Mẹo đơn giản để kiểm soát căng thẳng trong dịch COVID-19


Giảm căng thẳng mùa dịch covid

Dịch COVID-19 ảnh hưởng lớn đến cuộc sống mỗi người, nỗi lo về dịch bệnh, công việc, tài chính đi xuống… cùng với giãn cách xã hội khiến nhiều người cảm thấy căng thẳng, bị cô lập…

Mẹo đơn giản để kiểm soát căng thẳng trong dịch COVID-19 - Ảnh 1.
Người dân tìm đến các bác sĩ tâm lý để điều trị các bệnh liên quan đến stress, lo lắng trong mùa dịch COVID-19 – Ảnh: H.N.

Bác sĩ Nguyễn An Pháp – đơn vị điều trị ban ngày, Bệnh viện Đại học Y dược cơ sở 3 – cho biết biểu hiện của căng thẳng như: cảm giác sợ hãi, tức giận, buồn bã, lo lắng hoặc thất vọng; thay đổi về cảm giác thèm ăn, mong muốn và sở thích; khó tập trung và đưa ra quyết định; khó ngủ hoặc gặp ác mộng…

Dưới đây là những cách bạn có thể giúp bản thân, những người khác và cộng đồng của bạn kiểm soát căng thẳng.

Tập thể dục đều đặn

Trong khi các phòng tập thể dục, tập gym đóng cửa và giãn cách xã hội được áp dụng, vẫn có thể tham gia các bài tập thể dục nhịp điệu tại nhà, có thể giúp giảm hormone căng thẳng của cơ thể và duy trì sức khỏe, thái độ tích cực và hoạt động như là thuốc giảm đau tự nhiên. 

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh

Nên ăn nhiều các thực phẩm có hàm lượng đạm dễ hấp thụ như: tôm, cua, cá… đặc biệt là đạm có nguồn gốc thực vật như đậu nành. Các loại thực phẩm này giàu chất kẽm, vitamin B, selen, acid béo, acid amino, trytophan.

Bổ sung các loại hoa quả, rau xanh, củ như: quả mâm xôi, khoai tây, chuối, quả bơ, cam, quýt, kiwi. Những loại quả này giàu vitamin C, vitamin B, kali, axit amino… giúp làm dịu hệ thần kinh.

Quan tâm, chăm sóc người thân, thăm hỏi bạn bè

Thường xuyên liên hệ với các thành viên gia đình, bạn bè và đồng nghiệp qua điện thoại, tin nhắn, FaceTime hoặc các nền tảng ứng dụng khác. Trong thời gian giãn cách xã hội, hãy dành thời gian chăm sóc nhiều hơn cho ông bà, cha mẹ và con cái. 

Ngủ và nghỉ ngơi

Tin tức cập nhật về tình hình COVID-19 thay đổi liên tục, có thể gây căng thẳng. Căng thẳng sẽ tăng lên khi bạn ngủ không đủ giấc. Ngủ đủ giấc theo khuyến cáo giúp bạn tập trung vào công việc và kiểm soát căng thẳng. Tránh các chất kích thích như rượu, caffeine và nicotine trước khi đi ngủ.

Tập thở 

Đây là một trong những cách giảm căng thẳng đơn giản nhất vì bạn chỉ cần tập trung vào hơi thở của mình. Ngồi hoặc nằm ở một nơi yên tĩnh, hít thở sâu bằng mũi và thở ra từ từ bằng miệng hoặc mũi nếu cảm thấy dễ chịu hơn. Hít thở sâu có thể giúp bạn bình tĩnh và thư giãn. 

Dành thời gian trong thiên nhiên 

Cố gắng dành thời gian hòa mình vào thiên nhiên vì chỉ dành 20 phút để kết nối với thiên nhiên, có thể giúp giảm mức độ hormone căng thẳng. 

Ngoài ra, có thể sử dụng các loại thảo dược giúp giảm căng thẳng như: tía tô đất, trà xanh, hoa cúc trắng, lạc tiên, xông tinh dầu…

Cười

Cười tốt cho sức khỏe và giảm phản ứng căng thẳng, giúp thư giãn cơ bắp. Về lâu dài, tiếng cười còn có thể giúp cải thiện hệ thống miễn dịch và tâm trạng.

Nghe nhạc nhẹ

Nghe nhạc có thể có tác dụng thư giãn rất tốt cho cơ thể. Nhạc cụ nhịp độ chậm có thể tạo ra phản ứng thư giãn bằng cách giúp giảm huyết áp và nhịp tim cũng như các kích thích tố gây căng thẳng. 

Dành thời gian cho thú cưng

Tương tác với vật nuôi có thể giúp giải phóng oxytocin, một chất hóa học trong não giúp thúc đẩy tâm trạng tích cực.

Theo TTO

[Covid19: Đọc] Muôn Kiếp Nhân Sinh – Phần 1 và 2


Sách Muôn Kiếp Nhân Sinh – Tác Giả Nguyên Phong (ảnh Firstnews)

Hôm nay là ngày tôi nghe review sách trên youtube kênh VoizFM và mua hai quyển của bộ sách này trên tiki, lý do vì sao tôi mới nghe review sơ sơ đã chọn mua vì tôi thích người viết sách là chú Nguyên Phong, tôi đã đọc và nghe audio book nhiều sách của chú. Thời gian này hằng ngày tin tức thường đăng các ca bệnh covid19 mới nên việc giãn cách ở nhà là cần thiết, đọc sách lại là sở thích riêng, vậy nên tôi viết bài này để chia sẻ cho các bạn một tựa sách hay nếu bạn đang tìm gì đó để đọc lúc này, tôi không pr hay review sách, bạn cứ tìm hiểu các thông tin trên mạng và đọc thử , nghe thử rồi chiêm nghiệm, ngấm từng lời trong sách nhé.

Cám ơn bạn đã đọc bài viết. Nguoidentubinhduong.

Cảnh giác cú sốc lạm phát


Không thể chủ quan trước nguy cơ lạm phát ngóc đầu dậy trong năm nay, gây bất ổn cho đà phục hồi của nền kinh tế và đời sống người dân.

Giá cả nhiều loại hàng hóa phục vụ cho sản xuất kinh doanh và đời sống sinh hoạt của người dân đang tăng khá mạnh từ đầu năm đến nay. 

Ảnh: hl.co.uk

Cụ thể giá sắt thép, xi măng đã tăng 35 – 40%, bắp, đậu, cám gạo tăng mạnh 20 – 70%. Bên cạnh đó, giá các loại vật liệu thiết yếu như xăng dầu, điện, nước hay giá bất động sản, chi phí vận chuyển container cũng đồng loạt tăng theo, gây nguy cơ lạm phát trên diện rộng rất khó kiểm soát trong phần còn lại của năm.

Doanh nghiệp khóc ròng 
vì chi phí

Thép và các loại vật liệu xây dựng khác đang là nỗi lo lớn nhất của các nhà thầu xây dựng và doanh nghiệp phát triển bất động sản hiện nay. Theo ông Lê Hoàng Châu, chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, trong chi phí xây dựng thì chi phí vật liệu chiếm khoảng 60%. 

Do đó, khi giá vật liệu xây dựng tăng thì giá bất động sản đương nhiên sẽ tăng theo. Điều này có thể ảnh hưởng đến ngân sách mua nhà của người dân.

Các nhà thầu xây dựng đang đối mặt với nguy cơ thua lỗ nếu triển khai các hợp đồng thi công đã chốt giá trước đó với khách. 

Đơn cử như trong quý 1-2021, Công ty xây dựng Hưng Thịnh Incons ghi nhận doanh thu tăng lên 1.160 tỉ đồng, nhưng lợi nhuận gộp giảm mạnh chỉ còn 103 tỉ đồng, do biên lợi nhuận rớt 22,1% xuống chỉ còn 8,9%. Sau khi trừ đi tất cả chi phí, lãi trước thuế của công ty giảm tới 58%, xuống mức 48 tỉ đồng.

Theo Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), các nhà thầu xây dựng cả nước đang đứng trước nguy cơ vỡ trận, phá sản do giá thép tăng phi mã từ đầu năm đến nay. 

Còn Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) dự báo giá thép có thể tăng đến tận hết quý 3-2021 khi nhìn vào những gì đang diễn ra ở Trung Quốc, Mỹ, Ấn Độ, EU và nhiều thị trường lớn khác.

Ở ngành chăn nuôi, áp lực tăng giá cũng đang lớn dần không kém. Giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước đã tăng trung bình 5 – 6 đợt với mức tăng 200 – 300 đồng/kg/lần.

Tổng mức tăng chung là 10 – 15%. Trong sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp, giá nguyên liệu thông thường chiếm khoảng 80 – 85% so với giá thành sản xuất. 

Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến mùa vụ chăn nuôi mới của các hộ nông dân và kế hoạch kinh doanh của các doanh nghiệp chế biến trong ngành.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 giảm 0,04% so với tháng trước. Tuy nhiên nếu so với tháng 12-2020 và cùng kỳ năm ngoái, CPI lại tăng lần lượt 1,27% và 2,7%.

“Như vậy, chỉ số CPI tính theo năm của tháng 4 đã tiếp tục đà tăng từ tháng trước đó. Mặc dù chỉ số CPI trung bình 4 tháng đầu năm hiện tại vẫn đang ở mức thấp, chúng tôi cho rằng chỉ số sẽ tăng mạnh hơn trong những tháng tiếp theo và là yếu tố cần theo dõi sát trong năm nay”, chứng khoán BVSC cảnh báo.

Hệ quả của chính sách 
bơm tiền

Không chỉ có Việt Nam, thế giới cũng đang cẩn trọng trước nguy cơ lạm phát. Ngay tại Mỹ, lãi suất thực của thị trường trái phiếu đã giảm xuống mức thấp kỷ lục vì giới đầu tư lo ngại lạm phát tăng mạnh trong các năm tới do các gói kích thích khổng lồ mà Chính phủ Mỹ và cả thế giới đang triển khai rầm rộ. 

Theo tờ Wall Street Journal, các ngân hàng trung ương, dẫn đầu là Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED), hiện ít lo lắng về lạm phát.

Kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, các nhà hoạch định chính sách đã lo rằng lạm phát mãi ì ạch ở dưới, chứ không phải trên mức mục tiêu. 

Tuy nhiên phải gần đây, họ mới có những động thái dứt khoát để tạm gạt mục tiêu lạm phát sang một bên. FED áp dụng chỉ tiêu mới mềm mỏng hơn gọi là mục tiêu lạm phát trung bình 2%, có nghĩa là lạm phát có thể vượt quá 2% trong vài năm để bù đắp cho sự ì ạch suốt cả thập kỷ vừa qua.

Dưới thời Janet Yellen (giờ là bộ trưởng tài chính Mỹ) và cả chủ tịch FED hiện nay là Jerome Powell, FED đều nhấn mạnh điều trước đây được coi là mục tiêu thứ cấp: trạng thái toàn dụng lao động. 

Bên cạnh đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu hay Nhật đều thống nhất sẽ tiếp tục chương trình nới lỏng định lượng, kích thích kinh tế cho tới khi dịch COVID-19 được kiểm soát hoàn toàn. 

Điều này có nghĩa có thể phải tới sớm nhất là năm 2022, các ngân hàng trung ương mới cân nhắc khả năng tăng lãi suất và đưa thị trường tài chính quay về trạng thái bình thường.

Tương tự như những năm 2011 – 2012, các quốc gia đồng loạt gia tăng kích thích kinh tế, bơm một lượng tiền khổng lồ vào nền kinh tế thì giá cả hàng hóa, từ dầu mỏ, đậu nành, ngô, ngũ cốc, bột mì đến các loại khoáng sản như quặng sắt, than… đều tăng chóng mặt.

Nhu cầu chi tiêu và đầu tư gia tăng đột biến sau đại dịch tại Trung Quốc cũng là động lực đẩy mặt bằng giá lên cao.

Trong đánh giá mới nhất, Ngân hàng JPMorgan Chase cho rằng giá hàng hóa sẽ tiếp tục tăng và các giao dịch đặt cược vào việc tái mở cửa và nền kinh tế phục hồi sẽ tiếp tục sôi nổi, trong khi Ngân hàng UBS dự báo giá hàng hóa sẽ tăng khoảng 10% trong năm tới.

Là một quốc gia có độ mở kinh tế lớn, Việt Nam khó tránh khỏi nguy cơ một cú sốc giá cả. Đặc biệt với khả năng bất ổn do làn sóng lây nhiễm thứ tư gây ra. 

Theo chứng khoán Vndirect, tình hình dịch COVID-19 trong khu vực Đông Nam Á diễn biến khó lường. Nếu dịch bùng phát trở lại sẽ ảnh hưởng lớn đến đà phục hồi kinh tế. 

Cũng theo Vndirect, lạm phát dự báo tăng mạnh trong quý 2-2021 do giá xăng dầu tăng cao so với cùng kỳ năm trước. Trước thách thức lạm phát, Ngân hàng Nhà nước sẽ phải thận trọng hơn trong việc nới lỏng thêm chính sách tiền tệ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh lạm phát, nền kinh tế có thể còn đối mặt với nguy cơ đình đốn, do các biệt pháp phong tỏa, giãn cách xã hội quyết liệt vì đợt dịch lần này có dấu hiệu lan rộng quá nhanh trên khắp cả nước.

Các nhà đầu tư cần bình tĩnh hơn và nên chuẩn bị sẵn một kịch bản đối phó phù hợp nhất. Ông Hiếu Đỗ, phó chủ tịch cao cấp của Quỹ Vina Capital, cho rằng lựa chọn triển khai “cash-out” (bán tài sản lấy tiền mặt) vào thời điểm này có thể là quyết định tồi vì lạm phát sẽ nhấn chìm giá trị tiền mặt. 

Lời khuyên cho các doanh nghiệp và giới đầu tư là nên giảm đòn bẩy tài chính, cô lập các nguy cơ rủi ro và tăng thanh khoản, tức giảm dần thu nhập đầu cơ và thay vào đó lựa chọn những tài sản có sinh ra dòng tiền.

NAM MINH / TTCT

Đi tìm con người hướng nội bên trong bạn ( một người hướng ngoại )


Hình ảnh : nguoidentubinhduong.com

Bạn sống vì bạn hay vì cuộc sống bắt bạn phải sống như vậy, bạn có đang sống đúng với con người của bản thân không. Hãy nghe thử talkshow cỉa anh Khánh và anh Trí để tìm tín hiệu bạn đang tìm hoặc tín hiệu đó đã gửi cho bạn nhưng bạn chưa nhận ra.

Một chút cảm nhận và vài dòng suy ngẫm sau khi xem “ The Quốc Khánh Show” .

Nguoidentubinhduong.

Gojek tuyển tài xế ô tô, sắp tung ra dịch vụ GoCar đấu Grab và be


Gojek Việt Nam đang rục rịch tuyển tài xế bốn bánh, ứng dụng gọi xe này sẽ tung ra dịch vụ GoCar trong thời gian ngắn nữa.

ứng dụng gọi xe,taxi công nghệ
Gojek đang tuyển dụng tài xế cho dịch vụ GoCar (Ảnh: Duy Vũ)

Một số nguồn tin của ICTnews cho biết, Gojek Việt Nam đang có chiến dịch tuyển tài xế ô tô và có nhiều động thái chuẩn bị cho ra mắt dịch vụ xe bốn bánh GoCar tại thị trường Việt Nam. 

Được biết, một chiến dịch tuyển tài xế đang được Gojek Việt Nam chuẩn bị tung ra, nhằm thu hút các tài xế tham gia ứng dụng. Dịch vụ GoCar ra mắt sẽ cạnh tranh trực tiếp với hai đối thủ GrabCar và beCar.

Theo tìm hiểu của phóng viên ICTnews, một công ty có tên Công ty TNHH Công nghệ Go Car (tên tiếng Anh: Go Car Technology Company Limited) đã được thành lập vào 9/2/2021. Công ty này do ông Phùng Tuấn Đức – Tổng giám đốc Gojek Việt Nam là người đại diện pháp luật và có trụ sở trùng với trụ sở hiện nay của Gojek Việt Nam. Công ty này đăng ký kinh doanh ở lĩnh vực “Vận tải hành khách đường bộ khác”.

Theo quy định của Nghị định 10 về quản lý kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, các ứng dụng gọi xe phải được cấp phép mới có thể hoạt động. Theo nguồn tin riêng của ICTnews, Gojek Việt Nam đã được Sở GTVT TP.HCM cấp giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô với loại hình kinh doanh vận tải hành khách theo hợp động vào đầu tháng 3/2021.

ứng dụng gọi xe,taxi công nghệ
Nguồn tin của ICTnews cho biết Gojek đã có giấy phép kinh doanh vận tải (Ảnh: Duy Vũ)

Việc ra mắt dịch vụ GoCar sẽ giúp ứng dụng này hoàn thiện hơn hệ sinh thái của mình sau một thời gian dài chờ đợi. Một số thông tin cho biết, GoCar sẽ ra mắt thí điểm trong một vài tuần tới tại TP.HCM.

Tháng 8.2018, Gojek hoạt động tại thị trường Việt Nam với tên gọi GoViet. Ứng dụng gọi xe này gia nhập thị trường với 3 hoạt động chính là GoBike (gọi xe), GoSend (giao nhận) và GoFood (giao đồ ăn).

Dù sớm có dự định phát triển nhiều dịch vụ khác trên thị trường Việt Nam (trong đó phải kể đến dịch vụ xe bốn bánh (GoCar) và thanh toán (GoPay)), nhưng ứng dụng này chưa thể triển khai do nhiều biến động. Sau GoCar, rất có khả năng Gojek cũng sẽ sớm công bố dịch vụ thanh toán để hoàn thiện hệ sinh thái của mình. Hồi tháng 9/2020, Gojek đã mua lại phần cổ phần với tỉ lệ chi phối ví điện tử WePay. Vì thế, việc công bố dịch vụ cũng chỉ trong tương lai gần.Quảng cáo

Sau một thời gian hoạt động, ngày 5/8/2020, GoViet đổi tên thành Gojek Việt Nam và hoạt động thống nhất trên ứng dụng Gojek. Mới đây, ứng dụng này cũng công bố đạt mốc 200 ngàn đối tác tài xế 2 bánh tại thị trường Việt Nam. 

Duy Vũ / Vietnamnet

Ra mắt ứng dụng tham quan trực tuyến Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam


Với 50.000 đồng/lượt, du khách có thể tham quan trực tuyến hoặc trực tiếp 100 tác phẩm tiêu biểu trên hệ thống trưng bày thường xuyên của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Ứng dụng iMuseum VFA được tích hợp trên cả hai nền tảng Android và iOS, sử dụng công nghệ quét mã QR và định vị iBeacon. Ảnh: Bộ VHTTDL

Sáng 22/4, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Công ty Cổ phần Phần mềm Ứng dụng di động Việt Nam (VINMAS) đã phối hợp tổ chức ra mắt Ứng dụng Thuyết minh Đa phương tiện iMuseum VFA.

Đây là ứng dụng đa phương tiện kết hợp giữa âm thanh, bài viết và hình ảnh chất lượng cao, trợ giúp người dùng tham quan trực tuyến hoặc trực tiếp tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ứng dụng được tích hợp trên cả hai nền tảng Android và iOS, sử dụng công nghệ quét mã QR và định vị iBeacon.

Ngoài ra, ứng dụng còn có những tính năng như cho phép xem hình ảnh chất lượng cao của tác phẩm; đọc nội dung bài giới thiệu; xác định chính xác vị trí trưng bày hiện vật; xem sơ đồ hệ thống trưng bày; phân biệt các phòng đã, đang và chưa tham quan bằng màu sắc…

Phát biểu tại lễ ra mắt, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho biết: “Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu trong cuộc cách mạng công nghệ 4.0.” Chính vì vậy, với mong muốn nắm bắt cơ hội và lợi ích của việc đưa ứng dụng công nghệ vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa nói chung và di sản mỹ thuật nói riêng, “Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã chủ động phối hợp với Công ty Cổ phần Phần mềm Ứng dụng Di động Việt Nam (VINMAS) theo phương thức xã hội hóa, xây dựng Ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA”, ông cho hay.

Sau hơn 2 năm nghiên cứu, xây dựng nội dung và phát triển công nghệ, iMuseum VFA đã được đưa vào thử nghiệm từ tháng 12/2020. Dựa trên những phản hồi, những ý kiến đóng góp của khách tham quan và giới chuyên môn, ứng dụng iMuseum VFA đã từng bước hoàn thiện nội dung, nâng cao trải nghiệm người dùng.

Với giá vé 50.000 đồng/lượt tham quan, du khách có thể tự do khám phá 100 tác phẩm tiêu biểu trên hệ thống trưng bày thường xuyên của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam ở bất cứ nơi đâu, bất cứ khi nào. Đặc biệt, thời lượng cho mỗi lần sử dụng lên đến 8 giờ, với 8 ngôn ngữ: Việt, Anh, Pháp, Trung, Nhật, Hàn, Tây Ban Nha và Ý (trong thời gian tới sẽ bổ sung thêm tiếng Đức). Theo ông Minh, để có được những bài thuyết minh chất lượng này, Đại sứ quán Tây Ban Nha, Đại sứ quán Italy tại Việt Nam và Viện Goethe tại Hà Nội đã nỗ lực hỗ trợ Bảo tàng chuyển ngữ và thu âm các bài giới thiệu. Qua đó, ông hi vọng ứng dụng iMuseum VFA trong tương lai sẽ thực sự trở thành “người trợ lý thông minh” hỗ trợ khách tham quan Bảo tàng.

Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh nhận định, việc xây dựng và triển khai ứng dụng iMuseum VFA chắc chắn sẽ là một cú huých để các điểm du lịch văn hóa nói chung và hệ thống các bảo tàng nói riêng có động lực chuyển mình, bắt kịp với xu hướng trên thế giới, tạo ra những trải nghiệm mới, thú vị và tiện lợi cho khách du lịch.

Nguồn:Bảo tàng Mỹ thuật Việt NamBộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Anh Thư tổng hợp / khoahocphattrien

Ngày hội của các vận động viên


Ảnh nguoidentubinhduong.com
Ảnh nguoidentubinhduong.com

Một năm qua do covid mà các hoạt động thể thao bị trì hoãn, dời lịch vài lần, mặt khác còn phải giãn cách, các vận động viên nghiệp dư hay phong trào phải ngồi ở nhà hoặc tập ít lại, không có những cuộc thi cộng đồng lớn náo nhiệt, sôi động, ồn ào, và vui vẻ như các giải chạy marathon. Chủ nhật 11/4 này chính là ngày mong đợi và chờ đợi của nhiều bạn vđv, có lẽ HCM Techcombank marathon năm 2021 sẽ có hai lần chạy trong một năm do covid mà phải đổi lịch chạy. Chúc các bạn có một ngày chạy vui vẻ, khoẻ mạnh, thử thách hơn, hẹn gặp các bạn tại những con đường tươi đẹp của Sài Gòn.

Nguoidentubinhduong.com

HoSE và 9 năm chờ đợi


Sự cố nghẽn mạng ở Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) mấy tháng qua làm lộ ra nhiều vấn đề với hạ tầng cho giao dịch chứng khoán ở Việt Nam, nhưng vấn đề không chỉ là các yếu tố kỹ thuật.

“Mới sáng hệ thống đã đơ – anh bạn tôi, chủ tịch một công ty quản lý quỹ, bức xúc nhắn qua Facebook – Anh viết gì đi, mấy ổng làm ăn tệ quá”.

Bạn tôi đang nói tới hệ thống giao dịch cổ phiếu của HoSE. Hiện tượng nghẽn lệnh cổ phiếu từ 2020 tiếp tục kéo dài qua 2021 và có vẻ mỗi ngày càng tệ hơn.

Tình trạng đang chờ khớp, nghẽn lệnh liên tục xảy ra trên sàn. Ảnh: BÔNG MAI

 Để khắc phục hệ thống, lãnh đạo HoSE đã không ngừng đưa ra nhiều giải pháp mới, bao gồm tăng số cổ phiếu mỗi lệnh từ 100 lên 1.000 cổ phiếu hoặc ngừng không cho hủy, sửa lệnh.

Giải pháp manh mún và bất cập

Giải pháp tăng số cổ phiếu, mà dân trong nghề gọi ngắn gọn là “nâng lô”, đã gặp sự phản ứng mạnh của nhiều nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư nhỏ.

Một bài báo trên Tuổi Trẻ ví von chuyện này chẳng khác lúc trước nhà quản lý cho phép nhà đầu tư mua bán các lô đất 100m2, rồi đột ngột thay đổi, bảo rằng chỉ được mua bán các lô từ 1.000m2 trở lên, với lý do làm như vậy sẽ làm tăng thanh khoản thị trường, và đồng thời bảo vệ nhà đầu tư nhỏ tốt hơn.

Trong khi đó, ý kiến nhiều chuyên gia trong và ngoài nước ngược lại, cho rằng làm như vậy là vô trách nhiệm, đẩy cái khó cho nhà đầu tư nhỏ, khiến họ phải bán lại lô lẻ, bị ép giá, thua lỗ và phải chuyển qua mua bán cổ phiếu giá thấp, vốn là những cổ phiếu có rủi ro cao.

Một bạn tôi làm giám đốc môi giới của công ty chứng khoán nói “giờ các ông ấy ý là chỉ người giàu mới được mua bluechip”. Bluechip là chỉ các công ty làm ăn tốt, nên giá cổ phiếu cao, nhiều công ty giá cổ phiếu lên đến cả trăm nghìn như Vinamilk, nghĩa là người ta phải có hơn 100 triệu mới đặt được 1 lệnh mua hay bán cổ phiếu Vinamilk.

Cái lợi thế chỉ cần vốn ít là được “chơi cổ phiếu” như quảng bá lúc đầu đã không còn. Các bạn môi giới cảm thấy mất uy tín với nhà đầu tư, còn nhà đầu tư nhỏ cảm thấy như họ bị lừa.

Còn về ý tưởng không cho hủy, sửa lệnh, một người bạn người Bỉ làm việc cho công ty tư vấn chuyên phục vụ các quỹ nước ngoài ở Việt Nam gửi cho tôi một tin nhắn qua Linkedin, trích lại cái tin động trời đó trên Vietnam Investment Review khi tôi còn chưa biết. 

Anh không viết gì nhiều, chỉ ngắn gọn nói là bước đi “không khôn ngoan” (nguyên văn “insane”).

Một giải pháp nữa là chuyển một số cổ phiếu đang giao dịch ở HoSE ra Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) – và đã có 10 doanh nghiệp công bố lấy ý kiến cổ đông để thực hiện kế hoạch này. 

Tuy nhiên, còn chưa biết nếu chuyển doanh nghiệp niêm yết kiểu đó thì sẽ xử lý ra sao với các rổ chỉ số như VN100, VNFinlead…, tức đây cũng chỉ là một giải pháp hết sức mang tính tình thế.

Rõ ràng trong mắt giới tài chính trong và ngoài nước, hình ảnh của HoSE trở nên kém đi rất nhiều sau một loạt giải pháp chắp vá và bao biện cho chuyện nghẽn lệnh. 

Mà chung quy lại là vì hệ thống giao dịch quá tải. Lãnh đạo HoSE cố gắng truyền đi thông điệp đây là vấn đề tạm thời, phải chọn giải pháp ít xấu nhất.

Thế nhưng vì sao hệ thống giao dịch bị nghẽn lệnh mãi từ năm ngoái tới năm nay mà không khắc phục được, đến giờ phải đưa ra những giải pháp từ xấu ít tới xấu nhiều như vậy? Thế là tôi tìm hiểu về hệ thống giao dịch và phát hiện nhiều điều thú vị.

Hạ tầng chứng khoán

Dân trong nghề chứng khoán lâu năm đa số đều biết hệ thống hiện tại của HoSE là hệ thống dùng lại do Thái Lan chuyển giao cho chúng ta từ khi mở thị trường, nghĩa là suốt 21 năm từ khi thành lập đến nay.

 Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM. Ảnh: Wikipedia.org

 Thế nhưng trước vụ việc lần này, ít ai biết hệ thống này của Thái Lan là do Mỹ chuyển lại cho họ.

Lãnh đạo của HoSE phát đi thông điệp rằng hệ thống giao dịch của sở từng được sử dụng tại Sở Giao dịch chứng khoán Chicago. 

Thế nhưng đó lại là hàng “made in Chicago” của thập niên 1990, mà theo một người làm lâu năm trong nghề lập trình phán đoán là có thể sử dụng một số thuật toán, ngôn ngữ lập trình và công nghệ của thập niên trước đó!

Năng lực xử lý lệnh của hệ thống này vì vậy đã lỗi thời, chỉ có thể xử lý tối đa 900.000 lệnh/phiên, thấp so với năng lực xử lý của các hệ thống hiện đại.

Theo số liệu thống kê của Nasdaq Trader, mức giao dịch mỗi ngày của sàn giao dịch Nasdaq ở Mỹ từ ngày 3 đến 9-3-2021 dao động từ 37 tới 50 triệu lệnh, có ngày giao dịch đến 8 tỉ cổ phiếu, với mức vốn hóa gần 400 tỉ đôla Mỹ.

So sánh vài trăm nghìn lệnh của HoSE với mấy chục triệu lệnh của Nasdaq thì có người cho là khập khiễng vì “Việt Nam có phải Mỹ đâu”, nhưng thật ra năng lực xử lý 900.000 lệnh này của HoSE thậm chí còn thấp hơn năng lực xử lý 2 triệu lệnh của HNX, chứ không cần so với các nước tiên tiến khác. 

Vì sao một sở giao dịch như HoSE, nơi có vốn hóa gấp hơn 15 lần HNX, lại chỉ có khả năng xử lý lệnh chưa bằng một nửa?

Nhưng sự trớ trêu vẫn chưa hết. Từ năm 2012, nghĩa là gần 9 năm trước, HoSE triển khai dự án hệ thống giao dịch mới với nhà thầu là Sở Giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX).

Cuối năm 2012, HoSE ký kết hợp đồng dịch vụ công nghệ thông tin với KRX để triển khai gói thầu “Thiết kế, giải pháp, cung cấp lắp đặt và chuyển giao hệ thống công nghệ thông tin” trị giá hơn 600 tỉ đồng.

Thế nhưng không biết vì lý do gì, hệ thống này liên tục bị trì hoãn đưa vào vận hành, lần lượt 2016 rồi 2018 lỗi hẹn. Tháng 1-2018, khi HoSE xảy ra sự cố nghiêm trọng, lãnh đạo HoSE lại đưa ra mốc mới: 2019. Rồi lại lỗi hẹn.

Đến 2020, khi sự cố nghẽn lệnh bắt đầu diễn ra, lãnh đạo HoSE tiếp tục dời cột mốc này về cuối 2020. Nay là tháng 3-2021, và chuyên gia Hàn Quốc chỉ vừa hoàn thành cách ly để chạy thử nghiệm hệ thống. Quá trình chạy thử nghiệm được cho là mất nhiều tháng mới có thể hoàn thành.

Vì lý do gì mà từ lúc ký kết hợp đồng cho đến lúc đưa vào vận hành mất gần 9 năm? Và đó là một khoản đầu tư 600 tỉ đồng chứ không phải ít ỏi gì.

Nghe câu chuyện này, một người bạn tôi làm quản lý dự án công nghệ thông tin tròn mắt: “Mày có nghe nhầm không? 9 năm thì cái ông quản lý dự án triển khai hệ thống ban đầu của bên Hàn Quốc chắc đổi qua mấy công ty, thậm chí nghỉ hưu rồi”.

Một dự án đổi mới công nghệ có thể lâu đời hơn cả vòng đời sự nghiệp của một người quản lý dự án. Chuyện nghe như thần thoại thế mà có thật.

Vậy chúng ta đang hướng tới làm trung tâm tài chính khu vực là khu vực nào? Và làm cách mạng 4.0 như thế nào đây? 4.0 gì mà chuyển đổi công nghệ mất 9 năm. Ai phải chịu trách nhiệm về sự chậm trễ này?

Một câu hỏi khác cần đặt ra là tại sao chuyện không bình thường như vậy lại tồn tại ở ngay trái tim của trung tâm tài chính TP.HCM mà không ai chất vấn, giám sát? 

Ở Mỹ, vào tháng 3-2007 cũng diễn ra một tình trạng nghẽn lệnh tạm thời như vậy khi Sở Giao dịch chứng khoán New York (NYSE) bắt đầu tự động hóa các giao dịch do con người thực hiện. Đầu tháng 3 cùng năm, một số nhà đầu tư cho rằng chỉ số chứng khoán Mỹ khi đó bị giảm mạnh trong một ngày là do khả năng xử lý lệnh bị trục trặc.

Ngay lập tức Ủy ban Chứng khoán của Mỹ (SEC) vào cuộc và điều tra xem NYSE có tắc trách dẫn đến tình trạng đó hay không. Vài ngày sau, Ủy ban Dịch vụ tài chính Hạ viện Mỹ cũng yêu cầu giải thích xem có phải nghẽn lệnh là nguyên nhân dẫn đến sụt giảm thị trường.

NYSE khi đó phải giải trình các yếu tố kỹ thuật, đưa ra bằng chứng là hệ thống của họ không phải là yếu tố dẫn đến đợt sụt giảm mạnh, và nhanh chóng mở rộng khả năng xử lý lệnh trong vài tuần để đảm bảo nghẽn lệnh không tái diễn.

Phải chăng vì sự giám sát độc lập của SEC và Hạ viện Mỹ mà NYSE không dám trì hoãn đến tận 9 năm để sửa lỗi? Và ở Mỹ ngoài hoạt động giám sát của SEC còn một tầng giám sát nữa là các nhà đầu tư có thể mở các vụ kiện tập thể với sở giao dịch nếu họ có bằng chứng mình bị tổn thất vì sở giao dịch tắc trách.

Ngược lại, các sở giao dịch cũng có thể kiện cơ quan quản lý nếu ra quy định sai, chẳng hạn tháng 2 vừa rồi, các sở giao dịch NYSE và Nasdaq vừa kiện SEC về những quy định mới không hợp lý đối với tính phí dữ liệu.

Chính hệ thống giám sát lẫn nhau, độc lập và sẵn sàng đem nhau ra tòa như vậy tạo ra nhiều tầng lớp ngăn một ai đó tắc trách và “ngâm” cái gì quá lâu rồi xuề xòa bảo nhau thôi cố gắng “vì cái chung”.

Còn ở ta, Ủy ban Chứng khoán lại là… đơn vị chủ quản của HoSE. Liệu tính giám sát độc lập của Ủy ban Chứng khoán có còn nguyên vẹn nếu người của HoSE cũng là “người nhà”?

Cần có sở giao dịch tư nhân?

Một chuyên gia tài chính người Việt nổi tiếng ở Úc vừa bình luận trên Facebook rằng một nguyên do quan trọng của vấn đề là do HoSE không có đối thủ cạnh tranh, Nhà nước đang độc quyền với sở giao dịch, trong khi ở nhiều nước phát triển thì sở giao dịch là tư nhân, có niêm yết. 

Khi có nhiều sở giao dịch, và không ai là con ghẻ hay con ruột, thì tự nhiên các sở phải cạnh tranh với nhau, do đó đều phải chạy đua đổi mới công nghệ cho “ngon lành” nhất để thu hút công ty niêm yết và nhà đầu tư. 

Có lẽ khi tư nhân được lập sở giao dịch chứng khoán và khi các sở giao dịch do nhà nước sở hữu được tư nhân hóa hoàn toàn thì mới bớt đi những dự án 9 năm.

HỒ QUỐC TUẤN / Theo TTCT