Châu Âu: Sẽ đầu tư vào nghiên cứu về chỉnh sửa hệ gene trong nông nghiệp


Hội đồng châu Âu cho biết, EU sẽ coi kỹ thuật chỉnh sửa gene CRISPR là công cụ để thúc đẩy ngành nông nghiệp và giảm bớt vết carbon về môi trường.

Tòa án Tòa án Công lý Châu Âu (ECJ) có quy định vào năm 2018 là việc chỉnh sửa hệ gene phải tuân thủ lệnh cấm năm 2001 của châu Âu về việc cấm sinh vật biến đổi gene (GMO).

Horizon Europe, chương trình đầu tư cho nghiên cứu lớn nhất châu Âu sẽ phân bổ năm triệu euro cho các dự án nhằm mục tiêu hiểu rõ hơn về lợi ích và rủi ro của việc áp dụng các kỹ thuật chỉnh sửa hệ gene trong nông nghiệp trong hai năm tới, theo một bản dư thảo chương trình.

Hành động này nhằm hỗ trợ kế hoạch “Từ trang trại đến bàn ăn”, vốn được đặt ra để

Để đạt tới các mục tiêu đó, Hội đồng châu Âu cho rằng châu Âu cần “tăng cường các tiên tiến quan trọng trong ngành khoa học sự sống và công nghệ sinh học, trong các kỹ thuật hệ gene mới như kỹ thuật chỉnh sửa gene/hệ gene”.

Kế hoạch trị giá năm triệu euro được đặt ra sau khi các bộ trưởng Bộ Nông nghiệp châu Âu kêu gọi Hội đồng châu Âu tăng cường việc sử dụng “những thành phần mới và kỹ thuật mới” vào tháng 10 năm ngoái nhằm thúc đẩy việc sản xuất lương thực bền vững, khi chúng chứng tỏ an toàn với con người, động vật và môi trường. Kinh phí cho kế hoạch này mới chỉ mang tính chất gợi ý và Hội đồng châu Âu còn có thể tài trợ cho những đề xuất vượt ngoài khuôn khổ số tiền ban đầu này.

Vào tháng 10 năm ngoái, nhà khoa học Pháp Emmanuelle Charpentier, giám đốc Viện nghiên cứu Sinh học truyền nhiễm Max Planck ở Berlin, và đồng nghiệp là Jennifer Doudna, đã được trao giải thưởng Nobel Hóa học “vì đã phát triển một phương pháp chỉnh sửa hệ gene”.

Nhưng việc lai tạo giống cây trồng một cách chính xác với các kỹ thuật chỉnh sửa gene vẫn chưa được sử dụng ở châu Âu, theo một quy định vào năm 2018 của Tòa án Tòa án Công lý Châu Âu (ECJ) là việc chỉnh sửa hệ gene phải tuân thủ lệnh cấm năm 2001 của châu Âu về việc cấm sinh vật biến đổi gene (GMO).

Vào thời kỳ đầu hậu Brexit, tháng trước nước Anh đã thiết lập một cuộc bàn bạc trong giới công nghiệp về chỉnh sửa gene, khi cố gắng loại chỉnh sửa gene khỏi các quy định của châu Âu về GMO. Do còn phụ thuộc vào kết quả, sẽ cần đến một phiên tư vấn thứ hai về việc thay đổi định nghĩa về một sinh vật GMO. Chính phủ Anh coi các sinh vật được tạo ra bằng chỉnh sửa gene hoặc bằng các kỹ thuật di truyền khác không phải là GMO.

Việc đề xuất khoản kinh phí năm triệu euro cho nghiên cứu về chỉnh sửa gene là một phần nhỏ trong tổng số 1,83 tỉ euro trong năm 2021 và 2022 ở trụ cột thứ sáu về thực phẩm, các nguồn tự nhiên về kinh tế sinh học, nông nghiệp và môi trường của Horizon Europe, dự thảo chương trình đã tiết lộ vào tháng 12/2020 như vậy.

Hội đồng châu Âu đang chờ đợi công bố các chương trình chính thức với các con số tài trợ cuối cùng và những hạn định cho việc gửi hồ sơ đề xuất tài trợ vào cuối tháng 4/2021.

EU muốn giảm bớt việc sử dụng phân bón từ 30% xuống 25% trong các khu vực trồng trọt và tiến tới nông nghiệp hữu cơ.

Kêu gọi gỡ lệnh cấm chỉnh sửa gene

Các nhà nghiên cứu đã kêu gọi châu Âu gỡ bỏ lệnh cấm nghiêm khắc về GMO để cho phép sử dụng kỹ thuật chỉnh sửa gene, vốn không hề cần đến việc đưa các gene ngoại lai vào một sinh vật. Trong năm 2020, trong một báo cáo của Liên đoàn Khoa học và nhân văn châu Âu, các nhà nghiên cứu trong 120 tổ chức ở khắp châu Âu kêu gọi Hội đồng châu Âu hỗ trợ đảo ngược tình thế  này.

Theo báo cáo, sự thay đổi về chính sách có thể giúp châu Âu gia tăng sản lượng, thân thiện hơn với môi trường và có những loài có khả năng chống chịu ngoại cảnh, đồng thời đưa châu Âu tới những phát triển về khoa học. “Các công nghệ mới này có thể đóng góp vào việc giảm bớt vết carbon của nông nghiệp trong môi trường”, các nhà nghiên cứu cho biết.

Trong khi các bộ trưởng bộ nông nghiệp chờ đợi Hội đồng châu Âu hoàn thành một nghiên cứu về tình trạng các kỹ thuật chinh sửa gene mới dưới phán quyết của EU, chương trình Horizon cho biết vẫn đang yêu cầu các nhà nghiên cứu điều chỉnh đề xuất của họ về các quy định hiện hành của châu Âu, bao gồm cả phán quyết năm 2018 của ECJ.

Các đề xuất đang được chờ đợi sẽ góp phần đem đến “các kỹ thuật chỉnh sửa hệ gene mới trong những đổi mới sáng tạo về sinh học” và để “đưa đánh giá những tác động tới hạn tiềm năng và cả những nút thắt tới EU và các khung quản lý quốc tế”.

Những ưu tiên khác

Hội đồng châu Âu muốn các nông dân tăng cường năng lực về các công nghệ số và ngăn ngừa việc số hóa sẽ làm phân hóa các trang trại lớn với trang trại nhỏ.

Theo chương trình dự thảo, Hội đồng châu Âu đang lên kế hoạch phân bổ 404 triệu euro trong hai năm tới cho các dự án nghiên cứu hỗ trợ chiến lược “Từ trang trại đến bàn ăn”.

Hội đồng đang trông chờ những đề xuất khám phá cuộc cách mạng và mở rộng của các vi sinh vật trong tự nhiên và mối liên hệ với sự mất mát đa dạng sinh học và sự gia tăng nguy cơ rủi ro dịch bệnh.

Một cuộc mở tài trợ 15 triệu euro sẽ được dành cho các dự án phát triển các công cụ số mang tính đổi mới sáng tạo để thiết kế cho những vấn đề cần thiết ở các trang trại quy mô vừa và nhỏ. Hội đồng châu Âu muốn các nông dân tăng cường năng lực về các công nghệ số và ngăn ngừa việc số hóa sẽ làm phân hóa các trang trại lớn với trang trại nhỏ.

Hội đồng cũng lập kế hoạch phân bổ 230 triệu euro trong hai năm tới về những dự án mà châu Âu mong muốn thực hiện “nền kinh tế tuần hoàn”, bằng việc giảm thiểu chất thải và xúc tiến tái chế các nguồn tài nguyên một cách liên tục.

Các dự án không chỉ được chờ đợi cải thiện việc lựa chọn vật liệu và tạo thiết kế mà còn thúc đẩy chuỗi giá trị mới và những mô hình kinh doanh mới tập trung vào việc nâng cấp, tái chế và tái sản xuất các sản phẩm để giảm thiểu chất thải.

Một số cuộc mở đề xuất sẽ dành cho các dự án để đưa nền công nghiệp châu Âu thêm bền vững và giảm thiểu sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, bằng việc giảm bớt việc sử dụng các nguyên liệu thô phi tái tạo.

Thanh Phương tổng hợp / Tạp chí Tia Sáng

Nguồnhttps://sciencebusiness.net/framework-programmes/news/horizon-europe-fund-research-genome-editing-agriculture

https://www.genomeweb.com/policy-legislation/european-research-institutes-ask-eu-allow-genome-editing-crops

Giải Marathon Quốc tế TP.HCM Techcombank 2020 – 2021


Yêu cầu nghiêm ngặt về phòng dịch COVID-19 với người dự giải marathon TPHCM Techcombank

Những người tham dự Giải Marathon Quốc tế TP.HCM Techcombank ngày 28/2/2021 tới đây phải tuân thủ những quy định nghiêm ngặt để phòng tránh COVID-19…

Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon mùa thứ 4 sẽ diễn ra tại TP.HCM vào 28/2/2021. Đây là giải chạy phong trào có quy mô lớn nhất cả nước về cả số lượng VĐV và là giải đầu tiên được tổ chức sau Tết Nguyên đán Tân Sửu.

Với hơn 13.000 VĐV tham dự, Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon có áp lực khá lớn về việc phòng tránh lây nhiễm COVID-19 khi dịch này vừa tái bùng phát vào cuối tháng 1 vừa qua. Để đảm bảo an toàn cho VĐV, BTC đã đưa ra những yêu cầu đặc biệt và áp dụng với tất cả các VĐV tham dự.

Theo đó, khi góp mặt tại giải chạy này từ 27-28/2/2021 sắp tới, các VĐV sẽ phải thực hiện khai báo du lịch, trong đó bắt buộc phải kê khai lịch trình di chuyển trong khoảng thời gian từ 22/1 đến 27/2/2021. Các VĐV cũng được yêu cầu cài đặt ứng dụng Bluezone trên điện thoại và trình báo tại khu vực Làng Marathon (trong thời gian đến lấy racekit).

Trong ngày lấy racekit và đua chính thức, các VĐV đều được yêu cầu đo thân nhiệt để kiểm tra và phát hiện những người có dấu hiệu nhiệt độ bất thường. Việc đeo khẩu trang và rửa tay sát khuẩn được yêu cầu bắt buộc thực hiện khi VĐV xuất hiện tại khu vực diễn ra sự kiện…

Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon là giải chạy duy nhất ở Việt Nam có đường chạy độc đáo xuyên qua 6 quận trung tâm giúp VĐV trải nghiệm những khoảnh khắc ấn tượng khi chạy qua 16 điểm đặc trưng đậm dấu ấn văn hóa – lịch sử của thành phố như: Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Thành phố, phố đi bộ Nguyễn Huệ, Công Trường Quốc tế, cầu Thủ Thiêm… Giải có các cự ly: 42km, 21km, 10km, 5km và Kids Run với hơn 13.000 đăng ký tham dự.

Thông tin chi tiết về giải: http://www.marathonhcmc.com/vi

Fanpage: https://www.facebook.com/Techcombank.HoChiMinhCity.International.Marathon


Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon có thể tổ chức hai mùa cùng năm

Giải chạy Marathon Quốc tế TP.HCM Techcombank rất có thể tổ chức hai mùa cùng một năm vì ảnh hưởng của dịch COVID-19…

Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon sẽ là giải chạy lớn nhất được tổ chức sau Tết Nguyên đán Tân Sửu khi có lịch trình diễn ra vào 28/2/2021 tới đây. Đây là ngày thi đấu mới của Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon 2020, giải đấu phải lùi lại (lịch trình cũ tháng 12/2020) vì dịch COVID-19.

Hiện nay, công tác chuẩn bị cho mùa giải thứ tư đang được tiến hành khẩn trương để phục vụ tới hơn 13.000 VĐV, trở thành giải chạy có số lượng người tham dự đông nhất Việt Nam. Ở thời điểm hiện tại, BTC vừa “lên dây cót tinh thần” cho các VĐV khi Việt Nam lại bùng phát dịch COVID-19 trong cộng đồng hôm 28/1/2021 vừa qua.

Trong thông báo mới nhất, BTC Giải chạy Marathon Quốc tế TP.HCM Techcombank viết: 

“Cũng như những tổ chức khác, chúng tôi đang theo dõi sát sao diễn biến liên quan đến đợt bùng phát dịch COVID-19 này. Đây là khoảng thời gian chưa từng có tiền lệ và các ảnh hưởng của nó có thể sẽ ảnh hưởng rất lớn đến với Giải chạy Marathon và thành phố tươi đẹp này. Theo như tình hình hiện tại, ban tổ chức đang gấp rút làm việc với các sở ban ngành, các nhà tài trợ, các đối tác để đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho tất cả các hoạt động sắp tới.

Chúng tôi hy vọng rằng sẽ có một sự chuyển biến tích cực đối với tình hình hiện tại để mọi người có thể tận hưởng một mùa Tết Tân Sửu tràn đầy niềm vui bên bạn bè, người thân và gia đình. Chúng tôi mong muốn gửi đến các nhân viên y tế đang hoạt động tại tuyến đầu chống dịch cũng như các gia đình đang bị ảnh bởi dịch bệnh một lời ủng hộ tinh thần.

Bên cạnh đó, hãy theo dõi https://moh.gov.vn/ để cập nhật thông tin mới nhất từ Bộ Y Tế và cài đặt ứng dụng BlueZone để bảo vệ bản thân cũng như cộng đồng.

Hãy giữ sức khỏe, giữ an toàn trong những ngày sắp tới”.

Dù giải bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch COVID-19, nhưng lịch trình vẫn cần được giữ đúng lộ trình. Theo đó, BTC cũng mới công bố ngày tổ chức cho mùa giải thứ năm của Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon vào 12/12/2021.

Như vậy, rất có thể lần đầu tiên trong lịch sử các giải chạy phong trào ở Việt Nam có hai mùa giải cùng được tổ chức một năm.

Nguoidentubinhduong tổng hợp từ : https://webthethao.vn

Bệnh Đột Quỵ


Đột quỵ – căn bệnh của thời đại

Đột quỵ được ví như “sát thủ giấu mặt”, là nguyên nhân tử vong đứng thứ 3 chỉ sau ung thư và bệnh tim mạch, nhưng đứng hàng đầu về tỉ lệ tàn tật. Nếu trước đây đột quỵ thường gặp ở người lớn tuổi thì nay bệnh nhân của căn bệnh này dần dần trẻ hóa.

Di chứng của căn bệnh này đang trở thành một vấn đề lớn cho cả gia đình lẫn xã hội. Nhiều người đang là trụ cột của gia đình, bỗng thành người tàn phế, sống hoàn toàn phụ thuộc vào người thân.

Gãy trụ cột gia đình

Chị nằm gần như bất động, đầu cạo trọc, lỗ mũi gắn đủ thứ dây nhợ, chỉ còn đôi mắt thỉnh thoảng chớp chớp như muốn nói điều gì. Chỉ mới đây thôi người phụ nữ này vẫn khỏe mạnh, một tay chèo chống nuôi hai đứa con cùng mẹ già suốt bao năm qua.

Thực tại đầy éo le này là của chị Huỳnh Thị Nguyệt, 44 tuổi, quê ở huyện Cái Bè (Tiền Giang). Đang sống bình an với việc bán phở mỗi ngày ở quê, thu nhập chừng 200 ngàn/ngày, chị bất ngờ gặp tai họa vào rạng sáng 17-12.

“Khoảng 1h sáng bà ấy thức dậy đi chợ mua đồ về nấu phở, đột nhiên té nhào đập đầu xuống nền gạch. Bà ấy cố hết sức lết vào nhà đập cửa kêu cứu hai đứa con rồi nhờ người đưa đi cấp cứu trong tình trạng méo miệng, ú ớ, tay và chân liệt một bên”, anh Nguyễn Văn Lý (43 tuổi), người thân của bệnh nhân, kể.

Gia đình tức tốc chuyển chị lên bệnh viện huyện và chỉ ít phút kiểm tra, bác sĩ quyết định chuyển thẳng lên Bệnh viện Nhân dân 115 ngay trong đêm với hi vọng kịp thời gian vàng. Chị nhanh chóng được chẩn đoán hình ảnh, phẫu thuật lấy huyết khối thông tắc mạch máu trong não.

Được cứu thoát khỏi lưỡi hái tử thần, nhưng di chứng để lại cho chị khá nặng nề. Hôm chúng tôi gặp (5 ngày sau phẫu thuật), chị nằm gần như bất động, chưa nói được gì dù đôi môi mấp máy.

“Bây giờ mọi sinh hoạt, ăn uống tôi đều phải phụ giúp chị” – anh Lý nói – “Từ ngày bà ấy nhập viện, mọi việc trong gia đình bị đảo lộn hết”. Phía sau chị Nguyệt, hai đứa con và người mẹ già yếu chưa biết trông cậy vào đâu. `

Cuộc đời của ông Mai Văn Sang (53 tuổi, ngụ huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận) thay đổi hoàn toàn sau một giấc ngủ. Chỉ sau một cơn “ú ớ” giữa đêm khuya, giờ đây ông Sang phải nằm trên giường bệnh, mọi sinh hoạt đều trông chờ vào người vợ, vốn là người sống phụ thuộc lâu nay.

Với một mẫu khoai mì bình thường chỉ đủ trang trải chi tiêu hằng ngày và lo cho con gái út học đại học, từ khi ông Sang nhập viện, gia đình rơi vào cảnh bí bách, các con gom góp chút đỉnh, cộng với tiền vay mượn để trang trải viện phí.

 “Tui bị tiểu đường lâu. Ở nhà ổng là vai chính, đến chén dĩa tui còn không rửa được. Giờ ổng đổ bệnh, tui cũng yếu lắm, có đỡ nổi ổng đâu” – bà Nguyễn Thị Hồng Diệu (vợ ông Sang) than thở. 

Người phụ nữ này chỉ biết nhắc đi nhắc lại lời bác sĩ dặn dò, rằng “Sau ca mổ, di chứng của ổng nặng nề lắm, có thể sẽ nằm liệt một chỗ, gia đình từ nay cố gắng chăm sóc”.

Hiếm gia đình nào lại mang nỗi ám ảnh về đột quỵ như gia đình chị Nguyễn Thị Kim Long ở huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Có đến 5 người thân của chị bị đột quỵ, trong đó 3 người đã qua đời.

Gác lại công việc dạy học để vào bệnh viện chăm sóc anh trai đột quỵ, chị Long nói: “Nếu anh tôi không thể phục hồi, tôi là người duy nhất có thể gánh vác công việc gia đình. Nhưng tôi còn chồng con và phải lo cho cha mẹ già nữa”. Chị cố gắng gạt đi những ý nghĩa về ngày mù mịt có thể sẽ xảy ra đó.

Người anh trai này của chị Long (anh Nguyễn Minh Trãi, 40 tuổi) là người thứ 5 trong gia đình chị bị đột quỵ. Hôn nhân không trọn vẹn, anh Trãi sống với cha mẹ già và là trụ cột của gia đình ba người. 

Trước đây, anh chạy xe ôm, sau đó chạy taxi. Một năm nay dịch bệnh bùng phát, taxi ế ẩm, anh chuyển qua chạy thời vụ cho các nhà xe du lịch đi khắp Tây Nguyên, miền Tây. Ngày 22-12 vừa qua trở thành ngày định mệnh khi đột nhiên anh gây tai nạn do va quẹt một chiếc xe gắn máy lúc đang cầm lái trên đường.

“Tai nạn không nghiêm trọng. Nhưng người đi đường thấy anh trong trạng thái lơ mơ nên tìm cách liên lạc đưa về nhà. Từng chứng kiến nhiều người trong gia đình đột quỵ, tôi đoán được triệu chứng và chuyển ngay vào bệnh viện cấp cứu”, chị Long kể.

Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Nai, bệnh nhân được tiêm hai mũi thuốc tiêu sợi huyết nhưng không có tác dụng. Anh được chuyển lên Bệnh viện Nhân dân 115 cấp cứu.

Sau khi được can thiệp làm tan cục huyết khối, anh thoát khỏi nguy cơ tử vong nhưng nửa người bên phải yếu, và chưa thể nói chuyện. Chuyện phục hồi của anh, như bác sĩ nói, còn “tùy vào khả năng, cơ địa của mỗi người”.

Chị Long nói rằng chị bị ám ảnh, không biết lúc nào sẽ đến lượt mình. “Ngoài anh trai đang bị đột quỵ, cách đây một năm người chị cả của tôi cũng bị đột quỵ qua đời tại bệnh viện. 

Trước đó cha tôi chỉ trong vòng 6 năm đã từng trải qua 3 lần bị đột quỵ và may mắn đều qua khỏi, đó là chưa kể em trai của mẹ và em gái của ba đều qua đời do đột quỵ ở tuổi đời còn rất trẻ”, chị Long kể trong lúc thay tã cho người anh đang nằm bất động trên giường bệnh.

Trong 1 tháng đầu tiên thành lập (tính từ ngày 9-11-2020), Trung tâm đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tiếp nhận 1.000 bệnh nhân cấp cứu, 10% trong số này dưới 44 tuổi – lứa tuổi được cho là trẻ với bệnh đột quỵ.

Bác sĩ Mai Duy Tôn, giám đốc trung tâm, cho biết xu hướng bệnh nhân đột quỵ ngày càng trẻ: “Chúng tôi đã gặp bệnh nhân đột quỵ mới 14 tuổi. Giữa tháng 12-2020 có gần 10 bệnh nhân trẻ điều trị tại trung tâm”.

Khoảng đầu tháng 12-2020, Trung tâm đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một thiếu niên 14 tuổi. Em tới bệnh viện với biểu hiện đau đầu nhiều. 

Kết quả chụp cắt lớp cho thấy có dị dạng mạch não, nhưng rất may là chưa có rối loạn về vận động. Bệnh nhân còn trẻ nên các bác sĩ đã tìm cách can thiệp bằng phẫu thuật để điều trị triệt căn.

Theo bác sĩ Tôn, hầu hết bệnh nhân đột quỵ ở lứa tuổi trẻ có liên quan đến các yếu tố nguy cơ: tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, các bệnh lý tim mạch, lối sống không lành mạnh như lạm dụng thuốc lá, rượu bia, ít vận động thể lực… 

Ngoài ra, có một tỉ lệ nhất định có liên quan đến bất thường bẩm sinh, các dị dạng mạch máu từ khi còn nhỏ và khi bất thường này đủ lớn, mạch máu sẽ vỡ, hoặc một số người có yếu tố tăng đông (khuynh hướng dễ sinh huyết khối), dễ làm tắc nghẽn mạch máu.

Phần lớn bệnh nhân đột quỵ sẽ gặp các di chứng như liệt vận động, ảnh hưởng vùng chức năng về nhận thức, ngôn ngữ, như hôn mê kéo dài, nói ngọng… 

Nhưng có một số bệnh nhân tử vong trong thời gian ngắn ngay sau khi có tình trạng bệnh, như ca bệnh của diễn viên Chí Tài gần đây.

Từng có một số ca tử vong do dị dạng mạch máu, bệnh nhân mới dưới 40 tuổi, mạch máu vỡ gây chảy máu ồ ạt, chèn ép các chức năng về hô hấp, tuần hoàn, lụt não, bệnh diễn biến cấp tính với lượng máu chảy rất nhiều trong một thời gian ngắn dẫn đến tử vong, bệnh nhân hoàn toàn không có dấu hiệu để dự báo bệnh trước đó.

Đột quỵ và thuốc lá – cặp đôi tai họa

Hôm 15-12, Trung tâm đột quỵ Bệnh viện trung ương quân đội 108 tiếp nhận hai ca bệnh nhồi máu não cấp. Cả hai bệnh nhân, 44 và 48 tuổi, đều có tiền sử nghiện thuốc lá lâu năm.

Bệnh nhân 44 tuổi nghiện thuốc lá lâu năm, vào viện do đột ngột liệt nửa người bên phải, tình trạng nặng tăng dần, từ nói khó khăn tới không thể nói được, ý thức lơ mơ. 

Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân liệt nửa người do nhồi máu não bán cầu trái, tắc động mạch não bên trái, tiến hành can thiệp lấy huyết khối và đặt stent ở dốc động mạch cảnh.

Bệnh nhân 48 tuổi nghiện thuốc lá trên 20 năm, mỗi ngày trung bình hút 1,5 gói thuốc. Bệnh nhân đang làm việc thì đột nhiên tê yếu nửa người bên trái, không nhấc được chân tay lên. Tại Bệnh viện 108, bệnh nhân này cũng được chẩn đoán liệt nửa người trái do nhồi máu não cấp.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Tuyến, giám đốc Trung tâm đột quỵ Bệnh viện 108, ngoài những yếu tố về sắc tộc, giới tính, gene không thể thay đổi được, có những căn nguyên dẫn đến đột quỵ có thể thay đổi, đặc biệt là dự phòng các yếu tố nguy cơ.

“Đột quỵ đặc biệt cao ở những người có từ 2-3 yếu tố nguy cơ trở lên. Hai bệnh nhân trên tuổi còn trẻ, tiền sử hoàn toàn khỏe mạnh, tập thể dục thường xuyên, không bị tăng huyết áp, không bị tiểu đường, xét nghiệm mỡ máu bình thường, không có yếu tố nguy cơ nào khác ngoài hút thuốc lá lâu năm” – ông cho biết.

Sức khỏe hai bệnh nhân này đều đang tiến triển tốt do đến bệnh viện trong thời gian vàng (giờ thứ 3 – thời gian đưa vào bệnh viện và giờ thứ 6 – thời gian cấp cứu, từ khi khởi phát bệnh) và được can thiệp kịp thời.

Tuy nhiên nhiều bệnh nhân khác không được may mắn như vậy. Theo bác sĩ Tôn, nhiều ca bệnh đột quỵ để lại di chứng suốt đời như liệt vận động, rối loạn ngôn ngữ, ảnh hưởng về nhận thức… Người bệnh cũng dễ bị đột quỵ trở lại nếu không giữ gìn…

Cả nước mới có 12 trung tâm đột quỵ

Bộ Y tế hướng dẫn mỗi tỉnh thành nên có một trung tâm/khoa đột quỵ để có thể tiếp nhận bệnh nhân sớm, điều trị kịp thời trong giờ vàng, nhưng đến nay, cả nước mới có 12 trung tâm đột quỵ. 

Mục tiêu từ nay đến năm 2025 sẽ phải phủ sóng các trung tâm này trên toàn quốc để nâng cao chất lượng dự phòng sớm và điều trị cho người dân được tốt hơn.

Tại TP.HCM, Trung tâm đột quỵ của Bệnh viện Nhân dân 115 có quy mô lớn nhất, đầy đủ kỹ thuật điều trị đột quỵ và cũng là bệnh viện đầu tiên của châu Á nhận “Chứng nhận đạt chuẩn chất lượng điều trị vàng” của Hội Đột quỵ thế giới.

Chi phí điều trị cho bệnh nhân đột quỵ

Theo ông Mai Duy Tôn, giám đốc Trung tâm đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, các chi phí điều trị tùy thuộc vào chỉ định can thiệp cụ thể, thời điểm bệnh nhân vào viện sớm hay muộn, có biến chứng kéo dài hay không.

“Nếu bệnh nhân được đưa vào bệnh viện sớm (tốt nhất là trong vòng 4 giờ 30 phút kể từ khi khởi bệnh, không có chỉ định can thiệp), chi phí điều trị sẽ trong khoảng 20 triệu đồng. 

Nếu bệnh nhân có chỉ định can thiệp, chi phí khoảng 60 – 200 triệu đồng. Trường hợp bệnh nhân bị biến chứng, liệt, cần nhiều người hỗ trợ, chăm sóc thì chi phí là không thể tính toán hết”.

Bé trai 3 tuổi bị đột quỵ

Bệnh viện Nhi đồng thành phố (TP.HCM) vừa cứu sống bé trai 3 tuổi (tỉnh Vĩnh Long) bị đột quỵ xuất huyết não. Trước đó, bé đang chơi với bạn thì bất ngờ té xuống sàn, co giật và bất tỉnh. 

Gia đình tức tốc đưa bé đến bệnh viện. Các bác sĩ cho biết nguyên nhân khiến bé bị xuất huyết não là túi phình mạch máu não. Các bác sĩ đã đặt stent chuyển dòng để tránh tình trạng xuất huyết não thêm mà không cần phẫu thuật.

Theo TS Trần Viết Lực, giảng viên khoa thần kinh Trường ĐH Y dược Hà Nội, tỉ lệ tái phát đột quỵ là 15 – 40% trong số bệnh nhân còn sống sót.

Để giảm nguy cơ tái phát đột quỵ cần phải xác định và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ mà hàng đầu là tăng huyết áp – dẫn đến đột quỵ ở cả hai thể gồm nhồi máu não và chảy máu não.

HOÀNG LỘC – LAN ANH – XUÂN LONG / Theo TTCT


Đột quỵ: Tàn phế ghê gớm hơn tử vong

“Theo Hội Đột quỵ của Mỹ, cứ trong 100 bệnh nhân bị đột quỵ thì có đến 70 người không thể quay trở lại công việc trước đó. Tử vong do đột quỵ thật đáng sợ nhưng theo tôi, cái ghê gớm hơn là sự tàn phế, đặc biệt với những người còn trẻ tuổi” – PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, trưởng khoa bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 TP.HCM, nói với TTCT.

Nhưng nhắc đến đột quỵ, nhiều người vẫn rất mơ hồ, thậm chí có người còn nghĩ do trúng gió…

Đột quỵ có hai loại, do tim và não, đều xuất phát từ thuyên tắc mạch máu nuôi tim hoặc não. Đột quỵ tim thường gây tử vong rất nhanh (sau vài giờ), trong khi với đột quỵ não, thời gian dẫn đến tử vong có thể kéo dài vài ngày. 

Thường bệnh lý đột quỵ chủ yếu liên quan đến tuổi tác, nhưng trước đây tuổi thường gặp là 60, nay có xu hướng trẻ hóa, có lúc đột quỵ xảy ra với những người trẻ dưới 14 tuổi.

Dấu hiệu của một người bị đột quỵ khá dễ nhận biết, người bình thường cũng có thể chẩn đoán được: đột nhiên bị yếu nửa người, tay, chân cùng một bên; méo miệng; nói đớ, ú ớ hoặc hỏi câu này người bệnh trả lời câu khác…

Vậy đâu là sự giống nhau và khác nhau giữa đột quỵ ở người lớn tuổi và người trẻ (trẻ em), thưa bác sĩ?

Có sự khác biệt về nguyên nhân. Với người cao tuổi, đột quỵ thường liên quan đến các bệnh lý tuổi tác: cao huyết áp, tiểu đường, xơ vữa mạch máu, rối loạn chuyển hóa lipid… Trải qua một thời gian mắc bệnh, nếu không được kiểm soát tốt, họ có nguy cơ bị đột quỵ. 

Còn đột quỵ ở người trẻ (trẻ em) chủ yếu do bẩm sinh như tim bẩm sinh hoặc dị dạng các mạch máu trong não. Ở lứa tuổi này, các dấu hiệu ban đầu khá mờ nhạt, rất dễ nhầm lẫn với những bệnh lý co giật, viêm màng não, yếu liệt tay chân…

Mặt khác, trẻ em châu Á thường bị đe dọa bởi bệnh moyamoya (rối loạn mạch máu tiến triển hiếm gặp trong não), gây chít hẹp mạch máu, cũng là một nguyên nhân đột quỵ.

Về mặt quy trình điều trị đột quỵ cấp của thế giới, ở trẻ em và người lớn đều giống nhau là cùng sử dụng thuốc tiêu sợi huyết tĩnh mạch, hoặc lấy huyết khối thông tắc mạch máu lớn. 

Tuy vậy, đột quỵ ở người trưởng thành thường dễ dàng điều chỉnh, ở trẻ em lại rất khó bởi do bẩm sinh. Nếu được phát hiện điều trị trong “thời gian vàng”, trẻ em lại có lợi thế hơn về khả năng phục hồi các chức năng vận động; chức năng thần kinh, vì thế các tai biến thường thấp hơn.

BA MỐC THỜI GIAN VÀNG

Bác sĩ vừa nhắc đến “thời gian vàng” cứu người bệnh. Thời gian vàng ở đây được hiểu như thế nào?

Thời gian vàng là thời gian mà nếu bệnh nhân đột quỵ được đưa đến đúng thời điểm đó có thể được điều trị cứu sống. Chúng ta có 3 giờ vàng gồm 3 giờ, 4,5 giờ và 6 giờ. 

Nếu 100 bệnh nhân đến trong vòng 3 giờ sẽ có 90% người đủ điều kiện điều trị tái thông tan cục huyết khối; đưa đến trong vòng 4,5 giờ chỉ còn 50-60%, và trong vòng 6 giờ chỉ còn 30-40%.

Ngoài 3 giờ vàng này, một số trung tâm đột quỵ hiện nay được trang bị thêm công cụ sử dụng trí tuệ nhân tạo RAPID. Ứng dụng này cho phép mở rộng cửa sổ điều trị lên đến 24 giờ so với 6 giờ trước đây, nghĩa là có thêm 18 giờ cho những người bệnh không may phát hiện muộn bị đột quỵ. 

Tuy nhiên chỉ tối đa 20% bệnh nhân đủ điều kiện xử lý theo quy trình này do nhiều trường hợp phát hiện muộn hoặc khâu chẩn đoán ban đầu không xác định được nguyên nhân dẫn đến đột quỵ.

Như vậy, thời gian là chìa khóa quan trọng nhất để cứu sống người bệnh đột quỵ?

Đúng thế. Đối với đột quỵ, yếu tố giúp bác sĩ điều trị thành công là thời gian. Nếu tiết kiệm được thời gian, sẽ tiết kiệm được nhu mô não. 

Nghiên cứu thấy rằng với một bệnh nhân bị tắc mạch máu não lớn, cứ mỗi phút trôi qua có khoảng 2 triệu tế bào não sẽ mất đi không thể phục hồi. Khi phát hiện một người có dấu hiệu đột quỵ, cách tốt nhất là đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất và có khả năng điều trị đột quỵ. 

Nếu chúng ta đưa bệnh nhân đến cơ sở gần nhất nhưng không có khả năng điều trị đột quỵ, rồi lại chuyển đến một bệnh viện khác, thì điều này đôi khi làm mất thời gian vàng.

Tuyệt đối tránh thực hiện các biện pháp gây hại cho bệnh nhân như hạ áp, nhể kim đầu ngón tay, uống thuốc không rõ loại.

Để giải quyết các vấn đề này, dự kiến đầu năm 2021, Hội Đột quỵ TP.HCM sẽ đưa vào sử dụng một app hỗ trợ bệnh nhân. Đó là dù bất cứ ở đâu, nếu có triệu chứng bị đột quỵ, app này sẽ hỗ trợ tìm bệnh viện có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất.

Chuyên gia hàng đầu của ngành đột quỵ, giáo sư thần kinh học Luis Caplan (Mỹ) nói: “Để điều trị, phòng ngừa một cách tối ưu, chúng ta hãy tìm hiểu cơ chế của đột quỵ”. Ở nhiều hội nghị, các bác sĩ thường nhắc đến câu nói này.

Đó là câu mà chúng tôi luôn nằm lòng. Bởi đột quỵ có nhiều nguyên nhân, nếu hiểu được nguyên nhân gốc rễ trước khi điều trị thì việc phòng ngừa mới đạt được hiệu quả tối ưu. 

Như một bệnh nhân đột quỵ do bất thường nhịp tim, cụ thể là rung nhĩ, nếu bác sĩ không tìm ra được nguyên nhân rung nhĩ mà vội vã cho các loại thuốc khác thì chắc chắn sớm muộn bệnh nhân đó sẽ bị đột quỵ trở lại. Ngược lại, khi xác định được thủ phạm gây ra đột quỵ, ắt sẽ có phác đồ, chiến lược điều trị phù hợp.

Đâu là rào cản lớn nhất trong điều trị bệnh nhân đột quỵ ở Việt Nam hiện nay, thưa bác sĩ? 

Điều trị đột quỵ không chỉ phụ thuộc vào bác sĩ đột quỵ. Muốn cứu sống người bệnh trong giờ vàng, đòi hỏi một sự quan tâm, phối hợp tốt, từ lãnh đạo bệnh viện đến giữa các êkip ở các bộ phận, khoa phòng. 

Một số nơi vẫn chưa có sự liên thông giữa lãnh đạo bệnh viện, bác sĩ cấp cứu – hình ảnh học – đột quỵ – ngoại thần kinh – hồi sức… khiến giờ vàng cứu người bệnh vuột mất.

Ở các nước đang phát triển đang có sự khác biệt với phương Tây trong phòng ngừa thứ phát. Điều này có thể đến từ sự sai sót của các bác sĩ tuyến sau hoặc từ ý thức tuân thủ điều trị của người bệnh quá kém. Nhiều bệnh nhân sau đột quỵ may mắn phục hồi nghĩ rằng “mình đã bình thường và không cần uống thuốc nữa”. 

Điều này rất nguy hiểm, bởi việc phòng ngừa phải lâu dài, thậm chí suốt đời. Một số bệnh nhân chuyển qua sử dụng thực phẩm chức năng vốn chỉ có tác dụng hỗ trợ chứ không thể thay thế được các loại thuốc bác sĩ kê toa.

Đã có khá nhiều bệnh viện được trao chứng nhận đạt “Tiêu chuẩn vàng điều trị đột quỵ” của Hội Đột quỵ thế giới. Chứng nhận này sẽ mang lại lợi ích gì cho người bệnh?

Ở Việt Nam thậm chí có bệnh viện còn đạt tiêu chuẩn kim cương. Tiêu chuẩn này có thể hiểu là chuẩn mực chung, bao gồm các khuyến cáo tiến bộ, bắt buộc bác sĩ phải làm cho bệnh nhân. 

Tiêu chuẩn này giúp xác định bệnh nhân có được sử dụng thuốc tiêu sợi huyết; lấy huyết khối; phòng ngừa thứ phát, kê toa các loại thuốc thiết yếu; chẩn đoán bằng các phương tiện hình ảnh học hiện đại. Điều này có nghĩa người bệnh đột quỵ ngày càng có lợi hơn.

Bác sĩ có thể đưa ra các dự báo về xu hướng đột quỵ thời gian tới?

Dựa trên các nghiên cứu gần đây, có một dự báo rất không hay cho các nước đang phát triển, khu vực Đông Nam Á, kể cả Trung Quốc, trong đó có Việt Nam: tỉ lệ đột quỵ tăng theo cấp số cộng. Trong khi ở các nước phương Tây, Âu Mỹ, tỉ lệ đột quỵ mỗi năm giảm rõ rệt…

Lý do là lối sống ở các nước đang phát triển đang có xu hướng thiếu lành mạnh, khả năng gìn giữ sức khỏe khá thấp, điển hình tỉ lệ hút thuốc lá quá nhiều, đặc biệt nam giới (70% bệnh nhân đột quỵ nam giới đều hút thuốc lá).

Việt Nam đang ở đâu trong bản đồ điều trị đột quỵ thế giới? 

Cách đây 25 năm, Việt Nam chỉ có một máy CT-Scan. Điều này có nghĩa khi có một bệnh nhân đột quỵ, bác sĩ không thể thấy gì trong đầu họ, không thể biết đột quỵ do tắc mạch máu, chảy máu, vỡ mạch máu hay u bướu. 

Gần như có một câu hỏi to tướng không thể lý giải được. Khi đã không lý giải được, bác sĩ sẽ không thể chặn đứng diễn tiến của bệnh, chỉ còn cách điều trị triệu chứng giúp bệnh nhân giảm bớt sự khó chịu.

Giờ đã khác hẳn. Trong điều trị đột quỵ cấp, chúng ta đã làm được tất cả các kỹ thuật như tiêu sợi huyết tĩnh mạch, lấy huyết khối bằng dụng cụ trong khoảng thời gian ngắn nhất, giống như các nước phát triển.

Mặt khác, các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại (MR, CT-Scan, phần mềm trí tuệ nhân tạo RAPID) giúp bác sĩ thấy rất rõ tất cả các tổn thương trong não. Xa hơn, có thể thấy được thể tích các nhu mô não đã chết, đang chết và có thể chết.

Bác sĩ Nguyễn Huy Thắng

HOÀNG LỘC thực hiện / Theo TTCT

Thấy đau ngực trái, đừng phớt lờ


Thông thường khi đau ngực trái người ta nghĩ đến bệnh tim mạch. Tuy nhiên, không phải là đau ngực trái là chỉ có bệnh tim mạch, ThS.BS Phan Thái Hảo, giảng viên Bộ môn Nội tổng quát, trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho biết.

Theo y văn người ta ghi nhận có nhiều nguyên nhân gây đau ngực trái trong số các bệnh nhân đi khám bệnh:

– Bệnh tiêu hóa chiếm tỉ lệ 42% (trào ngược dạ dày, viêm loét dạ dày – tá tràng, viêm tụy cấp, viêm túi mật cấp);

– Bệnh tim thiếu máu cục bộ 31% (nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực không ổn định);

– Đau thành ngực chiếm tỉ lệ 28%;

– Các bệnh khác: viêm màng ngoài tim chiếm tỉ lệ 4%; viêm phổi-màng phổi 2%; thuyên tắc phổi 2%; ung thư phổi 1%; phình động mạch chủ ngực 1%; hẹp van động mạch chủ 1%, bệnh zona 1%. 

Và đây cũng là một trong ba nguyên nhân khiến bệnh nhân đi khám bệnh nhiều nhất sau đau bụng và đau lưng.

Tuy nhiên bác sĩ Hảo cũng cho biết thêm khi có biểu hiện đau như vậy nhưng có nhiều người vẫn phớt lờ.

Bà Nguyễn Thị Ngọc (50 tuổi) than đau ngực trái khi đang làm việc, nghỉ ngơi một chút thấy bớt đau nên cứ nghĩ là do làm việc nhiều nên bị đau cơ thôi rồi không đi khám.

Nhưng sau đó bà nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp. Khi bác sĩ hỏi tình trạng bệnh mới biết bà đã có biểu hiện đau ngực này trước đó mấy tháng rồi mà chủ quan không đi khám.

“Cũng có nhiều bệnh nhân hoặc là không có thời gian đi khám bệnh hoặc là khám sợ ra nhiều bệnh nên cứ sống chung với các cơn đau, đến khi không chịu đựng được nữa người thân đưa đi cấp cứu mới phát hiện ra bệnh”- bác sĩ Hảo nói.

Đau ngực trái có nhiều nguyên nhân gây ra nhưng chia làm 2 nhóm chính: nguyên nhân phổ biến là các bệnh đường tiêu hóa; và nguyên nhân không phổ biến nhưng nguy hiểm đe dọa tính mạng là nhồi máu cơ tim; thuyên tắc phổi; phình bóc tách động mạch chủ ngực; tràn khí màng phổi.

Tùy theo đặc điểm của cơn đau ngực người ta chia đau ngực thành 3 loại:

– Đau ngực do bệnh mạch vành (đau ngực trái hay vùng sau xương ức, đau kiểu thắt nghẹt, bóp nghẹt, lan lên vai, cằm, xảy ra khi gắng sức và giảm khi nghỉ ngơi) nguyên nhân do nhồi máu, thiếu máu cơ tim; 

– Đau ngực do tim mà không phải bệnh mạch vành như: phình bóc tách động mạch chủ ngực, viêm màng ngoài tim, hẹp van động mạch chủ;

– Đau ngực không phải do tim như bệnh phổi: viêm phổi, thuyên tắc phổi, tràn dịch, tràn khí màng phổi, bệnh tiêu hóa: trào ngược dạ dày, viêm loét dạ dày-tá tràng, viêm tụy cấp, viêm túi mật…

Thông thường, theo độ tuổi nam >40 tuổi, nữ >50 tuổi thì khả năng bị bệnh mạch vành cao hơn nhóm tuổi còn lại nhất là những người có yếu tố nguy cơ của bệnh mạch vành như: tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá, rối loạn lipid máu, tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm thì khả năng bị bệnh mạch vành cao hơn những người khác.

Người ta chia mức độ đau theo thang điểm 10. 1/10-3/10 là đau nhẹ; 4/10-6/10 là đau trung bình và 7/10-10/10 là đau nặng. Mức độ đau không dùng để chia ra nguyên nhân gây đau ngực, mà dùng để đánh giá và theo dõi điều trị cơn đau ngực.

Chính vì vậy, các bác sĩ vẫn thường khuyến cáo hãy lắng nghe cơ thể, khi có những dấu hiệu nào bất thường và thường xuyên xảy ra hãy đến gặp bác sĩ ngay để được thăm khám và chẩn đoán bệnh kịp thời. Dù một phần nhỏ đau ngực trái có thể do yếu tố tâm lý, nhưng dù vậy, sức khỏe tâm lý cũng cần được chăm sóc để không biến chuyển thành những bệnh lý thể chất khác.

LAM XUÂN / Theo TTO



Đau ngực trái có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào. Đôi khi chứng bệnh xuất hiện, thuyên giảm và lặp lại khiến bệnh nhân lơ là, chủ quan. Điều này dẫn đến nhiều hệ lụy nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng người bệnh. Vậy đau ngực trái có thể cảnh báo những bệnh gì, nguyên nhân do đâu?

1. Lý giải nguyên nhân đau nhói ngực trái

Chứng đau ngực trái thực chất không phải là một bệnh mà có thể là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau, có thể kể đến:

– Đau nhói ngực trái có thể liên quan đến bệnh tim mạch:

Theo nhiều chuyên gia, nguyên nhân đau tức ngực trái phổ biến và rõ rệt nhất thường là do bệnh tim mạch gây ra. Cụ thể là một số bệnh lý như viêm màng ngoài tim, phình tách động mạch chủ, bệnh van tim, mạch vành, thiếu máu cơ tim,… đều có triệu chứng đau nhói ngực trái từ ban đầu.

Cơn đau thường xuất hiện ở vị trí sau xương ức rồi lan qua trái hoặc cả 2 bên ngực, đôi khi có thể lan đến các bộ phận trên cơ thể như tay, chân,… khi vận động mạnh, gây mất sức. Nếu nhận thấy dấu hiệu đau ngực trái kéo dài khoảng 30 phút nhưng không có dấu hiệu thuyên giảm thì bạn cần lưu ý và đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám, hạn chế hệ lụy nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, nhịp tim bình thường ở người trưởng thành là 60 – 70 lần/phút. Tuy nhiên, khi các xung động dẫn truyền bị rối sẽ dẫn đến tình trạng các buồng tim co bóp không theo tuần tự nhất định, gây ra chứng loạn nhịp tim. Bệnh ở mức độ nhẹ thường không gây triệu chứng; khi trở nặng có thể gây đau nhói ngực trái kèm theo cảm giác hụt hợt, khó thở.

– Triệu chứng đau ngực trái cảnh báo bệnh đường tiêu hóa:

Nếu bạn thường xuyên có cảm giác đau tức ở vùng ngực, thì rất có thể nguyên nhân đến từ các chứng bệnh về đường tiêu hóa như bệnh viêm dạ dày, viêm thực quản, trào ngược dạ dày – thực quản,… Người bệnh thường có cảm giác bức bối, khó thở, đau từ vùng bụng trên lan lên đến ngực. Cơn đau thường xuất hiện vào ban đêm khi ngủ ngủ hoặc liên quan đến việc ăn uống, đi kèm các triệu chứng rối loạn khác tiêu hóa khác ợ chua, ợ hơi, buồn nôn,…

– Chứng đau ngực trái cảnh giác với viêm cơ sụn, xương ở vùng ngực:

Triệu chứng đau nhói ngực trái liên quan đến  viêm cơ sụn, thường gây cảm giác đau âm ỉ, kéo dài nhiều giờ đồng hồ, đau khi ấn vào vùng bị viêm, tăng lên khi vận động mạnh. 

– Chứng đau ngực trái liên quan bệnh lý về phổi: 

Khi mắc các bệnh lý như viêm phổi, viêm phế quản, tràn dịch màng phổi,… có thể gây ra các triệu chứng trong đó có đau ngực trái.

– Đau ngực trái liên quan đến tâm lý:

Nhiều người cho rằng đau nhói ngực trái chỉ liên quan đến bệnh tim mạch, đường tiêu hóa, rối loạn nhịp tim hay viêm cơ sụn,… Tuy nhiên, trên thực tế có thể là dấu hiệu do tâm lý gây nên. Tình trạng lo âu, lo sợ, căng thẳng, trầm cảm kéo dài,… là nguyên nhân dẫn đến chứng khó thở, mất ngủ, tâm lý hoang mang là không thể không kể đến chứng đau tức ngực trái.

2. Phải làm gì khi xảy ra các cơn đau thắt ngực trái?

Trong một số trường hợp đau thắt ngực trái xảy ra do luyện tập, lao động quá sức hay do xúc động mạnh thì triệu chứng có thể biến mất không lâu sau đó khi bệnh nhân nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, đối với người bệnh mạch vành, nếu cơn đau tức ngực với xu hướng lan tỏa kèm theo các biểu hiện đổ nhiều mồ hôi, khó thở, đầu óc choáng váng, buồn nôn thì cần thực hiện theo các bước sau:

– Ngay lập tức ngừng mọi hoạt động đang làm, có thể đứng yên, ngồi xuống hoặc nằm yên nghỉ ngơi.

– Dùng thuốc trị đau ngực dạng xịt hoặc ngậm dưới lưỡi theo đúng liều lượng và chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc.

– Nếu nhận thấy cơn đau không những không thuyên giảm mà có dấu hiệu nặng hơn người bệnh cần nhanh chóng được đưa đến bệnh viện để được can thiệp kịp thời, tránh những hệ lụy nghiêm trọng về sau.

3. Một số biện pháp phòng ngừa chứng bệnh đau ngực trái hiệu quả tại nhà

Thiết lập lối sống khoa học, nghỉ ngơi điều độ:

Người bệnh có thể kiểm soát các cơn đau tức ngực bằng việc duy trì thói quen sống lành mạnh, khoa học, cụ thể là:

– Ngưng hẳn hoặc hạn chế sử dụng bia, rượu, cà phê, các chất kích thích, hút thuốc lá,…

– Tránh làm việc quá sức, hay lo âu, căng thẳng,… Thay vào đó, bạn nên giữ tâm trạng tươi vui, lạc quan, có chế độ nghỉ ngơi hợp lý.

– Không nên thức khuya, ngủ đủ giấc (7 – 8 tiếng/ngày).

– Tích cực luyện tập thể dục thể thao, ít nhất 3 lần/ tuần với thời gian khoảng 30 – 40 phút mỗi lần. Một số bộ môn như bơi, ngồi thiền, yoga, chạy bộ, đạp xe,… là những gợi ý hay dành cho bạn, tránh các bài tập mạnh, có tính chất thi đấu. 

Đau ngực trái
Việc tập luyện thể dục thể thao tăng cường sức khỏe là điều hết sức cần thiết, giúp đẩy lùi bệnh đau thắt ngực trái hiệu quả

– Chú ý tư thế ngồi, đứng, nằm, làm việc,…

– Không nên để cơ thể bị nhiễm lạnh, hạn chế tắm khuya.

Chú ý đến chế độ dinh dưỡng hằng ngày:

– Không nên lạm dụng các loại thức ăn chứa nhiều chất béo, dầu mỡ như các loại thịt hun khói, đồ chiên rán, nội tạng động vật,…). Đặc biệt, những bệnh nhân tức ngực khó thở do bệnh tim mạch, huyết áp cao nên hạn chế ăn mặn, không nên ăn nhiều đường và tinh bột.

– Tăng cường bổ sung các loại rau xanh như cải, súp lơ, bina,… trong thực đơn hằng ngày.

– Nên ăn nhiều trái cây tươi, các loại ngũ cốc, hạt như hạnh nhân, hạt hướng dương, hạt bí, hạt óc chó,…

Đau ngực trái
Bệnh nhân hay đau tức ngực nên chú trọng bổ sung nhiều rau xanh trong chế độ ăn hằng ngày

Như đã chia sẻ, đau ngực trái có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch nguy hiểm, thậm chí là dấu hiệu cảnh báo sớm cơn nhồi máu cơ tim, bệnh về đường tiêu hóa, viêm cơ sụn,… Chính vì vậy, khi nhận thấy dấu hiệu đau nhói, tức ngực trái kéo dài, bạn nên đến các cơ sở bệnh viện để thăm khám, tìm hiểu nguyên nhân và có hướng điều trị thích hợp, kịp thời.

Tham khảo: MEDLATEC

Những thói quen xấu trong thời tiết lạnh có thể làm tăng nguy cơ dẫn đến đột quỵ.


Mùa đông có một “KHUNG GIỜ ĐỘC” không nên tập thể dục vì dễ gây đột quỵ, đặc biệt có 4 nhóm người cần phải cẩn trọng

Bác sĩ Trần Quang Thắng (Trưởng khoa Cấp cứu – Đột quỵ, Bệnh viện Lão Khoa Trung ương) cho biết những thói quen xấu trong thời tiết lạnh có thể làm tăng nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

Dự báo thời tiết vào hôm nay (ngày 7/1) cho thấy, từ đêm nay ở các tỉnh Trung Bộ cũng có mưa, mưa vừa, có nơi mưa to. Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh trời chuyển rét đậm, rét hại .

Trong những ngày lạnh giá, căn bệnh đáng báo động nhất đó chính là đột quỵ . Tại khoa Cấp cứu – Đột quỵ, Bệnh viện Lão Khoa Trung ương những ngày lạnh thường tiếp nhận lượng bệnh nhân đột quỵ tăng gấp 1,5 lần so với ngày thường.

Mùa đông có một KHUNG GIỜ ĐỘC không nên tập thể dục vì dễ gây đột quỵ, đặc biệt có 4 nhóm người cần phải cẩn trọng - Ảnh 1.
Những thói quen xấu trong thời tiết lạnh có thể làm tăng nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

Bác sĩ Trần Quang Thắng (Trưởng khoa Cấp cứu – Đột quỵ, Bệnh viện Lão Khoa Trung ương) cho biết những thói quen xấu trong thời tiết lạnh có thể làm tăng nguy cơ dẫn đến đột quỵ và ra ngoài đường tập thể dục lúc sáng sớm là một trong số đó.

Sáng sớm (4-6h sáng) là thời điểm không nên ra ngoài tập thể dục

Tập thể dục là một hình thức rèn luyện thể chất và nâng cao sức khỏe rất tốt, nhưng đã có không ít trường hợp người già phải đến bệnh viện cấp cứu do đột quỵ trong khi đang đi tập thể dục lúc 4-5 giờ sáng. Ở Bệnh viện Bạch Mai trước đây đã từng tiếp nhận nam bệnh nhân 50 tuổi bị đột quỵ do đi tập thể dục quanh Hồ Tây từ 4 giờ sáng.

Theo các bác sĩ, trong thời gian rét đậm, rét hại, nên hạn chế đi ra ngoài trong khoảng thời gian từ 9h đêm đến 6h sáng. Nhiều người già có thói quen dậy sớm và đi tập thể dục từ 4-6 giờ sáng nhưng thời điểm này có thể khiến cơ thể nhiễm lạnh đột ngột, dẫn đến đột quỵ.

4 nhóm đối tượng có yếu tố nguy cơ cao như người cao tuổi, bệnh nhân cao huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường… cần phải cẩn trọng vì sức đề kháng yếu, dễ bị tăng huyết áp, từ đó dễ gây các biến chứng tắc, đứt mạch máu não.

Mùa đông có một KHUNG GIỜ ĐỘC không nên tập thể dục vì dễ gây đột quỵ, đặc biệt có 4 nhóm người cần phải cẩn trọng - Ảnh 2.

4 nhóm đối tượng có yếu tố nguy cơ cao như người cao tuổi, bệnh nhân cao huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường…

Không chỉ tập thể dục buổi sáng, người cao tuổi còn thường xuyên có thói quen thức dậy vào ban đêm hoặc nửa đêm về sáng để đi vệ sinh, khiến nhiệt độ thay đổi đột ngột, cũng rất dễ xảy ra đột quỵ.

Chuyên gia khuyến cáo người cao tuổi khi dậy giữa đêm cần chú ý mặc ấm, đặc biệt giữ ấm phần đầu, nên đi vệ sinh trong phòng kín gió. Nếu dậy sớm thì có thể vận động đi lại trong nhà, quét nhà, pha trà… chứ không nên đi ra ngoài trời.

Vậy mùa đông nên tập thể dục vào thời điểm nào là an toàn? 

Theo PGS.TS Mai Duy Tôn (Trưởng phòng Cấp cứu 1, BV Bạch Mai): Vào những ngày trời rét đậm rét hại, tất cả mọi người nên đổi giờ tập thể dục từ 4-5h sáng thành khung giờ 7-9h.

Tùy thuộc vào tình hình thời tiết mà quyết định nên tập ở ngoài trời hay trong nhà. Nếu đi ra ngoài, mỗi người cần trang bị đủ trang phục ấm che chắn được gió lùa như áo khoác, quần dài đủ dầy để giữ nhiệt, khăn choàng, mũ, găng tay, tất, khẩu trang…

Mùa đông có một KHUNG GIỜ ĐỘC không nên tập thể dục vì dễ gây đột quỵ, đặc biệt có 4 nhóm người cần phải cẩn trọng - Ảnh 3.

Trước khi tập, rất nên khởi động kỹ để làm ấm cơ thể và giúp các khớp linh hoạt hơn, tránh tình trạng chuột rút hay chấn thương trong khi tập. Ngoài ra, thời tiết mùa đông sẽ khiến cơ thể dễ bị mất nước. Thiếu nước sẽ nhanh chóng làm cho cơ thể bị mệt mỏi, đuối sức. Vì vậy khi đi tập thể dục vào buổi sáng, bạn nên cầm theo một chai nước lọc bên mình để bù nước kịp thời.

Sau khi tập thể dục, bạn nên nghỉ ngơi khoảng 20 phút, khi thân nhiệt ổn định trở lại, mồ hôi ráo, nhịp tim và hơi thở điều hòa, lau khô người rồi hãy đi tắm.

Đỗ Đỗ – Theo Trí thức trẻ

Chạy… thách thức COVID-19


Nhìn lại năm 2020, nếu thể thao đỉnh cao điêu đứng vì COVID-19, thì ngược lại thể thao phong trào lại đáng phấn khởi. Ý thức được chuyện cần phải khỏe để ngăn ngừa, chiến đấu với dịch bệnh, nhiều người trẻ đã lao vào tập luyện…

Ngay trong cả thời gian cả nước giãn cách xã hội thì giới chạy bộ phong trào vẫn nghĩ ra đủ cách để có thể chạy như chạy quanh nhà, chạy trên nóc tòa nhà chung cư, thuê máy về chạy tại nhà, và cả chạy thi online.

Chạy, chạy nữa, chạy mãi…

Anh Nguyễn Đạt – một phóng viên thể thao ở Hà Nội – đã trở thành người đầu tiên tại VN hoàn thành một cuộc chạy marathon 42,195km trên nóc tòa nhà chung cư ở ngay khu anh sống vào tháng 4-2020 với thời gian 6 giờ 22 phút.

Ngay sau khi dịch bệnh được kiểm soát tại VN, các giải đấu thể thao được phép tổ chức trở lại thì hàng loạt giải chạy đã diễn ra khắp nơi. Dù là giữa mùa hè nhưng vào tháng 6-7 vừa qua, phong trào chạy bộ lên cao chưa từng thấy. Dân chạy đường dài dường như sợ thời gian giãn cách sẽ trở lại nên khi được ra đường chạy là “chạy như điên”. Ở bờ hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây hay các cung chạy đường mòn như Đồng Đò (Sóc Sơn, Hà Nội) cuối tuần nào cũng tấp nập người chạy. Ở TP.HCM thì trong công viên, tại các khu dân cư mới, phong trào chạy lên cao chưa từng thấy.

Các giải marathon tại đảo Lý Sơn, Phú Quốc, Đà Lạt, Sa Pa, Pù Luông, Hậu Giang, Hà Nội, TP.HCM… được tổ chức liên tục. Mỗi giải trung bình có sự tham dự của 2.000-6.000 VĐV và thành tích của VĐV tiến bộ không ngừng. Cá biệt như tại giải Long Biên marathon, có đến 13 VĐV nam phong trào hoàn thành cự ly 42km với thời gian dưới 3 giờ. Trong đó nhà vô địch giải Nguyễn Tiến Hùng về nhất với thành tích 2 giờ 41 phút, còn VĐV Chi Nguyễn vô địch nữ với kỷ lục cá nhân là 2 giờ 56 phút. Tại giải marathon leo núi Sa Pa (VMM), VĐV Quang Trần đã lập kỷ lục giải với thời gian 13 giờ 01 phút 11 ở cự ly 100km, đánh bại các VĐV nước ngoài sừng sỏ.

Giữa tháng 7 nóng như đổ lửa, nhóm VĐV phong trào do anh Nông Chuyền (Lạng Sơn) phát động đã thực hiện hành trình chạy tiếp sức xuyên Việt. 10 VĐV thay nhau chạy liên tục 2.603km từ Quảng Ninh đến mũi Cà Mau trong thời gian 251 giờ 11 phút và quyên góp được hơn 1 tỉ đồng để làm từ thiện. Hành trình chạy bộ thần tốc chưa từng có của chàng trai dân tộc Tày Nông Chuyền và các đồng đội đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng yêu chạy bộ VN.

Quả thật có quá nhiều câu chuyện hấp dẫn về chạy bộ trong năm 2020 – một sự phát triển như thách thức COVID-19!

Chạy bộ phải khoa học

Tuy nhiên, trong cơn say chạy cũng cần có lời cảnh tỉnh với hiện tượng “nghiện chạy”. Cách đây không lâu, trên các diễn đàn chạy bộ VN đăng clip một VĐV chạy bộ phong trào bị chuột rút toàn thân sau khi hoàn thành một cuộc thi marathon. Điều đáng nói, dù đang được đội ngũ y tế cấp cứu do toàn thân bất động, VĐV này vẫn liên tục yêu cầu phải quay clip ghi lại khoảnh khắc anh đã hoàn thành 42km và chính thức trở thành marathoner. Clip được lan truyền với tốc độ chóng mặt trên mạng xã hội gây ra tranh luận nảy lửa về việc chạy như thế nào và mục đích chạy là gì: để duy trì sức khỏe hay để khoe thành tích?

Tháng 7-2020, giải Tiền Phong marathon diễn ra tại đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) chứng kiến vài chục VĐV ngất xỉu, chuột rút cần sự trợ giúp của y tế. Đây có lẽ là giải marathon có nhiều VĐV phải trợ giúp y tế nhất tại VN trong những năm gần đây. Cung đường chạy ven đảo nắng như đổ lửa, dưới chân là cát sỏi, không một bóng râm. Dù điều kiện thi đấu khắc nghiệt như vậy, nhiều VĐV vẫn nghiến răng chạy để hoàn thành mục tiêu do chính mình đề ra. Chính điều này đã dẫn đến việc nhiều VĐV bị sốc nhiệt, ngất xỉu, chuột rút.

Trong số các VĐV bị chuột rút, ngất xỉu có cả chủ nhân HCĐ SEA Games 30 môn điền kinh và nhiều VĐV marathon phong trào có tiếng tại VN. Một số VĐV chỉ cách vạch đích vài trăm mét nhưng đã không thể cán đích mà phải bê thẳng lên… xe cứu thương. Có hai VĐV sau khi lên xe cứu thương do tình trạng quá nặng, ban tổ chức đã phải lập tức thuê tàu cao tốc chạy hết tốc lực vào bờ để đưa vào Bệnh viện Đa khoa Quảng Ngãi. Một trong hai người đó là anh Phùng Văn Linh (29 tuổi), hiện đang là HLV đội điền kinh trẻ VN.

Anh Linh nói: “Dù là HLV đội tuyển điền kinh trẻ quốc gia nhưng tôi tham gia tập chạy đường dài chưa lâu và cự ly dài nhất mới 10km. Khi tham dự giải marathon tại Lý Sơn, tôi đăng ký thi 21km và đặt mục tiêu sẽ chạy dưới 1 giờ 50 phút. Sau khi đã hoàn thành 20km, bước sang kilômet thứ 21 thì tôi bị choáng váng, ngất xỉu và được đưa lên xe cứu thương. Rất may khi được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Quảng Ngãi điều trị tôi đã hồi phục, tỉnh táo ngay trong ngày và được ra viện. Sau sự cố, bài học rút ra cho tôi là khi chạy phải biết lắng nghe cơ thể, khi mệt phải giảm tốc độ và thấy mệt quá thì dừng, chứ không cố hoàn thành mục tiêu mình đề ra trước đó. Đường chạy, thời tiết hay tâm trạng hôm đó không tốt đều có thể ảnh hưởng đến thành tích. Không nên vì cố đạt mục tiêu mà bất chấp tính mạng của mình. Giờ tôi vẫn tập chạy bình thường, nhưng chạy khoa học hơn trước”.

Không được tăng tốc độ, quãng đường đột ngột

PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến – viện trưởng Viện Chấn thương chỉnh hình (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) – cho biết số người chạy đường dài tăng lên là tín hiệu tích cực về việc người dân quan tâm, ý thức hơn về sức khỏe bản thân. Dù vậy, dưới góc độ chuyên môn, điều này sẽ làm gia tăng chấn thương cho hệ xương khớp, cột sống… trong cộng đồng này ở các mức độ khác nhau. Chấn thương chủ yếu hay gặp là chấn thương vùng khớp gối, cẳng chân, cổ bàn chân, và có thể cột sống vùng thắt lưng cùng.

Bác sĩ Bảo Tiến cho biết: “Nguyên nhân chấn thương chính trong chạy đường dài là quá tải hệ thống xương khớp, các rối loạn điện giải cấp trong quá trình chạy do không theo kế hoạch hợp lý. Đề phòng chấn thương, với những người có bệnh lý xương khớp sẵn có, cần tham vấn chuyên gia chấn thương chỉnh hình và cột sống trong từng trường hợp cụ thể. Với nhóm còn lại cần chú ý một số yếu tố: chỉ số cân nặng chiều cao (BMI) cần duy trì trong giới hạn bình thường, duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh như ngủ đủ 6-8 tiếng/ngày, không hút thuốc lá, hạn chế đồ uống có cồn, giảm ăn đạm động vật. Người chạy đường dài phải chọn loại giày chạy đủ rộng trong không gian ba chiều của bàn chân. Chiều dài của giày cần thừa 1,5-2cm, chiều rộng và đặc biệt chiều cao (bề dày gan chân) cần phải đủ. Đây là hai chỉ số thường ít được người chạy quan tâm, dẫn đến các biến dạng bàn chân khi chạy trong thời gian dài”.

“Nghiên cứu cho thấy chấn thương ở nhóm chạy trung bình nhiều hơn 6km/ngày cao hơn nhóm còn lại. Ngoài ra khi chúng ta chạy với tốc độ quá nhanh cũng tăng nguy cơ chấn thương do có thể tăng tải lên cho bàn chân gấp 3 lần khối lượng cơ thể cho mỗi bước chạy. Người chạy không được tăng khối lượng, tốc độ chạy quá nhiều và đột ngột. Khi xuất hiện dấu hiệu đau, mỏi bất thường trong quá trình tập luyện thì nên tham vấn chuyên gia chấn thương chỉnh hình càng sớm càng tốt” – bác sĩ Bảo Tiến khuyên.

Điểm tích cực từ … COVID!

Cứ nghe nói đến bóng đá Đức, người ta ví von ngay đến mấy từ như “xe tăng”, “con tàu lu”…, dù bóng đá Đức bây giờ mềm mại chả thua bất cứ nền bóng đá hào hoa nào, dù là Pháp, Brazil hay Tây Ban Nha. Thế mới thấy định kiến con người là thứ khó gột rửa.

Tương tự, nói về chuyện rèn luyện sức khỏe, nhiều người đến giờ vẫn kể câu chuyện vui rằng sáng sớm ra công viên tập thể thao chỉ có mấy cụ già gần đất xa trời! Còn giới trẻ, họ bận ngủ sau một đêm nhậu, cày game… Một định kiến đã được tổng kết thành câu cửa miệng “trẻ uống trà, già tập thể dục”. Tôi mạnh dạn đặt cược rằng chuyện ấy “xưa rồi Diễm”.

Nếu không tin, xin mời 5h sáng hãy thức dậy xỏ giày hoặc leo lên xe đạp ra đường thì biết tôi nói đúng hay sai. Nếu bạn ở Sài Gòn, cứ đạp xe ra đường Phạm Văn Đồng hay vào công viên Gia Định, Lê Văn Tám… mà xem, nam thanh nữ tú giờ nhiều chả kém các cụ ông cụ bà. Còn ở Hà Nội, cứ ra “sân vận động hồ Gươm” thì biết, từ 4h sáng đã rầm rập những bước chân của nhiều người trẻ và tiếng nhạc rộn ràng của aerobic. Nhiều người trẻ khác không có điều kiện dậy sớm tập luyện cũng chọn cách đi tập vào cuối giờ chiều, sau giờ tan tầm.

Không chỉ lo tập để tăng cường sức khỏe bản thân, giờ đây nhiều công ty tư nhân còn đặt tiêu chí rèn luyện thể thao để thưởng cuối năm. Tiêu chí văn minh ấy đã lôi được không ít bạn trẻ vào phòng gym, lên xe đạp hay vào công viên chạy bộ.

Trong một bức tranh ảm đạm do COVID gây ra, thôi cố lạc quan cũng thấy được một điểm tích cực! – HUY THỌ

KHƯƠNG XUÂN / Theo TTCT

Lý do con người càng ngày càng mệt mỏi


Càng ngày càng có nhiều người mắc chứng rã rời suốt cả ngày – hậu quả của việc tra tấn tinh thần và thể xác quá mức hay là báo hiệu của một loại bệnh mới.

ly do con nguoi cang ngay cang met moi hinh anh 1
Những gương mặt mệt mỏi, thiếu năng lượng

Cách đây vài năm, Anna Katharina Schaffner – nhà phê bình văn học và sử học y khoa tại ĐH Kent (Canterbury, Anh)- trở thành nạn nhân của chứng kiệt sức. Ban đầu là cảm giác nặng trĩu lên cơ bắp và cả trí óc. Cô thậm chí không thể làm được những tác vụ sinh hoạt cơ bản hàng ngày, nên việc tập trung cho công việc lại càng ngày càng khó khăn.

Tuy nhiên, mỗi khi thư giãn, cô lại không thể rời tay kiểm tra điện thoại liên tiếp, cứ như mỗi email là vị cứu tinh vậy. Đương nhiên, sự chán nản vẫn không buông tha cô. Không chỉ mình Anna, Đức Giáo hoàng Benedict XVI và diva Mariah Carey cũng từng trải qua trạng thái này. Họ được chẩn đoán suy kiệt cơ thể.

Truyền thông gọi đây là căn bệnh hiện đại. Thế nhưng gọi đây là “bệnh” liệu có hơi phóng đại, vì đó là một phần tất yếu trong cuộc sống? Với kiến thức chuyên ngành, Schaffner quyết định tìm hiểu và kết quả là cuốn sách “Exhaustion: A History” (Biên niên sử suy kiệt) ra đời.

ly do con nguoi cang ngay cang met moi hinh anh 2

Chứng suy kiệt là một mối lo ngại lúc này, sau khi các con số tiêu cực về sức khỏe tâm thần ngày càng lớn. Nghiên cứu cho thấy 50% các bác sĩ tại Đức bị kiệt sức mọi lúc mọi nơi, thậm chí chỉ nghĩ tới việc sớm mai thức dậy cũng đủ chán nản.

Trong cuốn sách, Schaffner chỉ ra rằng kiệt sức là nhánh “cao cấp” hơn của trầm cảm. Người thất bại trong cuộc sống bị trầm cảm, còn những người thành công và có địa vị yểu dần bị áp lực phải có thành tựu liên tiếp.

Tuy vậy chúng không tương đồng về triệu chứng. Người trầm cảm tự ti, thậm chí tự căm ghét bản thân, người suy kiệt thì không như vậy. Sự uất ức khi suy kiệt thường được trút lên ngoại cảnh. Kiệt sức cũng không phải là hội chứng mệt mỏi mãn tính (CFS) kéo dài quá sáu tháng và khiến bệnh nhân đau đớn về mặt thể chất khi thực hiện những hoạt động nhỏ.

ly do con nguoi cang ngay cang met moi hinh anh 3

Dễ bắt gặp nhiều người ngủ gục nơi công cộng do mệt mỏi

Để hiểu đơn giản, bộ não bị quá tải trong môi trường làm việc hiện đại. Một người bị đánh giá bởi hiệu suất làm việc và khả năng xã giao, khiến họ luôn bị đặt trong trạng thái đối phó với nguy hiểm chết người mọi lúc, chịu sự căng thẳng lâu dài dưới các loại hóc môn được tiết ra làm cơ thể bất ổn.

Khi nghiên cứu lịch sử, Schaffner còn phát hiện ra chứng mệt mỏi cùng cực đã xuất hiện từ thời La Mã cổ đại. Bác sĩ Galen hồi đó mô tả đây là bệnh mất cân bằng thể chất và tâm thần do biến đổi bốn yếu tố: mật đen, mật vàng, máu và đờm trong cơ thể, làm người ta thờ ơ, uể oải và u sầu. Đương nhiên suy đoán rằng những chất đó bị chèn vào não thiếu căn cứ, nhưng nó cũng chỉ ra rằng vấn đề nằm ở bộ não con người.

Sau đó là một thời gian dài chứng suy kiệt được giải thích dưới cái nhìn tôn giáo và chiêm tinh, mang đầy màu sắc mê tín như ác quỷ hành, rồi lại được coi là yếu tố tạo nên người tài như Oscar Wilde, Charles Darwin, khiến nhiều người dường như tự hào với tình trạng của mình. Lúc này nhờ vào y học hiện đại, nó có cái tên chính thức là “suy nhược thần kinh”.

ly do con nguoi cang ngay cang met moi hinh anh 4

Như vậy người xưa cũng mắc chứng này, cho thấy đây là phần không thể thiếu của đời sống con người, chỉ khác cách giải thích nguyên nhân. Thật khó để nói rằng đây là căn bệnh tâm thần hay thể lý, vì cả hai đều bị hư hại.

Cơ chế “tiêu tan năng lượng” vẫn chưa được hiểu rõ, hay nguyên nhân gây ra chúng là do tâm trí hay áp lực xã hội, nhưng điều chắc chắn là tâm lý và thể xác có mối liên hệ vô cùng mật thiết. Sự buồn khổ làm nặng thêm cơn đau và trong những trường hợp đặc biệt còn gây động kinh hay mù lòa. Tuy nhiên, Schaffner không phủ nhận việc đời sống hiện đại có ảnh hưởng nhất định lên cơ thể, với sự lo lắng về hiệu suất làm việc và rằng bản thân đã đủ tốt chưa”

Ngoài ra, cô cũng đồng ý rằng email và mạng xã hội cũng gây cạn kiệt năng lượng dự trữ và gây căng thẳng, nhưng con người lại không thể rời khỏi chúng khi chúng là một phần trong công việc.

ly do con nguoi cang ngay cang met moi hinh anh 5

Vậy từ lịch sử có thể rút ra điều gì? Đó là chữa được bệnh này không phải dễ dàng. Nhiều người được chỉ định nghỉ ngơi nhưng sự buồn chán chỉ làm họ nặng thêm. Tới giờ, các nhà trị liệu đang thử liệu pháp hành vi nhận thức để quản lý được năng lượng và cảm xúc bản thân. Một số người lấy năng lượng từ thể thao, một số đọc sách. Quan trọng nhất là phải vạch rõ ranh giới giữa làm việc và giải trí.

Sau khi hoàn thành nghiên cứu, Schaffner khẳng định cô thấy tình trạng cá nhân cải thiện đáng kể. “Nghịch lý là nghiên cứu về bệnh lại làm tôi trở nên khỏe hơn. Tôi rất thích chủ đề này và cảm thấy được an ủi khi biết rất nhiều người từ xưa tới nay đã trải qua điều tương tự như vậy. Biết được bản thân có bạn đồng hành trong những hoàn cảnh khác nhau cũng có tác dụng đáng kể trong cải thiện sức khỏe”, Schaffner kết luận.

Theo Dân Việt

Microsoft Flight Simulator 2020: Để thỏa nỗi thèm khát được bay


Khi người người trên khắp thế giới bị trói chân một chỗ vì dịch bệnh, các chuyến bay đã định trước dù là vì công việc hay vui chơi đều bị hủy, “bom tấn” Flight Simulator 2020, phiên bản mới nhất của tựa game mô phỏng lái máy bay nổi tiếng của Microsoft, là cốc nước mát để giải cơn khát thèm bầu trời.

Một chuyến bay cất cánh từ Tân Sơn Nhất trong game. Ảnh chụp màn hình từ YouTube/ND GamingMột chuyến bay cất cánh từ Tân Sơn Nhất trong game. Ảnh chụp màn hình từ YouTube/ND Gaming

covid-19Ra mắt ngày 18-8 trên hệ điều hành Windows và máy chơi game Xbox One, Microsoft Flight Simulator 2020 (MSFS 2020) lập tức gây sốt với đồ họa khủng và thế giới mở khổng lồ: 37.000 sân bay trên khắp thế giới được mô phỏng trong game, cùng với toàn bộ địa danh và địa hình ngoài đời thực được dựng lại dựa trên hình ảnh vệ tinh và trí tuệ nhân tạo (AI) chi tiết đến từng ngôi nhà, cái cây, trảng cỏ.

Nhưng điểm cuốn hút của thương hiệu Flight Simulator không nằm ở hình ảnh đẹp – đồ họa chưa bao giờ là thứ khiến dòng game mô phỏng này có sức sống gần 4 thập kỷ kể từ khi tựa game đầu tiên được ra mắt vào năm 1982 – lâu đời hơn cả hệ điều hành Windows.

Điều làm nên thành công của trò chơi là sự thỏa mãn khát khao chinh phục bầu trời hiện diện trong mỗi người, không phải trong vai trò một hành khách mà là viên phi công cầm lái chiếc phi cơ đưa ta đi khám phá những chân trời mới.

Giới hạn là bầu trời

Dành cho ai chưa từng biết đến Flight Simulator, trò chơi cho phép người chơi chọn mẫu máy bay ưa thích, sân bay khởi hành và đích đến rồi trực tiếp ngồi vào buồng lái điều khiển phi cơ bay theo lộ trình đã xác định.

Không có bất cứ giới hạn nào về vùng trời trong MSFS 2020: người chơi có thể bay đến và bay qua bất cứ đâu, kể cả những nơi bị cấm bay trong thực tế. Bạn có thể cất cánh từ sân bay Tân Sơn Nhất, ngắm nhìn một lượt thành phố từ trên cao với dòng sông Sài Gòn uốn lượn rồi thẳng hướng đến… Bắc Cực, tiện đường ghé thăm kinh đô giải trí Los Angeles rực rỡ vào ban đêm hay xuyên qua làn mây để chiêm ngưỡng nóc nhà thế giới Himalayas ở độ cao hơn 8.800 mét.

Microsoft đã sử dụng lượng dữ liệu khổng lồ là ảnh chụp vệ tinh để tái tạo toàn bộ Trái đất thành mô hình kích thước thật trong game.

Chỉ tính riêng phần dung lượng game cài đặt trên máy tính của người chơi đã lên đến hơn 100GB, chưa kể lượng dữ liệu được stream liên tục trong quá trình chơi nhờ công nghệ cloud gaming – dịch vụ đám mây giúp người dùng có thể trải nghiệm được những tựa game cực khủng mà không tốn nhiều tài nguyên vật lý trên thiết bị cá nhân, do phần lớn dữ liệu được lưu trữ trên đám mây và chỉ được tải về khi cần thiết.

Lượng dữ liệu khổng lồ cho phép trò chơi tái hiện thế giới thực ở mức độ chi tiết khiến người chơi choáng ngợp. Thời tiết trong game cũng được mô phỏng theo dữ liệu thực tế được cập nhật trong thời gian thực.

Một điểm trừ hiếm hoi là ngoại trừ các công trình tiêu biểu được chăm chút về mặt đồ họa, phần lớn các tòa nhà xuất hiện trong game là mô hình 3D do AI dựng nên từ ảnh chụp vệ tinh 2D nên độ trung thực khi quan sát ở cự ly gần có thể không làm thỏa mãn nhiều game thủ khó tính.

Kiến tạo thế giới bằng AI cũng gây ra nhiều tình huống dở khóc dở cười. Cây bút Jordan Oloman của trang NME kể lại trải nghiệm cười ra nước mắt khi anh bay ngang vị trí đáng lẽ là khu tàn tích Macchu Picchu nổi tiếng ở Peru được xây dựng cách đây hơn 500 năm thì bắt gặp không phải các công trình cổ mà là những dãy nhà cao tầng và chung cư mọc lên giữa núi đồi.

Mặc dù vậy, thế giới bao la của game và khả năng khám phá vô tận đủ để người chơi bỏ qua các thiếu sót. “Nếu bạn có dàn máy và đường truyền Internet đủ đáp ứng các yêu cầu của trò chơi, bạn sẽ bước vào một thế giới của sự khám phá không giới hạn và không giống với bất cứ điều gì bạn từng thấy trước đây” – chuyên trang thường thức Underscored của Đài CNN nhận xét về MSFS 2020.

Một thế giới quan mới

Jordan nhớ lại cảm xúc khi lần đầu tiên vút lên khỏi mặt đất và ngắm nhìn “những khung cảnh tuyệt đẹp nhất mà mẹ thiên nhiên dành cho chúng ta” từ cửa sổ buồng lái. Ta như sống lại cảm giác háo hức của người lần đầu đi máy bay, khăng khăng chọn ghế sát cửa sổ để ngắm nhìn đất trời cho thỏa thích.

“Dù ở trên không, tôi cảm giác như mình đang kết nối với Trái đất… Điều đầu tiên mà tôi tin rằng nhiều người sẽ làm khi đăng nhập vào game là bay một chuyến về quê nhà để xem quê hương mình trông ra sao từ trên cao” – Jordan viết. Đối với anh, đó là một trải nghiệm khó tả khi bắt gặp những cánh đồng hay mảnh đất gần nhà mà xưa nay anh chưa từng để tâm nghĩ tới.

Ngồi vào buồng lái và nhìn ngắm mọi sự từ một góc nhìn khác sẽ khiến người chơi đặt câu hỏi về mối quan hệ của bản thân với cảnh trí ta ngỡ đã quá đỗi thân thương, và khiến ta nhìn lại vị trí của mình trong thế giới rộng lớn.

Với riêng Jordan, một ngày làm “phi công” đã thôi thúc anh ra ngoài khám phá những khu rừng và cảnh sắc thiên nhiên gần nhà mà anh dường như bỏ quên trong thời gian cách ly.

Trò chơi còn cho phép tùy chỉnh mức độ hỗ trợ điều khiển của máy tính, đảm bảo cả người chơi nhiều kinh nghiệm hoặc có chuyên môn lái máy bay thực tế và người mới chơi đều được trải nghiệm độ khó như ý.

“Tất cả mọi thứ kết hợp lại tạo ra một tựa game Flight Simulator hoàn hảo cho năm 2020: cung cấp một trò chơi mô phỏng chân thực cho những ai muốn thử thách bản thân nhưng cũng đem lại trải nghiệm du lịch ảo rất thiền cho những người khác… Một tựa game mà bất cứ ai cũng có thể tận hưởng” – bài review trên GamesRadar+ nhận xét.

Nhìn rộng hơn, MSFS 2020 là một thế giới song song và thực tại giả định hoàn hảo cho những ai tìm kiếm sự giải thoát từ những tù túng do đại dịch COVID-19 gây nên. Theo Tổ chức Du lịch thế giới của Liên Hiệp Quốc, 100% điểm đến trên toàn cầu đã áp dụng các biện pháp hạn chế để phòng chống dịch bệnh tính đến tháng 4-2020.

Khi con người bị giới hạn trong bốn bức tường của căn phòng cách ly hay những cảnh trí quen thuộc của khu phố nơi mình sinh sống, chưa bao giờ khát khao đi đây đi đó lại mãnh liệt như lúc này.

Du lịch số là khái niệm đã được gắn với với sự thành công của các tựa game như Assassin’s Creed, GTA 5 hay Ghost of Tsushima. Nếu như Assassin’s Creed và Ghost of Tsushima đưa người chơi ngược dòng lịch sử khám phá những địa danh ở châu Âu và Nhật Bản của nhiều thế kỷ trước, hay GTA 5 cho phép người chơi đánh xe vòng quanh thành phố hư cấu San Andreas lấy ý tưởng từ kiến trúc đô thị miền Nam California, MSFS 2020 đem đến một góc nhìn khác của thế giới thực tại.

Với những ai từng thích thú với trải nghiệm du lịch tại chỗ qua phần mềm mô phỏng địa cầu Google Earth, cảm giác điều khiển một chiếc ATR 72 bay là là trên một thành phố sầm uất, lướt ngang những tòa nhà chọc trời để chiêm ngưỡng kỳ quan của bàn tay con người sẽ không gây thất vọng.

MSFS 2020 là dành cho tất cả mọi người, kể cả người chưa từng chơi game, song điều kiện duy nhất để thỏa cơn thèm bay là hạ tầng mạng và phần cứng. Trang IGN ước tính dung lượng toàn bộ dữ liệu bản đồ được sử dụng trong MSFS 2020 có thể lên đến 2 petabyte, tức 2 triệu GB!

Đó là lý do một trong những yêu cầu cấu hình hệ thống tối thiểu để chơi MSFS 2020 là băng thông đường truyền 5 mbps, và lý tưởng thì phải gấp 10 lần – 50 mbps, mới có thể mang lại trải nghiệm game ổn định và không bị gián đoạn.

Để tái hiện 2.000 tỉ thực thể trong game và nhiều hiện tượng tự nhiên cần được mô phỏng như sóng biển, gió, mây và ánh sáng, đội ngũ phát triển MSFS 2020 đã phải sử dụng dữ liệu thực tế kết hợp trí tuệ nhân tạo và game engine. Hình ảnh vệ tinh 2D từ Bing Maps (sản phẩm của Microsoft, tương tự Google Maps) được nạp vào phần mềm mô phỏng để biến thành những công trình 3D dựa vào AI.

“AI nhìn vào ảnh chụp từ trên xuống và nhận ra một mái nhà. Từ đó, dựa vào hiểu biết về chiều cao ước lượng của các công trình trong khu vực, một tòa nhà 3D được dựng lên”, trưởng nhóm phát triển Jorg Neumann giải thích. Đặc trưng kiến trúc của từng thành phố cũng được cân nhắc để tăng sự đa dạng đảm bảo không có một khu nhà kiểu Pháp mọc lên giữa lòng thủ đô nước Nga, chẳng hạn.

Thông tin thời tiết trong thời gian thực lấy từ trang Meteoblue được sử dụng để mô phỏng thời tiết trong game: nắng, mưa, độ ẩm, nhiệt độ, sức gió, hay thậm chí là cả vị trí của các đám mây – có đến 32 lớp đồ họa khác nhau chỉ dành riêng để thể hiện mây trời. Phần lớn dữ liệu được lưu trữ trên dịch vụ đám mây Azure của Microsoft và tải về song song trong quá trình người chơi khám phá các địa điểm mới trong game.

MSFS 2020 được đánh giá là bước tiến dài trong lịch sử non trẻ của công nghệ cloud gaming – dự báo sẽ là tương lai của ngành công nghiệp trò chơi điện tử, tương tự như cách Netflix đã làm thay đổi nền điện ảnh thế giới.

HOA KIM- TTCT