PingBack và TrackBack


Đối với người dùng đã quen sử dụng WordPress có lẽ không còn xa lạ với thuật ngữ Pingback và Trackback trong blog của mình. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu rõ về nó. Trong bài viết này mình sẽ cố gắng đem đến cho các bạn khái niệm cơ bản về Pingback và Trackback cũng như tác dụng của nó đối với blog hay website.

1. Trackbacks là gì?

 

Trackbacks được phát triển đầu tiên bởi SixApart, là chủ sở hữu gói blog MovebleType. SixApart đã có một bài giới thiệu rất đầy đủ về trackbacks.

Tóm lược lại định nghĩa đã được SixApart nhắc đến, nói TracbBack là một giao thức được tạo ra như một công cụ giao tiếp giữa các website. Nói cách khác, Blogger A muốn nói với Blogger B rằng “đây là cái bạn quan tâm” thì Blogger A gửi một TrackBack ping đến Blogger B.

 

Chúng ta tóm lược quá trình như sau:

 

+ Blogger A viết một entry về bất kỳ vấn đề nào đó trên blog của mình.
+ Blogger B muốn comment trên blog của Blogger A, nhưng lại muốn người đọc trên blog của mình nhìn thấy những gì mà mình đã nói trên blog của Blogger A, và có thể viết comment cho blog của Blogger A trên chính blog của Blogger B.
+ Blogger B viết trên chính blog của mình và gửi một trackback đến blog của Blogger A.
+ Blog của Blogger A nhận được trackback, và hiển thị nó dưới dạng một comment trên bài viết gốc của Blogger A. Comment này chứa một link đến bài viết của Blogger B.

 

Ý tưởng này giúp cho các bài thảo luận được giới thiệu tới nhiều người hơn (người đọc của cả Blogger A và Blogger B có thể theo các link để đọc bài viết của người khác), và có một mức xác thực cho các trackback comment bởi vì nguồn gốc của chúng là từ các blog khác. Tiếc rằng, các trackback gửi đến thường không thực sự được xác nhận, và thậm chí chúng còn có thể là giả mạo.

Hầu hết các trackback gửi tới Blogger A chỉ là một vài câu tóm tắt (được gọi là “excerpt”) của những gì mà Blogger B đã nói. Nó giống như một sự khiêu khích, khiến cho Blogger A (và người đọc của anh ta) xem một phần mà Blogger B đã viết, và khuyến khích họ click vào để ghé thăm Blogger B để đọc nốt phần còn lại.

Trackback của Blogger B gửi tới Blogger A thường được post cùng với tất cả các comment khác. Điều này có nghĩa là Blogger A có thể chỉnh sửa nội dung của trackback trên chính server của mình, và cũng có nghĩa là toàn bộ ý tưởng của “việc xác thực” gần như chưa được giải quyết (Lưu ý: Blogger A chỉ có thể chỉnh sửa nội dung của trackback trên blog của anh ta. Anh ta không thể chỉnh sửa được bài viết trên blog của Blogger B).

 

2. Pingbacks là gì?

 

Pingbacks được thiết kế để giải quyết một số vấn đề với trackback. Các tài liệu chính thức của pingback cho thấy có vẻ pingbacks tốt hơn so với trackback.

Ví dụ: Blogger A viết một bài rất hay trên blog của mình. Blogger B đọc bài viết của Blogger A và comment trên bài viết này, đồng thời linkback đến bài viết gốc của Blogger B. Bằng việc sử dụng pingback, phần mềm của Blogger B có thể tự động thông báo cho Blogger A biết bài viết của Blogger B đã được liên kết bài viết của Blogger A, và phần mềm của Blogger A có thể làm điều tương tự, tức là cũng thông báo cho Blogger B biết bài viết của Blogger A cũng đã liên kết đến bài viết của Blogger B.

 

3. Có ba khác biệt cơ bản giữa pingback và trackback, đó là:

 

+ Ping back và trackback sử dụng các công nghệ giao tiếp rất khác nhau (XML-RPCHTTP POST)
+ Pingback hỗ trợ việc tự động phát hiện, tức là phần mềm tự động tìm kiếm các link trong bài viết, và tự động thử pingback đến các URL đó. Trong khi đó trackback phải làm bằng tay bằng cách điền URL cần trackback.
+ Pingback không gửi đi bất cứ nội dung gì.
Cách tốt nhất hiểu về pingback là coi nó như những comment từ xa:
– Blogger A viết một bài viết trên blog của anh ta.
– Blogger B viết trên chính blog của cô ấy và liên kết đến bài viết của Blogger A. Liên kết này sẽ tự động gửi một pingback đến Blogger A khi cả hai blog đều bật chức năng pingback.
– Blogger A nhận được pingback này, sau đó blog của Blogger A tự động đi tới bài viết của Blogger B để xác nhận việc pingback đã được thực hiện.
Pingback thường chỉ được hiển thị trên blog của Blogger A như là một link đến bài viết của Blogger B. Theo cách này, chủ các blog không có quyền chỉnh sửa các pingback trên blog của mình (khác với trackback, người nhận được trackback có thể chỉnh sửa nội dung tóm tắt của nó). Quá trình xác nhận tự động đưa ra một mức xác thực và làm cho việc giả mạo pingback khó hơn rất nhiều.

Một số người cho rằng trackback có lợi thế hơn bời vì người đọc của Blogger A có thể ít nhất cũng xem được một chút những gì Blogger B viết, và sau đó quyết định họ có muốn đọc tiếp hay không. Một số người khác lại cho rằng pingback hay hơn vì họ có thể tạo các kết nối có thể xác minh được giữa các bài viết.

 

4. Xác minh Pingbacks và Trackbacks

 

Các comment trên các blog thường bị phê bình là thiếu tin cậy, vì ai cũng có thể viết bất cứ điều gì bằng bất cứ cái tên nào họ thích: không có quá trình xác minh nào để chắc chắn rằng có phải người đó viết hay không. Cả trackback và pingback đều có mục đích là cung cấp các cách thức xác minh cho việc viết comment trên blog

http://codex.wordpress.org

———————————————

 

Introduction to Blogging

 

Languages: EnglishNederlands日本語ไทย中文(简体)中文(繁體)(Add your language)

 

Contents

What is a “blog” ?

 

“Blog” is an abbreviated version of “weblog,” which is a term used to describe web sites that maintain an ongoing chronicle of information. A blog features diary-type commentary and links to articles on other Web sites, usually presented as a list of entries in reverse chronological order. Blogs range from the personal to the political, and can focus on one narrow subject or a whole range of subjects.

Many blogs focus on a particular topic, such as web design, home staging, sports, or mobile technology. Some are more eclectic, presenting links to all types of other sites. And others are more like personal journals, presenting the author’s daily life and thoughts.

Generally speaking (although there are exceptions), blogs tend to have a few things in common:

 

diagram
  • A main content area with articles listed chronologically, newest on top. Often, the articles are organized into categories.
  • An archive of older articles.
  • A way for people to leave comments about the articles.
  • A list of links to other related sites, sometimes called a “blogroll”.
  • One or more “feeds” like RSS, Atom or RDF files.

Some blogs may have additional features beyond these. Watch this short video for a simple explanation for what a blog is.

The Blog Content

Content is the raison d’être for any web site. Retail sites feature a catalog of products. University sites contain information about their campuses, curriculum, and faculty. News sites show the latest news stories. For a personal blog, you might have a bunch of observations, or reviews. Without some sort of updated content, there is little reason to visit a web site more than once.

On a blog, the content consists of articles (also sometimes called “posts” or “entries”) that the author(s) writes. Yes, some blogs have multiple authors, each writing his/her own articles. Typically, blog authors compose their articles in a web-based interface, built into the blogging system itself. Some blogging systems also support the ability to use stand-alone “weblog client” software, which allows authors to write articles offline and upload them at a later time.

Comments

Want an interactive website? Wouldn’t it be nice if the readers of a website could leave comments, tips or impressions about the site or a specific article? With blogs, they can! Posting comments is one of the most exciting features of blogs.

Most blogs have a method to allow visitors to leave comments. There are also nifty ways for authors of other blogs to leave comments without even visiting the blog! Called “pingbacks” or “trackbacks“, they can inform other bloggers whenever they cite an article from another site in their own articles. All this ensures that online conversations can be maintained painlessly among various site users and websites.

The Difference Between a Blog and CMS?

Software that provides a method of managing your website is commonly called a CMS or “Content Management System”. Many blogging software programs are considered a specific type of CMS. They provide the features required to create and maintain a blog, and can make publishing on the internet as simple as writing an article, giving it a title, and organizing it under (one or more) categories. While some CMS programs offer vast and sophisticated features, a basic blogging tool provides an interface where you can work in an easy and, to some degree, intuitive manner while it handles the logistics involved in making your composition presentable and publicly available. In other words, you get to focus on what you want to write, and the blogging tool takes care of the rest of the site management.

WordPress is one such advanced blogging tool and it provides a rich set of features. Through its Administration Panels, you can set options for the behavior and presentation of your weblog. Via these Administration Panels, you can easily compose a blog post, push a button, and be published on the internet, instantly! WordPress goes to great pains to see that your blog posts look good, the text looks beautiful, and the html code it generates conforms to web standards.

If you’re just starting out, read Getting Started with WordPress, which contains information on how to get WordPress set up quickly and effectively, as well as information on performing basic tasks within WordPress, like creating new posts or editing existing ones.

Things Bloggers Need to Know

In addition to understanding how your specific blogging software works, such as WordPress, there are some terms and concepts you need to know.

Archives

A blog is also a good way to keep track of articles on a site. A lot of blogs feature an archive based on dates (like a monthly or yearly archive). The front page of a blog may feature a calendar of dates linked to daily archives. Archives can also be based on categories featuring all the articles related to a specific category.

It does not stop there; you can also archive your posts by author or alphabetically. The possibilities are endless. This ability to organize and present articles in a composed fashion is much of what makes blogging a popular personal publishing tool.

Feeds

A Feed is a function of special software that allows “Feedreaders” to access a site automatically looking for new content and then post updates about that new content to another site. This provides a way for users to keep up with the latest and hottest information posted on different blogging sites. Some Feeds include RSS (alternately defined as “Rich Site Summary” or “Really Simple Syndication”), Atom or RDF files. Dave Shea, author of the web design weblog Mezzoblue has written a comprehensive summary of feeds.

Blogrolls

A blogroll is a list, sometimes categorized, of links to webpages the author of a blog finds worthwhile or interesting. The links in a blogroll are usually to other blogs with similar interests. The blogroll is often in a “sidebar” on the page or featured as a dedicated separate web page. BlogRolling and blo.gs are two websites that provide some interesting functions or help related to blogrolls. These sites provide methods for users to maintain these rolls effortlessly and integrate them into weblogs. WordPress has a built-in Link Manager so users do not have to depend on a third party for creating and managing their blogroll.

Syndication

A feed is a machine readable (usually XML) content publication that is updated regularly. Many weblogs publish a feed (usually RSS, but also possibly Atom and RDF and so on, as described above). There are tools out there that call themselves “feedreaders”. What they do is they keep checking specified blogs to see if they have been updated, and when the blogs are updated, they display the new post, and a link to it, with an excerpt (or the whole contents) of the post. Each feed contains items that are published over time. When checking a feed, the feedreader is actually looking for new items. New items are automatically discovered and downloaded for you to read. Just so you don’t have to visit all the blogs you are interested in. All you have to do with these feedreaders is to add the link to the RSS feed of all the blogs you are interested in. The feedreader will then inform you when any of the blogs have new posts in them. Most blogs have these “Syndication” feeds available for the readers to use.

Managing Comments

One of the most exciting features of blogging tools are the comments. This highly interactive feature allows users to comment upon article posts and link to your posts and comment on and recommend them. These are known as trackbacks and pingbacks . We’ll also discuss how to moderate and manage comments and how to deal with the annoying trend in “comment spam”, when unwanted comments are posted to your blog.

Trackbacks

Trackbacks were originally developed by SixApart, creators of the MovableType blog package. SixApart has a good introduction to trackbacks:

In a nutshell, TrackBack was designed to provide a method of notification between websites: it is a method of person A saying to person B, “This is something you may be interested in.” To do that, person A sends a TrackBack ping to person B.

A better explanation is this:

  • Person A writes something on their blog.
  • Person B wants to comment on Person A’s blog, but wants her own readers to see what she had to say, and be able to comment on her own blog
  • Person B posts on her own blog and sends a trackback to Person A’s blog
  • Person A’s blog receives the trackback, and displays it as a comment to the original post. This comment contains a link to Person B’s post

The idea here is that more people are introduced to the conversation (both Person A’s and Person B’s readers can follow links to the other’s post), and that there is a level of authenticity to the trackback comments because they originated from another weblog. Unfortunately, there is no actual verification performed on the incoming trackback, and indeed they can even be faked.

Most trackbacks send to Person A only a small portion (called an “excerpt”) of what Person B had to say. This is meant to act as a “teaser”, letting Person A (and his readers) see some of what Person B had to say, and encouraging them all to click over to Person B’s site to read the rest (and possibly comment).

Person B’s trackback to Person A’s blog generally gets posted along with all the comments. This means that Person A can edit the contents of the trackback on his own server, which means that the whole idea of “authenticity” isn’t really solved. (Note: Person A can only edit the contents of the trackback on his own site. He cannot edit the post on Person B’s site that sent the trackback.)

SixApart has published an official trackback specification.

Pingbacks

Pingbacks were designed to solve some of the problems that people saw with trackbacks. The official pingback documentation makes pingbacks sound an awful lot like trackbacks:

For example, Yvonne writes an interesting article on her Web log. Kathleen reads Yvonne’s article and comments about it, linking back to Yvonne’s original post. Using pingback, Kathleen’s software can automatically notify Yvonne that her post has been linked to, and Yvonne’s software can then include this information on her site.

There are three significant differences between pingbacks and trackbacks, though.

  1. Pingbacks and trackbacks use drastically different communication technologies (XML-RPC and HTTP POST, respectively).
  2. Pingbacks do not send any content.

The best way to think about pingbacks is as remote comments:

  • Person A posts something on his blog.
  • Person B posts on her own blog, linking to Person A’s post. This automatically sends a pingback to Person A when both have pingback enabled blogs.
  • Person A’s blog receives the pingback, then automatically goes to Person B’s post to confirm that the pingback did, in fact, originate there.

The pingback is generally displayed on Person A’s blog as simply a link to Person B’s post. In this way, all editorial control over posts rests exclusively with the individual authors (unlike the trackback excerpt, which can be edited by the trackback recipient). The automatic verification process introduces a level of authenticity, making it harder to fake a pingback.

Some feel that trackbacks are superior because readers of Person A’s blog can at least see some of what Person B has to say, and then decide if they want to read more (and therefore click over to Person B’s blog). Others feel that pingbacks are superior because they create a verifiable connection between posts.

Verifying Pingbacks and Trackbacks

Comments on blogs are often criticized as lacking authority, since anyone can post anything using any name they like: there’s no verification process to ensure that the person is who they claim to be. Trackbacks and Pingbacks both aim to provide some verification to blog commenting.

Comment Moderation

Comment Moderation is a feature which allows the website owner and author to monitor and control the comments on the different article posts, and can help in tackling comment spam. It lets you moderate comments, & you can delete unwanted comments, approve cool comments and make other decisions about the comments.

Comment Spam

Comment Spam refers to useless comments (or trackbacks, or pingbacks) to posts on a blog. These are often irrelevant to the context value of the post. They can contain one or more links to other websites or domains. Spammers use Comment Spam as a medium to get higher page rank for their domains in Google, so that they can sell those domains at a higher price sometime in future or to obtain a high ranking in search results for an existing website.

Spammers are relentless; because there can be substantial money involved, they work hard at their “job.” They even build automated tools (robots) to rapidly submit their spam to the same or multiple weblogs. Many webloggers, especially beginners, sometimes feel overwhelmed by Comment Spam.

There are solutions, though, to avoiding Comment Spam. WordPress includes many tools for combating Comment Spam. With a little up front effort, Comment Spam can be manageable, and certainly no reason to give up weblogging.

Pretty Permalinks

Permalinks are the permanent URLs to your individual weblog posts, as well as categories and other lists of weblog postings. A permalink is what another weblogger will use to refer to your article (or section), or how you might send a link to your story in an e-mail message. Because others may link to your individual postings, the URL to that article shouldn’t change. Permalinks are intended to be permanent (valid for a long time).

“Pretty” Permalinks is the idea that URLs are frequently visible to the people who click them, and should therefore be crafted in such a way that they make sense, and not be filled with incomprehensible parameters. The best Permalinks are “hackable,” meaning a user might modify the link text in their browser to navigate to another section or listing of the weblog. For example, this is how the default Permalink to a story might look in a default WordPress installation:

/index.php?p=423

How is a user to know what “p” represents? Where did the number 423 come from?

In contrast, here is a well-structured, “Pretty” Permalink which could link to the same article, once the installation is configured to modify permalinks:

/archives/2003/05/23/my-cheese-sandwich/

One can easily guess that the Permalink includes the date of the posting, and the title, just by looking at the URL. One might also guess that hacking the URL to be /archives/2003/05/ would get a list of all the postings from May of 2003. Pretty (cool). For more information on possible Permalink patterns in WordPress, see Using Permalinks.

Blog by email

Some blogging tools offer the ability to email your posts directly to your blog, all without direct interaction through the blogging tool interface. WordPress offers this cool feature. Using email, you can now send in your post content to a pre-determined email address & voila! Your post is published!

Post Slugs

If you’re using Pretty Permalinks, the Post Slug is the title of your article post within the link. The blogging tool software may simplify or truncate your title into a more appropriate form for using as a link. A title such as “I’ll Make A Wish” might be truncated to “ill-make-a-wish”. In WordPress, you can change the Post Slug to something else, like “make-a-wish”, which sounds better than a wish made when sick.

Excerpt

Excerpts are condensed summaries of your blog posts, with blogging tools being able to handle these in various ways. In WordPress, Excerpts can be specifically written to summarize the post, or generated automatically by using the first few paragraphs of a post or using the post up to a specific point, assigned by you.

Plugins

Plugins are cool bits of programming scripts that add additional functionality to your blog. These are often features which either enhance already available features or add them to your site.

WordPress offers simple and easy ways of adding Plugins to your blog. From the Administraton Panel, there is a Plugin Page. Once you have uploaded a Plugin to your WordPress plugin directory, activate it from the Plugins Management SubPanel, and sit back and watch your Plugin work. Not all Plugins are so easily installed, but WordPress Plugin authors and developers make the process as easy as possible.

Basics-A Few Blogging Tips

Starting a new blog is difficult and this can put many people off. Some may get off to a good start only to become quickly discouraged because of the lack of comments or visits. You want to stand out from this crowd of millions of bloggers, you want to be one of the few hundred thousand blogs that are actually visited. Here are some simple tips to help you on your way to blogging mastery:

  1. Post regularly, but don’t post if you have nothing worth posting about.
  2. Stick with only a few specific genres to talk about.
  3. Don’t put ‘subscribe’ and ‘vote me’ links all over the front page until you have people that like your blog enough to ignore them (they’re usually just in the way).
  4. Use a clean and simple theme if at all possible.
  5. Enjoy, blog for fun, comment on other peoples’ blogs (as they normally visit back).
—————————————————————

Trackbacks

 

,

Trackbacks are a way to notify legacy blog systems that you’ve linked to them. If you link other WordPress blogs they’ll be notified automatically using pingbacks, no other action necessary.

Think of trackbacks as the equivalent of acknowledgements and references at the end of an academic paper or chapter in a text book.

To send a trackback, add the trackback URI from the other blog post to the Send Trackbacks module in your blog post before you publish it. A trackback URI from a WordPress blog will end with /trackback/.

How do I send a Trackback

Go to the post on the other person’s blog and look for the ‘Trackback URI’ or similar.

trackbacks0

Once you have that link you need to copy the URL of the link.

In Firefox, Right-click on the link and Copy Link Location.

trackbacks1

In Internet Explorer, Right-click on the link and Copy Shortcut.

trackbacks2

Back on your blog, scroll down from the editor to the Trackbacks module and paste the URL into that box. If the blog where it was copied from is a WordPress blog, the URL will end with /trackback/.

trackbacks3

Publish your post and the trackback will be sent. Please note that your trackback might be sent but the receiving site may choose not to display it.

http://en.support.wordpress.com/trackbacks/

——————————————————

Trackback

Jump to: navigation, search
This article needs additional citations for verification. Please help improve this article by adding citations to reliable sources. Unsourced material may be challenged and removed. (August 2010)

A trackback is one of three types of linkback methods for Web-site authors to request notification when somebody links to one of their documents. This enables authors to keep track of who is linking to their articles. Some weblog software, such as WordPress, Drupal, and Movable Type, supports automatic pingbacks where all the links in a published article can be pinged when the article is published. The term is used colloquially for any kind of linkback.

 

Contents

History

The TrackBack specification was created by Six Apart, which first implemented it in its Movable Type blogging software in August 2002.[1] The TrackBack has since been implemented in most other blogging tools. Six Apart started a working group in February 2006 to improve the Trackback protocol with the goal to eventually have it approved as an Internet standard by the IETF. One notable blogging service that does not support trackback is Blogger. Instead, Blogger provides “backlinks”,[2] which allow users to employ Google’s search infrastructure to show links between blog entries.

Function

A trackback is an acknowledgment. This acknowledgment is sent via a network signal (ping) from the originating site to the receiving site. The receptor often publishes a link back to the originator indicating its worthiness. Trackback requires both sites to be trackback-enabled in order to establish this communication.

Trackbacks are used primarily to facilitate communication between blogs; if a blogger writes a new entry commenting on, or referring to, an entry found at another blog, and both blogging tools support the TrackBack protocol, then the commenting blogger can notify the other blog with a “TrackBack ping“; the receiving blog will typically display summaries of, and links to, all the commenting entries below the original entry. This allows for conversations spanning several blogs that readers can easily follow.

Software support

Blogging software that supports the TrackBack protocol displays a “TrackBack URL” with every entry. This URL is used by the commenting blogger, whose software will send XML-formatted information about the new entry to this URL. Some blogging tools are able to discover these TrackBack URLs automatically, others require the commenting blogger to enter them manually.

Selected software supporting trackbacks

Spam

Main article: Sping

Some individuals or companies have abused the TrackBack feature to insert spam links on some blogs. This is similar to comment spam but avoids some of the safeguards designed to stop the latter practice. As a result, TrackBack spam filters similar to those implemented against comment spam now exist in many weblog publishing systems. Many blogs have stopped using trackbacks because dealing with spam became too much of a burden.[citation needed]

See also

  • Linkback, the suite of protocols that allows websites to manually and automatically link to one another
  • Pingback, a similar protocol less prone to spam
  • Refback, another similar protocol
  • Referrer, identifies the address of the webpage of the resource which links to it
  • Search engine optimization
  • Sping, short for “spam ping”

References

  1. ^ TrackBack Technical Specification
  2. ^ Blogger: backlinks feature (not quite trackback) – A Consuming Experience

External links

Look up trackback in Wiktionary, the free dictionary.

Official technical specification

 

From Wikipedia, the free encyclopedia

ĐẠO TRONG VÕ HỌC



Tác giả: Chu Tất Tiến
Nói về Đạo trong võ học, là nói về Đường lối, là Chân lý, là Giáo Dục. Võ học chính thống – cho dù võ Việt Nam, võ Nhật, võ Trung Hoa, Đại Hàn, hay bất cứ môn phái của dân tộc nào cũng có Đạo. Võ Học có năm Đạo: Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín.

Những năm đầu thập niên 60, khi tôi mới bước vào võ đường Nhu Đạo Judonam trên đường Chi Lăng, tôi rất hồi hộp, lo ngại vì không biết mình có đủ khả năng tập luyện hay không. Hồi đó tôi chưa đủ 50 kí lô, lại hay bị xây xẩm bất ngờ, trong khi thấy các sư huynh, sư muội quật nhau rầm rầm, nên hơi hoảng. Nhưng đồng thời tôi lại thấy kích thích, hào hứng vì nhìn những đàn anh đàn chị bay trên 5,7 người quỳ gối, lộn qua, lộn lại, té đằng trước, ngã đằng sau, trông thật đẹp mắt. Rồi những buổi đầu tiên tập luyện đã qua đi, tôi đã mê man với các thế tập và thấy rằng võ học thật tuyệt vời, để sau đó hào hứng ghi tên đi học luôn 12 buổi một tuần, sáng 2, 4, 6 học Judo, sáng 3, 5, 7, học Aikido, chiều 2, 4, 6 học Karate, chiều 3, 5, 7 học Jujitsu và Kendo.

 

 

Tôi say mê học võ để bị thương tật, gẫy cổ tay, gẫy lưng, rớt ngón tay ngón chân, quẹo cùi chỏ, bị mẹ đánh cho nhừ tử, đốt cả quần áo võ sinh. Tôi phải mượn quần áo của bạn để mặc, xin tiền Chị hai để đóng tiền học. Đau khổ nhất là tôi quên cả học chữ, nên thi Tú Tài Một rớt luôn hai kỳ, phải học lại một năm. Đến kỳ thi đầu năm sau, cũng rớt, bị mẹ đánh đòn, các anh chị la, tôi buồn quá, tính tự tử luôn cho rảnh nợ. Tôi leo lên nóc nhà hai tầng, ngồi trên đó, khóc một hồi, rồi toan nhẩy xuống, nhưng chợt trong đầu tôi nhớ lại lời thầy Nguyễn Bình dặn đi dặn lại: “Thắng không kiêu, bại không nản.” Tỉnh trí lại, tôi tàn tàn leo xuống, nghiến răng học như điên, và kỳ thi thứ hai, đậu rất cao. Bây giờ nghĩ lại, mới nghiệm thấy trong võ học có đạo, và điểm đầu tiên về Đạo trong võ học là “Thắng không kiêu, bại không nản.” Đó là một Đạo trong võ học.

Nói về Đạo trong võ học, là nói về Đường lối, là Chân lý, là Giáo Dục. Võ học chính thống, thì cho dù là võ Việt Nam, võ Nhật, võ Trung Hoa, Đại Hàn, hay bất cứ môn phái của dân tộc nào cũng có Đạo. Nói chung, Võ Học có năm Đạo: Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín.

 

1-Trước hết, nói về chữ Nhân: “Nhân” có nghĩa là lòng thương người, trên căn bản Nhân đạo. Võ học chính thống luôn dậy người phải có lòng Nhân. Học võ không phải để hại người, để khoe tài, để kiêu căng, chà đạp người khác, mà học võ là để vừa Tự vệ vừa để bảo vệ người yếu đuối. Không một môn võ chính thống nào dậy võ sinh là học xong, các trò phải đi xưng hùng xưng bá, phải giết chết địch thủ như trong các phim chưởng, truyện chưởng mà chúng ta thường xem. Tất cả những điều đó chỉ là kết quả của sự tưởng tượng, nhất là đối với dân tộc Việt Nam chúng ta. Nếu lần giở lại lịch sử trên 4000 năm văn hiến, từ khi lập quốc đến nay, đến thời đại chúng ta, từ Nam, qua Trung, ra Bắc, chưa hề bao giờ nghe nói đến có những môn võ nào dậy đệ tử đi làm hại người cả. Ngược lại, chỉ thấy những môn võ rèn luyện môn sinh để giữ gìn đất nước, bảo vệ người cô thế. Đến khi những môn võ nước ngoài du nhập vào đất nước ta, cũng chỉ nghe nói đến chữ “Nhân” trong võ học. Các đòn thế đấm, đá, vật, xiết cổ, đè, quăng, ném đều hạn chế người xử dụng tới một điểm nào đó. Những cú đánh kết liễu chỉ được dành cho các môn sinh ở trình độ cao, có thể tự điều khiển được mình rồi, mới được học cách xử dụng, với lời căn dặn là “chỉ khi nào nguy cấp, không còn cách tự vệ nào khác, mới được áp dụng đòn hiểm để thoát thân.” Do đó, từ cả trăm năm nay, không mấy ai nghe nói đến có những trường hợp tử vong chỉ vì người xử dụng võ thuật nóng giận, đấm đá kẻ địch đến chết hoặc chết vì thách đấu.

2- Chữ Nghĩa: Một khi nói đến chữ “Nghĩa”, người ta thường nghĩ ngay đến “Nghĩa hiệp” và “hành hiệp trượng nghĩa”. Mà muốn hành hiệp trượng nghĩa, cứu khổn phò nguy, thì phải biết võ nghệ. Do đó, võ học đi liền với “nghĩa”. Người học võ thường thích ra tay nghĩa hiệp. Giữa đường thấy chuyện bất bằng là phải ra tay ngay. Nghĩa còn dậy chúng ta phải biết trả ơn một khi đã nhận ơn. Người học võ thường không bao giờ muốn nợ ai mà không trả. Nhất là nghĩa Thầy, Cô, nghĩa Sư Phụ, Đệ Tử. Học chữ có thể quên Thầy, nhưng học võ thì không bao giờ có thể không nhớ ơn Thầy đã nắm tay, cầm chân, chỉ cho một thế đá, thế đấm, không thể quên lời Thầy dặn dò, chỉ bảo, hoặc gắt mắng chỉ vì lo cho môn sinh mau tiến bộ, mà lại không gây thương tích cho chính mình hoặc cho người khác.

 

3- Chữ Lễ: Lễ là hình thức cư xử giữa môn sinh và Thầy Cô, giữa các môn sinh với nhau, giữa môn sinh của môn phái này và môn phái khác. Lễ được thể hiện ngay ở cách chào kính, bái tổ trước khi bước ra sân đấu. Tùy theo môn phái, mà cách chào kính, bái tổ khác nhau, thường thì bái Tổ sư, kính Thầy, chào bạn, có môn phái chào cả khán giả, có môn phái lại chào cả nơi chốn mà mình tập luyện, song đấu nữa. Trong môn phái Nhu Đạo, khi thi lên đẳng cấp đai đen, ngoài thi song đấu, thi kỹ thuật còn thi Lễ nữa. Các võ sinh đai đen phải di chuyển từng bước chân, từng cử động thật chậm đúng Lễ Nghi, đúng phong thái mới được trao bằng.

Chữ Lễ trong võ học còn dậy các môn sinh quy củ trường tập, kính trên nhường dưới. Lễ dậy cách bảo vệ danh dự của Môn phái, bảo vệ danh dự cho nhau. Người đã tập võ chân chính càng ngày càng cung kính, nhún nhường, không cao ngạo, không tự phụ, khoe khoang, không biểu diễn võ công khi không cần thiết. Chữ “Lễ” trong Võ học được trọng kính và áp dụng hơn rất nhiều chữ lễ trong khi học chữ. Người Thầy trong Võ học khi xưa còn có quyền sinh sát với môn sinh hơn cả cha mẹ nữa cũng chỉ vì chữ “Lễ”.

4- Chữ Trí: Người học võ nhất định phải học những cách phản công, xử thế trong các trường hợp ngặt nghèo. Môn võ nào cũng dậy cách biến hóa, phản đòn, nghĩa là dậy các môn sinh dùng Trí tuệ đi kèm theo Võ thuật. Không có Trí, võ chỉ là những đòn hùng hục như trâu, gặp đối thủ lanh lợi thì nhừ đòn. Trí trong các môn võ học chính thống không phải là lường gạt, mưu mô, mặc dù có đòn hư, đòn giả. Người võ sinh chính nhân quân tử chỉ dùng Trí để không cho địch thủ biết mình định xủ dụng đòn nào thật, đòn nào giả. Những cạm bẫy để lừa gạt người không phải là Trí mà chỉ là phương pháp tiểu nhân mà thôi. Ngoài ra, các môn võ chân chính cũng dậy môn sinh phải biết suy nghĩ để cho võ thuật được xử dụng đúng lúc và đúng cách hầu đúng với câu :Một trí tuệ minh mẫn trong một thân thể tráng kiện.

5- Chữ Tín: Không cần phải giải thích nhiều, ai cũng hiểu, người có võ học luôn biết giữ chữ Tín của Người Anh Hùng, đã nói là làm, đã hứa là phải giữ lời. Người có chữ Tín thà chết không để cho danh dự bị xúc phạm vì nói mà không giữ lời. Trong chiến tranh, đã biết bao võ sinh hy sinh thân mình chỉ vì một chữ Tín với Giang Sơn, Tổ Quốc.
Tóm lại, nói đến Võ Học là nói đến Đạo, đến Lễ Nghĩa, Trung Tín, đến Danh Dự, đến lòng Nhân Từ và Trí Tuệ. Võ học không chỉ là tay đấm, chân đá, quật, vật, ném, tung mà là cả một hệ thống Đạo trầm ẩn, thâm sâu. Người học võ thâm thúy cũng như người tu đạo.

 

Cho nên, khi nhìn một vị Tôn Sư thật sự, chúng ta tự nhiên thấy kính nể, vì những ưu trầm của Đạo đã thể hiện lên khuôn mặt cũng như một vị tu hành đã thành chánh quả. Không khắc khổ, cau có, không giận bùng, không buồn bã. Chỉ cất tiếng Sư Tử Hống để áp đảo địch thủ, chứ không nổi giận gào thét bất thường. Chỉ ra tay vũ bão để giảm nhẹ đau thương, chứ không biểu diễn, dậm dọa người cô thế. Võ học cao quý như thế nên võ học chính thống càng ngày càng thịnh. Những thế võ quái đản, hại người, hại thân như của Nhạc Bất Quần, Đông Phương Bất Bại như trong chuyện Chưởng thì tự nhiên dần dần tàn lụi.

Nhìn nhận hát, múa bóng rỗi ở Bình Dương hiện nay qua so sánh với lên đồng


Hạ Trúc

Múa bóng rỗi là loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian khá đặc sắc của người dân Nam bộ nói chung, người dân Bình Dương nói riêng. Qua tổng điều tra văn hóa phi vật thể tỉnh Bình Dương, chúng tôi nắm được hơn 150 miếu có tổ chức hát, múa bóng rỗi hàng năm hoặc 3,6 năm tổ chức một lần hoặc ít nhất nếu không định kỳ thì cũng tổ chức được 1 lần trong lần khai trương miếu. Mặc dù số lượng miếu cũng như người thực hành loại hình nghệ thuật này ở địa phương khá đông đảo nhưng chúng ta lại chưa có một nghiên cứu khoa học nào nhìn nhận, phân tích một cách đúng đắn bản chất của Hát, múa bóng rỗi. Trong một thời gian khá dài, múa bóng rỗi bị cấm đoán, bị gán vào mê tín dị đoan, ở miếu đình cấm không được diễn, những người thực hành bị tịch thu đồ nghề nhưng bóng rỗi vẫn âm thầm, lặng lẽ tồn tại, phát triển cho đến ngày nay. Vậy có thực hát bóng rỗi là mê tín dị đoan? là một hình thức như lên đồng ở Bắc bộ? Qua những khảo sát, nghiên cứu bước đầu và nhất là qua quan sát thực tế một buổi múa bóng rỗi được tổ chức ở miếu bà Bình Nhâm nhân ngày cúng miếu 24.5(al) vừa qua, chúng tôi xin đưa ra cách nhìn về hát bóng rỗi hiện nay qua so sánh với hình thức Lên đồng.

1. Về đối tượng phục vụ:

– Hát, múa bóng rỗi: là nghi thức phục vụ Nữ thần. Nữ thần ở Bình Dương có vai trò đặc biệt quan trọng, hầu như mỗi ấp, mỗi làng đều có một miếu thờ Ngũ hành nương nương hay Bà Chúa xứ. Nhưng ở đây, từ thủa khai hoang mở cõi đến nay, miếu đơn giản vẫn chỉ là miếu, vai trò, vị trí của các bà thờ ở miếu cũng không được nâng lên, không đưa vào đền, phủ để thần bí hoá, hệ thống hoá; cũng không có sự phân biệt “đẳng cấp” giữa các nữ thần mà tất cả đều có chung một vai trò: bảo vệ xóm ấp, độ mạng nữ giới. Tính cách phóng khoáng, không cầu kỳ của người dân Nam bộ ở đây được thể hiện qua sự không chuyên biệt hoá vai trò của từng Nữ thần như trong hệ thống Mẫu thần ở Bắc bộ: Mẫu Đệ nhất – Mẫu thượng thiên cai quản vùng trời; Mẫu Thượng ngàn cai quản rừng núi; Mẫu Thoải cai quản sông nước… Ở Bình Dương, đó là Bà Chúa xứ – Bà chúa cai quản xứ sở nơi mình sinh sống; Bà Ngũ hành – cai quản năm loại vật chất cấu tạo nên sự sống…

– Lên đồng: là nghi lễ quan trọng của thờ Mẫu Tam, tứ phủ. Đạo mẫu Tam, tứ phủ so với tín ngưỡng thờ Nữ thần đã có bước phát triển đáng kể về tính hệ thống của nó. “Từ một tín ngưỡng vốn tản mạn, rời rạc, nay bước đầu đã có sự tương đối thống nhất về mấy chục vị thần và về hệ thống các thần, các hàng thờ”. Ở tam phủ, tứ phủ, “một tín ngưỡng dân gian đã bước đầu hình thành một hệ thống thờ cúng trong các đền phủ, những nghi lễ đã được chuẩn hoá [2]. Mẫu Tam, tứ phủ đều là Nữ thần nhưng không phải tất cả Nữ thần đều là Mẫu tam, tứ phủ.

Như vậy có thể thấy rằng, cả hát, múa bóng rỗi và lên đồng đều là những nghi thức quan trọng trong tín ngưỡng thờ Nữ thần nhưng lại ở hai hệ thống khác nhau. Múa, hát bóng rỗi dành cho Nữ thần và lên đồng là nghi thức của hệ thống Tam, tứ phủ. Không ai biết lên đồng cũng như hát bóng rỗi ra đời vào thời gian nào nhưng có thể chắc chắn một điều bóng rỗi ra đời muộn hơn lên đồng. Thay vì chuyên hoá lên, phức tạp lên, đi sâu hơn vào hệ thống thần linh của mẫu tam, tứ phủ, hát bóng rỗi lại rũ bỏ bớt đi những khuôn mẫu, nghi lễ rườm rà, tích hợp thêm nhiều yếu tố mới để trở thành một loại hình hoàn toàn mới. Điều này cũng đúng với nhiều loại hình nghệ thuật khác như đờn ca tài tử cũng từ cái nôi nhạc cung đình Huế nhưng giờ đây đã trở thành loại hình văn nghệ đặc trưng của những con người bình dị miền Nam bộ.

2. Về bản chất

– Lên đồng: Múa trong lên đồng là múa của thần linh, là biểu tượng sự tái hiện của thần linh trong thân xác ông đồng, bà đồng qua hình thức “nhập hồn” và “thoát hồn”. Mỗi một thánh, thần là một biểu hiện khác nhau từ trang phục đến tính cách đến năng lực. Ông đồng, bà đồng như những diễn viên đóng nhiều vai mà mỗi một vị thần, một vị thánh nhập vào là một vai khác. Mỗi một lần nhập hồn, ông bà đồng phải thể hiện cho được phong cách của mỗi người như vẻ uy nghi, hùng dũng, quý phái, nhân từ của các ông Quan Lớn; vẻ phong nhã, vui tươi của các Ông Hoàng; vẻ xinh đẹp, nhí nhảnh của các Cô và vẻ nghịch ngợm, phóng túng, quần áo kỳ cục, lời nói ngọng nghịu của trẻ con khi ở vai các Cậu. Từ những con nhang đệ tử đến ông đồng, bà đồng đều “tự kỷ ám thị” và cố gắng thể hiện ra rằng đó là tư thế, là nét mặt, cách hành xử, là tính cách của thần mà họ mời gọi do vậy mọi lời phán truyền, những vật mà ông đồng, bà đồng đưa ra đều là “lộc” của các ngài. Ở lên đồng, những ông đồng, bà đồng chỉ là cái cốt, là cái ghế, là thân xác mà thần linh mượn tạm để thể hiện uy lực của mình.

– Hát, múa bóng rỗi: hát, múa bóng rỗi hiện nay, trái ngược hoàn toàn với múa trong lên đồng. Đó là điệu múa của con người để dâng lễ trước thần linh. Lời rỗi gọi mời mềm mại, mượt mà cùng những động tác múa điêu luyện là kết quả của quá trình tập luyện không ngừng của những người hát bóng. Như cô Tám Hạnh (bà bóng chính của đoàn hát bóng miếu Bình Nhâm) đã tập từ khi mới 13 tuổi và đến năm 17 tuổi mới được biểu diễn những tiết mục đơn giản và để biểu diễn thành công những tiết mục khó hơn đòi hỏi phải khổ luyện nhiều hơn nữa. Vì vậy, không phải chỉ trong không gian lễ hội, không gian thần thánh người hát, múa bóng mới có thể biểu diễn được mà ngay trong đời thường bản thân họ đã là những nghệ sĩ biểu diễn. Và ngay bản thân những người thực hành hát, múa bóng họ cũng tự khẳng định không phải chỉ ở miếu họ mới múa dao, múa lu được mà ở bất cứ đâu họ cũng múa được. Nhưng khác ở chỗ đó là với những người thường tự bản thân họ, muốn dâng lễ vật lên Bà, muốn cầu xin và muốn được nhận lộc từ Bà nhưng họ không biết làm thế nào và họ mượn những ông, bà bóng để làm hộ công việc đó. Bằng lời rỗi khi ngọt ngào, khi ai oán, nỉ non, bằng những động tác múa đẹp mắt, những người hát, múa bóng rỗi tạo một cảm giác an tâm cho những người trông cậy vào mình để gửi lễ vật hay lời cầu xin lên Bà. Nhận chút lộc ở miếu là nhận lộc từ Bà bởi khi người hát bóng mời bà về thì Bà đã hiện diện ở miếu, ở trong tâm linh mọi người chứ không phải thông qua thân xác của ông, bà bóng. Đó là điểm khác nhau lớn nhất của hát bóng rỗi và lên đồng.

   3. Về hình thức biểu diễn

– Lên đồng: lên đồng là một hình thức shaman giáo qua đặc điểm nhập – thoát hồn của ông, bà đồng. Để có được sự “tự kỷ ám thị” mình, đưa ông, bà đồng vào trạng thái ngây ngất để thoát hồn vào thế giới siêu nhiên hay hồn thần linh có thể nhập vào xác ông, bà đồng, họ cần tới những công cụ. Đó là thanh âm như âm nhạc, tiếng trống chiêng, lời hát, lời đọc thần chú… Đó là các đạo cụ như kiếm, gậy thần, mặt nạ, trang phục, gương. Bên cạnh đó, hình dáng, màu sắc, trang trí hoa văn trên trang phục ông, bà đồng cũng có tác dụng tạo nên trạng thái nhập và thoát hồn. Để hỗ trợ trong quá trình nhập hay thoát hồn, các ông đồng, bà đồng hay dùng thuốc hút hay các loại khí hun làm từ rễ cây, rượu… gây trạng thái chìm đắm trong quá trình họ lên đồng. Ngoài ra còn có các dụng cụ khác như gương soi, bùa chú bằng ngôn ngữ, chữ viết, hình vẽ hay tự giày vò thân xác mình (nhịn ăn, nhốt mình trong phòng kín) cũng là những cách để ông đồng, bà đồng đưa mình vào trạng thái mê cùng, hồn phách xã rời thể xác để đi vào thế giới siêu thực.

– Hát, múa bóng rỗi: gồm ba phần gồm hát rỗi mời bà về; múa bông và biểu diễn tạp kỹ  và ở cả ba phần đều toát lên ý nghĩa: mời bà về chứ không phải mời bà nhập vào. Ở phần hát rỗi, người hát rỗi mặc lễ phục đứng trước bàn thờ Bà, tay cầm trống nhỏ gọi là trống rỗi gõ làm nhịp mời Nữ thần về dự nghi lễ. Phần múa bông, múa mâm vàng, mâm bạc dâng bà và đặc biệt qua phần biểu diễn tạp kỹ, tính nghi lễ mờ nhạt dần rồi mất hẳn, thay vào đó là tính hội. Qua các màn biểu diễn ta thấy trong đó tích hợp nhiều hình thức văn hóa dân gian khác. Đó là các hình thức rỗi (hát mời) theo lối đọc kinh của đạo Cao Đài, của Phật giáo, các điệu hát của sân khấu Cải lương, của sân khấu Hát bội, cùng với các điệu lý, hát thờ, rỗi thờ… Đặc biệt, từ múa hát nghi lễ mang tính linh thiêng, các điệu múa dâng mâm vàng, dâng hoa mang tính kỳ diệu đã phát triển và tích hợp các trò tạp kỹ (phun lửa, tung hứng, đầu bêu, múa dao, mua lưỡi siêu…), vừa tạo nên tính thần bí, vừa gần gũi đời sống thường ngày, thỏa mãn nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân. Đó cũng là xu hướng biến đổi của Múa bóng rỗi, tiếp cận được với đời sống xã hội đương đại.

Vậy, có sự liên hệ nào giữa Hát bóng rỗi và Lên đồng? Từ hình thức bóng cốt (hát bóng kiểu đồng cốt) thời gian đầu còn rơi rớt lại, đồng hành với bóng tuồng (hát bóng theo tuồng tích như hát bội) chúng ta có thể thấy sợi dây liên kết khá chặt chẽ của Lên đồng và Hát bóng rỗi. Thứ nhất bản thân cả hai đều không phải là những cá thể độc lập mà nằm trong một chuỗi nghi thức tôn thờ Nữ thần – sự nhân hóa tôn thờ tự nhiên, lực lượng sinh sôi, bảo vệ và che chở cho cuộc sống con người trong cộng đồng. Từ nhân lõi là hình thức Lên đồng – múa nhập thần để dâng cúng Bà ở cửa đền, cửa miếu, Múa bóng rỗi trong quá trình lịch sử mấy trăm năm đã tiếp xúc với nhiều cái mới, đã thay đổi để ngày càng đáp ứng hơn nhu cầu của những con người có tính cách phóng khoáng, không cầu kỳ, thích vui vẻ, thích xôm tụ để có thể tồn tại, phát triển thành một nghi lễ không thể thiếu trong lễ cúng Bà.

Trong bài viết ngắn này cũng như từ những kiến thức mới mẻ, non nớt của người mới bước chân vào tìm hiểu nghệ thuật Hát bóng rỗi, chúng tôi chỉ xin đưa ra những nhận định nhỏ để khẳng định rằng: Hát, múa bóng rỗi là một nghệ thuật, là thành tựu sáng tạo chung của nhân dân, hoàn toàn không mê tín dị đoan và cần có những biện pháp tích cực để bảo vệ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể này.

                                                                                                   H.T

Tài liệu tham khảo:

–          Ngô Đức Thịnh, Lên đồng – hành trình của thần linh và thân phận, Nxb Trẻ.

–          Tư liệu điền dã cá nhân.

 

———————————————-

 

Nghệ thuật múa bóng rỗi ở Bình Dương trong không gian văn hoá Nam Bộ

  Đức Thanh Ngọc[1]

Kính thưa các độc giả của Tập san KHLS Bình Dương, cùng giới mộ điệu nghệ thuật múa bóng rỗi. Qủa thực, nếu ai đó có may mắn được một lần thưởng ngoạn những tiết mục múa bóng rỗi, ắt hẳn khó có thể quên được cái không khí liêng thiêng, những điệu nhạc huyền bí, những động tác múa điêu luyện pha lẫn những món nghề tạp kỹ khiến người xem không ngớt phải xuýt xoa. Tuy vậy, không nhiều người trong chúng ta biết một cách tường tận về môn nghệ thuật đặc sắc này.

Nhân đọc một số bài nghiên cứu về nghệ thuật hầu đồng – múa bóng rỗi của các tác giả như: GS.TS Ngô Đức Thịnh, PGS.TS Nguyễn Chí Bền. TS. Hoàng Sơn, Ths. Hồ Tường, nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng, Huỳnh Triều, Trần Triều Quang, Nguyễn Man Nhiên, Nguyễn Từ Đồng…Cộng thêm nguồn tài liệu điền dã cá nhân tại tỉnh Bình Dương, chúng tôi xin đề cập một số đặc điểm của nghệ thuật múa bóng rỗi để những ai quan tâm có thêm một vài tài liệu tham khảo, rất mong nhận được sự trao đổi, chia sẻ của các tác giả.

1.Nguồn gốc, tên gọi và các trường phái biểu diễn.

Hiện nay, vẫn còn nhiều quan điểm đối lập nhau về nguồn gốc hình thành nghệ thuật Múa bóng rỗi ở Nam bộ, song nhìn chung có 3 luồng ý kiến cơ bản như sau:

Luống ý kiến thứ nhất cho rằng: nghệ thuật Múa bóng rỗi ở Nam bộ bắt nguồn từ nghi thức lên đồng của đạo mẫu Tam phủ, Tứ phủ của miền Bắc (xuất hiện muộn nhất vào thời hậu Lê thế kỷ XV), tuy có một vài điểm khác biệt song nhìn chung về cách thức không có nhiều thay đổi, đặc biệt là yếu tố nhập đồng – nhập cốt thể hiện một nét chung khó có thể lẫn lộn với một hình thức nghi lễ nào.

Luồng ý kiến thứ hai cho rằng: nghệ thuật Múa bóng rỗi ở Nam bộ là một môn nghệ thuật hoàn toàn mới, nó khác lên đồng ở Bắc bộ từ bản chất lẫn hình thức thể hiện. Nhóm này cho rằng, múa bóng rỗi đã thoát khỏi những yếu tố thần linh (như nhập đồng, phán truyền…) nó chỉ đơn thuần là nghi thức dâng lễ vật trong việc thờ cúng Mẫu thần và các trò tạp kỹ nhằm mục đích phục vụ mua vui.

Luồng ý kiến thứ ba cho rằng: Múa bóng rỗi là một nghi thức quan trọng trong nghi lễ thờ Nữ thần, Mẫu thần của đạo Mẫu xuất phát từ Bắc bộ song đã có quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa với phức hệ văn hóa phía Nam gồm cả văn hóa Chăm (miền Trung), văn hóa người Hoa và văn hóa người Khmer (Nam bộ). Đây là luồng ý kiến nhận được nhiều sự đồng tình trong giới nghiên cứu và có sự ảnh hưởng nhất định về nhận thức của nghệ thuật Múa bóng rỗi nói chung.

Tóm lại, có thể nhận thấy cả 3 luồng ý kiến trên đều có một điểm chung nổi bật là: Múa bóng rỗi xuất phát từ nghi thức thờ cúng Mẫu thần, một tín ngưỡng xuất hiện rộng khắp cả vùng Đông Nam Á (bao gồm cả phần Nam Trung Hoa) nói chung và những vùng miền Việt Nam nói riêng. Với những tộc người khác nhau, việc thờ cùng Nữ thần, Mẫu thần cũng có những điểm khác nhau tương ứng. Sự khác biệt đó thể hiện từ đối tượng được thờ cúng (các bà chúa, bà mụ, nữ thần…) đến các hình thức thực hành nghi lễ mà trong đó Múa bóng rỗi là một nghi thức tiêu biểu của người dân Nam bộ.

Về tên gọi “Múa bóng rỗi” hay còn có một số tên khác như hát bóng rỗi, múa bóng rôi (Theo GS.TS Ngô Đức Thịnh), đây là cách gọi ghép, kết hợp giữa hai hình thức biểu diễn là hát rỗi và múa bóng:

Hát rỗi: thường diễn ra trước, có ý nghĩa mời chầu, mời các Nữ thần, Mẫu thần về ngự và dự nghi lễ cúng miễu. Chính vì ý nghĩa đó mà nó còn được gọi là hát thỉnh, hát mời chầu. Tùy vào các cô bóng, cậu bóng mà có cách “rỗi” khác nhau: có thể là rỗi theo tuồng tích hoặc chỉ là những điệu thức riêng biệt.

Múa bóng: Thuật ngữ này có nhiều cách hiểu khác nhau trong dân gian. Cách hiểu phổ quát nhất là múa dâng bông, có thể “múa bóng” là tiếng đọc trại từ múa bông, múa dâng bông. Đây là một điệu thức múa đặc trưng nhất có mặt hầu khắp các nghi thức của Đạo Mẫu nói chung như lên đồng (Bắc bộ), Múa bóng rỗi (Nam bộ), nghi thức cúng thần Pô Inư Nưgar của người Chăm, nghi thức thờ bà chúa Xứ của người Khmer. Múa tạp kỹ chỉ mới xuất hiện sau này và thường chỉ nhằm phục vụ người xem là chính.

Cách hiểu thứ hai về khái niệm “múa bóng” gắn liền với giới tính người thực hiện (cô bóng, cậu bóng). Những năm gần đây, những người múa bóng rỗi ở Nam bộ thường là những người “pêđê”, những người có xu thế hướng nữ từ tính cách, ăn mặc đến những cử chỉ nói năng. Và, những xu thế đó chúng ta vẫn thường gọi là bị “bóng”. Và cũng có thể xuất phát từ lối tính cách này mà người ta gọi múa của những người “pêđê” là múa bóng.

Cách hiểu thứ ba xuất phát từ việc “nhập đồng” của các ông đồng, bà bóng nói chung. Múa bóng – múa đồng bóng là một trạng thái “thăng hoa” khi các “giá đồng” (các bà mẫu, bà chúa, các nữ thần) nhập hồn (nhập bóng) vào thể xác của người hầu đồng để phán truyền hay biểu diễn các điệu múa. Ở hình thức lên đồng ở Bắc bộ, khi nhập động, bà đồng có những biểu hiện rất rõ nét, thường là lắc lư quay cuồng, cười, nói (có khi cả nói tục), nôn, mửa… nhập vào giá nào thì có những biểu hiện như nhân vật giá đồng đó. Các nhân vật nhập đồng dường như không còn là chính mình mà là một người khác hoàn toàn, chính vì điều này mà người ta nói múa đồng bóng – múa bóng được hiểu là những giá đồng (ví dụ: Bà chúa Ngọc, Bà Chúa, Bà Hoả Tinh, Bà Thuỷ Long, Bà chúa Tiên, Bà chúa Ngọc, Bà chúa Xứ, Bà chúa Động…) đang hiển linh và thực hiện nghi thức chứ không phải là các ông đồng, bà bóng đang thực hiện.

Về các trường phái biểu diễn múa bóng rỗi, trong bài viết “Về hai hình thức hầu đồng trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Nam bộ” của 2 tác giả PGS TS Nguyễn Chí Bền và Ths Hồ Văn Tường[2] đã đưa ra nhận định: “Phần nghi lễ liên quan nhiều hơn cả đến việc hầu đồng chính là hát bóng rỗi…”điều đó có nghĩa là hát bóng rỗi (hay múa bóng rỗi) là phần quan trọng nhất của nghi thức hầu đồng. Các tác giả Huỳnh Ngọc Trảng, Trần Tịnh Của cũng đồng quan điểm như vậy.

Tuy nhiên, vấn đề chúng ta đang cần đề cập ở đây là từ hai hình thức thờ Mẫu khác nhau thì cho ra đời hai nghi thức hầu đồng riêng biệt. Và, từ hai nghi thức hầu đồng riêng tạo nên 2 trường phái múa bóng rỗi tồn tại khác nhau tại Nam bộ:

Trường phái thứ nhất: được truyền vào Nam bộ do những di dân miền Bắc và miền Trung vào miền Nam dưới thời Chúa Nguyễn và Triều Nguyễn. Những người Việt thường trú chân ở miền Trung một thời gian khá dài trước khi tiếp tục tiến vào Nam chính vì vậy tín ngưỡng thờ mẫu có sự giao lưu, tiếp biến với nhiều hệ thống tín ngưỡng của các tộc người khác. Và, nó đã có nhiều sự biến đổi.

Trường phái thứ hai: được đem nguyên vẹn từ Bắc vào Nam dười thời Pháp thuộc và những cuộc di dân lớn sau đó (1954, 1975). Đặc điểm của trường phái này là tính “phục nguyên” một loại hình tín ngưỡng cũ nơi một mảnh đất mới. Giữa hai trường phái này có những điểm khác biệt từ trang phục, dấu hiệu nhập đồng, cách truyền phán, các điệu múa và cách phân phát lộc…

Tại Bình Dương đã từng tồn tại cả hai trường phái nói trên, song hiện nay chỉ có trường phái thứ nhất là còn thường xuyên hoạt động. Các di tích gắn liền với Múa bóng rỗi ở Bình Dương gồm có: 57 miễu thờ Ngũ hành nương ngương (tập trung ở huyện Tân Uyên: 34 miễu, huyện Thuận An: 20 miễu), (Theo số liệu điều tra không chính thức của Phòng Di sản văn hóa – Bảo tàng Bình Dương hiện nay lên tới 136 miễu), Chúa Xứ Thánh Mẫu (với hai tên gọi khác nữa: Ngung Man nương, chúa Tiên nương nương) có 47 miếu thờ (huyện Tân Uyên có 22 ngôi miễu thờ, huyện Bến Cát 8 ngôi, huyện Thuận An 8 ngôi, thị xã Thủ Dầu Một 8 ngôi miếu thờ).

Toàn tỉnh Bình Dương, có 7 cơ sở tín ngưỡng gắn bó với tín ngưỡng thờ Mẫu. Đó là đền Đức Thánh Trần Hưng Đạo (áp 2A, xã Phước Hoà, huyện Tân Uyên), phủ Minh Sơn (xã Minh Hoà, huyện Bến Cát) thờ Đức Thánh Trần, Sơn Lâm Thánh Mẫu, Liễu Hạnh Thánh Mẫu và phối tự thờ thành hoàng, Hoa Nghiêm Tự (ở khu 4, thị trấn Dầu Tiếng), thờ Đức Thánh Trần, chùa Sơn Lâm, Thánh Mẫu công chúa và phối tự thờ Adiđà; Đông Quân linh tự (khu 2 thị trấn Dầu Tiếng) thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo, nhị vị vương quan, Tam Toà Thánh Mẫu, Cô, Cậu, cùng với thờ Adiđà; Phủ Ứng Linh (khu 3, thị trấn Dầu Tiếng) thờ Đức Thánh Trần hưng Đạo và Liễu Hạnh công chúa; Đền Thánh Mẫu (ấp Lai Khê, xã Lai Hưng, huyện Bến Cát) thờ Liễu Hạnh công chúa, Đức Thánh Trần Hưng Đạo, Sơn Lâm Thánh Mẫu, thờ Ngũ Hành nương nương, Ngũ Hổ, trong khuôn viên còn có am Cô Bơ và Cậu Bé.

 

2.Diễn tiến và bản chất Múa bóng rỗi trong nghi lễ cúng miễu.

Như đã có phần nói ở trên, Múa bóng rỗi chỉ là 1 phần trong nghi thức hầu đồng hay gọi dân dã là nghi thức cúng miễu. Theo nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng diễn tiến của một nghi thức hầu đồng gồm có 8 phần là: Lễ khai tràng, Chầu mời – thỉnh tổ, mời tiên ra tuồng, Phước lộc, Trạng – Nàng xuống huê viên, Địa – Nàng, Bóng múa, hát chặp. Tuy vậy, ngày nay hiếm có đoàn rỗi nào lại thực hiện đủ 8 phần trên mà thường một nghi lễ cúng miễu chỉ có 4 phần chính: Khai tràng, Chầu mời – thỉnh tổ, Chặp Địa – Nàng, Hát bóng rỗi. Múa bóng rỗi tại Bình Dương cũng thường chỉ có 4 phần cơ bản như trên.

Nghi thức Múa bóng rỗi được chia làm 2 phần chính: phần múa dâng lễ và múa tạp kỹ (hay múa biểu diễn).

 

Múa dâng lễ thường gồm các điệu: múa dâng bông (cúc, huệ), múa dâng mâm (mâm vàng hình tháp, mâm lộc trầu cau). Phần này thường mang nặng tính chất nghi lễ. Múa dâng lễ thông qua những động tác tạo hình biểu hiện sự kính dâng lễ vật lên thần linh. Đây là phần lúc nào cũng được mọi người quan tâm chờ đón. Một số bà bóng chịu khó tập luyện nên trình diễn những động tác múa khá điêu luyện, khéo léo như làm xiếc, khiến người xem lúc nào cũng hồi hộp, tò mò chờ đợi. Mọi người chờ đợi phần múa này còn có một nguyên do khác là để xin lộc bà (hoặc mua), lộc có thể là một nhánh huệ, một quả cau, một lá trầu…

Múa tạp kỹ thường gồm các tiết mục như múa lu – khạp, múa dao, múa ghế…phần này thường nặng tính biểu diễn hơn là nghi lễ, mục đích chính là “…hầu bà, làm cho bà vui” (Theo Gia Định Thành Thông Chí – Trịnh Hoài Đức). Do phần luyện tập và biểu diễn các tiết mục tạp kỹ thường rất tốn sức và nguy hiểm cho nên khán giả thưởng ngoạn thường “thưởng” cho các cô bóng, cậu bóng một khoản tiền bồi dưỡng, động viên. Và, chính tiền lệ này đã gây ra không ít hệ lụy cho hình thức nghệ thuật này.

Về bản chất của nghệ thuật Múa bóng rỗi, có thể nói Múa bóng rỗi gắn liền với tục thờ nữ thần của nhân dân Nam Bộ, người dân Nam bộ còn gắn biểu tượng này cho những nữ nhân vật có công với nhân dân. Hình tượng của các bà còn chứa đựng sự khẳng định vươn lên và giải phóng người phụ nữ trong xã hội phong kiến vốn bị coi là thấp kém. Còn theo nhà ngoại cảm, “cô bóng” Nguyễn Thị Hằng thì “…hầu đồng là để biết ơn các vua chúa ngày xưa, các anh hùng đã có công với dân tộc, các bà thượng ngàn chuyên làm điều thiện…và mình phải biết ơn, phải ca tụng”. Nhiều miễu thờ bà còn thờ di ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở vị trí trang trọng nhất.

Múa bóng rỗi không hẳn đã thoát khỏi yếu tố thần linh một cách hoàn toàn: bên cạnh trường phái thứ 2 (di cư vào nam từ sau năm 1954) được xem là có sự phục nguyên của nghi thức lên đồng Bắc bộ. Trường phái thứ nhất vốn được xem là có nhiều sự biến đổi, đặc biệt từ “bản chất phán truyền” của hầu đồng Bắc bộ sang hình thức “dâng lễ, ca tụng, cầu xin” của bóng rỗi Nam bộ là một bước tiến lớn. Và, có nhiều học giả xem đó là một sự ra đời, một sự biến đổi hoàn toàn. Nhưng, ở đâu đó trong nghi thức múa bóng rỗi Nam bộ vẫn còn chứa đựng lớp tàn dư của lớp nghệ thuật trước, ví dụ như trong việc phát lộc: Cả ông Địa (trong chặp Địa – Nàng), và cô bóng ( trong Múa bóng rỗi) đều sử dụng yếu tố thần linh, làm phép (giải hạn, chữa bệnh…bằng vẩy nước) hay làm chước (lấy hoa huệ đã được làm phép về nấu nước tắm, hay cúng cho chùa bằng dầu hỏa, lập bàn thờ địa…vv), các ông đồng, bà bóng đều lấy danh nghĩa các giá đồng (Mẫu thần, Nữ thần) để thực hiện những nghi lễ này.

 

3.Nghệ thuật Múa bóng rỗi ở Bình Dương trong không gian văn hóa Nam bộ.

Có lẽ không chỉ ở Bình Dương mà ở khắp Nam bộ, Múa bóng rỗi đã và đang chịu nhiều sự phán xét, nhiều cách nhìn, nhiều cách suy nghĩ khác nhau từ cả những người làm quản lý văn hóa đến một bộ phận dân chúng. Người ta vẫn cho rằng: múa bóng rỗi là mê tín dị đoan, là lợi dụng tín ngưỡng để thu lợi…nhiều năm trước loại hình nghệ thuật dân gian này đã bị cấm thực hiện. Mấy năm gần đây, xu thế bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc đang lên cao vì vậy múa bóng rỗi mới có đủ điều kiện để hoạt động trở lại.

Trong bài viết này người viết xin không bàn luận gì thêm về cách quản lý và bảo tồn văn hóa của chúng ta. Song, yếu tố “…là mê tín dị đoan, là lợi dụng tín ngưỡng để thu lợi…” thì chúng ta cần phải làm rõ chủ thể của từng hành động.

Trước hết, chúng ta cần phải phân định rạch ròi 2 đối tượng: di sản văn hóa và người thực hiện di sản (là cá nhân hoặc cộng đồng). Trong trường hợp này múa bóng rỗi là di sản văn hóa chúng ta đang nói đến, còn đối tượng thực hiện di sản chính là ông đồng, bà bóng. Và, chính ông đồng, bà bóng mới là người quyết định đem múa bóng rỗi ra để thực hiện mục đích gì? Trong đó ít nhiều có hiện tượng bói toán, bán bông, ban lộc, bán ngọc bà…vv

Rõ ràng múa bóng rỗi với tư cách là một di sản văn hóa không mang bất kỳ một yếu tố mê tín hay vụ lợi nào. Nó đơn thuần là một hành vi tín ngưỡng trong sáng, có tính nhân văn (đề cao và biết ơn người phụ nữ, người có công với nhân dân), có tính giáo dục (khuyên nhủ mọi người hướng về cội nguồn, làm nhiều việc thiện), chỉ có sự vụ lợi cá nhân mới làm vẩn đục đi lớp nghĩa trong sáng đó. Nhiệm vụ của các nhà quản lý văn hóa là phải uốn nắn hành vi không đúng của người thực hiện văn hóa chứ không phải cấm đoán di sản văn hóa đó không được phép hoạt động.

Phải có mặt tại một lễ cúng miễu mới thấy bà con háo hức chờ đợi đến tiết mục múa bóng rỗi như thế nào. Đó có thể là tâm trạng háo hức chờ đợi chút lộc bà ban, cũng có thể là giây phút giải bày những lo toan bấy lâu dồn nén, hay chỉ đơn thuần là ngóng chờ những tiết mục múa tạp kỹ công phu – điêu luyện mà họ chưa có cơ hội vào rạp xiếc…

Thật sự, cũng không cần phải quá tinh ý mới nhận thấy rằng: Hội khai ấn đền Trần mỗi năm đều tổ chức rầm rộ với hàng trăm nghìn người tham gia, có 15 đến 20 điểm “bán” ấn với giá cả được quy định rõ ràng, người dân phải sắp hàng từ lúc nửa đêm – chen lấn – dẫm đạp lên nhau tranh mua cho được tờ ấn với niềm tin sẽ nhanh chóng thăng quan, tiến chức, ăn nên làm ra thì không sao ! trong khi đó múa bóng rỗi ở Nam bộ người dân xin bà phù hộ, thỉnh lộc bà với vài ba ngìn tùy lòng hảo tâm thì lại được cho là mê tín. Hay, các quan anh, liền chị của nghệ thuật quan họ miền kinh Bắc ở ao nào, hội nào cũng ngửa nón quai thao xin tiền du khách, báo chí, đài mạng dù có phản ảnh liên tục song cũng chẳng thay đổi được gì, trong khi đó ở múa bóng rỗi miền Nam, những tiết mục múa tạp kỹ phải bỏ nhiều công sức luyện tập, có tính nguy hiểm và hấp dẫn như múa lu, múa dao, múa ghế… bà con thường tự nguyện, thấy mếm phục mà động viên ít nhiều thì lại cho là lợi dụng tín ngưỡng để thu lợi…Thực tế đang tồn tại một sự “chênh” về cách nhìn nhận và quản lý di sản văn hóa giữa các vùng miền. Và nguy hại hơn, một số di sản đang bị nhìn nhận một cách thiếu khách quan dưới sự biểu đạt méo mó của người thực hành di sản.

Trở lại vấn đề “Múa bóng rỗi trong không gian văn hóa Nam bộ”, có thể thấy khi nói đến văn hóa Nam bộ người ta vẫn thường nhắc nhiều hơn đến Đờn ca tài tử, cải lương, các điệu lý – điệu hò, cũng không quá khó hiểu vì những loài hình nghệ thuật dân gian này thể hiện rất rõ nét đặc trưng của văn hóa Nam bộ đó là sự phóng khóang, bao dung, tính bình dị – dân dã. Song khi phải đối mặt với những thử thách to lớn, những giới hạn mà bản thân không thể vượt qua thì những lời ca tiếng hát đó khó có thể đem lại niềm tin và động lực thực sự, chỉ có tôn giáo, tín ngưỡng  mới là những giá đỡ tin thần, những động lực giúp con người ta vượt qua những thử thách trong cơn tuyệt vọng. Và, đạo Mẫu là một trong những nền tảng tâm linh mà người dân vẫn thường gửi gắm. Đặc biệt, trong những đợt cúng miễu, dưới sự “hiện diện” của bà, và qua sự “kết nối” của ông địa, cô bóng, người dân có dịp cầu mong sự an lành, cầu mong cho tai qua – nạn khỏi, cuộc sống gặp nhiều may mắn, làm ăn thuận lợi trong năm…

Có lẽ sẽ còn rất lâu nữa Múa bóng rỗi ở Bình Dương và ở Nam bộ mới có thể lấy lại được hình ảnh và vị trí vốn có của mình. Và, cũng chưa biết khi nào nhận thức của các nhà quản lý văn hóa về múa bóng rỗi mới thay đổi. Nhưng có một điều chắc chắn rằng: Múa bóng rỗi đã, đang và sẽ tồn tại với tư cách là một nghi lễ tín ngưỡng, một hiện thực lịch sử …tồn tại hay không ? có ý nghĩa – giá trị hay không ? không phụ thuộc vào cách suy nghĩ, cách quản lý của bất kỳ tổ chức nào mà nó được khẳng định trong giá trị cộng đồng mà nó tồn tại…/…

 

Bình Dương, ngày 29/6/2011

Trần Đức Thuận – Tel: 0977.328.132


[1] Đức Thuận – Thanh Hòe – Ngọc Hằng  Chi đoàn Bảo tàng Bình Dương.

[2]Ths. Hồ Văn Tường tên thường gọi là Hồ Tường võ sư chân truyền của môn võ Tân Khánh – Bà Trà, người Tân Phước Khánh – Bình Dương. Hiện đang nghiên cứu và truyền bá môn võ Tân Khánh – Bà Trà tại TP. HCM

Truyền cười song ngữ – English and Vietnamese


She’s My Wife

One of the guest turned to a man by his side to criticize the singing of the woman who was trying to entertain them.

“What a terrible voice! Do you know who she is ?”

“Yes”, was the answer. “She’s my wife”

“Oh, I beg your pardon. Of course, it isn’t her voice, really. It’s the stuff she has to sing. I wonder who wrote that awful song ?”

“I did”, was the answer.

Vợ tôi đó

Một vị khách quay sang một người ngồi bên và chê bai giọng ca của một phụ nữ đang hát giúp vui cho họ.

– Giọng ca gì nghe mà khiếp! Anh có biết bà ta là ai không?

– Biết chớ, – câu trả lời. – Vợ tôi đó.

– Ái chà, xin lỗi anh. Thực ra thì không phải do giọng ca của chị ấy. Chính cái thứ hổ lốn mà chị ta buộc lòng phải ca hát lên mới là khiếp. Tôi không hiểu đứa nào lại đi viết một bài ca kinh khủng như vậy?

– Tôi viết đấy.

Little Johnny Boy


A new teacher was trying to make use of her psychology courses. She started her class by saying.
“Everyone who thinks you’re stupid, stand up!”.
After a few seconds, Little Johnny stood up.
The teacher said, “Do you think you’re stupid, Little Johnny?”
“No, ma’am but I hate to see you standing there all by yourself”

Bé Johnny


Một giáo viên mới vào nghề đang thử áp dụng môn tâm lý của mình. Cô bắt đầu bài giảng bằng cách nói:
Em nào nghĩ rằng mình ngu ngốc thì hãy đứng lên!”
Một vài phút sau, bé Johnny đứng dậy.
“Em nghĩ rằng em ngu ngốc hả, Johnny,” cô giáo hỏi.
“Không, thưa cô, nhưng em không thích phải nhìn thấy cô đứng đó mỗi một mình.”


Because of absence


Mother: Why did you get such a low mark on that test?
Junior: Because of absence.
Mother: You mean you were absent on the day of the test?
Junior: No, but the kid who sits next to me was.

Vì vắng mặt


Mẹ : “Tại sao con lại bị điểm thấp như vậy trong bài kiểm tra đó hả?”
Con trai: “Bởi vì vắng mặt ”
Mẹ : ” Con muốn nói rằng đã vắng mặt vào ngày có bài kiểm tra đó à ? ”
Con trai : ” Không, đứa vắng mặt là đứa ngồi cạnh con cơ. “

Stone and Stone – Breaker


A very strict officer was talking to some new soldiers whom he had to train. He had never seen them before, so he began:
“My name is Stone, and I’m even harder than stone, so do what I tell you or there’ll be trouble. Don’t try any tricks with me, and then we’ll get on well together.”
Then he went to each soldier one after the other and asked him his name. “Speak loudly so that everyone can hear you clearly,” he said, and don’t forget to call me “sir”.
Each soldier told him his name, until he came to the last one. This man remained last one. This man remained silent, and so Captain Stone shouted at him, “When I ask you a question, answer it! I’ll ask you again: What’s your name, soldier?”
The soldier was very unhappy, but at last he replied.
“My name’s Stone-breaker, sir”, he said nervously.

Đá và người đập vỡ đá


Một sĩ quan nghiêm khắc nói chuyện với một số lính mới mà ông ta phải huấn luyện. Ông chưa gặp họ bao giờ. Ông nói:
“Tên tôi là Stone (nghĩa là đá) và tôi cứng rắn hơn đá. Cho nên phải làm đúng như tôi đã ra lệnh, nếu các anh không muốn gặp rắc rối. Đừng tìm cách đánh lừa tôi. Như thế chúng ta sẽ thoải mái với nhau hơn.”
Rồi ông ta đến chỗ từng người lính hỏi tên.
“Nói to lên cho mọi người cũng nghe rõ. Và đừng có quên “thưa ngài đấy nhé.”
Từng người lính nói tên của mình, và rồi đến người cuối cùng. Người lính này đứng im. Đại úy Stone hét lên:
“Khi tôi hỏi, anh phải trả lời. Tôi hỏi lại: tên anh là gì, anh lính kia?”
Người lính tỏ vẻ không vui nhưng cuối cùng anh ta cũng lung túng trả lời:
“Tên tôi là Stonebreaker (nghĩa là: người đập vỡ đá), thưa ngài

Lucy


A young mother believed that it was very wrong to waste any food when there were so many hungry people in the world. One evening, she was giving her small daughter her tea before putting her to bed. First, she gave her a slice of fresh brown bread and butter, but the child said that she did not want it like that. She asked for some jam on her bread as well.
Her mother looked at her for a few seconds and then said, “when I was a small girl like you, Lucy, I was always given either bread and butter, or bread and jam, but never bread with butter and jam.”
Lucy looked at her mother for a few moments with pity in her eyes and then said to her kindly, “Aren’t you pleased that you’ve come to live with us now?”

Bé Lucy


Một bà mẹ trẻ cho là phí phạm thực phẩm trong khi có nhiều người đang đói trên thế giới là một điều rất sai trái. Một tối nọ chị cho cô con gái nhỏ dùng bữa ăn nhẹ trước khi cho bé đi ngủ. Trước tiên, chị đưa cho bé một lát bánh mì nâu mới được phết bơ, nhưng cô bé nói là nó không thích như vậy. Bé đòi phết cả một ít mứt trái cây lên trên bánh nữa.
Mẹ bé nhìn bé một lát rồi nói: -“Khi mẹ còn bé như con, Lucy à, mẹ chỉ được ăn hoặc bánh mì phết bơ, hoặc bánh mì phết mứt, mà không bao giờ có bánh mì vừa phết bơ vừa phết mứt cả.”
Lucy nhìn mẹ với cặp mắt thương hại trong giây lát rồi ân cần nói với mẹ:
-“Thế mẹ có hài long là mẹ đã tới sống với bố và con bây giờ không?”

Handwriting

Sir” hissed the lawyer, “do you swear this is not your signature?”
“Yes.”
“Is it not your handwriting?”
“Nope”
“You take your solemn oath that this writing does not resemble yours in a single particular?”
“Yes”
“How can you be certain?”, demanded the lawyer.
“I can’t write,” smiled the man.

Chữ viết tay


“Thưa ngài,” luật sư rít lên giận dữ, “ngài có dám thề rằng đây không phải là chữ ký của ngài không?”
“Vâng”
“Đó không phải là chữ viết của ngài sao?”
“Hoàn toàn không.”
“Ngài thề danh dự rằng chữ viết này không hề giống chữ của ngày một chút nào chứ?”
“Vâng”
“Sao ngài có thể chắc chắn như vậy?”, vị luật sư hỏi.
“Tôi không biết viết.” người đàn ông mỉm cười.

Radio Broken

A film crew was on location deep in the desert. One day an Old Indian went up to the director and said, “Tomorrow rain.”
The next day it rained. A week later, the Indian went up to the director and said, “Tomorrow storm.” The next day there was a hailstorm.
“This Indian is incredible,” said the director.
He told his secretary to hire the Indian to predict the weather. However, after several successful predictions, the old Indian didn’t show up for two weeks. Finally the director sent for him.
“I have to shoot a big scene tomorrow,” said the director, “and I’m depending on you. What will the weather be like?”
The Indian shrugged his shoulders. “Don’t know,” he said. “Radio is broken.”

Đài bị hỏng


Một đoàn làm phim đang ở sâu trong sa mạc. Một hôm một cụ già da đỏ tới gặp trưởng đoàn và nói rằng:
“Ngày mai trời sẽ mưa.”
Hôm sau trời mưa thật. Một tuần sau, cụ già đó lại tới gặp trưởng đoàn và nói: “Ngày mai trời đổ bão.” Quả nhiên hôm sau có một trận bão lớn.
“Người da đỏ đó thật tuyệt,” ông trưởng đoàn nói.
Ông nói viên thư ký thuê người da đỏ đó để dự báo thời tiết. Tuy nhiên sau một vài lần tiên đoán thành công khác, cụ già da đỏ đó không xuất hiện trong hai tuần. Trưởng đoàn làm phim cho triệu ông ta tới. “Tôi phải quay một cảnh rất quan trọng vào ngày mai,” ông ta nói, “và tôi trông cậy vào ông. Thời tiết ngày mai như thế nào?”
Người da đỏ nhún vai.
“Không biết, đài bị hỏng,” ông ta trả lời.

Elevator


A village boy and his father were visiting a mall. They were amazed by almost everything they saw, especially two shiny walls that could move apart, and back together again.
The boy asked his father, “ What is this father?”
The father (having never seen an elevator) responded,
“Son, I have never seen anything like this in my life, I don’t know what it is.”
While the boy and his father were watching wide- eyed, an old lady, limping slightly, and with a cane, slowly walks up to the moving walls, and presses a button. The walls opened, and the lady walks between them, into a small room. The walls closed. The boy and his father watched as small circles of lights with numbers above the wall light up. They continued to watch the circles light up, in reverse direction now. The walls opened up again, and walls opened up again, and a beautiful young blonde steeped out… The father said to his son,
“Go get your mother!!!”

Thang máy


Hai bố con từ quê ra tới thăm một khu phố buôn bán. Dường như tất cả những gì họ trông thấy đều khiến họ thích thú ngạc nhiên, đặc biệt là hai tấm vách sang có thể tách rời nhau rồi lại khép khít như cũ.
“Đó là cái gì đấy hả bố?” Cậu con trai hỏi bố.
Người bố (chưa từng nhìn thấy thang máy bao giờ) trả lời:
“Con trai, bố chưa từng nhìn thấy cái gì như vậy trong đời. Bố không biết nó là cái gì?”
Trong khi cả hai bố con đều đang trợn mắt nhìn, một bà lão run rẩy chống gậy, bước chầm chập tới chỗ hai tấm vách chuyển động và ấn vào một cái nút. Hai tấm vách mở ra, bà lão đi qua hai cánh cửa bước vào một căn phòng nhỏ. Hai tấm vách khép lại. Cậu bé và bố thấy những vòng tròn nhỏ với những con số phía trên tấm vách sáng lên. Họ tiếp tục thấy những vòng tròn giờ lại sáng lên nhưng theo chiều ngược lại. Hai tấm vách mở ra, và một cô gái tóc vàng xinh đẹp bước ra… Ông bố vội nói với cậu con trai:
“Hãy mang mẹ mày tới đây mau!!!”

The arm was guilty

A man was brought before the judge. The witness said that the day before the prisoner had stolen some pears from a basket, outside a grocer’s. The solicitor said to the judge:
“It is true that the prisoner took a few pears with his right arm; his right arm is guilty, but not he himself; you can not punish the whole body because one of its limbs is guilty.”
“You are quite right,” answered the judge, “so I sentence the prisoner’s right arm to six days. Now the prisoner will go to prison with his arm if he likes.”
Everybody at court began to laugh; but people laughed still more when they saw the prisoner unscrew his right arm (it was a wooden arm) He then gave it to the judge, saying: “Here is my guilty arm, Sir I don’t wish to go to prison with it.”

Cánh tay có tội


Một người đàn ông bị đưa ra hầu tòa. Nhân chứng nói rằng, hôm trước bị cáo đã lấy trộm quả lê trong một cái rổ bên ngoài tiệm thực phẩm. Luật sư nói với quan tòa:
“ Đúng là tên này có lấy lê bằng tay phải; tay phải của hắn phạm tội, còn hắn thì không có tội; ngài không thể trừng phạt cả cơ thể của hắn chỉ vì một chân hay một tay của hắn phạm tội.”
“Ngài nói hoàn toàn đúng, vậy thì tôi kết án cánh tay phải của bị cáo sáu ngày giam giữ. Bây giờ thì tên tù này sẽ không phải vào tù với cánh tay phải nếu hắn thích vậy,” quan tòa phán.
Mọi người có mặt trong phiên tòa bắt đầu cười ầm ĩ; nhưng họ còn cười to hơn khi thấy tù tháo ốc nơi cánh tay phải của hắn ra (cánh tay làm bằng gỗ). Sau đó hắn đưa nó cho quan tòa và nói: -“Đây là cánh tay phải của tôi, thưa ngài, tôi không muốn vào tù cùng với nó.”

Grandma wouldn’t lie

Little Johnny was at his first day of shool. The teacher advised the class to start the day with the pledge of allegiance, and instructed them to put their right hands over their hearts and repeat after him.
He looked around the room as he started the recitation, “I pledge allegiance to the flag…”
When his eyes fell on Little Johnny, he noticed his hand over the right cheek of his buttocks.
“Little Johnny, I will not continue till you put your hand over your heart.”
Little Johnny replied, “It is over my heart.”
After several attempts to get Little Johnny to put his hand over his heart, the teacher asked,
“Why do you think that is your heart?”
“Because, every time my Grandma comes to visit, she picks me up, pats me here, and says, ‘ Bless your little heart,’ and my Grandma wouldn’t lie.”

Bà sẽ không nói dối


Ngày đầu tiên bé Johnny đến trường. Giáo viên khuyên cả lớp hãy bắt đầu ngày trọng đại này với lời thề trung thành, và hướng dẫn các em đặt tay phải lên tim mình và nhắc lại lời thầy.
Ông nhìn quanh khắp phòng khi bắt đầu đọc lời tuyên thệ:
“Tôi xin thề trung thành dưới cờ tổ quốc…”
Khi mắt ông dừng lại ở chỗ bé Johnny, ông nhận thấy tay cậu bé đặt vào mông bên phải của em.
“Johnny, thầy sẽ không tiếp tục chừng nào con chưa đặt tay mình lên tim.”
“Đó là nơi tim con.” Johnny đặt tay lên tim, thầy giáo hỏi:
“Sao con lại nghĩ đó là nơi tim mình?”
“Bởi vì, mỗi lần bà con đến chơi, bà thường bế con lên, vỗ vào đó và nói: “Cầu chúa ban phúc cho trái tim bé nhỏ của cháu,’ và bà con sẽ không nói dối.”

Whisper


A mother took her little boy to church. While in church the little boy said.
“Mommy, I have to pee.”
The mother said to the little boy, “It’s not appropriate to say the word “pee” in church. From now on when you have to “pee” just tell me that you have to whisper.”
The following Sunday, the little boy went to church with his father and during the service said to his father:
“Daddy, I have to whisper.”
The father looked at him and said,
“Okay, why don’t you whisper in my ear.”

Thì thầm


Một người mẹ dẫn đứa con trai nhỏ của mình tới nhà thờ. Trong buổi lễ, cậu bé nói:
“Mẹ ơi, con muốn đi đái.”
“Từ “đái” không thích hợp để nói trong buổi lễ. Từ giờ trở đi khi nào muốn “đi đái” thì con chỉ nói với mẹ rằng con phải thì thầm, người mẹ nói với đứa trẻ.
Chủ nhật sau, bé trai đó lại đi nhà thờ với bố và trong buổi lễ cậu bé nói với bố:
“Bố ơi con muốn thì thầm.”
Bố cậu nhìn cậu và nói:
“Được thôi, sao con không thì thầm vào tai bố.”

Too short for me…

In the Spring fair, a 4-year-old child who got lost was crying. A security guard came to console him and said:
“If you don’t want to get lost, you should have gripped your mother’s dress”.
The boy cried sniffingly:
“But my mother’s skirt was too short for me to grip.”

Quá ngắn để cháu…


Trong một hội chợ xuân, một đứa trẻ 4 tuổi bị lạc đang khóc. Người bảo vệ lại gần an ủi nó và nói:
“Nếu cháu không muốn bị lạc thì phải nắm chặt lấy váy mẹ.”
Cậu bé sụt sịt khóc:
“Nhưng mà váy mẹ cháu quá ngắn để cháu nắm.”

God


Grandpa and granddaughter were sitting talking when she asked,
“Did God made you, Grandpa?”
“Yes, God made me,” the grandfather answered.
A few minutes later, the little girl asked him,
“Did God make me too?”
“Yes, He did,” the older man answered.
For a few minutes, the little girl seemed to be studying her grandpa, as well as her own reflection in the mirror, while her grandfather wondered what was running through her mind. At last she spoke up.
“You know, Grandpa.” She said, “God’s doing a lot better job lately.”

Chúa trời


Ông và cháu gái đang ngồi nói chuyện với nhau thì cô bé hỏi:
“Có phải Chúa trời đã tạo ra ông không hả ông?”
“Ờ, Chúa trời đã tạo ra ông,” người ông trả lời.
Một vài phút sau cô bé hỏi tiếp:
“Chúa trời cũng tạo ra cháu nữa chứ?”
“Ờ, Người đã tạo ra cả cháu nữa,” người ông trả lời.
Sau một vài phút, khi cô bé đã nhìn kỹ ông rồi lại ngắm kỹ mình trong gương, trong khi người ông đang phân vân không biết cô bé đang nghĩ gì trong đầu. Cuối cùng cô bé mới chịu nói:
“Ông biết không, càng về sau Chúa trời càng làm việc tốt hơn.”

It’s coconut


Mike was not well. He was tired all the time, and his head often hurt.
“Go to doctor”, his wife said.
Mike did not like visiting the doctor, but after a week, he went. The doctor asked him a lot of questions and him a lot of questions and wrote Mike’s ansewers down.
“What do you eat in the morning?” he asked him.
“Eggs, bread, butter, jam and coffee,” Mike answered.
“And what lunch do you have?” the doctor asked.
“Meat or fisd and bread.”
“And what do you have in the evening?” the doctor asked.
“Eggs and bread.”
The the doctor said.
“Eat some fruit every day, and eat all the skin of the fruit. The skin is very good. What fruit do you like best?”
Mike was not happy.
“Coconuts,” he answered.

Đó là quả dừa


Mike không được khỏe. Lúc nào anh ta cũng căng thẳng và thường bị đau đầu.
“Hãy tới bác sĩ.” Vợ anh ta khuyên.
Mike không thích tới bác sĩ, nhưng sau một tuần, anh ta cũng chịu tới. Bác sĩ hỏi anh ta rất nhiều câu hỏi và ghi lại những câu trả lời của Mike.
“Anh thường ăn gì và buổi sáng?”, bác sĩ hỏi Mike.
“Trứng, bánh mì, bơ, mứt quả và cà phê.” Mike trả lời.
“Bữa trưa anh dùng gì?,” bác sĩ hỏi.
“Thịt, cá và bánh mì.”
“Thế anh ăn gì trong bữa tối?” bác sĩ hỏi.
“Trứng và bánh mì.”
Sau đó vị bác sĩ phán:
“Hãy ăn hoa quả hàng ngày và ăn cả vỏ của chúng nữa. Vỏ của chúng rất tốt. Anh thích loại hoa quả nào nhất?”
Mike cau có:
“Quả dừa”.

He drew it all himself


Teacher: Who helped you to draw this map, Jack?
Jack: Nobody, sir.
Teacher: Didn’t your brother help you?
Jack: No, sir. He drew it all himseil.

Chỉ mình anh ấy vẽ


Giáo viên: “Ai đã giúp em vẽ tấm bản đồ này, Jack?”
Jack: “Không ai hết, thưa thầy.”
Giáo viên: “Có phải anh của em đã giúp em không?”
Jack: “Không, thưa thầy. Anh ấy vẽ một mình thôi ạ.”

Beggar


Why do you beg?”
“The truth is I beg to get money for booze (drink).”
“Why do you drink?”
“To give me the courage to beg”.

Kẻ ăn xin


“Tại sao anh lại ăn xin?”
“Sự thực là tôi xin tiền để uống rượu.”
“Tại sao anh lại uống rượu?”
“Để tôi có can đảm đi ăn xin”

A matter of punctuation


An English professior wrote the words, “Woman withour her man is nothing” on the blackboard and directed his students to punctuate it correctly.
The men wrote: “Woman, without her man, is nothing.”
The women wrote: “Woman! Without her, man is nothing.”

Sự díc dắc của cách chấm câu


Một giáo sư tiếng Anh viết những từ “ Đàn bà không có người đàn ông của mình thì không là gì cả” lên bảng và hướng dẫn sinh viên của mình chấm câu một cách chính xác.
Các sinh viên nam viết: “ Đàn bà, nếu không có đàn ông, không là gì cả.”
Các sinh viên nữ viết: “ Đàn bà! Nếu không có đàn ông không là gì cả.”

Sưu tầm

Tất cả bắt đầu bằng suy nghĩ


 

Các nhà đầu tư thế giới thường nghĩ về Việt Nam như một quốc gia trẻ trung, đang lên và chứa nhiều tiềm năng nhất trong số các thị trường mới nổi. Họ ấn tượng với con số tăng trưởng về dân số, về sự kiện là 58% người VN dưới tuổi 25, và theo nhãn quan của người Âu Mỹ, đây là phân khúc sáng tạo và cầu tiến nhất của bất cứ hội nào.

 

Suy nghĩ tạo nên hành động, hành động liên tục biến thành thói quen và thói quen tạo nên định mệnh.

 

Họ tìm đến VN mong những đột phá kỳ diệu và một vận hành năng động kiểu thung lũng Silicon (trung tâm IT của Mỹ ở phía nam San Francisco). Sau vài năm tung tiền mua tiềm năng và cơ hội, họ thường thất vọng và âm thầm bỏ đi. Tại sao?

Họ đã không lầm về những số liệu tạo nên hình ảnh đó. Tuy nhiên, sự phân tích và biện giải về logic của họ vướng phải vài giả thuyết và tiền đề không chính xác. Một người có số tuổi còn trẻ không có nghĩa là sự suy nghĩ và vận hành của người đó cũng phải trẻ trung như số tuổi, nhất là khi họ lớn lên trong một xã hội khép kín, ít tiếp xúc với thế giới.

Tôi còn nhớ một đai gia IT nổi tiếng cũng đã từng kết luân trong một buổi hội thảo về kinh tế là số người sử dụng điện thoại di động ở VN đã tăng trưởng ấn tượng 36% mỗi năm trong 5 năm qua và lên đến 68 triệu người hay khoảng 80% dân số. Kết luận của anh chuyên gia trẻ này là tương lai về công nghệ thông tin của VN phải sáng ngời và sẽ vượt trội các nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines

Đây là những kết luận ngây thơ về thực tại của xã hội. Một người trẻ suốt ngày la cà quán cà phê hay quán nhậu sẽ không đóng góp gì về sáng tạo hay năng động; cũng như vài ba anh chị nông dân với điện thoai cầm tay không thay đổi gì về cục diện của nông thôn ngày nay (nông dân vẫn chiếm đến 64% của dân số xứ này).

Tôi thích câu nói (không biết của ai): Tất cả bắt đầu bằng suy nghĩ (tư duy). Suy nghĩ tạo nên hành động, hành động liên tục biến thành thói quen và thói quen tạo nên định mệnh. Định mệnh của cá nhân phát sinh từ tư duy cá nhân, định mệnh tập thể đúc kết bởi suy nghĩ của tập thể.

Tư duy, thói quen và định mệnh

Quên đi góc nhìn cá nhân, hãy tự suy nghĩ về tư duy thời thượng của xã hội này và từ đó, ta có thể nhận thức được những hành xử và thói quen của người dân VN. Bắt đầu từ tầng cấp lãnh đạo về kinh tế, giáo dục và xã hội đến lớp người dân kém may mắn đang bị cơn lũ của thời thế cuốn trôi; tôi không nghĩ là một ai có thể lạc quan và thỏa mãn với sự khám phá.

Những thói quen xấu về chụp giựt, tham lam, mánh mung, dối trá, liều lĩnh, sĩ diện… vẫn nhiều gấp chục lần các hành xử đạo đức, cẩn trọng, trách nhiệm, danh dự và hy sinh. Dĩ nhiên, đây là một nhận định chủ quan, sau một lục lọi rất phiến diện trên báo chí, truyền hình và diễn đàn Internet. Nhưng tôi nghĩ là rất nhiều người VN sẽ đồng ý với nhận định này.

Tôi nghĩ lý do chính yếu của những thói quen tệ hại này là bắt nguồn từ một tư duy già cỗi, nông cạn và nhiều mặc cảm. Tôi có cảm giác là ngay cả những bạn trẻ doanh nhân và sinh viên mà tôi thường tiếp xúc vẫn còn sống trong một thời đại cách đây 100 năm, dưới thời Pháp thuộc. Thực tình, nhiều bậc trí giả đã lo ngại là so với thời cũ, chúng ta đã đi thụt lùi về đạo đức xã hội và hành xử văn minh.

Tôi thường khuyên các bạn trẻ hãy đọc lại những tiểu thuyết của thời Pháp thuộc trước 1945. Họ sẽ thấy đời sống và các vấn nạn của một nông dân trong truyện của Sơn Nam vẫn không khác gì mấy so với một nông dân qua lời kể của Nguyễn Ngọc Tư. Bâng khuâng và thách thức của những gia đình trung lưu qua các câu chuyên của Khái Hưng rất gần gũi với những mẫu chuyện ngắn của nhiều tác giả trẻ hiện nay. Ngay cả những tên trọc phú, cơ hội và láu lỉnh trong tiểu thuyết của Trọng Phụng cũng mang đậm nét hình ảnh của những Xuân Tóc Đỏ ngày nay trong xã hội.

Ôm lấy quá khứ ở thế kỷ 21

Tóm lại, tôi có cảm tưởng chúng ta vẫn sống và vẫn tranh đấu, suy nghĩ trong môi trường cả 100 năm trước. Những mặc cảm thua kém với các ông chủ da trắng vẫn ám ảnh các bạn trẻ ngày nay. Trong lãnh vực kinh doanh, phần lớn các doanh nhân vẫn cho rằng bất động sản và khoáng sản là căn bản của mọi tài sản. Sản xuất gia công và chế biến nông sản vẫn chiếm một tỷ trọng rất lớn trong kim ngạch xuất khẩu. Một doanh nhân Trung Quốc đã mỉa mai với tôi khi đến thăm một khu công nghiệp của VN, “Họ đang cố học và làm những gì chúng tôi đang muốn quên”.

Tôi đang ở tuổi 66. May mắn cho tôi, nền kinh tế toàn cầu đã thay đổi khác hẳn thời Pháp thuộc. Tôi không cần phải dùng tay chân để lao động, cạnh tranh với tuổi trẻ. Kinh doanh bây giờ đòi hỏi một sáng tạo chỉ đến từ trí tuệ và tư duy đổi mới. Thân thể tôi dù bị hao mòn (xương khớp lỏng lẻo, tai mắt nhấp nhem..). nhưng trí óc tôi và tinh thần vẫn trẻ hơn bao giờ hết. Thêm vào đó, nó không bị phân tâm bởi những hóc môn (hormones) về đàn bà hay những thứ lăng nhăng khác như các bạn trẻ. Do đó, hiệu năng và công suất của sự suy nghĩ trở nên bén nhậy hơn.

Người Mỹ có câu, “Những con chó già không bao giờ thay đổi” (old dogs never change). Do đó, tôi thường không thích trò chuyện với những người trên 40, nhất là những đại trí giả. Nhưng tôi thất vọng vô cùng khi về lại VN và gặp toàn những ông cụ non mới trên 20 tuổi đời: Nhút nhát, cầu an, thụ động, chỉ biết ăn nhậu, và đua đòi theo thời thế. Họ sống như các ông già đã về hưu, họ nói năng như một con vẹt, lập đi lập lại những giáo điều, khẩu hiệu đã hiện diện hơn trăm năm. Họ làm việc như một con ngựa bị bịt kín đôi mắt để chỉ nhìn thấy con đường một chiều trước mắt.

Nhiều người đỗ lỗi cho những thế hệ trứơc và văn hóa gia đình đã kềm kẹp và làm cho thế hệ trẻ này hay ỷ lại và hư hỏng. Cha mẹ vẫn giữ thói quen sắp đặt và quyết định cho các con đã trưởng thành (ngay khi chúng vào tuổi 30, 40..) về những cuộc hôn nhân, công việc làm, ngay cả nhà cửa và cách sinh họat. Hậu quả là một thế hệ đáng lẽ phải tự lập và lo tạo tương lai cho mình theo ý thích lại cúi đầu nghe và làm theo những tư duy đã lỗi thời và tụt hậu.

Trong khi thế giới đang hồi sinh với thế hệ trẻ tự tin tràn đầy năng lực cho những thử thách của thế kỷ 21, thì người trẻ VN đang lần mò trong bóng tối của quá khứ. Tôi tự hỏi, sao quê hương mình … già nua nhanh như vậy? Những nhiệt huyết đam mê của tuổi thanh niên bây giờ chỉ dành cho những trận đá bóng của Châu Âu? Tôi nhìn vào những nghèo khó của dân mình so với láng giềng chỉ là một tình trạng tạm thời. Nhưng tôi lo cho cái tư duy già cỗi của tuổi trẻ sẽ giữ chân VN thêm nhiều thập niên nữa. Cái bẫy thu nhập trung bình to lớn và khó khăn hơn mọi ước tính.

Nguồn Tuanvietnam

10 nguyên nhân thất bại của doanh nghiệp nhỏ


Một trong những khía cạnh khó hiểu nhất trong việc khởi nghiệp là tại sao các doanh nghiệp nhỏ lại thất bại. Có một nguyên nhân rất dễ hiểu cho sự mơ hồ này: Phần lớn bằng chứng đều tới từ bản thân người khởi nghiệp.

Tôi đã có một cái nhìn cận cảnh với nhiều thất bại của các doanh nghiệp – trong đó có một số doanh nghiệp là của chính bản thân tôi. Và theo quan sát của tôi, những nguyên nhân thất bại được các chủ doanh nghiệp chỉ ra thường không đi thẳng vào vấn đề, và chúng chỉ có nghĩa khi bạn suy nghĩ về chúng. Nếu các chủ doanh nghiệp thực sự biết họ sai ở đâu, họ đã có thể sửa sai. Thường thì vấn đề chỉ đơn giản do sự phủ nhận hoặc không biết đến những điều bạn không biết.

Trong nhiều trường hợp, khách hàng – mà nói đúng hơn là khách hàng cũ – hiểu vấn đề rõ hơn chủ doanh nghiệp. Các chủ doanh nghiệp thường có xu hướng nghi ngờ và đổ tội lên ngân hàng, chính phủ hay các đối tác kém cỏi. Họ hiếm khi tự chỉ tay vào chính mình. Dĩ nhiên, cũng có những trường hợp mà vấn đề nằm ngoài kiểm soát của chủ doanh nghiệp, nhưng theo tôi thấy thì đó chỉ là số ít. Tiếp theo đây, dựa trên kinh nghiệm và quan sát của tôi, là 10 do khiến các doanh nghiệp nhỏ thất bại. Danh sách này không được mỹ miều gì cho lắm, nó cũng không đơn giản, và không chứa bất cứ mối nghi hoặc thường có nào (biết đâu những mối nghi hoặc này có thể được xếp hạng 11, 12 hay 13).

1. Bài toán không hoạt động. Không có nhiều nhu cầu cho sản phẩm và dịch vụ ở mức giá đủ để mang lại lợi nhuận cho công ty. Ví dụ như việc một công ty mới lập lại đi cố gắng cạnh tranh với Best Buy và tính kinh tế theo quy mô của nó.

2. Chủ doanh nghiệp không thể tìm ra cách riêng cho mình. Có thể họ ngoan cố, ngại rủi ro, sợ mâu thuẫn – và thế có nghĩa là họ cần phải “giống tất cả mọi người” (thậm chí cả những nhân viên hay những người bán rong không được việc). Họ có thể là người theo chủ nghĩa hoàn hảo, tham lam, tự cho mình là đúng, bị hoang tưởng, hay cáu giận và luôn bấp bênh. Đôi khi, thậm chí bạn có thể giải thích vấn đề cho những người này, và họ nhận ra là bạn đúng – nhưng họ sẽ vẫn tiếp tục mắc sai lầm tương tự.

3. Tăng tưởng ngoài kiểm soát. Đây có lẽ là lý do đáng buồn nhất trong mọi lý do thất bại – một doanh nghiệp đang thành công bỗng chốc phá sản chỉ vì quá phát triển. Nguyên nhân gồm có chuyển hướng sang một thị trường kém lợi nhuận hơn, vấp phải sự nhức nhối tăng trưởng hủy hoại doanh nghiệp, hay vay mượn quá nhiều với ý đồ duy trì tỉ lệ tăng trưởng cao. Thế nên, đôi khi chậm hơn lại tốt.

4. Kế toán yếu kém. Bạn không thể kiểm soát được doanh nghiệp nếu bạn không biết chuyện gì đang xảy ra với nó. Với những con số tồi tệ, hoặc chả có con số nào, một công ty sẽ như bị mù đường, và điều này lúc nào cũng xảy ra. Tại sao ư? Vì một lý do, đó là một quan niệm sai phổ biến – và tai hại – rằng một công ty kế toán thuê ngoài vốn dĩ để giải quyết vấn đề thuế má sẽ trông chừng được công ty. Thực ra, đây là việc của giám đốc tài chính, nhưng lại là một trong nhiều chiếc mũ chụp tạm lên đầu chủ doanh nghiệp cho đến khi công ty thuê được đúng người làm việc này.

5. Thiếu tiền mặt dự phòng. Nếu chúng ta có rút ra được bài học nào trong đợt suy thoái này (tôi biết là nó đã qua nhưng khách hàng của tôi hình như chưa nhận ra điều đó), thì đó là doanh nghiệp có chu kì và chuyện không hay sẽ vẫn diễn ra – như là việc mất đi một khách hàng quan trọng hay nhân viên chủ chốt, sự xuất hiện đối thủ cạnh tranh mới, hay một đơn kiện. Những điều này đều có thể gây áp lực lên tài chính công ty. Một khi công ty đã hết tiền (cũng như khả năng vay mượn), nó sẽ không còn khả năng phục hồi.

6. Ngành nghề tầm thường. Tôi chưa từng gặp một chủ doanh nghiệp nào mà lại nói hoạt động của mình là tầm thường. Nhưng tất cả chúng ta không thể cùng đứng trên mức trung bình được. Hầu hết các doanh nghiệp chủ yếu là lặp lại và tham khảo, cũng như mức độ tiếp thị của họ vậy (tùy thuộc vào công việc)

7. Hoạt động thiếu hiệu quả. Trả quá nhiều tiền cho văn phòng, nhân viên và nguyên vật liệu. Giờ đây các công ty nghèo có lợi thế hơn bao giờ hết. Không có các điều khoản đàm phán vững chắc phản ánh tình hình kinh tế hiện nay có thể khiến công ty trở nên thiếu cạnh tranh.

8. Quản trị kém. Thiếu tập trung, tầm nhìn, kế hoạch, tiêu chuẩn hay bất cứ thứ gì khác góp phần làm nên quản trị tốt. Cộng thêm đối tác khiêu khích và họ hàng rầu rĩ vào đống hổ lốn ấy, bạn sẽ thực sự gặp thảm họa.

9. Thiếu kế hoạch liên tục. Chúng ta đang nói về việc gia đình trị, về những tranh đấu quyền lực, về việc những nhân vật chủ chốt bị thay thế bởi những người không đủ năng lực – hay tất cả những lý do khiến một doanh nghiệp gia đình không thể thành công cho đến thế hệ sau.

10. Thị trường xuống dốc. Cửa hàng sách, cửa hàng âm nhạc, doanh nghiệp in ấn và nhiều doanh nghiệp khác đang phải đương đầu với những thay đổi trong công nghệ, nhu cầu khách hàng, và sự cạnh tranh từ các công ty lớn với sức mua lớn hơn và nhiều tiền quảng cáo hơn.

Trong cuộc sống, bạn có thể tha thứ cho bạn bè và họ hàng, nhưng những nhà khởi nghiệp thì hiếm khi tha thứ. Suy cho cùng, mọi thứ đều xuất hiện vấn đề. Nếu mọi người thấy chán, nhân viên sẽ ngừng làm việc cho bạn, và khách hàng thì ngừng giao dịch với bạn. Và đó là lý do tại sao các doanh nghiệp thất bại.

www.saga.vn

Need for Speed


Như cái tên đã nói lên tấc cả , một game tốc độ,game đua xe mà các gamer điều biết đến .Một lần đã chơi game này thì không thể quên được cảm giác như đang ngồi trên chiếc xe và lướt đi thật nhanh,âm thành và đường phố cũng như cảnh vật ven đường gợi cảm giác bay theo tốc độ.

Need for Speed (NFS) là tên một Video Games được phát hành bởi Electronic Arts (EA) và được phát triển bởi một số Studios bao gồm công ti của CanadaEA Black Box. Đây là Games đua xe thành công nhất mọi thời đại. Tính đến tháng mười năm 2009, hơn 100 triệu bản bao gồm nhiều phiên bản khác nhau của Need for Speed đã được bán ra trên toàn thế giới.

Series Game ban đầu được phát tiển bởi công ti của CanadaDistinctive Software, được gọi dưới cái tên EA Canada. Series games được ra mắt vào năm 1994 với cái tên Need for Speed tại Bắc Mĩ, Nhật BảnChâu Âu. Ban đầu , Series chỉ dành riêng cho công cụ điều khiển Game thế hệ thứ năm đã được đặc trưng trong tất cả Video Games Console vào năm 2008. Taị Nhật Bản series đã được phát hành là Over Drivin. Sau khi phát hành Need for Speed: High Stakes, nó đã tiếp tục được đặt những cái tên phương Tây. Kể từ Need for Speed: Underground, trò chơi đã cho phép người chơi chỉnh sửa chiếc xe theo ý mình. Nội dung Game bao gồm điều khiển chiếc xe hơi của bạn để đạt thành tích cao (vượt các xe khác về đích sớm nhất hoặc hoàn thành vòng đua trong khoảng thời gian nhất định) với vô số trở ngại như bị cảnh sát bám đuổi bằng ô tô, trực thăng hay phải né nhiều xe bình thường trước mặt. Bạn cũng có thể vào vai cảnh sát để tìm cách chặn những chiếc xe đua trái phép. Trong games kể từ Need for Speed: Hot Pursuit 2 nhà sản xuất cũng đã đã phát triển những bản nhạc nền có bản quyền với tên gọi EA Trax để tăng sự hấp dẫn cho trò chơi.

Các phiên bản đã được phát hành

Liên kết ngoài

x • t • s

Need for Speed

Thời kỳ cổ điển
The Need for Speed (1994) · Need for Speed II (1997) · Hot Pursuit (1998) · High Stakes (1999) · Porsche Unleashed (2000) · Motor City Online (2001)
Thời kỳ thứ hai
Hot Pursuit 2 (2002) · Underground (2003) · Underground 2 (2004) · Most Wanted (2005) · Carbon (2006) · ProStreet (2007) · Undercover (2008)
Hiện tại
Shift (2009) · Nitro (2009) · World (2010) · Hot Pursuit (2010) · Shift 2: Unleashed (2011) · The Run (2011)
Được đóng nhãn
V-Rally (1997) · V-Rally 2 (1999)
Bài liên quan

Tham khảo :

http://vi.wikipedia.org/wiki/Need_for_Speed

http://en.wikipedia.org/wiki/Need_for_Speed

Need for Speed

From Wikipedia, the free encyclopedia
Need for Speed
Need for Speed
Image via Wikipedia

Current logo.

Genres Racing
Developers EA Canada (1994–2001)
Black Box Games (2001–2002)
EA Black Box (2002–present)
EA Montreal (2009-2010)
EA Singapore (2009-2010)
Slightly Mad Studios (2009-2011)
Criterion Games (2005–2010)
Publishers Electronic Arts
First release The Need for Speed
31 August 1994
Latest release Shift 2: Unleashed
29 March 2011
Official website www.needforspeed.com

Need for Speed (NFS) is a series of racing video games published by Electronic Arts EA and developed by several studios including Canadian based company EA Black Box. It is the most successful racing video game series in the world, and one of the most successful video game franchises of all time.[1] As of October 2009, over 100 million copies of games in the Need for Speed series have been sold.[2]

The series was originally developed by the Canadian based company Distinctive Software, which became known as EA Canada. The series debuted with The Need for Speed in North America, Japan, and Europe in 1994. Initially, the series was exclusive to the fifth generation consoles and was featured in all of the seventh generation video game consoles by 2008. The games consist mainly of racing with various cars on various tracks, and to some extent, include police pursuits in races. In Japan, the series was released as Over Drivin. After the release of Need for Speed: High Stakes, it adopted the western name. Since Need for Speed: Underground, the series has integrated car body customization into gameplay.

Contents

Gameplay

The Need for Speed series are racing games, all of which employ the same fundamental rules and have similar mechanics. In each game, the player controls a race car in a variety of races, the goal being to win the race. In the tournament/career mode, the player must win a series of races in order to unlock vehicles, tracks, etc. Before playing each race, the player chooses a vehicle to race in and has the option of choosing the transmission of the vehicle, which includes automatic and manual transmission. All games in the series have some form of multiplayer mode allowing players to race one another via split screen, LAN or the internet.

Although the games share the same name, the tone and focus of the games has varied significantly, in one form or another. For example, in some games the cars can suffer mechanical and visual damage, while in other games the cars cannot be damaged at all, some games have physics—that is, the way the software simulates a real car behavior—that are reminiscent of a real car, while other games have forgiving physics (i.e. going through some curves at top speed).

With the release of Need for Speed: Underground, the series shifted focus from the racing of exotic sports cars on scenic point-to-point tracks, evocative of open road racing to import/tuner subculture, and street racing in an urban setting. To-date, this theme has remained prevalent in most of the following games.

Most of the games in the franchise include police pursuits in some form or other. In the first game, the player races against the X-Man, the objective is to beat him without getting arrested. In some of the games featuring police pursuit, the player can play as either the felon or the cop; as a felon, the player must elude the police, or if playing as the cop, must pursue and capture the felon.[3] Introduced in Need for Speed: Underground were the concepts of drifting and dragging, which are used in drift and drag racing, respectively. These new mechanics are included in the tournament/career mode aside from the regular street races. In drift races, the player must defeat other racers by setting higher points than the other racers; these points are earned by the length and timing of the drift made by the player’s vehicle.[4] In drag races, the player uses a car set in manual transmission. The objective in this type of race is to follow an opposing car and mimic its performance to gain a boost in the player’s speed. Like an ordinary street race, the player must finish first to win the race, though if the player crashes into an obstacle, the race ends.[4]

The concept of car tuning evolved with each new game. In the earlier games in the series, it focused mainly on the mechanics of the car rather than the looks of it. Every game has some form of car tuning that can be set by toggling options on and off (i.e. ABS, or traction control), adjusting options (i.e. front downforce, rear downforce, brake bias, gear ratios) or upgrading parts (i.e. engine, gearbox). From Underground to the current game, customization of vehicles is similar to the vehicles depicted in the 2001 film The Fast and the Furious. The two categories in which the player can choose to modify his cars are visual and performance. Visual tuning of the player’s car becomes an important aspect in tournament/career mode after the release of Need for Speed: Underground 2. The player’s car appearance is rated using a scale from zero to ten points; the more visual points it has, the more likely it is to be featured in fictional automobile magazines. When a car attains a high enough visual rating, the player is told that their vehicle is eligible to be on the cover of a magazine; thereafter, the player must drive to a specific location to take the photo of the vehicle.[5]

Like all racing games, the Need for Speed series features an extensive list of cars that are available for the player to use. The vehicles included in the game are modeled and named after actual cars in real life. Cars in the franchise are divided into four categories, the exotic cars, the muscle cars, the tuners, and special vehicles.[6] The exotic cars feature cars like the Lamborghini Murciélago and the SLR McLaren, the muscle cars refer to cars like the Mustang GT and the Chevrolet Corvette Z06[disambiguation needed], the tuners are cars like the Nissan Skyline and the Mitsubishi Eclipse. The special vehicle category refers to the police cars that are available for use in the game.[6]

Originally the series took place in international settings, such as race tracks in Australia, Europe, and Africa among other settings.[7] Beginning with Underground, the series has taken place in fictional metropolitan cities.[8] The first game featured traffic on “head to head” game mode and on later games traffic can be toggled on and off at the options screen. Starting with Underground, traffic is a fixed obstacle added during a race.[8]

Development and spin-off series

The Need for Speed series was originally developed by Distinctive Software, a video game studio based in Vancouver, Canada. Prior to Electronic Arts‘ purchase of the company in 1991, it had already created popular racing games such as Stunts and Test Drive II: The Duel. After the purchase was made, the company was renamed Electronic Arts (EA) Canada. The company capitalized on its experience in the domain when it began developing the Need For Speed series in late 1992.[9] EA Canada continued to develop and expand the Need For Speed franchise up to 2002, when another Vancouver-based gaming company, named Black Box, was contracted to continue the series with the title Need for Speed: Hot Pursuit 2. Black Box Games was acquired by Electronic Arts shortly before the game’s publication and the company was renamed Electronic Arts (EA) Black Box and became a subsidiary of EA Canada.[10] Since its renaming, EA Black Box has been the series primary developer. After the release of Most Wanted has the Need for Speed franchise decline in both sales and quality. EA’s CEO John Riccitiello said “In the ’04 to ’07 period, we had a single studio, Black Box, up in Vancouver, building our [NFS games]. And we literally had them on a ‘death march’ building for five years in a row. [They were] annual iterations, they had to put it out; no rest for the weary.”[11] With the release of Hot Pursuit and Criterion Games as developer, EA hopes to get on the top again.

When V-Rally was released in 1997, it was developed by the European based company, Eden Studios, and had nothing in common with the preceding Need for Speed games. EA however, bought the rights to title of the game and produced it in North America as Need for Speed: V-Rally.[12] Eden Studios would develop V-Rally 2 in Europe, while EA would publish it in North America as Need for Speed V-Rally 2. V-Rally 2 however, followed the same formula as the other Need for Speed titles.[13] In 1999, EA announced plans to make a spin-off of the Need for Speed series with the release of Need For Speed Motor City. The game however, was later confirmed that it would be included into the Need for Speed franchise and the spin-off series was never produced, and the game was renamed as Motor City Online.[14]

Need for Speed installments

There have been sixteen games released in the Need for Speed series. Six games were developed by EA Canada, and two were developed by European-based video game developer Eden Games. One was also developed by Criterion Games.

 The Need for Speed (1994)

Main article: The Need for Speed

The original Need for Speed was released for 3DO in 1994 with versions released for the PC (DOS) (1995), PlayStation & Saturn (1996) following shortly afterwards. Most cars and tracks are available at the beginning of the game, and the objective is to unlock the remaining locked content by winning tournaments. The first version featured chases by police cars which remained a popular theme throughout the series – the so-called Hot Pursuit editions (Need for Speed III: Hot Pursuit, Need for Speed: High Stakes, Need for Speed: Hot Pursuit 2, Need for Speed: Most Wanted, Need for Speed: Carbon and Need for Speed: Undercover) and have sold better in the marketplace than intervening versions. The initial version also featured an obnoxious opponent who taunted the player if the computer won the race or the player is arrested (if the player is ticketed several times).

The first installment of the NFS was one of only two serious attempts by the series to provide a realistic simulation of car handling and physics without arcade elements (the other being Porsche Unleashed). Electronic Arts teamed up with automotive magazine Road & Track to match vehicle behaviour, including the mimicking of the sounds made by the vehicles’ gear control levers. The game also contained precise vehicle data with spoken commentary, several “magazine style” images of each car interior and exterior and even short video-clips highlighting the vehicles set to music.

Another version of the game, called The Need for Speed: Special Edition, is based on the 1995 PC release of the game, and was released only for PC CD-ROM in 1996. It featured support for DirectX 2 and TCP/IP networking, two new tracks, time of day variations for most tracks (morning, midday and evening), and various enhancements in the game engine.

The Need for Speed and its Special Edition are the only games in the series to support DOS. Subsequent releases for the PC run only within Windows.

 Need for Speed II (1997)

Main article: Need for Speed II

Need for Speed II featured some of the rarest and most exotic vehicles ever available, including the Ford Indigo concept vehicle, and features country-themed tracks from North America, Europe, Asia and Australia. A new racing mode was also introduced in NFS II dubbed Knockout, where the last racers to finish laps will be eliminated until the only leading racer remains, and wins.

Foregoing the realism of the first Need for Speed, NFS II provided a more arcade-like gameplay style, while maintaining the intricately designed levels.[verification needed] In addition, track design was more open-ended; players could now “drive” off the asphalt, and even cut across fields to take advantage of shortcuts.

The PlayStation port of NFS II is the first PlayStation game to take advantage of not only the NeGcon controller, but both the Dual Analog and the DualShock controllers as well.

The special edition of NFS II, Need for Speed II: Special Edition includes one extra track, extra cars, and support for Glide, the then-burgeoning 3D graphics standard used in 3dfx‘s Voodoo and Voodoo 2 graphics cards.

 Need for Speed III: Hot Pursuit (1998)

Need for Speed III: Hot Pursuit added Hot Pursuit mode, in which the player either attempted to outrun the police or be the cop, arresting speeders.

NFS III took advantage of the multimedia capabilities of the CD-ROM by featuring audio commentary, picture slideshows and music videos. This game also is the first in the series to allow the downloading of additional cars from the official website. As a result, modding communities have sprung up to create more vehicles which would otherwise be unavailable to the game. The PC version is also the first game in Need for Speed series to support Direct 3D hardware 3D acceleration.

 Need for Speed: High Stakes/Need for Speed: Road Challenge (1999)

High Stakes (North American and Australian title), also known as Road Challenge (European and Brazilian title), was released in the summer of 1999.

High Stakes introduced several new types of gameplay: High Stakes, Getaway, Time Trap, and Career. High Stakes is a racing mode (within Career) in which the reward was the losing player’s car. Getaway requires the player to outrun many pursuing police vehicles for a given time period. Time Trap is where the racer has to finish a certain amount of laps within the time limit, with police cars trying to slow them down. Career mode incorporates a monetary reward system that allows a player to purchase vehicles and performance upgrades while earning cash by racing in a chronological set of tournaments. Another innovation is the introduction of damage models. Vehicles which have been involved in accidents featured visibly crushed car bodies and suffered from performance penalties. After a race in Career mode, the player is given the option to purchase repairs. The mode also allows players, for the first time, to upgrade cars, although the feature simply consists of switching between three upgrade levels for each car.

The PlayStation version of the game, released some months before the PC version, features improved gameplay. Only all-new tracks were implemented without the additional rehashes from NFS III in the PC version. Additionally, the AI in the game was more advanced; the five AIs known as Nemesis, Bullit, Frost, Ranger, and Chump featured different driving characteristics (i.e. Nemesis would hound the player until a slipup occurs, whilst Bullit exhibits a more aggressive style, occasionally ramming into the player’s vehicle). Also, The Aston Martin DB7 was in the game at release while the PC version required that you would need to download it online to put it in the game. In the PlayStation version, the Mclaren F1 GTR was based on the 1997 Long Tail while the PC version was based on the original 95/96 version.

Need for Speed: Porsche Unleashed/Need for Speed: Porsche 2000 (2000)

Porsche Unleashed (North America and Latin America title), Porsche 2000 (European title) or simply Porsche (in Germany) is different from the previous versions because it featured only Porsches and featured a wealth of information regarding them. The vehicle handling is considered the most realistic in any NFS game, and there is an in-depth catalogue of different Porsche parts that span throughout the years. The player had to win races in the Evolution career mode to unlock cars in chronological order from 1950 to 2000. Porsche Unleashed also featured a Factory Driver mode, where the player had to test Porsches with various stunts and move on with their career. The game is also the first in the series since the first NFS game to not feature a split screen mode. In later years, it was released for the Game Boy Advance.

In terms of game construction, it is most often hailed as Need For Speed’s best collaborated effort to bring forth one singular car brand and amplify and deepen the depth of knowledge both on history and motor functions. It features historical videos as well as several modern and older photos of Porsche vehicles. The Evolution concept was a hit for many people, creating many new Porsche fans due to the game’s high level of academia and depth of Porsche cars. The Factory Driver was also a different kind of unlocking, except to do with performing and excelling in certain slaloms, speed races, deliveries, etc.

Need for Speed: Hot Pursuit 2 (2002)

Need for Speed: Hot Pursuit 2 was the debut Need for Speed title from the newly formed EA Black Box (created after the purchase of Black Box Games in Vancouver), and the first Need For Speed for the sixth generation of consoles. Hot Pursuit 2 draws primarily from the gameplay and style of NFS III; its emphasis was on evading the police and over-the-top tracks featuring lengthy shortcuts. Although the game allowed players to play as the police, the pursuit mode was drastically less realistic than preceding versions of NFS; players merely needed to “tap” a speeder a certain number of times to arrest them, as opposed to using actual police tactics such as the PIT maneuver to immobilize a speeding vehicle.

This was the first Need for Speed version since the start of the series that did not feature a true “in the driving seat” camera view, complete with steering wheel, dashboard etc. In some ways this can be considered to be the landmark in EA’s move from realistic racing to arcade street racing. It is also the last game in the Need for Speed series for PC to feature the split-screen two player mode introduced in Need for Speed II.

For the multiplayer mode of the PC version, GameSpy’s internet matchmaking system was used in place of Local Area Network (LAN) play. Hot Pursuit 2 is also the first Need for Speed to forego an original instrumental rock/techno soundtrack in favor of songs sung by licensed song artists under the EA Trax label.

Different versions of the game were produced for each game platform; the Xbox, GameCube and PC versions were developed in EA Seattle, while the PS2 version was developed by Black Box Games in Vancouver.

 Need for Speed: Underground (2003)

Need for Speed: Underground proposed a shift from semi-professional racing and isolated circuits to the street racing style of other arcade racing series: all circuits are now part of a single map, Olympic City, except for drifts. This game introduced three new play modes (Drag, Drift and Sprint) and tuning with more options than in the previous attempt, High Stakes. Underground was also the first game in the series to feature a story, told via pre-rendered videos, completely rebooting the franchise.

The game features tuner cars and focuses on the import tuner culture shown in movies like the Fast and the Furious and 2 Fast 2 Furious. The game has a wide variety of tuning options such as widebody kits, bumpers, spoilers, rims, hoods, roof scoops, window tints, neon, decals, vinyls, paint and performance upgrades such as engine and NOS. City street racing is the primary focus of the game.

Due to law enforcement reasons, there were no cops in Underground and Underground 2, which drew criticism as cops were an important part of previous titles’ gameplay. The game received good reviews which generally criticised cops not being in the game.[citation needed]

Most of the new elements in Underground have become defining marks of later installments in the Need for Speed series.

This was the first Need for Speed to require Hardware Transform and Lighting in Graphics Cards.

Need for Speed: Underground 2 (2004)

Need for Speed: Underground 2, the sequel to the commercial hit Need for Speed: Underground, was released on 15 November 2004. A demo of the game was placed as a “late” easter egg in finished copies of the EA Games and Criterion Games collaboration Burnout 3: Takedown, and completed versions of NFSU2 also have a demo of Burnout 3 in the game.

In Underground 2, the story bob continues, but there are new racing modes such as the Underground Racing League and Street X, new and more tuning options, as well as a new method of selecting races—just driving around the city (similar to Grand Theft Auto and Midnight Club II) and selecting race “beacons”. Also included is an “outrun” mode where a player can challenge random opponents on the road and the race leader will attempt to distance themselves away from the opponent to defeat the opponent (similar to Tokyo Xtreme Racer). Underground 2 also introduces several SUVs, which could be customized as extensively as other Underground 2 vehicles and used to race against other SUV racers.

The customization features in the game was significantly expanded to modifications that have no actual effect on vehicle performance. The sound systems could be put in the trunk of cars, but served no purpose other than sheer flash. The game also features more extensive product placement for companies with no connection to auto racing, such as integrating the logo for Cingular Wireless, an American wireless communications company, into the game’s messaging system and displaying it on-screen for much of the gameplay.This game has extensive amount of customization.

The performance and handling of the car is not only affected from “performance shops”, but cosmetic modifications, like spoilers and hoods, which affect the downforce of the car.

Need for Speed: Underground Rivals was the first Need for Speed game released on the PlayStation Portable. It is the PSP equivalent of Need for Speed: Underground 2, and was released on 24 February 2005 in Japan, 14 March 2005 in North America, and 1 September 2005 in Europe. The title went Platinum in Europe on 30 June 2006. It had no free roam and the cars were very limited.

 Need for Speed: Most Wanted (2005)

Need for Speed: Most Wanted was released on 16 November 2005, and was one of the first games released for the Xbox 360. Police chases make a comeback and represent a significant body of the gameplay, and includes the Grand Theft Auto-like free-roaming of Underground 2, but with less extensive vehicle customization features than in the Underground series. The customization options are improved slightly in the latter need for speed titles. The story mode is presented in a significantly different style from Underground, with CGI effects mixed with live action, which was used in later games, such as Need For Speed Carbon. The mode also features the Blacklist, a crew consisting of 15 racers that the player must beat one-by-one to unlock parts, cars, tracks, and to complete career mode. The player has to meet certain requirements before he can take on the next Blacklist rival, such as races completed, bounty earned, etc.

A special “Black Edition” of Most Wanted was also released, which features additional races and challenges, and a few bonus cars, including a specially-tuned BMW E46 (M3) GTR, a 1967 Chevrolet Camaro, a red Chevrolet Corvette C6.R, a Porsche, and a few others, and also includes a Black Edition-only behind-the-scenes DVD. Both versions of Most Wanted are available for the PlayStation 2, Xbox, Nintendo DS, and Windows-based PCs. Only the standard edition of Most Wanted is available for GameCube and Xbox 360 (“Black Edition” was not produced for these platforms). Black Edition was made for the tenth anniversary of the Need for Speed series. In Germany the “Black Edition” was only released for PS2.

The PSP port of Need for Speed: Most Wanted is Need for Speed: Most Wanted 5-1-0. It was released on the Gamecube, Xbox 360, PS2, Xbox, GBA, PC and DS.

Need for Speed: Carbon (2006)

Need for Speed: Carbon saw the return of nighttime-only racing, and a selection of cars similar to that of Most Wanted, including compact cars and sports cars associated with import culture, American muscle cars, and supercars. Carbon also introduces a new feature wherein the player is allowed to form a “crew,” to which members with different abilities may be chosen that aid the player in races. Drift events returned to the series in Carbon. It also continues the story of the player from NFSMW. However, the game has far less emphasis on the police than NFSMW.

The game was released on 31 October 2006 for Windows-based personal computers, Playstation 2 and Xbox 360, and this is the first Need for Speed game for Playstation 3 and Nintendo Wii and it’s the last NFS game for Nintendo Gamecube and Xbox, followed by video game consoles and handheld game consoles. Carbon‘s handheld port is known as Need for Speed Carbon: Own the City. Drag racing was removed from the series, but a new type of race called “Canyon Duel” was added, where the player and a game boss take turns racing down a canyon, trying to stay as close to the leader as possible. The closer the player is to the leader, the more points they accrue. If the player is unable to overtake the leader and remain in front (10 seconds), it will go down to the next round where the player must stay as far ahead as possible to gain more points and win against the boss.

Another new feature is “Autosculpt”, which allows players to custom-fabricate their own ground effects, rims, hoods, and other parts. The cars featured on the front cover of game are the Mitsubishi Lancer Evolution IX and Dodge Challenger. The car featured on the front cover of the Collector’s Edition is the Mitsubishi Lancer Evolution IX.

The Wii port lacked online play, but made full use of the Wii Remote and Nunchuk.

The Need for Speed: Carbon “Collector’s Edition” features 4 exclusive cars, 10 pre-tuned cars, 6 new races, 3 unique challenge events, 10 unique vinyls and a Bonus DVD showing the making of Carbon and showcasing all the cars used in the game. The Collector’s Edition also features alternate box art and metallic finish packaging. Although the Mac edition doesn’t display the Collector’s Edition title, it contains all Collector’s Edition features.

Need for Speed: ProStreet (2007)

Need for Speed: ProStreet is the 2007 released title in the Need for Speed series. Key features of the game include realistic damage, a return to realistic racing (instead of the arcade-like racing of previous titles),[15][16] modeling, burnouts and more. The game also lacks the free roam mode in which players can roam the streets. Instead, all of the races are on closed race tracks that take place on organized race days. The game consisted of Drag races, Speed challenges, Grip races (circuit racing), and drift races. you would progress through the career mode dominating racedays, unlocking events, and going to showdowns. you could improve your cars, but the main focus was on dominating each raceday to unlock more. you would eventually end up unlocking one or up to all of the elite kings-Drag, Speed, Drift, and Grip kings. you would go to racedays and compete against others that get progressively better and just race the certain kind multiple times, until you could face the king, and win. you would then receive their car as a “gift” for beating the highest level of that type of racing. There is also a king over all of the types- Ryo. he is very good at everything, and you have to be able to beat him in everything to win his car.

The game was released on 14 November 2007 in North America and on 23 November 2007 in Europe. However sales were poor and critics bashed the game because of its awkward, unrealistic physics engine, boring single player career mode and unresponsive controls.

The “Collector’s Edition” for PC, Xbox 360 and PlayStation 3 adds another 5 new cars. It is available via download.

Need for Speed: Undercover (2008)

Need for Speed: Undercover was released on 18 November 2008. The game had a significantly longer development cycle than previous games, taking 16 months to develop.[17]

The game focuses on, like NFS Most Wanted, tuning and cop chases. The game features 50+ cars. The game takes place in a fictional city, in a Tri-city Bay area. The player’s role is an undercover cop, trying to stop the racers. The game contains live-action cutscenes which feature the actress Maggie Q. The game also features a damage system and now parts can break off after a crash. However, the player doesn’t need to pay for the damage and the car is repaired automatically after each race, unlike 2007’s Need For Speed Pro Street.

EA Games president Frank Gibeau stated that due to the fact that the sales of ProStreet didn’t live up to EA’s hopes for the game, the franchise will go back to its “roots” with a number of features, including open-world racing and a new highway battle mode. The game was met with average responses, mostly in the 65% to 70% range, but the responses were higher than ProStreet (one response was higher than 70%, three of them were below a 65%).[18]

The “Collector’s Edition” for PlayStation 3 and Xbox 360 adds another 5 new cars, plus twelve new circuit, sprint and checkpoint track configurations. Also included are specially tuned versions of ten existing cars which are available in quick race & online modes, plus 35 exclusive vinyls for adding a unique visual style to any of your cars.

EA also ported Undercover to various mobile devices. It is available for purchase and download in the iTunes App Store for the iPod Touch and iPhone, and in the Palm App Catalog for the Palm Pre, and Windows Mobile. It is also the last Need for Speed game for PlayStation 2.

 Need for Speed: Shift (2009)

Main article: Need for Speed: Shift

Need for Speed: Shift, released on 15 September 2009, primarily centers around legal races in real-life racing circuits around the world, and maintain its mix of exotic, import and muscle cars. It features 60+ cars, divided into 4 tiers. It features 19 tracks, some of which are actual licensed tracks and others which are fictional. In addition to improved driving simulation and an adaptive difficulty, the game reintroduces cockpit view, the first in the series since Need for Speed: Porsche Unleashed. NFS Shift focuses on racing simulation rather than arcade racing of previous titles. The car featured on the cover page is a BMW E92 M3 GT2.

It has received better reviews than the last 3 games, Carbon, ProStreet and Undercover. It has gained a 9.0 rating from IGN and the Official Xbox Magazine while gained a 7.0 from Eurogamer and Gamespot, who were considerably less impressed. The reviewers generally praised the in-car view of the game and its sense of speed while most of the criticism revolved around the Drift aspect of NFS: Shift.

A Ferrari racing DLC pack was released. It was available on the Xbox 360 for 800 Microsoft Points. It featured 10 Ferrari cars and 46 specific Ferrari challenges in career mode.

An Exotic racing pack was also released. It features cars like the McLaren MP4-12C, the BMW M1, the Gumpert Apollo and the Honda NSX. It also features new races, a new championship & 5 more trophies for the PlayStation 3.

It is available for purchase and download in the iTunes App Store for the iPod Touch and iPhone, and Windows Mobile.

The “Special Edition” of Need For Speed Shift contains a special tuned BMW M3 GT2, and an Elite Series track.

Need for Speed: Nitro (2009)

Main article: Need for Speed: Nitro

Need for Speed: Nitro is the Need for Speed game and the first made exclusively for Nintendo DS and Wii, featuring arcade-style gameplay and targets a casual audience. Nitro was released on November 3rd, 2009 in North America while it was released in Europe on November 6th, 2009.

Need for Speed Nitro-X

A newer installment and the sequel to the original NFS: Nitro. Announced shortly after E3 2010 (after Hot Pursuit and Shift 2), EA released details on bringing the Need For Speed series onto Nintendo’s digital distribution DSiWare service for use with the DSi/XL and the upcoming 3DS system. Titled Need For Speed: Nitro-X, the game is essentially the original release with a couple of updates, such as 18 licensed vehicles, never-before-driven police units, custom tags for in-game usage with the DSi camera, 16 updated tracks from all 6 original Nitro locations, a revised career mode, local multiplayer matches for up to 4 players, as well as new rewards and unlockables. The game will be released as a digital download only and as such, be priced at a premium (800+ Nintendo points). It was originally going to be released on September 20, 2010, but EA delayed the game slightly to work on improving the in-game physics engine. It became re-scheduled for a release on October 8, 2010 in North America but was delayed once again and released on November 15, 2010 in North America and November 26, 2010 in Europe.

Need for Speed: Nitro is also available as a social multiplayer game in Facebook.[19]

Need for Speed: World (2010)

Main article: Need for Speed: World

Need for Speed World is a free-to-play MMO racing game in development exclusively for Windows-based PCs. It takes on the gameplay style of Most Wanted and Carbon, focusing on illegal racing, tuning and police chases, and adds classic MMO elements to the mix. World even incorporates almost exact replicas of the cities of Rockport and Palmont, the cities of Most Wanted and Carbon respectively, into its map design. World was originally scheduled for an Asian release in the summer of 2009, however the game was not released at that time and it was released worldwide on July 27, 2010.[20][21] In October 2009, the game was in public beta-testing limited to residents of Taiwan.

The world series beta was launched on June 2, 2010. The game was released to players who had the starter pack on July 20, 2010 and to others on July 27, 2010. Now the Starter Pack’s level 50 cap has been removed giving all players of NFS World availability of levels over 10.

 Need for Speed: Hot Pursuit (2010)

Need for Speed: Hot Pursuit was developed by Criterion Games and published by Electronic Arts on November 16, 2010.[22] It focuses on racing and cop chases rather than car customization. Hot Pursuit, as the name implies, tends to return the series to the roots, and is inspired by the original 3DO Need For Speed game. The game won many awards at the E3 2010, including “Best Racing Game” and other “Best of E3”-awards. It is the first game in the Need For Speed series since the original Hot Pursuit to win an E3 award.

There are 60+ cars: most of them are available to both racers and cops, but a few are exclusive to each side.[23] Most of them are exotics and feature cars such as the Lamborghini Reventon, McLaren F1, Bugatti Veyron and Pagani Zonda Cinque. Unlike previous NFS titles, however, there is no customization. The game takes place in a fictional county called Seacrest County, where there are no skyscrapers. The scenery ranges from dense forests to snowy mountains to deserts. The “free roam” feature in the game lets you explore Seacrest County. NFS Hot Pursuit lets you play as either a cop or racer, and has a separate career mode for each side. The game’s primary focus is to provide players with high speed cop vs racer chases.

The game also features many weapons. Some are exclusive to the cops or racers. Power-ups include spike strips, which are used by both cops and racers and activate a spike strip from the back of the car and lay it on the road, and EMPs (ElectroMagnetic Pulses) which are used by both cops and racers and can be used for taking down cops or racers, or for performing takedowns (which is an important feature of the Burnout series). Other weapons include helicopters and roadblocks for cops and turbo and jammers for racers.

The game is released on the PS3, Xbox 360, Wii and Microsoft Windows. The biggest feature about NFS Hot Pursuit is NFS Autolog, which track player progressions and statistics compared to other player and recommends players events to play. In addition to its statistical system, Autolog also features Facebook-like speedwalls where players can post their comments and photos while in the game. This autolog feature will carry on in its next generation in Shift 2: Unleashed. NFS Hot Pursuit has received some of the best reviews of the series, which generally praise the Autolog feature of the game and the cop vs racer chases.

The “Limited Edition” gives players exclusive access to the Alfa Romeo 8C Competizione and the Ford Shelby GT500. There was a lot of downloadable content for the game:

  • The Super Sports Pack, features 13 new events, additional trophies/achievements and 3 new cars, Porsche 911 GT2 RS, Gumpert Apollo S and Bugatti Veyron Super Sport.
  • The Armed & Dangerous Pack, features 2 new online game mode, Most Wanted and “Arms Race”, along with 3 achievements/trophies.
  • The Lamborghini Untamed Pack, features 3 Lamborghini cars, Lamborghini Diablo, Countach, and Sesto Elemento, with 10 new events and 4 achievements/trophies.
  • The Porsche Unleashed, features 3 Porsche cars, Porsche 911 Turbo (1982 Edition), 959 and 911 Speedster, with 10 new events and 4 achievements/trophies.

Shift 2: Unleashed (2011)

Main article: Shift 2: Unleashed

Shift 2: Unleashed has been developed by Slightly Mad Studios and is the sequel to Need for Speed: Shift. It expands on the gameplay and features introduced with the original. Shift 2 includes the Autolog feature introduced with Hot Pursuit, which allows players to keep track of their friends’ progress of achievements as well as best lap times, etc. It was released on March 29, 2011.[24] It also includes extra features such as night racing, an additional helmet camera, a more in depth career mode with different areas to complete. The driver aggression/precision aspect of scoring has been taken away to free up the game, and to focus more on the driving experience rather than getting points divided into two sections. There were many minor improvements (including a full damage model now, and improved car flip physics) that were added to NFS Shift 2 and polished the game in its entirety.

The “Limited Edition” package unlocks 3 cars from the start: the Nissan Silvia spec.R Aero, the Alfa Romeo Giulietta QV and the Lamborghini Murciélago LP640.

Need for Speed: The Run (2011)

Need for Speed: The Run has been officially announced by Need for Speed via their official Facebook profile. A trailer has been posted including pursuits and races, which suggests that the new Need for Speed title is action based rather than simulation based. The trailer has also shown a character, which foretells the game will most likely include a storyline. The game is scheduled for release on November 15, 2011. The trailer shows that the story is based on a race across the United States from San Francisco to New York. Notable cars seen in the trailer includes the Audi R8 V10, Ford Mustang Shelby GT500 Super Snake, Ford Taurus SHO Police Interceptor, BMW M3 GTS, Pagani Huayra, Mazda RX-7, Nissan GT-R, Aston Martin V12 Vantage and Porsche 911.

At the end of the trailer, a female voice is heard calling out ‘Jack’. So it is likely that the protagonist will have a name or will be named in this franchise.

 Future

EA’s strategy is to provide the mass-market audience with an action adventure type NFS game annually for the holiday season. They alternate between several studios to ensure sufficient development time is given to provide a high quality entertainment experience in each product. With Criterion’s Hot Pursuit released in November 2010 the next game is in development by Black Box and due November 2011. In addition, more authentic NFS games, i.e. under the Shift sub-series, will be released when the market permits and the developers feel ready.[25]

On April 28, the UK online video game store ShopTo leaked a trailer for a new Need for Speed game, entitled “Need for Speed: The Run”.
According to Kotaku, “It appears to be a story-focused, cross-country driving affair with players fleeing from the cops”, a similar affair to that of “Need for Speed Undercover”.
The next day, on the official Need for Speed Facebook page, a post stated “The Run is an illicit cross-country race stretching from San Francisco to New York”, as well as revealing the new game’s website; http://www.NeedForSpeedTheRun.com/
It is set to be released on November 15, 2011.

 References

  1. ^ http://www.needspeed.co.uk
  2. ^ Electronic Arts (2009-10-21). “EA’s Need for Speed Franchise Races Past 100 Million Copies”. Press release. Retrieved 2009-10-21.
  3. ^ Gerstmann, Jeff (1999-03-31). “Need for Speed High Stakes Review”. GameSpot. Retrieved 2008-08-09.
  4. ^ a b “Need for Speed Underground Game Guide”. IGN. Retrieved 2008-08-09.
  5. ^ Perry, Douglas (2004-11-12). “Need for Speed: Underground 2 Review”. IGN. pp. 2. Retrieved 2008-08-09.
  6. ^ a b “Need for Speed: Carbon (Cars)”. Electronic Arts. Retrieved 2008-08-09.
  7. ^ Kaiafas, Tasos (1997-05-14). “Need for Speed II Review”. GameSpot. Retrieved 2008-08-09.
  8. ^ a b Mirabella III, Fran (2003-12-14). “Need for Speed Underground Review”. IGN. pp. 3. Retrieved 2008-08-09.
  9. ^ “Electronic Arts completes acquisition of Bullfrog Productions Ltd”. Business Wire. Findarticles.com. 1995-01-24. Retrieved 2008-08-09.
  10. ^ Andrews, Marke (2008-01-03). “Martin Sikes co-founded Black Box Games”. Vancouver Sun. Canada.com. Retrieved 2008-08-09.
  11. ^ EA: We ruined Need For Speed with studio ‘death march’
  12. ^ Davison, John (2007-06-05). “Need for Speed: Reevaluating our Need for Speed”. 1UP.com. Retrieved 2008-08-09.
  13. ^ “V-Rally 2 Game Details”. GameSpot. Retrieved 2008-08-09.
  14. ^ Poole, Stephen (2001-11-21). “Motor City Online Review”. GameSpot. Retrieved 2008-08-09.
  15. ^ “NFS 11: New Infos!”. NFS-Planet. 2006-12-30. Retrieved 2007-02-09.
  16. ^ “NFS 11: New rumors”. NFS-Planet. 2007-02-11. Retrieved 2007-02-11.
  17. ^ Mark Androvich (2008-06-18). “Riccitiello: We were torturing Vancouver studio”. Gamesindustry.biz. Retrieved 2008-06-18.
  18. ^ Brendan Sinclair (2008-02-12). “New Burnout, Skate on the way”. Gamespot. Retrieved 2008-02-12.
  19. ^ “Need for Speed: Nitro Details”.
  20. ^ Kirk Pedersen (2009-10-22). “A brief history of speed”. Electronic Arts. Retrieved 2009-10-25.
  21. ^ Rob Purchese (2009-01-30). “Revamped NFS series launches this year”. Eurogamer. Retrieved 2009-01-30.
  22. ^ David Hinkle (2010-06-14). “Need for Speed: Hot Pursuit races to retail November 16”. Joystiq. Retrieved 2010-06-14.
  23. ^ NFSKirk (2010-06-22). “NFSRon Talks to HP Creative Director”. Electronic Arts. Retrieved 2010-06-24.
  24. ^ Electronic Arts (2010-11-16). “EA’s Engine Roar with Shift 2 Unleashed”. Press release. Retrieved 2010-11-16.
  25. ^ Robert Purchese (2010-11-02). “The future of Need for Speed revealed”. Eurogamer. Retrieved 2010-11-14.

 External links

v · d · eNeed for Speed
First era
The Need for Speed (1994) · Need for Speed II (1997) · Hot Pursuit (1998) · High Stakes (1999) · Porsche Unleashed (2000) · Motor City Online (2001)
Second era
Hot Pursuit 2 (2002) · Underground (2003) · Underground 2 (2004) · Most Wanted (2005) · Carbon (2006) · ProStreet (2007) · Undercover (2008)
Third era
Shift (2009) · Nitro (2009) · World (2010) · Hot Pursuit (2010) · Shift 2: Unleashed (2011) · The Run (2011)
Branded
V-Rally (1997) · V-Rally 2 (1999)
Related