Thế giới ảo – con người ảo – tin tức ảo … ảo của ảo


Tạo người giả để đánh lừa Google

Dịch vụ xóa bỏ dấu tích trên mạng đang reo rắc thông tin giả khắp nơi, có thể còn có hại hơn “fake news” nữa.

Giả thử cách đây vài năm bạn phạm phải một sai lầm nào đó và chẳng may tên tuổi bị đưa lên mặt báo, dấu tích này, trong thời đại kỹ thuật số, sẽ theo bạn gần như mãi mãi. Nay có ai thử tìm tên bạn kèm thêm một số chi tiết nhận dạng, kết quả tìm kiếm của Google sẽ trả lại những bài báo kể chuyện cũ, dai dẳng không dứt.

Tình huống này đã dẫn đến sự ra đời một dịch vụ kỳ quái, tìm mọi cách để đánh lừa Google hay các bộ máy tìm kiếm thông tin khác để kết quả trả về không còn nội dung xấu, nội dung ảnh hưởng đến tên tuổi một ai đó muốn quên quá khứ nằm ở đầu trang.

Dịch vụ này cam đoan sẽ xóa dấu tích các vụ kiện tụng, các nhận xét xấu của khách hàng, các vụ tranh chấp, các vụ rắc rối với cơ quan công lực…

Tờ BuzzFeed News dẫn một trường hợp để minh họa: Andrian Rubin năm ngoái bị kết án ba năm tù giam vì tội lừa đảo cho vay nặng lãi; hai người con Blake và Chase cũng chịu hình phạt tương tự do mua bán thẻ tín dụng giả. Cả ba người mang họ Rubin đang ngồi tù nhưng tên tuổi của họ trên không gian mạng lại rất trong sáng, tuyệt vời.

Đầu tiên là một nữ tiến sĩ tên Andrian Rubin quản trị một trang web nhằm nghiên cứu về biến đổi khí hậu; bà này tự giới thiệu có 30 năm kinh nghiệm làm khí tượng… Sau đó còn thêm ba nhân vật khác cũng mang tên Andrian Rubin xuất hiện mọi nơi trên các mạng xã hội, trang web cá nhân, sẵn sàng trả lời phỏng vấn báo chí về mọi đề tài…

Cả bốn nhân vật ảo này do một công ty tạo ra nhằm xóa bỏ dấu tích tội phạm của Andrian Rubin thật để khi có ai tìm kiếm thông tin về Andrian Rubin đều được dẫn về một trong bốn nhân vật ảo nói trên.

Dịch vụ xóa bỏ dấu tích trên mạng như thế đang reo rắc thông tin giả khắp nơi, có thể còn có hại hơn “fake news” nữa nhưng lại ít được chú ý đầy đủ. Mục đích của dịch vụ là làm nhiễu thông tin, trộn thật với giả và bằng nhiều thủ thuật, đưa giả lên cao, dìm thật xuống thấp trong kết quả tìm kiếm. BuzzFeedNews cho biết khảo sát của họ cho thấy rất nhiều vụ thao túng kết quả tìm kiếm nhằm chặn thông tin tiêu cực về đủ loại nhân vật, kể cả doanh nhân, bác sĩ, kẻ tội phạm.

Trong một ví dụ khác, kết quả tìm kiếm tên Ian Leaf, một kẻ lừa đảo nổi tiếng ở Anh lại bị nhiễu bởi thông tin về nhân vật Ian Leaf, người tự nhận là chuyên gia chống lừa đảo. Gán cho nhân vật sau chức năng chống lừa đảo là để đánh lừa bộ máy tìm kiếm nếu có ai gõ vào cụm từ “Ian Leaf lừa đảo”.

Nhân vật Ian Leaf giả còn thêm mấy cuốn sách tự xuất bản trên Amazon để tăng thêm độ tin cậy và để “tối ưu hóa” bộ máy tìm kiếm, một khái niệm chúng ta thường nghe dưới một từ thường dùng trong ngành – SEO.

Dùng thủ thuật để ngăn chặn kết quả xấu chỉ là một khía cạnh của loại dịch vụ thao túng kết quả tìm kiếm. Có nhiều thương hiệu nổi tiếng vẫn dùng dịch vụ kiểu này để cạnh tranh. Ví dụ tháng trước thương hiệu quần áo ấm North Face cùng đại lý quảng cáo của họ là Leo Burnett Tailor Made, khoe đã “sử dụng” con đường Wikipedia để lừa Google sao cho các hình ảnh người dùng tìm kiếm xuất hiện đầu trang toàn là hình có nhân vật mặc đồ North Face.

Thông thường trước khi đi du lịch, chúng ta dùng Google để tìm kiếm thông tin về nơi đến và có kết quả rồi chúng ta thường bấm vào hình ảnh để xem. Google lại ưu tiên cho thông tin và hình ảnh điểm đến do Wikipedia biên soạn. Thế là North Face cho người mặc đồ North Face chụp hình thật đẹp ở nhiều địa điểm du lịch nổi tiếng. Xong rồi họ vào Wikipedia, biên tập sửa đổi thay ảnh nguyên thủy bằng ảnh của họ mới chụp. Thế là mọi kết quả tìm trên Google Image đều bắt đầu bằng hình ảnh quảng cáo không công cho North Face. Sau khi bị phản đối dữ quá, North Face phải xin lỗi.

Google thường tuyên bố đầu tư rất dữ để ngăn chận các thủ thuật SEO trái phép, nhưng những ai kiên nhẫn và có nhiều tiền bạc vẫn có thể thao túng kết quả tìm kiếm theo ý muốn. Các công ty tư vấn SEO thường nắm trong tay nhiều website lại sẵn sàng bỏ tiền mua đường dẫn của các mạng có sẵn uy tín nhằm tăng hạng cho thông tin mình đưa lên. Có nơi bỏ tiền mua các tên miền từng có thời rất được ưa chuộng, thứ hạng cao để sau đó bán đường dẫn cho bất kỳ ai muốn nhờ nâng hạng trong kết quả tìm kiếm.

Một thủ thuật được giới thao túng kết quả tìm kiếm ưa chuộng là tạo ra các học bổng với đủ đường link, liên kết với nhiều trường đại học. Học bổng thường mang tên người muốn tô đẹp tên tuổi, giá trị nhỏ vài ngàn đô-la nhưng các trường đại học thường dẫn “link” để giúp sinh viên tương lai tìm nguồn tài trợ. Đuôi tên miền .edu là đích nhắm vì Google thường xếp hạng cao các trang web loại này.

Theo : NGUYỄN VŨ – Tuoitre.vn

Hệ lụy tin giả và ứng xử của doanh nghiệp


Tác động của tin giả không chỉ đối với các cá nhân mà cả doanh nghiệp, thị trường, và thậm chí là mối quan hệ giữa các quốc gia…

Trong khoảng hai năm qua, tin giả (fake news) trên mạng xã hội đã phát triển rất mạnh và chưa từng có. Tác động của tin giả không chỉ đối với các cá nhân mà cả doanh nghiệp, thị trường, và thậm chí là mối quan hệ giữa các quốc gia. 

Dưới góc nhìn của ông Lê Quốc Minh, Phó tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, người có nhiều nghiên cứu về tin giả trên mạng xã hội, tin giả đang lan truyền với mức độ khủng khiếp và thực sự trở thành cuộc khủng hoảng trên thế giới.


“Cuộc khủng hoảng trên thế giới”

Theo ông Minh, nhiều người coi tin giả chỉ mang tính chất tác động có quy mô nhỏ và nghĩ rằng những tin giả này vô thưởng vô phạt, trò đùa cá nhân, mục đích có thể là những chủ thể nhất định. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, đặc biệt là trong hai ba năm qua, những thông tin này rất dễ lan truyền với một tốc độ nhanh và quy mô lớn. Có những thông tin tưởng chừng đơn giản nhưng lại lan rộng khắp nơi và có thể tạo ra một nhận thức sai lầm về một vấn đề nào đó.

Ví dụ câu chuyện thuần túy là va chạm giao thông. Nhiều người không để ý nhưng khi được chia sẻ thì lại thu hút sự quan tâm rất lớn. Người thì bình luận theo hướng tích cực, tiêu cực, người thì chỉ trích. Một cá nhân vi phạm luật giao thông ngay lập tức người ta có thể tìm ra cá nhân này là ai, địa chỉ, số điện thoại thế nào, người trong gia đình… Nhiều đối tượng trên mạng đã quá khích, không chỉ dừng lại câu chuyện là phản ánh một sự việc sai trái của một cá nhân mà đi moi móc đời tư của những người liên quan.

Những thông tin trên mạng xã hội dù đúng mà chưa được phản ánh một cách đầy đủ, cân bằng cũng có thể tạo ra nhận thức sai. Theo ông Lê Quốc Minh, tin giả đang lan truyền với mức độ khủng khiếp và thực sự trở thành cuộc khủng hoảng trên thế giới.

Theo một số thống kê, khi diễn ra bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016, lượng người tiếp cận tin giả còn cao hơn người tiếp cận thông tin trên báo chí. Điều đó có nghĩa tin giả đang có ảnh hưởng vô cùng to lớn.

Cái khó của tin giả, theo Phó tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, là bất kể ai cũng có thể tung tin giả lên được vì nền tảng có sẵn, trong khi nền tảng mạng xã hội lại là nền tảng giúp cho tin giả lan truyền một cách không phụ thuộc vào bất kỳ một cái gì khác. Mỗi cá nhân hoàn toàn có thể tự tung các video clip trên Youtube, Facebook hoặc các nền tảng mạng xã hội khác và nó cứ nhân lên với tốc độ chóng mặt.

Khi đó, người này bình luận, người kia chia sẻ, người khác thì download về và chế ra thành các sản phẩm khác nữa. Thực tế đã cho thấy sự tràn lan rất nhiều, từ vấn đề cá nhân giải trí, liên quan đến các ngôi sao nghệ sỹ, đến vấn đề kinh tế liên quan đến doanh nghiệp doanh nhân, thậm chí cả vấn đề chính trị. “Tin giả bây giờ tràn lan khủng khiếp”, ông Lê Quốc Minh, nhấn mạnh.

Thứ nữa, do tốc độ tăng trưởng của mạng xã hội gần đây rất nhanh, mạnh, các thuật toán của mạng xã hội cũng được cái tiến rất nhiều cho nên khi một thông tin được đẩy lên thì các thuật toán này giúp những thông tin được xuất hiện trên news feed của những người có mối quan tâm, trong khi ngày trước đăng lên như vậy sẽ bị chìm đi. Một số phỏng đoán cho rằng, trong tương lai tới đây, tin giả có thể còn tăng mạnh hơn do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) nên việc tiếp cận công nghệ của người dùng cũng rẻ hơn, dễ hơn.

Hệ lụy tin giả và ứng xử của doanh nghiệp

Một doanh nghiệp làm ăn tốt luôn luôn có sự cạnh tranh. Bên cạnh sự cạnh tranh lành mạnh là không lành mạnh. Theo ông Lê Quốc Minh, bất kỳ doanh nghiệp nào, dù thành công ở mức lớn hay nhỏ đều có khả năng bị cạnh tranh lành mạnh lẫn không lành mạnh, và cũng không thể tránh khỏi những người dùng những thủ đoạn rất bẩn thỉu và tin giả là một trong những biện pháp vừa rẻ vừa dễ, trong nhiều trường hợp còn che giấu được nguồn phát tán, sẽ bị lợi dụng.

Lâu nay chúng ta mới để ý thông tin giả liên quan đến những doanh nghiệp lớn. Đơn cử như doanh nghiệp lớn xây dựng những khu nhà, đường xá hay khu nghỉ, nhiều người biết, quan tâm nên chia sẻ nhiều hơn. Tuy nhiên, tin giả đối với các doanh nghiệp nhỏ cũng bắt đầu phổ biến, ở mọi địa phương và đôi khi còn khó kiểm soát hơn.

Thực tế, ngày càng nhiều người biết cách tận dụng công cụ hiện đại, những nền tảng mảng xã hội để phát tán thông tin giả. Số lượng tin giả đối với doanh nghiệp, kinh doanh cũng tăng lên tỷ lệ thuận với tin giả trong các lĩnh vực khác nói chung. Các cách thức phát tán tin giả với doanh nghiệp phổ biến như, đối thủ cạnh tranh sử dụng tin giả để tấn công phía bên kia, dùng những cách thức để bôi xấu về những sự cố đã từng xảy ra trong quá khứ và khi một sự cố vừa xảy ra thì họ sẽ tìm mọi cách để họ nhân rộng sự lên.

Hay những tin giả hoàn toàn không có thật liên quan đến vấn đề kinh doanh, vấn đề quan hệ cá nhân của những cán bộ cấp cao, vấn đề bằng cấp, đầu tư mờ ám, liên quan đến nguồn tiền bất hợp pháp… có rất nhiều cách thức để làm ảnh hưởng đến một doanh nghiệp, đối thủ. Hoặc cũng có những người không phải cạnh tranh, thích “cuội” cho vui hoặc gây rối loạn, đã tạo ra câu chuyện bịa bạc để gây ảnh hưởng cho công ty dù… chẳng để làm gì.

Ông Lê Quốc Minh cho rằng, rất nhiều doanh nghiệp hiện còn lúng túng khi phải đối phó với tin giả. Nhất là doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa không có đội xử lý truyền thông và PR chuyên nghiệp, hoặc không có một đội ngũ để phát hiện ra các nguy cơ và phát hiện các vụ tin giả. Hoặc có doanh nghiệp thì chủ quan, chưa hiểu được tầm quan trọng của mạng xã hội hay truyền thông nói chung và chưa có sự đầu tư đúng mức hoặc tiết kiệm kinh phí.

Theo ông Minh, câu chuyện truyền thông giờ cực kỳ nghiêm trọng. Truyền thông mà không kiểm soát được thì nó có thể khiến cho một doanh nghiệp lên hay xuống là chuyện rất bình thường. Trong khi truyền thông bây giờ lại là truyền thông xã hội, là thứ truyền thông rất khó kiểm soát. Ví dụ một số doanh nghiệp bị “xì” ra một số thông tin thì ngay lập tức chỉ số chứng khoán giảm sút, hay có những tin đồn liên quan đến các nhân vật cao cấp trong doanh nghiệp, như bắt bớ, khởi tố… thì không chỉ tác động đến đơn vị đó mà rất nhiều hoạt động liên quan cũng bị ảnh hưởng.

Cách thức để hạn chế tối đa tin giả

Vậy doanh nghiệp cần ứng xử như thế nào và có các cách thức gì để hạn chế tối đa thông tin giả cũng như khủng hoảng trên mạng xã hội?

Theo ông Minh, trước hết là cách thức chủ động. Doanh nghiệp cần chủ động thông tin về hoạt động sản xuất, kết quả kinh doanh, những đóng góp cho cộng đồng, hoạt động từ thiện… Những thông tin mang tính chất tham khảo này rất quan trọng. Vì khi xảy ra một sự kiện (tin giả xuất hiện) thì người dùng sẽ tìm kiếm thông tin về doanh nghiệp đó và thấy doanh nghiệp có nhiều thông tin tích cực.

Khi người dùng tiếp cận được tin giả thì họ sẽ nghi ngờ, đánh giá thận trọng bởi nghĩ rằng “không thể nào một công ty toàn làm những điều tốt đẹp mà đùng cái lại có một thông tin xấu”, điều đó cũng khiến người tiếp cận tin giả sẽ dừng lại một chút thay vì tin tưởng ngay lập tức và chia sẻ tức thì.

Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều công ty không quan tâm đến việc chủ động xây dựng hình ảnh của công ty theo thời gian dài và đưa kiến thức của người dùng là một đơn vị hoạt động nghiêm chỉnh, nghiêm túc, kinh doanh hiệu quả… Do vậy, khi xảy ra cuộc khủng hoảng người ta tìm lại thông tin về doanh nghiệp chỉ toàn thấy thông tin xấu, còn thông tin tích cực thì không thấy đâu.

Về cách thức bị động, nghĩa là khi bị sai phạm nhất định (từ chính doanh nghiệp) hoặc tin giả xuất hiện thì phải xử lý rất nhanh chóng. Cụ thể doanh nghiệp phải chứng minh, xử lý ngay những người có sai phạm chịu trách nhiệm về sai phạm đấy. Có quy trình xử lý rất minh bạch, phản ứng với công chúng, người tiêu dùng, với truyền thông một cách nhanh chóng. Như lập đội xử lý khủng hoảng, cung cấp thông tin cho báo chí kịp thời, sử dụng kênh truyền thông xã hội, sẵn sàng đối thoại với người chất vấn, tìm nguyên nhân tại sao và chịu trách nhiệm cụ thể.

Theo ông Minh, khi xảy ra khủng hoảng các doanh nghiệp thường rất hoảng hốt, khi đó sẽ dẫn đến tình trạng vội vã đưa ra những phản ứng, không đưa ra được chiến lược phù hợp, nên việc phản bác và xử lý không hiệu quả. Mỗi doanh nghiệp sẽ có cách thức xử lý khác nhau, tuy nhiên, các doanh nghiệp lớn sẽ nhanh tay và xử lý khá quyết liệt về vấn đề tin giả hơn. Dù vậy, cũng có cách thức xử lý hiệu quả, dập tắt ngay được tin giả nhưng cũng có những cách thức xử lý lại còn đổ thêm dầu vào lửa.

Ông Lê Quốc Minh cho rằng, nguyên tắc xử lý khủng hoảng truyền thông, đặc biệt là xu hướng trên mạng xã hội hiện nay, là minh bạch thông tin trong tất cả mọi hoạt động bởi đây là vấn đề vô cùng quan trọng. Đặc biệt minh bạch khi chưa xảy ra khủng hoảng mới quan trọng, còn khi xảy ra một cuộc khủng hoảng rồi mới minh bạch thì sẽ luôn luôn chậm sau một bước.

“Minh bạch hoạt động, minh bạch quản trị, minh bạch trong quan hệ, trong kinh doanh – những yếu tố rất quan trọng trong việc giảm thiểu việc xảy ra tin giả. Đối thủ không có cơ gì nữa để nêu vì mọi yếu tố vấn đề thuế má, đóng bảo hiểm, quy trình sản phẩm, lao động, thưởng phạt nghiêm minh… rất rõ ràng, hay bản thân nội bộ cũng rất rõ ràng minh bạch, không có vấn đề gì che giấu cả”, ông Minh nói và cho rằng, khi công khai hết tất cả những thông tin như vậy thì sẽ giảm phát tán tiếp tục của tin giả.

Mạnh Chung – http://vneconomy.vn