Đi tìm bản sắc võ Việt: Cội nguồn võ thuật


 

 

Nền võ thuật Việt Nam vốn có từ lâu đời, phát triển đa dạng và có đủ thập bát ban võ nghệ, nội ngoại công phu. Thế nhưng, võ cổ truyền ngày hôm nay có kế thừa đầy đủ nền tảng võ học dân tộc hay không, và cái cốt tủy tạo nên sự khác biệt với các môn võ “ngoại nhập” khác là gì? Đó là câu hỏi không dễ có lời giải đáp.

Dường như các dân tộc dù lớn hay nhỏ đều có các kỹ thuật và hệ thống chiến đấu riêng biệt. Bức tranh võ thuật thế giới thật là muôn màu muôn vẻ. Khó có thể nói môn võ này hay hơn môn võ khác. Mỗi môn võ đều có dáng vẻ độc đáo riêng, không thể có sự nhầm lẫn. Như môn capoera chẳng hạn, nó như một vũ điệu nhào lộn, lắc lư theo điệu nhạc. Trông không có gì là võ, nhưng bên trong nó chứa đựng những thế đánh chết người.

Võ thuật cũng chính là một loại hình nghệ thuật. Nghệ thuật chiến đấu được các dân tộc sáng tạo trước hết vì sự sinh tồn. Theo thời gian, võ thuật cũng được biểu diễn, thi đấu mua vui trong các ngày lễ hội. Ngày nay võ thuật được đưa vào thi đấu tại các sân chơi thể thao. Ở một số nước, võ thuật nâng lên hàng võ đạo và được gìn giữ như một quốc bảo.

 

Võ sư Trần Xuân Mẫn và võ sư Phạm Đình Hùng phân thế quyền Lão mai – Ảnh: tư liệu

 

Thử nhìn các nước chung quanh: Campuchia có môn võ bokator cổ xưa, Thái Lan có môn muay lừng danh, Myanmar có môn thaing bí ẩn, Ấn Độ có môn kalaripayat với tuổi đời năm ngàn năm… Chỉ mới tìm hiểu láng giềng Đông Nam Á đã thấy nền võ học khu vực cũng hết sức thâm hậu. Riêng môn muay Thái từng làm mưa gió trên các sàn đài quốc tế, bành trướng ra khắp nơi. Các võ sĩ muay công khai thách đấu với các đại phái Trung Quốc không chút e dè.

Vậy nền võ học Việt Nam đứng ở đâu trong không gian phương Nam đối chứng với nền võ học đồ sộ Trung Quốc thuộc về phương Bắc? Có không ít ý kiến cho rằng võ thuật Việt Nam hoàn toàn chịu ảnh hưởng võ thuật Trung Hoa. Cách nói ấy hoàn toàn võ đoán và thiếu căn cứ xác đáng. Phải biết rằng sự giao lưu giữa các dân tộc luôn có sự tiếp biến văn hóa qua lại, và một dân tộc không có nội lực sẽ dễ dàng đánh mất chính mình. Dân tộc Việt từng chịu đựng một ngàn năm đô hộ của phong kiến phương Bắc, nhưng không bị đồng hóa mà còn “tiêu hóa” luôn các yếu tố ngoại lai xâm nhập. Và đã quật khởi để giành độc lập và không ngừng mở mang bờ cõi để có một dải non sông gấm vóc như ngày hôm nay.

Ý tưởng đó đã gặp nhau trong một câu chuyện rất kỳ lạ. Đó là vào năm 1990, ông Choi Hong-hi, tổ sư môn taekwondo hiện đại, Chủ tịch Liên đoàn Taekwondo quốc tế (ITF), ghé thăm Việt Nam. Có duyên được gặp và tiếp xúc với ông, trong câu chuyện ông đã gây cho chúng tôi nhiều bất ngờ. Ông nói trước khi đến Việt Nam (giữa thập niên 1960) đã nghiên cứu rất kỹ lịch sử và biết Việt Nam đã từng bị ngoại bang phương Bắc cai trị hà khắc với tên gọi An Nam đô hộ phủ, giống như số phận đất nước ông với tên An Đông đô hộ phủ. Ông tin rằng chỉ có hai dân tộc Việt Nam và Đại Hàn (theo cách gọi của ông) chống lại sự đồng hóa của Trung Hoa và đánh bại nhiều đạo quân xâm lược của chúng qua các thời kỳ.

Choi Hong-hi tiên sinh đã nói đại ý rằng một dân tộc có nhiều chiến công hiển hách như Việt Nam ắt phải là một dân tộc thượng võ và có một nền võ học đặc thù. Khi sáng lập và phát triển môn taekwondo ở đất nước mình, ông ấp ủ dự định truyền bá môn võ này ra khắp thế giới. Việt Nam là nước đầu tiên ông chọn và tin rằng nếu thành công ở đây thì có thể phát triển môn võ này bất cứ nơi đâu. Qua quá trình tiếp xúc, ông nhận xét người Việt có tố chất đặc biệt về mặt võ thuật. Sau này khi ông mất, chức vụ Chủ tịch ITF được giao cho cao đồ Trần Triệu Quân là một người Việt Nam. Võ sư Quân đã chết trong một vụ động đất tại Haiti năm 2010.

Một tác giả có nhiều công trình nghiên cứu về võ học là cố GS.PTS Mai Văn Muôn từng phân tích: “Khởi đầu loài người còn sống quần tụ thành các bộ tộc đã biết sáng tạo ra cách chiến đấu để chống chọi với thú dữ và sự tấn công của các bộ tộc khác. Khi hình thành nên lãnh thổ quốc gia, ý thức dân tộc phát triển mới xây dựng các dòng võ, võ phái. Tùy vào cơ địa và quan niệm nhân sinh mà có nhiều phương thức chiến đấu khác nhau ra đời. Theo thời gian các phương pháp thiền và khí công đưa vào làm nền tảng đã tạo nên bước phát triển thần kỳ của võ thuật. Sự phát triển nào cũng phải có quy luật, các khái niệm triết học cổ sơ như âm dương, ngũ hành được vận dụng để diễn giải các quy luật vận động”.

Võ sư Lê Kim Hòa, Phó chủ tịch Liên đoàn Võ cổ truyền Việt Nam, người chủ trì biên soạn công trình đặc sắc Võ cổ truyền Việt Nam, từng đi nhiều nước và tìm hiểu nhiều nền võ học có những ý kiến sâu sắc: “Đặc thù của võ Việt Nam là tính chiến đấu rất hiệu quả, không có động tác dư thừa, không hoa mỹ. Người nông dân – võ sĩ khi chiến đấu có thể sử dụng mọi công cụ trong sinh hoạt hằng ngày làm vũ khí hết sức hiệu quả như đòn gánh, bừa cào, khăn vắt vai… Một yếu tố quan trọng nữa là, trong luyện võ có rèn luyện tinh thần. Chính sức mạnh tinh thần cùng khả năng chiến đấu dũng mãnh của các đạo quân áo vải đã làm nhiều kẻ thù khiếp sợ”.

Nhìn theo suốt chiều dài lịch sử, nền võ thuật Việt Nam đã đi qua biết bao thăng trầm và biến động, đã để thất truyền và mai một nhiều vốn quý, nhưng những tinh hoa vẫn còn phân tán lưu giữ trong các dòng tộc. Một thế hệ các võ sư giàu tâm huyết đã dày công sưu tầm, tìm kiếm và chắt lọc để làm nên hệ thống võ cổ truyền độc đáo của ngày hôm nay.

 

Nguồn: Cao Thụ – Thanh Niên Online

 

Bài học “đắc nhân tâm” của Viettel trên đất Haiti


 

Liên doanh viễn thông Natcom đã bắt đầu thử nghiệm cung cấp dịch vụ tại Haiti.

 

Xây dựng mạng viễn thông tại Haiti sau thảm họa động đất khốc liệt, Tập đoàn Viễn thông Quân  đội (Viettel) còn đặt mục tiêu “trẻ chăn trâu cũng dùng di động” như đã làm tại Việt Nam.

Sau chuyến khảo sát thực tế tại Haiti, một quốc gia nghèo ở vùng biển Caribbean (tháng 10/2009), lãnh đạo Viettel quyết định tham gia thầu mua lại 60% cổ phần của công ty viễn thông Teleco. Ngày 7/1/2010, Ủy ban Hiện đại hóa doanh nghiệp của Haiti (CMEP) công bố Viettel thắng thầu. Tuy nhiên hai bên vẫn cần đàm phán về một số điểm chưa thông nhất để đi đến thỏa thuận cuối cùng.

Theo dự kiến, ngày 15/1/2010, Viettel sẽ cử đoàn đại biểu sang Haiti để đàm phán ký kết các hợp đồng. Song, vào ngày 12/1/2010, thảm họa động đất đã xảy ra tại đất nước này, khiến Viettel mất liên lạc với phía Haiti một tháng trời. Hơn 200.000 người chịu thương vong, thủ đô Port-au-Prince của Haiti gần như bị san phẳng, hơn hai triệu người lâm vào cảnh không nhà, các mạng viễn thông đều bị sập và tê liệt hoàn toàn…

Ngay sau khi liên lạc được nối lại, Viettel gửi thư cho phía Haiti, khẳng định cam kết tiếp tục hợp tác. Đầu tháng 4/2010, Viettel cử một đoàn khảo sát giúp phía Haiti đánh giá hiện trạng của công ty Teleco sau động đất, đưa ra các phương hướng khắc phục, cũng là để khẳng định quyết tâm đầu tư vào Haiti của tập đoàn này.

Trước đó, chính quyền Haiti, công ty Teleco đều cho rằng, hợp tác với Viettel coi như chấm dứt, vì liệu có nhà đầu tư nào còn hứng thú đổ tiền vào một quốc gia mới xảy ra một thảm họa thiên nhiên vào loại tồi tệ nhất trong lịch sử? Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó tổng giám đốc Viettel thì giải thích khá đơn giản: “Thứ nhất, văn hóa của người Việt Nam nói chung và Viettel nói riêng là khi bạn bè gặp khó khăn, mình nên ở lại giúp đỡ chứ không bỏ đi. Thứ hai, người Viettel đã cam kết điều gì thì sẽ làm điều đó. Thứ ba, chúng tôi cho rằng, các khó khăn tại Haiti chỉ là ngắn hạn. Theo quy luật tự nhiên, sau khó khăn sẽ là thuận lợi”.

Những người biết rõ hoàn cảnh thê thảm của Haiti sau động đất cảm thấy ái ngại cho Viettel. Sau thảm họa, hơn 80% hạ tầng mạng của công ty viễn thông liên doanh Natcom (Teleco trước đây) đã bị phá hủy hoàn toàn. Tình trạng chính trị tại Haiti lúc đó khá bất ổn, bạo động, biểu tình diễn ra thường xuyên. Cộng với bệnh dịch tả lây lan nhanh sau động đất, cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, làm cho thử thách đối với hãng viễn thông Việt Nam nhân lên gấp bội.

Những khó khăn này đã không ngăn được bước tiến của liên doanh viễn thông Natcom mà Viettel chiếm 60% vốn. Chỉ sau 3 tháng kể từ khi Viettel tiếp quản Teleco, khoảng 70% mạng lưới của công ty này đã được khôi phục lại. Số trạm phát sóng đạt con số 1.000 – lớn hơn mạng di động lớn nhất ở nước này là Digicel (mới chỉ có 700 trạm phát sóng). Đây là điều mà chính người của Viettel có lẽ cũng không dám nghĩ tới hơn một năm trước.

“Chúng tôi làm được là nhờ sự hợp tác rất tốt của những nhân viên Teleco trước đây. Sự giúp đỡ của hơn 1.000 nhân viên Haiti tại Natco và rất nhiều người dân ở đất nước này chính là sức mạnh giúp chúng tôi hoàn thành được những mục tiêu tưởng chừng không thể vượt qua”, ông Nguyễn Đức Thành, Tổng giám đốc Natcom, nói.

Một lãnh đạo cấp cao của Viettel phân tích: “Tiếp tục đầu tư vào Haiti sau thảm họa động đất, Viettel sẽ gặp nhiều khó khăn hơn. Thế nhưng, cũng có những cơ hội nảy sinh”.

Thứ nhất, Viettel đến với Teleco khi họ đang tuyệt vọng, nhờ vậy khoảng cách giữa hai bên được rút ngắn nhanh chóng. Hai bên dễ dàng tìm được tiếng nói chung, cũng như sự đồng cảm trong việc đồng cam, cộng khổ tái thiết lại công ty trong muôn vàn khó khăn, và tạo ra tốc độ xây dựng thần tốc.

Thứ hai, sau thảm họa động đất, khoảng cách giữa các công ty viễn thông được thu hẹp lại rất nhiều bởi các hãng khác cũng phải xây dựng hạ tầng lại như Natcom. Thứ ba, giá cước di động ở Haiti hiện khoảng 10 cent/phút, trong khi Viettel đã có kinh nghiệm ở thị trường chỉ 3 cent/phút, nên cơ hội ở đây vẫn khả quan.

Khi tiến ra các thị trường nước ngoài như Campuchia, Lào, Viettel thường thực hiện các chương trình xã hội có ý nghĩa trước khi thực hiện các hoạt động kinh doanh. Hệ quả là tập đoàn nhận được sự ủng hộ tích cực của chính quyền, các nhân viên bản địa, cũng như người dân của nước sở tại. Haiti là thị trường kế tiếp.

“Đây sẽ là phép thử lớn nhất đối với bản lĩnh của Viettel từ trước tới nay. Hiện nay, chúng tôi đã giành được những kết quả ban đầu trong việc xây dựng hạ tầng kinh doanh với sự hỗ trợ tốt từ nhân viên bản địa, cũng như chính quyền. Thế nhưng, việc đạt được thành công ở thị trường Haiti với giấc mơ “trẻ chăn trâu cũng dùng di động” như Việt Nam vẫn là bài toán không đơn giản”, lãnh đạo cấp cao của Viettel nói.

 

MINH CHÂU

http://vneconomy.vn