều khiển bằng lý trí và nội lực nên di chuyển rất nhẹ nhàng, ít hao tốn sức cơ bắp, hạn chế đau khớp ở chi dưới.

Bước đi cơ bản gồm ba yếu tố: luôn giữ thẳng trục cột sống từ đầu xuống chân khi bước tiếp đất, bước tới rất ngắn gần với trục cơ thể, khớp gối hầu như giữ thẳng hoặc gập rất nhẹ. Kiểu đi bộ khí công thả lỏng cơ bắp, tiêu tốn ít năng lượng, đi đường dài không bị mệt mỏi. Kiểu chạy bộ khí công phải hơi nghiêng người sao cho trọng tâm luôn dồn về phía trước, bước chân tới không được nâng cao gối hoặc bước quá dài.

Cấu trúc sải chân khi đi bộ và chạy bộ chỉ bao gồm từ trục cơ thể về phía sau, hầu như không có phần bước sải tới trước như bình thường. Cách di chuyển này không có bước giậm tạo đà nên các khớp ở chi dưới chịu rất ít lực tì đè. Lực đẩy tới trước chủ yếu nhờ vào sự nghiêng người và sức bật của bàn chân.

Nguyên tắc khinh hành

Cội nguồn võ thuật – Khí công được xem là cội nguồn căn bản của võ thuật phương Đông, qua đó tìm cách phát huy tối đa khả năng về sức mạnh, sự chịu đựng, tốc độ thậm chí có thể vượt xa người bình thường. Ngày nay khí công vẫn được ứng dụng để rèn luyện sức khỏe, chủ yếu để tăng sức bền và sự dẻo dai cơ thể.

Chương trình làm quen thường trải qua ba tuần, chú trọng tập luyện kỹ thuật nhuần nhuyễn hơn là tốc độ. Có thể tập xen kẽ di chuyển kiểu bình thường với kiểu khí công, chạy bộ mệt thì chuyển sang đi bộ. Người lớn tuổi, đau khớp, bệnh tim mạch có thể tập cách đi bộ khí công thật dễ dàng.

Di chuyển như thế trong võ thuật phương Đông thuộc về ngoại gia khinh công, có nhiều tên gọi như khinh hành, thần hành công, phi hành công, thiên lý độc hành… Khinh hành là cách đi đứng nhẹ nhàng, nhanh nhẹn, uyển chuyển và vững chắc của người có tập luyện khí công và võ thuật. Các nguyên tắc căn bản sau đây của khinh hành sẽ giúp người tập đi bộ – chạy bộ khí công có hiểu biết đúng đắn và phương pháp luyện tập gần với nguyên bản hơn:

Nhu thượng thân: thân trên thả lỏng, lưng thẳng tự nhiên, đầu như được cột một sợi dây đặt trên cổ, mắt nhìn thẳng.

Nhi tức: hít thở sâu bằng bụng dưới, tự nhiên như trẻ thơ.

Tấn trọng bộ khinh: như bước chân của hổ, dáng điệu uyển chuyển vững vàng mà bước chân thật nhẹ, không gây tiếng động.

Lực xuất đan điền: tưởng tượng khí lực ở bụng dưới, từ đó phát ra cho hai chân di chuyển – tương đương với lực giữ vững trục cơ thể gồm sức mạnh các cơ bụng và cơ dựng sống, được ứng dụng trong hầu hết môn thể thao có di chuyển.

Kiên bình: hai vai bằng nhau, cả thân trên hơi nghiêng về phía trước, di chuyển trên mặt phẳng ngang với mặt đất – là điểm mấu chốt giữ cho tim không bị nhồi lên xuống theo nhịp chân, không tăng nhịp đập quá mức và bàn chân giảm áp lực đạp xuống mặt đất.

Dễ té ngã

Chiwalking và chirunning chính là phần sơ cấp của khinh hành. Người học võ còn phải tập thêm cách giữ thăng bằng, di chuyển lùi, cách té ngã, rèn luyện các giác quan như nhãn lực, nhĩ lực… Cấp cao hơn sẽ học di chuyển với binh khí, giao đấu khi đang khinh hành. Ưu điểm lớn nhất là sức lực được bảo tồn và ít mất nước qua mồ hôi. Nhiều môn phái ở Trung Quốc và Nhật Bản vẫn còn dạy khinh hành như aiki jitsu, ninjitsu…

Môn đi bộ – chạy bộ khí công dựa trên sự lệch trọng tâm nên có nguy cơ té ngã. Người luyện tập nên có dụng cụ bảo hộ khớp gối, khuỷu tay, găng tay da, mũ bảo hộ (nếu địa hình gồ ghề). Giày chạy nên chọn loại có đế bằng, mỏng, dẻo để uốn theo bàn chân.

Bãi cát ướt ở bờ sông, bờ biển là nơi lý tưởng nhất để tập luyện vì té ngã không sao. Di chuyển kiểu khí công làm cát ít lún hơn bình thường, có thể nhìn độ lún gót chân để thẩm định mức độ tiến bộ. Lưu ý bàn chân tiếp đất theo cơ chế lăn từ gót đến mũi như bình thường chứ không được chạy nhón gót.

Người béo phì không nên tập môn này. Ngoài ra, vì bàn chân cần phải dẻo và có sức bật tốt nên cũng không khuyến khích các trường hợp có vấn đề ở bàn chân như bàn chân bẹt, vòm bàn chân quá cao, viêm gân gót, viêm cân gan chân…

BS TÔ MINH CHÂU (Hội Y học thể thao TP.HCM)

https://tuoitre.vn