Đi tìm con người hướng nội bên trong bạn ( một người hướng ngoại )


Hình ảnh : nguoidentubinhduong.com

Bạn sống vì bạn hay vì cuộc sống bắt bạn phải sống như vậy, bạn có đang sống đúng với con người của bản thân không. Hãy nghe thử talkshow cỉa anh Khánh và anh Trí để tìm tín hiệu bạn đang tìm hoặc tín hiệu đó đã gửi cho bạn nhưng bạn chưa nhận ra.

Một chút cảm nhận và vài dòng suy ngẫm sau khi xem “ The Quốc Khánh Show” .

Nguoidentubinhduong.

11 CÁCH VƯỢT QUA CẢM XÚC, Ý NGHĨ TIÊU CỰC


Suy nghĩ tiêu cực hoặc ý nghĩ tự tử có thể là hệ quả từ các rối loạn tâm lý như rối loạn trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, rối loạn lạm dụng chất hay rối loạn nhân cách ranh giới hoặc có thể là hệ quả từ sự bất thường của não bộ như u não. Có những dạng rối loạn tâm lý cần phải dùng thuốc để điều chỉnh các chất dẫn truyền thần kinh hay nội tiết. 11 cách dưới đây sẽ giúp bạn vực dậy tinh thần sau những tháng ngày trầm uất, u ám:

1. Nghe hay đọc những câu chuyện truyền cảm hứng

Những khi bị áp lực, hoặc có những ngày tôi trầm uất đến mức không thể làm được một việc đơn giản như ăn cơm, khi tất cả mọi thứ đều trở nên vô nghĩa và đọng lại trong tôi là sự trống rỗng, mờ mịt và hoảng loạn, thì tôi lại tìm nghe những buổi diễn thuyết trên TedX. Những chia sẻ về tự tử, về trầm cảm của những người đã và đang trải qua khiến tôi cảm thấy như mình không cô độc, không quái dị, không tệ hại, và giảm bớt phần nào cảm giác tội lỗi. Những kinh nghiệm của họ, cách nhìn của họ khiến tôi phần nào thay đổi suy nghĩ và yêu bản thân mình hơn.

Tôi xin được trích vài đoạn mà tôi tâm đắc nhất trong bài nói chuyện của Mark Henrick, một nhà hoạt động vì sức khỏe tâm lý và là người từng trải qua hàng chục lần cố gắng tự tử trong quá khứ.

“Hãy tưởng tượng rằng bạn bị nhốt trong một nơi chật hẹp, tối tăm. Ừm, đó có thể là cảm giác khi phải sống chung với một căn bệnh tâm lý nào đó. Ít ra, đó là cảm giác mà tôi đã phải trải qua khi đang ở dưới đáy của cơn rối loạn tâm lý lúc còn là thanh thiếu niên. Nhận thức của tôi bị gò bó, trở nên tối tăm và đổ vỡ, và những suy nghĩ như “mày không đủ tốt”, “mày tệ hại”, “mày không nên sống nữa” là hệ quả từ sự đổ vỡ của nhận thức ấy.”

Chúng ta sẽ không mãi ở trong một hoàn cảnh, tình huống hay trạng thái tâm lý kể cả tiêu cực. Tôi luôn tự nhủ với bản thân như vậy mỗi khi tôi cảm thấy như mình không còn sức nữa. “Rồi sẽ có cách, rồi mình sẽ vượt qua.”Trạng thái tâm lý luôn là những giai đoạn tiếp diễn. Nhận thức của chúng ta được tạo ra và tiếp tục xây dựng bởi sinh lý, tâm lý và cả xã hội nên chúng ta có nhiều phương thức để cải thiện nó. Vì thế, tôi mong bạn hãy đừng vội bỏ cuộc.

“Với những người có suy nghĩ tự tử. Cũng ổn thôi. Hãy cứ tiếp tục nghĩ về nó. Và rồi nói về nó. Và sau đó hãy bắt đầu làm chuyện gì đó với nó”.

Một số bài diễn thuyết hay mà tôi nghĩ rằng những ai đang vật lộn với trầm cảm và suy nghĩ tự tử cũng nên nghe qua một lần.

Kevin Breel – Confession of a depressive comic

Mark Henrick – Why we choose suicide

Andrew Solomon – Depression, a secret we all share (rất hay, bất kỳ ai cũng nên nghe)

2. Nghe nhạc

Những khi tôi có suy nghĩ tiêu cực thì tôi lại nghe những bản nhạc thuộc nhiều thể loại khác nhau như từ nhạc cổ điển như Giao hưởng ánh trăng, Fur Elise của Beethoven, đến những bài nhạc vàng nhạc đỏ, tiếp lại chạy qua Jrock, ngồi trong xe đóng kín cửa mở volume dộng ầm ầm với X Japan hoặc the GazettE.

Âm nhạc có thể tiến vào tầng nhận thức của chúng ta, là một công cụ tuyệt vời có thể giúp chúng ta thay đổi khí sắc, tâm trí và hành vi. Những giai điệu của bài hát có thể gợi những phản ứng không chỉ ở những vùng não có liên quan đến hệ thống thưởng (reward system) mà còn cả những vùng điều chỉnh cảm xúc. Hãy chọn những bài bạn thích, truyền cảm hứng và giải phóng cảm xúc của bạn. Những lúc tôi chán nản thì thường thích nghe Dạ cổ hoài lang, Chuyện ba mùa mưa, Chuyện giàn thiên lý… và thường hay bị chọc là nghe nhạc sến, nhưng mà tôi mặc kệ tất vì cảm xúc của tôi ổn hơn rất nhiều sau khi nghe những bài này.

Chọn ra những bài hát khiến bạn vui vẻ, yêu đời, hạnh phúc hơn và lập thành một playlist trên điện thoại hay trên YouTube chẳng hạn, và thi thoảng bạn mới nên nghe nó. Đừng nghe playlist đó thường xuyên. Việc nghe quá nhiều một bài hát hay một playlist có thể bão hòa đi sự kết nối giữa hệ thống thần kinh với bài hát đó và thay vào đó là những cảm xúc mới. Đó là vì sao khi bạn nghe lại những bài hát mà mình chưa từng nghe trong hàng tháng hay năm trời có thể đưa bạn quay trở lại những cảm xúc ban đầu (1). Điều này cũng áp dụng lên playlist “yêu đời” của bạn.

3. Viết nhật ký

Nhật ký ở đây không chỉ đơn giản là viết về ngày thường của bạn hay những gì bạn làm mà còn là những sự kiện đã xảy ra có ảnh hưởng đến bạn. Hãy tập trung viết về sự kiện đó, cảm xúc và cái nhìn của bạn đối với nó.

Nếu bạn lười, không thích viết nhật ký như tôi thì ít nhất cũng nên viết ra hết những cảm xúc của bạn khi bạn cảm thấy tiêu cực hay có những suy nghĩ tự tử. Các nhà tâm lý học cho rằng việc viết ra những cảm xúc giúp não bộ điều chỉnh cảm xúc tốt hơn. Những bản chụp cắt lớp não bộ chứng minh rằng khi viết những cảm xúc xuống trang giấy thì hoạt động ở hạch hạnh nhân (amygdala) chịu trách nhiệm cho những cảm xúc sợ hãi, lo âu, hoảng hốt giảm đi (2).

Viết ra những cảm xúc cũng giúp bạn có cái nhìn sâu hơn về những gì đang xảy ra chung quanh. Đọc lại những gì bạn viết lúc bình tĩnh và hãy tự hỏi mình nếu chuyện này xảy ra lần nữa thì mình sẽ giải quyết nó như thế nào? Những hoàn cảnh nào dẫn đến phản ứng như thế này? Làm sao để cải thiện nó?

Max River
Ảnh: Max Rive

4. Luyện tập tỉnh thức

Trong buổi workshop hồi tháng hai ở Việt Nam, tôi có nói đến ích lợi của tỉnh thức. Tỉnh thức, còn được gọi là chánh niệm trong đạo Phật, (mindfulness) nghĩa là có chủ đích chú ý vào một thứ gì đó trong  thời điểm hiện tại và không phán xét nó. Nói cách khác, tỉnh thức chính là nhận thức ở hiện tại, không quan tâm về quá khứ, không suy nghĩ đến tương lai, chỉ quan sát và không phán xét.

Đối với những người trải qua nhiều sự kiện trầm uất trong cuộc sống có xu hướng phản ứng tiêu cực vì não bộ của họ đã quen với đường lối suy nghĩ như vậy. Luyện tập tỉnh thức sẽ giúp các bạn mắc lại, kết nối lại bộ não và tạo ra một thói quen, một phản ứng lành mạnh hơn trước các sự kiện tiêu cực.

Bạn có thể luyện tập tỉnh thức ở bất kỳ đâu hay bất cứ lúc nào nhưng nên luyện tập nó hằng ngày để tạo thành thói quen.

Một số bài tập tỉnh thức:

a) Hai lần cắn tỉnh thức

Quan sát bề mặt, vị, mùi hương, hoặc hình dáng của món ăn, và âm thanh vang lên khi bạn cắn vào món ăn ấy, dừng lại một chút nhấm nháp hương vị trước khi bạn nhai. Bạn có cảm nhận được chuyển động của thức ăn hay không.

b) Luyện tập hít thở

  • Hít vào mũi theo nhịp: 1 – 2 – 3 – 4.
  • Thở ra bằng miệng, hơi chu môi, thổi nhẹ nhàng, như đang thổi bong bóng: 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8.
  • Lặp lại 3 đến 4 lần.
  • Luyện tập cách thở này đều đặn trong ngày. Bạn có thể thử hít thở chậm rãi mỗi khi bạn trả lời điện thoại, hoặc khi bạn ngồi vào xe, hoặc khi bạn vào phòng tắm, trước khi bạn ăn, và dĩ nhiên là khi bạn cảm thấy căng thẳng. Hãy chọn ra những lúc có tác dụng nhất để luyện tập, và tạo nên được thói quen hít vào bằng mũi với nhịp bốn, và thở ra bằng miệng với nhịp tám từ một đến ba lần.

c) Tô màu

Đây cũng là một liệu pháp nghệ thuật giúp giảm tải stress và lo âu. Những cuốn sách tô màu này bán trên các trang web như amazon.com hay Barn and Noble với cái giá không chát lắm và có nhiều chủ đề khác nhau từ rừng, đến biển, đến hoa, hay động vật. Tôi không chắc là nhà sách ở Việt Nam có loại sách tô màu này. Nhưng bạn có thể thử tìm xem.

Hoặc nếu các bạn không thể mua thì với từ khóa “Mindfulness Color Book”trên google bạn sẽ tìm thấy hàng ngàn kết quả và những bức tranh chưa tô. Bạn có thể in nó xuống và mỗi ngày tô một tờ như thế. Nên dùng những tông màu lạnh và sáng như các gam màu xanh biển, xanh lá hoặc tím sẽ giúp cho bạn bình tĩnh hơn. Màu tím nhạt được cho là giúp giảm áp lực, màu xanh biển thì tạo cảm giác thanh bình và hạ huyết áp. Tuy nhiên những tông màu tối của gam màu lạnh có thể dẫn đến buồn bã thế nên các bạn nên hạn chế sử dụng. Đồng thời cũng  hạn chế dùng những tông màu nóng chủ đạo như đỏ tươi hoặc cam tươi vì dễ gây ra cảm giác khó chịu và giận dữ (3).

5. Chấp nhận cảm xúc tiêu cực

Cảm xúc, dù tích cực hay tiêu cực đều có vai trò quan trọng trong đời sống. Mỗi cảm xúc không được phân chia bởi chức năng mà là bởi những tình huống thích nghi mà nó hữu dụng. Ví dụ như cảm xúc lo âu sợ hãi khi gặp phải tình huống nguy hiểm đến tính mạng là cần thiết để sinh tồn.

Cách xử lý và giải quyết tình huống tốt chỉ có 3 phần:

  • Thực sự chấp nhận rằng có đôi lúc chuyện sẽ xảy ra theo hướng mà chúng ta không thích một chút nào cả.
  • Đừng làm nó tồi tệ thêm.
  • Nhận ra rằng bạn có thể giải quyết nó bằng cách trả lời những câu hỏi sau đây:
  • Điều xấu nhất là gì và hậu quả ra sao?
  • Khả năng xảy ra có cao hay không?
  • Nếu nó thật sự xảy ra, mình sẽ giải quyết nó như thế nào?

Giải quyết vấn đề không chỉ đơn giản là bạn sẽ sửa chữa nó vì có những vấn đề bạn không thể nào sửa chữa được mà bạn nhận ra rằng dù có chuyện gì xảy ra thì bạn vẫn vượt qua được và bước tiếp.

6. Quản lý stress hiệu quả hơn

Stress là một yếu tố nguy hiểm dẫn đến các rối loạn tâm lý và các bệnh về thể chất như tim mạch. Đôi lúc, nhiều sự kiện ập đến và chúng ta bị áp lực bởi không biết nên bắt đầu từ đâu và  nên giải quyết vấn đề như thế nào. Quản lý stress hiệu quả là một cách làm giải tải áp lực và hạn chế những cảm xúc tiêu cực. Vậy thì làm sao để quản lý stress hiệu quả hơn?

  • Đầu tiên bạn nên xác định những nguyên nhân gây stress. Tập trung giải quyết từng vấn đề một, dễ trước khó sau, đừng nên ôm hết lại cùng một lúc.
  • Tìm ra những yếu tố, khía cạnh của vấn đề mà mình có thể điều khiển được. Chúng ta thường bị stress vì những thứ chúng ta không thể điều khiển được, ví dụ như thầy cô chấm bài khó, hay thi học kỳ, thì đại học. Tìm ra những khía cạnh mà chúng ta có thể thay đổi hoặc cải thiện ví dụ như học bài kỹ hơn, luyện giải nhiều bộ đề có thể giúp giảm tải căng thẳng.
  • Lên kế hoạch, thời gian hiệu quả hơn.
  • Lập một hộp “công cụ” giải quyết stress và sử dụng nó tùy vào tình huống. (tập thể dục, hoạt động ngoại khóa, luyện tập tỉnh thức…)
  • Chấp nhận khi mình mắc lỗi lầm và đừng làm nó tồi tệ hơn bằng việc tự trách hay tự đổ lỗi bản thân.

7. Dùng các loại thực phẩm và vitamin giảm tải stress

Một số loại thức ăn và vitamin có tác dụng giảm căng thẳng và áp lực. Ví dụ như Vitamin B tổng hợp hỗ trợ giấc ngủ, giảm các triệu chứng lo âu (đậu phộng, rau chân vịt, hạt điều hoặc trứng, sữa, thịt bò, thịt cá, quả bơ). Vitamin C tăng cường hệ miễn dịch và giảm các ảnh hưởng tâm lý gây ra bởi stress (ổi, mãng cầu, măng cụt, kiwi, cam, chanh). Vitamin D giảm trầm cảm và căng thẳng (ra nắng, sữa, dầu cá…).

Bạn có thể dùng vitamin tổng hợp sẽ tốt hơn, đừng nên dùng mỗi loại riêng biệt, nếu có thì hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng vì liều lượng cao cộng với sự tương tác giữa các chất có thể gây ra những tác dụng phụ.

8. Hạn chế hay từ bỏ các mối quan hệ độc hại

Trong gần cả chục năm tha hương xứ người tôi từ từ hạn chế những mối quan hệ gây ra ảnh hưởng tiêu cực của tôi và hiện tại thì tôi chỉ có một hai người bạn thân ở cách xa tôi mấy tiếng lái xe và có khi cả mấy tháng không nói chuyện do ai cũng bận chuyện riêng. Nhưng tôi lại khá hài lòng với mối quan hệ ít ỏi này vì tôi biết rằng mối quan hệ của chúng tôi khá lành mạnh, hỗ trợ cho nhau về mặt suy nghĩ, nhận thức và tâm lý và khi cần sự giúp đỡ thì cô bạn của tôi sẽ cố hết sức mình.

Những mối quan hệ độc hại thường để lại những tổn thương to lớn khó lành không những ở thể xác mà còn cả tâm lý của bạn. Những mối quan hệ khiến bạn cảm thấy mệt mỏi, trầm uất hơn là hạnh phúc bao gồm quan hệ giữa người thân, bạn bè hay người yêu. Những dấu hiệu của mối quan hệ độc hại bao gồm sự dối lừa, bạo hành về thể xác, không cảm thấy thoải mái hay an toàn, không được tôn trọng, luôn chỉ trích và đổ lỗi, lạm dụng quyền và luôn muốn điều khiển đối phương, không trung thực, ganh tỵ… Những tác hại của mối quan hệ độc hại chẳng kém gì những thức ăn chứa đầy hóa chất, làm biến chất nội tâm của bạn và dẫn đến trầm cảm, lo âu thậm chí là những vấn đề về y tế.

Trong một nghiên cứu lớn với hơn 10000 người trong vòng hơn 12 năm, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra những người ở trong một mối quan hệ tiêu cực có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch cao hơn những người khác.

Để thoát ra khỏi nó thì điều đầu tiên bạn phải làm là nhận ra rằng mình đang ở trong một quan hệ độc hại và bạn có quyền được đối xử tốt hơn thế. Khi bạn nhận ra được điều này thì việc chỉ rõ ra những hành vi độc hại đó sẽ trở nên dễ dàng hơn. Lúc nói về những vấn đề này, nên dùng những câu với đại từ nhân xưng “Tôi/ Mình/ Em” càng nhiều càng tốt để làm giảm khả năng tạo ra những phản ứng bảo vệ ở đối phương. Ví dụ như: “Em cảm thấy anh luôn không hài lòng với mọi thứ và điều này khiến em… Em yêu/tôn trọng/quan tâm đến em và em sẽ biết ơn hơn nữa nếu anh dừng việc… lại.” Bạn chỉ nên làm điều này khi bạn đang trong tình trạng an toàn. Nếu bạn đang bị bạo hành thì không nên làm như thế vì có thể gây ra những hậu quả xấu, ngược lại hãy tìm cách thoát ra khỏi đó an toàn trước.

Cuối cùng, nếu những gì bạn làm hoặc nói không thể thay đổi được những hành vi độc hại thì bạn nên cân nhắc chuyện rời khỏi hay giữ khoảng cách với người đó. Với người yêu thì điều này có nghĩa là chia tay tạm thời hoặc mãi mãi. Với cha mẹ và con cái nên hạn chế tiếp xúc. Với đồng nghiệp thì cố gắng giữ khoảng cách càng xa càng tốt. Nếu không làm gì cả thì bạn sẽ càng khiến bản thân chìm sâu trong sự ảnh hưởng tệ hại về mặt thể xác lẫn tinh thần (4).

9. Thuốc tránh thai

Là con gái, mỗi tháng tôi đều phải chịu sự hành hạ của bà dì ghẻ suốt một tuần cùng với những sự thay đổi thất thường về mặt cảm xúc do hóc môn thay đổi. Một tuần trước và sau khi bà dì tới chơi, tôi thường cảm thấy cực kỳ trầm uất, lo âu và trống rỗng. Những thứ mà tôi thích trở nên vô nghĩa, có những ngày sau khi đi làm về, tôi nằm dài trên ghế salon chẳng buồn động đậy. Những lúc đó tôi phải kiềm lắm mới không dùng dao rọc giấy cắt những đường trên tay để chứng minh rằng mình vẫn “sống”. Lại có những lúc tôi cáu gắt kinh khủng, chỉ muốn hét lên, muốn đập phá tất cả mọi thứ. Theo lời bác sĩ nói thì tôi bị PMS (premenstrual syndrome – hội chứng trước kỳ kinh).

Tôi nghĩ rằng nếu những cảm xúc này là hệ quả từ chuyện hóc môn thay đổi, vậy nếu tôi hạn chế hoặc trung hòa sự thay đổi ấy thì mọi chuyện có tốt hơn không? Thế nên tôi nói chuyện với bác sĩ của mình và bắt đầu dùng thuốc tránh thai. Đến bây giờ sau gần sáu tháng dùng nó thì mọi việc khá hơn rất nhiều. Thi thoảng tôi vẫn cảm thấy trầm uất, lo âu, nhưng chỉ kéo dài một hai ngày chứ không phải hai tuần mỗi tháng như lúc trước.

Nếu những cảm xúc tiêu cực và suy nghĩ của bạn xuất hiện xoay quanh kỳ kinh giống tôi thì bạn nên cân nhắc việc sử dụng thuốc tránh thai để điều chỉnh nội tiết và cảm xúc. Trên thị trường có nhiều loại thuốc tránh thai với các cơ chế hoạt động và ảnh hưởng lên hóc môn khác nhau. Bạn nên hỏi bác sĩ Tâm lý thật kỹ trước khi dùng vì có nhiều loại có thể khiến cho bạn càng trầm uất hơn khi dùng.

10. Đi khám chuyên khoa

Nếu bạn thử những phương pháp mà những suy nghĩ tiêu cực hoặc tự tử vẫn kéo dài không thay đổi sau vài tuần thì bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa tâm lý hoặc Tâm thần học. Suy nghĩ tiêu cực hoặc ý nghĩ tự tử có thể là hệ quả từ các rối loạn tâm lý như rối loạn trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, rối loạn lạm dụng chất hay rối loạn nhân cách ranh giới, hoặc có thể là hệ quả từ sự bất thường của não bộ như u não. Có những dạng rối loạn tâm lý cần phải dùng thuốc để điều chỉnh các chất dẫn truyền thần kinh hay nội tiết. Khám, chẩn đoán và chữa trị sớm sẽ giúp giảm phần nào các hệ quả tiêu cực do các rối loạn tâm lý gây ra.

11. Yêu thương bản thân hơn nữa

Tôi muốn kết bài bằng một câu nói mà tôi đã từng nói với rất nhiều người khi họ chia sẻ với tôi rằng họ cảm thấy tội lỗi, hổ thẹn khi có những suy nghĩ tiêu cực, tự hại bản thân, rằng bản thân yếu đuối. Đó là hãy yêu thương bản thân hơn nữa.

Cảm xúc của bạn đến từ cơ chế sinh lý và suy nghĩ. Nhận thức lại đến từ sinh lý, tâm lý và xã hội, cách xã hội nhìn bạn và cách bạn nhìn xã hội. Trong những yếu tố này, cái bạn có thể thay đổi chính là suy nghĩ, ngay cả sinh lý thì bạn cũng chỉ có thể thay đổi được phần nào vì có những phần bạn không thể thay đổi được như di truyền. Vì thế hãy bắt đầu thay đổi suy nghĩ của bạn từ bây giờ. Đừng tự trách bản thân tại sao lại có những suy nghĩ như vậy, mà hãy chấp nhận rằng mình đang không ổn nhưng mình sẽ tìm cách vượt qua, mọi chuyện rồi sẽ khá hơn. Đừng tự dằn vặt mình coi mình là kẻ có tội, những gì bạn đang trải qua có thể là hệ quả từ những rối loạn tâm lý chứ không phải do bản thân bạn muốn thế. Nhận ra rằng mình cần sự giúp đỡ và đừng ngại tìm kiếm sự giúp đỡ ấy từ bạn bè, từ những người có cùng trải nghiệm với bạn, từ những chuyên gia như bác sĩ, chuyên viên tư vấn. Đừng vì cái nhìn của người khác mà trốn tránh không đối mặt với vấn đề để rồi tự tổn thương mình. Bạn xứng đáng được những điều tốt đẹp hơn thế.

Mong rằng sự an yên rồi sẽ đến với bạn, với tôi và những người chúng ta yêu thương!

Nguồn tham khảo:

  1. https://www.psychologytoday.com/blog/the-athletes-way/201212/the-neuroscience-music-mindset-and-motivation
  2. https://www.theguardian.com/science/2009/feb/15/psychology-usa
  3. http://www.arttherapyblog.com/online/color-psychology-psychologica-effects-of-colors/
  4. https://www.psychologytoday.com/blog/high-octane-women/201108/the-hidden-health-hazards-toxic-relationships

Link bài viết gốc: https://beautifulmindvn.com/20…

Biên dịch: Hải Đường Tĩnh Nguyệt

‘Thế hệ Covid-19’ đang lao đao thế nào với đại dịch


Kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát, hàng triệu người trẻ trên thế giới buộc phải dọn về sống chung với bố mẹ.

nguoi tre lao dao vi Covid-19 anh 2
Người trẻ tại Mỹ lũ lượt kéo về sống cùng gia đình để tránh dịch. Ảnh: Financial Times.

Tại Mỹ, tỷ lệ người trong khoảng 18-29 tuổi sống cùng phụ huynh đang ở ngưỡng cao nhất từng được ghi nhận.

Dù quay về sống cùng gia đình giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm, sinh viên và người lao động trẻ đang gánh chịu hậu quả khắc nghiệt hơn từ suy thoái kinh tế do đại dịch so với các nhóm đối tượng khác.

Dịch Covid-19 đồng thời nghiêm trọng hóa các vấn đề cố hữu như thất nghiệp, lương thấp và gánh nặng học phí đối với sinh viên.

“Quá nhiều thứ ập đến”

Một khảo sát toàn cầu của tờ Financial Times với hơn 800 người trong độ tuổi 16-30 cho thấy những khó khăn trong đại dịch đang khiến người trẻ có nguy cơ rơi vào khủng hoảng cao hơn so với thế hệ đi trước.

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), những người dưới 25 tuổi có nguy cơ thất nghiệp vì đại dịch cao gấp 2,5 lần so với người trong độ khoảng 26-64 tuổi.

Tờ Financial Times cũng dẫn nguồn một số nghiên cứu cho biết việc tốt nghiệp trong thời kỳ suy thoái kinh tế có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến mức lương của người lao động.

Đại dịch cũng khiến gần 50% lực lượng lao động trên thế giới bị giảm lương, trong đó phụ nữ trẻ và người lao động phổ thông chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, theo OECD.

Ở các nước đang phát triển, một người mất việc sẽ ảnh hưởng đến khả năng nuôi sống những người thân khác trong gia đình.

Komal Kadam, 28 tuổi, là người duy nhất kiếm tiền nuôi cả gia đình ở Maharashtra, Ấn Độ. Tuy nhiên, vào tháng 3, cô mất việc.

“Tôi cảm thấy sợ mọi thứ. Làm sao tôi có thể kiếm một công việc khác đây? Tôi sẽ chi trả các khoản nợ như thế nào? Quá nhiều thứ ập đến cùng một lúc”, Kadam nói.

“Vật tế thần của giới lãnh đạo”

Một bộ phận đáng kể trong số những người tham gia cuộc khảo sát của Financial Times cho biết họ mất niềm tin vào các nhà chức trách bởi khả năng xử lý đại dịch chưa hiệu quả.

“Chúng tôi bị đổ lỗi và trở thành vật tế thần của giới lãnh đạo vốn chìm sâu trong khủng hoảng”, anh Anthony 23 tuổi đến từ Pháp chia sẻ.

Tương tự, sau khi chứng kiến chính quyền Brazil thay ba bộ trưởng y tế kể từ khi đại dịch đổ bộ, Danilo Ventura 29 tuổi đến từ Sao Paulo thể hiện thái độ bất mãn với cách phản ứng của chính phủ: “Thế giới nói ‘A’, nhưng các chính trị gia Brazil hét lại là ‘Z’”.

Việc thiếu kế hoạch đối phó cụ thể khiến Brazil trở thành một trong những ổ dịch lớn với số người tử vong vì Covid-19 cao thứ hai thế giới chỉ sau Mỹ.

Theo thống kê của OECD, sự tin tưởng của giới trẻ vào chính phủ ở các nước đang phát triển bắt đầu sụt giảm từ năm 2016. 

Đặc biệt, lượng lớn người tham gia khảo sát tại Mỹ và Anh cho biết họ cảm thấy chính phủ có những động thái không nhất quán và phản ứng chưa kịp thời.

“Các sân bay chỉ đóng cửa khi tình hình đã vượt mức kiểm soát. Sự cần thiết của khẩu trang không được phổ cập rộng rãi. Mãi đến giữa tháng 6, tôi mới biết đeo khẩu trang quan trọng đến mức nào”, anh John 28 tuổi đến từ Scotland cho biết.

Phó chủ tịch Naumi Haque của bộ phận nghiên cứu thuộc tập đoàn Ipsos nhận định rằng đại dịch đã trầm trọng hóa bất đồng chính trị tại nhiều quốc gia.

“Thế hệ Z (sinh sau năm 2000) và thế hệ millennials (sinh trong khoảng 1980-1999) cảm thấy bất lực hơn so với thế hệ đi trước về khả năng kiểm soát tình hình đất nước”, ông Haque nói.

Tác động tâm lý

Dịch Covid-19 cũng khiến nhiều người trẻ có ý định tự hủy hoại bản thân.

“Thất nghiệp, tâm lý bất ổn và mù mờ về tương lai khiến tôi cảm thấy khá tuyệt vọng”, anh James 30 tuổi đến từ Anh cho biết. “Có lúc, tôi đã nghĩ đến việc tự tử”.

Từ khi dịch Covid-19 bùng phát, các chuyên gia y tế đã cảnh báo tác động của đại dịch đối với sức khỏe tâm thần sẽ dai dẳng hơn so với bản thân mầm bệnh SARS-CoV-2, khi hàng triệu người phải đối mặt với chứng trầm cảm, lo lắng và cô độc.

Một số nghiên cứu tại Anh và Mỹ cho thấy những người trong độ tuổi 18-29 trải qua tổn thương về mặt tâm lý do dịch Covid-19 cao hơn so với các nhóm đối tượng khác.

María Rodríguez, hiện sống ở Ba Lan, cho biết cô thà mắc Covid-19 còn hơn bị trầm cảm vì phải cách ly.

“Tôi không lo lắng khi đến quán café và tiếp xúc với nhiều người. Ưu tiên về sức khỏe tâm thần của tôi lớn hơn nỗi sợ đối với Covid-19”, cô gái 25 tuổi gốc Tây Ban Nha cho biết.

Trong khi đó, bà Mary Finnegan 27 tuổi đến từ Mỹ chia sẻ: “Tôi cảm thấy ngột ngạt khi sống với bố mẹ đã lớn tuổi. Sau 6 tháng, tôi bỗng hóa thành một con sâu rượu. Giờ đây, tôi sẵn sàng bất chấp Covid-19 để ra ngoài và hẹn hò lần nữa”.

Vào tháng 5, giảng viên tâm lý học giáo dục Ola Demkowicz tại Đại học Manchester đã khảo sát hàng trăm thanh thiếu niên ở Anh.

Nhiều người trong số này cho biết họ đã trải qua “cảm giác khó khăn cùng cực” khi cố gắng thích nghi với nhịp sống vô định mà đại dịch mang đến.

“Đối với những người có vấn đề về tâm lý, đây là khoảng thời gian thực sự khó khăn và thách thức”, bà Demkowicz nhận xét.

“Người trẻ thường sống nhanh, mọi thanh niên đều cố gắng cải thiện bản thân và thế giới, nhưng đại dịch đã phá hỏng tất cả. Mọi hoạt động bị hạn chế, trường học thì đóng cửa còn các doanh nghiệp thì phá sản”, Victoria Chidiebere, 22 tuổi đến từ Nigeria, buồn bã nhận xét.

“Cánh cửa dẫn đến nhiều chân trời mới”

Tuy nhiên, một số người trẻ cho rằng đại dịch đã mở ra cơ hội để họ hòa nhập lại với gia đình, thiên nhiên và hoàn thành các mục tiêu còn bỏ dở.

Joshua, 26 tuổi, đã thu dọn đồ đạc và rời Anh để sang Tây Ban Nha vào một buổi sáng tháng 8.

“Giờ đây, tôi chỉ dùng một phần ba tiền lương để chi trả cho căn hộ ba phòng ngủ ven biển. Thỉnh thoảng có vài người bạn đến thăm nhưng tôi chủ yếu sống độc thân và cách ly với xã hội”, Joshua nói.

Vào tháng 2, các nhà khoa học từ Thái Lan quan sát một nhóm sinh viên đại học ở Vũ Hán, Trung Quốc, để tìm hiểu cách họ đối phó với tình trạng cách ly xã hội.

Kết quả cho thấy nhiều sinh viên có khả năng phản ứng tương đối tích cực và lạc quan trong bối cảnh đại dịch.

Tiến sĩ Demkowicz ở Anh cũng cho biết đợt phong tỏa đầu tiên mở ra cơ hội cho các thanh thiếu niên “có thể khám phá và phát triển bản thân, đồng thời cân nhắc lại hướng đi đang chọn” khi không còn vướng bận bài vở và các mối quan hệ xã hội.

Anders Furze, 30 tuổi, cho biết quá trình cách ly cho anh thời gian nhìn lại thái độ và lối sống trước đại dịch. “Tôi thường xuyên ra ngoài ăn tối, đi xem phim và nghe nhạc kịch, đến 5 lần một tuần”.

Giờ đây, người đàn ông đến từ Australia nhận ra không nên tiếp tục tự mình trở nên kiệt quệ bằng cách trói bản thân vào các mối quan hệ xã hội nữa. Furze bắt đầu cân nhắc về việc theo học cao học để lấy bằng luật.

“Cảm giác như đại dịch đã mở ra trước mắt tôi cánh cửa dẫn đến nhiều chân trời mới”, Furze nói.

Đại Hoàng / Zingnews

Sẽ thế nào khi người hướng nội cũng biết cô đơn?


Dù là người hướng nội hay hướng ngoại, chúng ta vẫn cần sự kết nối. Nhưng với người hướng nội, họ chỉ cần những vạch kẻ rõ ràng giữa những kết nối ấy.

Là một người hướng nội, tôi luôn nghĩ rằng mình “miễn dịch” với sự cô đơn. Tôi không nhớ chính xác mình đã làm việc độc lập từ bao giờ, chắc từ khi mới bắt đầu công việc. Ở nhà hàng ngày để viết lách không phải một trở ngại lớn. Ngược lại, công việc cũng hiệu quả khi tôi không phải giao tiếp hay bị những đồng nghiệp hướng ngoại ngắt dòng suy nghĩ.

Trong năm đầu cao học, tôi thực sự chật vật với các bài nghiên cứu hay có cảm giác hòa nhập với những bạn học mới. Giữa mùa đông Michigan lạnh lẽo và xám xịt, vài người bạn cùng phòng tôi trở về nhà cho kỳ nghỉ lễ. Còn lại mình tôi với căn phòng, cô lập.

Tôi khá bối rối. Sự đơn độc tưởng chừng như thiên đường cho những gã hướng nội. Tôi luôn thích đọc sách hơn đi hòa nhạc, có một cuộc trò chuyện kiểu “deep”, sâu sắc hơn là đi dự tiệc hay kể cả đi sinh nhật. Tôi hiếm khi nghe điện thoại nếu đó không phải một cuộc gọi được lên lịch trước. Tôi được 13/16 điểm trong bảng câu hỏi kiểm tra tính hướng nội. Vì thế, tôi quyết định khỏa lấp thời gian của bản thân bằng công việc mà những gã hướng nội, và đồng thời là nhà tâm lý học tổ chức thường làm: Lao vào nghiên cứu.

Sẽ thế nào khi người hướng nội cũng biết cô đơn? - Ảnh 2.

Người hướng ngoại thường tiếp nhận nguồn năng lượng từ giao tiếp con người, trong khi người hướng nội cảm thấy thoải mái và tràn trề sức sống khi ở một mình. Lầm tưởng thường là như vậy còn số liệu coi đó chỉ là một giả định. Trong một vài nghiên cứu, người tham gia được đánh giá năng lượng của mình theo giờ hoặc theo tuần. Những người hướng ngoại cảm thấy thoải mái nhất khi họ được nói nhiều và thể hiện bản thân. Ngạc nhiên không, người hướng nội cũng vậy! Với một thí nghiệm khác, nhóm nghiên cứu yêu cầu người tham gia thể hiện một vài hành động, cư xử ngẫu nhiên như người hướng ngoại hoặc hướng nội. Kết quả cho thấy việc thể hiện mình là người hướng ngoại cũng đem lại năng lượng cho người hướng nội.

Việc bạn là người hướng nội không liên quan gì tới việc bạn thích những khoảng thời gian một mình. Trên thực tế, điều được người hướng nội coi trọng hơn cả là tính độc lập.

“Tất cả chúng ta đều tiếp nhận năng lượng từ mọi người xung quanh”, Susan Cain, tác giả cuốn sách “Quiet: The Power of Introverts in a World That Can’t Stop Talking”, chia sẻ trong một bài TED talk. “Người hướng nội không phải những kẻ ghét giao tiếp hay “antisocial” – chỉ là họ có những cách khác để tiếp cận giao tiếp xã hội”.

Sẽ thế nào khi người hướng nội cũng biết cô đơn? - Ảnh 3.

Điều tạo nên sự khác biệt với người hướng nội là sự nhạy cảm với những kích thích, xung động: Chúng ta dễ dàng bị choáng ngợp hơn người hướng ngoại. Khi người hướng nội dành một tuần hoạt động như người hướng ngoại, bằng chứng đã chỉ ra rằng những lợi ích về cảm xúc dần biến mất và mọi thứ trở nên không ổn – người hướng nội bắt đầu cảm thấy xuất hiện các cảm xúc tiêu cực, mệt mỏi hơn và mọi thứ trở nên “không thật”. Bản thân tôi vẫn thích việc tiếp xúc với mọi người. Tôi có vài người bạn thân là người hướng ngoại. Tất nhiên, đừng bắt tôi ngồi với họ trên một chuyến bay đường dài là được.

Giờ đây, cả thế giới đang phải thực hiện cách ly hay giãn cách xã hội. Những điều tôi nói trên chắc chắn có liên quan tới cách mỗi người đang tìm cách vượt qua sự cô đơn. Nếu là người hướng ngoại, bạn có thể chọn cách làm việc trực tuyến với những người lạ (chắc chắn trên Internet có những nền tảng như vậy). Mọi chuyện có vẻ không dễ dàng với người hướng ngoại, nhưng cũng khó khăn với người hướng nội. Họ cũng cần những liên kết xã hội, chỉ là sẽ cẩn trọng hơn để mọi thứ không đi quá giới hạn. Với tôi, việc ăn một mình là một điều hoàn toàn bình thường vì nó cho phép tôi có thể tập trung và không bị mệt mỏi. Nhiều nghiên cứu cũng nói rằng, việc ăn trưa một mình là điều bình thường nếu đó là sự lựa chọn của mỗi người. Điều đáng buồn là khi chúng ta muốn kết nối, có ai đó để ăn trưa cùng nhưng cũng chẳng có ai.

Sẽ thế nào khi người hướng nội cũng biết cô đơn? - Ảnh 4.

Tin tốt là chúng ta không cần quá nhiều điều để xua tan đi sự đơn độc. Một người đồng nghiệp, Sigal Barsade, đã đưa ra nhận định rằng, chúng ta chỉ cần một người bạn để cảm thấy bớt cô đơn nơi công sở. Bạn cũng không cần phải kết nối quá lâu. Người hướng dẫn của tôi, Jane Dutton, đã dành nhiều năm nghiên cứu về những kết nối. Chỉ cần những liên kết mỏng cũng khiến chúng ta cảm thấy sự hiện hữu của bản thân. “Chỉ cần 40 giây tương tác – 40 giây tràn đầy tích cực và sự tận tình, cũng sẽ đem lại tác động tích cực lên cả hai người”.

Tuần trước, tôi nhận được email từ một chủ doanh nghiệp, đồng thời là người hướng nội. Ông ấy vừa có 18 tiếng họp với nhóm của mình qua Zoom.

“Tôi thực sự cảm thấy năng lượng của mình như bay biến và tâm trí trì trệ, không thể nghĩ được mọi điều một cách thông suốt”, ông viết. Đó là một dạng kiệt quệ mới mà ta có thể gọi nó bằng cái tên “screenout” – kiệt quệ vì ngồi quá lâu trước màn hình và tham gia các cuộc họp. Tôi bắt đầu bỏ dần những cuộc video call không cần thiết, chuyển qua chỉ gọi thoại và làm việc qua email.

Sẽ thế nào khi người hướng nội cũng biết cô đơn? - Ảnh 5.

Đó là những điều tôi đã làm lúc còn ở Michigan, trong những ngày cô đơn. Tôi lập danh sách 100 người quan trọng nhất trong cuộc đời mình và dành ra một tuần để viết thư cho từng người, những điều tôi thực sự trân trọng. Khi nhận được thư phản hồi, cảm giác cô đơn không còn nữa. Việc nói lên những tâm tư trong lòng tưởng chừng đã chìm vào quá khứ khiến chúng ta cảm thấy gắn kết hơn.

Giờ ngẫm lại, việc viết 100 lá thư một tuần có vẻ như hơi quá sức. Chỉ cần một lá thư trao đi và nhận lại mỗi ngày cũng khiến cảm xúc của tôi tốt hơn nhiều. Thực ra, đâu cần phải tốn quá nhiều sức lực để cảm thấy được kết nối, thay vì cô đơn. Dù khoảng cách địa lý có khiến con người xa rời nhau, những gắn kết tinh thần sẽ đưa chúng ta xích lại.

MINH ĐỨC/ DESIGN: HÀ MĨ / Theo Tổ quốc

Trắc nghiệm tâm lý Enneagram: 9 kiểu người và bạn là ai?


Trắc nghiệm tâm lý Enneagram: 9 kiểu người và bạn là ai?
Trắc nghiệm tâm lý Enneagram: 9 kiểu người và bạn là ai?-0

Để giúp con người trong quá trình tìm hiểu bản thân, đã có rất nhiều bài trắc nghiệm tâm lý và tính cách khác ra đời, Enneagram là một trong số đó. Tương ứng với chín điểm trên biểu tượng Enneagram, mô hình này chia tính cách con người làm chín nhóm:

Nguồn gốc bí ẩn của Enneagram

Nguồn gốc của Enneagram có thể có từ thời Hy Lạp cổ đại, mặc dù lịch sử chính xác của nó vẫn còn tranh cãi. Có ý kiến cho rằng Enneagram là sự tổng hợp của các truyền thống tâm linh khác nhau, bao gồm: Cơ đốc giáo, Do Thái giáo, Phật giáo và Ấn Độ giáo.

Hai triết gia G.I Gurdjieff và Oscar Ichazo là người đã có công nghiên cứu và đem khái niệm này đến với gần với đại chúng hơn. Sau đó, nhà tâm thần học Claudio Naranjo đã đưa Enneagram vào ứng dụng trong lĩnh vực tâm lý.

Enneagram hoạt động như thế nào?

Theo Enneagram, con người được sinh ra với một kiểu tính cách chi phối, sau đó có thể được định hình bởi môi trường sống và trải nghiệm. 

Mỗi loại trong số chín kiểu tính cách được cấu thành bởi tập hợp các hành vi, động cơ và nỗi sợ hãi. Mục tiêu của hệ thống này là để hiểu rõ hơn về kiểu người của bạn, từ đó tận dụng điểm mạnh và giải quyết điểm yếu để đạt được toàn bộ tiềm năng của mình.

Mỗi câu hỏi của bài trắc nghiệm sẽ cho bạn hai đáp án để lựa chọn và bạn sẽ phải chọn mệnh đề nào đúng nhất với mình ở hiện tại. Kết quả sẽ không phân loại bạn thuộc kiểu người nào một cách tuyệt đối, mà là sự kết hợp của các tính cách khác nhau. Ví dụ, tính cách của bạn có thể là sự kết hợp của Người trung thành, Người nhiệt tình và Người ôn hòa.

Bạn có thể làm bài trắc nghiệm tại đây.

9 loại tính cách theo Enneagram

Theo chuyên gia tâm lý xã hội Kendra Cherry, chín kiểu người theo Enneagram được giải thích như sau: 

1. Người cầu toàn (Reformer/ Perfectionist)

Nguyên tắc, có mục đích và tự chủ là những từ miêu tả về Người cầu toàn. Đây là người sống dựa trên các tiêu chuẩn nhất định và vững chắc về đúng và sai. Họ luôn nỗ lực để duy trì những tiêu chuẩn cao nhất .

Tuy nhiên, nhóm người này có thể trở nên phán xét và khó thỏa hiệp với những điều nằm ngoài tiêu chuẩn của họ. 

2. Người giúp đỡ (Helper/ Giver)

Họ là những người rộng lượng, chân thành và biết cách lắng nghe. Người giúp đỡ có khao khát được yêu thương mãnh liệt và đặt nhiều tình cảm vào mối quan hệ.

Nhưng mong muốn được chấp nhận và yêu thương khiến họ đôi lúc thích làm hài lòng người khác mà quên đi nhu cầu của bản thân. Bên cạnh đó, họ cũng có tính chiếm hữu cao.

3. Người tham vọng (Achiever/ Performer)

Đây là kiểu người có động lực, chăm chỉ và dễ thích nghi. Sự công nhận từ xã hội là động lực thúc đẩy họ trở nên thành công. Họ có tài ngoại giao và rất quan tâm đến hình ảnh của bản thân. 

Nghiện công việc và tính cạnh tranh cao cũng là một đặc điểm nổi bật của tuýp người này. 

4. Người cá tính (Individualist/ Romantic)

Sáng tạo, tiên phong và biết bộc lộ bản thân là những từ để miêu tả người cá tính. Họ có ý thức mạnh mẽ về bản sắc cá nhân và phong cách khác biệt với mọi người.

Do xu hướng thích trở thành trung tâm nên tính khí họ có phần thất thường và đôi khi quan tâm thái quá đến cảm xúc của bản thân.

5. Người lý trí (Investigator/ Observer)

Khả năng nhận thức và lý luận là điểm mạnh của những người lý trí. Nhóm người này cấp tiến, thông minh và thường suy nghĩ thấu đáo về mọi thứ. 

Tuy nhiên, do xu hướng thích tĩnh lặng và suy tư nên họ có phần tách biệt và hạn chế trong việc bộ lộ cảm xúc

6. Người trung thành (Loyalist/ Loyal Skeptic)

Họ là người có trách nhiệm, đáng tin cậy và tận tụy. Người trung thành thường có những mối quan hệ rất vững chắc. 

Do là người ưa thích sự an toàn, những tình huống bất ổn sẽ dễ khiến họ trở nên lo lắng và suy nghĩ tiêu cực. 

7. Người nhiệt tình (Enthusiast/ Epicure)

Tích cực, hướng ngoại, linh hoạt là đặc điểm nổi bật của những Người nhiệt tình. Họ không thích sự gò bó, luôn tìm kiếm những chuyến phiêu lưu và được yêu thích bởi sự hài hước của mình.

Vấn đề mà người nhiệt tình có thể gặp phải đó là thiếu kiên nhẫn, bốc đồng và dễ bị xao nhãng. Điều này có khả năng hạn chế họ trong việc đạt được mục tiêu.

8. Người thách thức (Challenger/ Protector)

Đây là tuýp người được đánh giá là thành công trong vai trò lãnh đạo do sự thẳng thắn, tự tin và quyết đoán. 

Tuy nhiên cũng vì tính cách thích thống trị mà họ được nhận xét là khá hung hăng, độc đoán và khiến người khác phải dè chừng.

9. Người ôn hòa (Peacemaker/ Mediator)

Như tên gọi đây là kiểu người cởi mở, dễ chịu và biết đồng cảm. Họ thường là nhân tố quan trọng trong việc duy trì hòa khí của cả nhóm.

Tính cách dễ thỏa hiệp này cũng là điểm yếu của Người ôn hòa khi họ có xu hướng né tránh việc va chạm. Để tối thiểu các mâu thuẫn, họ có thường bỏ quên nhu cầu của bản thân.

Ứng dụng Enneagram vào cuộc sống như thế nào?

Enneagram sẽ cho bạn biết điểm yếu cũng như điểm mạnh của tính cách. Từ đó, bạn có cơ sở để tự hoàn thiện bản thân cũng như liên hệ với người khác.

Ví dụ, là Người cầu toàn, bạn sẽ tỉ mỉ và cẩn thận với công việc được giao. Đức tính này giúp bạn nhận được sự tín nhiệm của đồng nghiệp và cấp trên. Tuy nhiên, mặt trái là bạn dễ bị quẩn quanh ở những tiểu tiết để đảm bao mọi thứ phải hoàn hảo. Việc này sẽ gây ảnh hưởng đến tiến độ công việc cũng như mối quan hệ của bạn với đồng nghiệp.

Lời khuyên dành cho bạn là vạch ra kỳ vọng thực tế cho bản thân và người khác. Hãy thoải mái và luôn tâm niệm: hoàn thành tốt hơn là hoàn hảo, bởi vì khái niệm hoàn hảo chỉ là tiêu chuẩn của mỗi cá nhân. 

Tương tự đối với Người giúp đỡmong muốn được chấp nhận khiến bạn hiếm khi nói “không”. Sự tận tâm này giúp bạn luôn được mọi người yêu quý. Nhưng nếu không biết tiết chế, bạn sẽ dễ trở nên quá tải do phải ôm đồm nhiều thứ.

Để cải thiện tình trạng này, bạn nên tự đặt ranh giới cho bản thân. Khi làm việc, hãy vạch ra thời gian và không gian của riêng mình. Thực tế, công việc của bạn cũng rất quan trọng, đừng quá lãng phí thời gian vào việc làm hộ người khác.

Kết

Enneagram sẽ giúp bạn có cái nhìn tổng quan về tính cách của mình nhằm phát huy điểm mạnh và cải thiện điểm yếu, cũng như điều chỉnh hành vi để phù hợp với hoàn cảnh. Tuy nhiên, bạn chỉ nên coi bài trắc nghiệm là một hình thức tham khảo, tránh để thiên kiến xác nhận đóng khung tính cách của mình.

Eira / Vietcetera

Làm sao để luôn thấy bằng lòng với cuộc sống


  • David Robson / BBC Future
Chụp lại hình ảnh, Một khó khăn là chúng ta thường không giỏi lắm trong việc lựa chọn mục tiêu đúng

Derren Brown đã nghiên cứu triết lý và tâm lý của hạnh phúc – và ông cho rằng nhiều người trong chúng ta có thể có một cách làm mới để cải thiện sự thanh thản hài lòng.

Hãy tưởng tượng rằng bạn đang đứng ở một phía của một dòng sông, và bạn muốn đến một ngôi làng ở phía bên kia sông.

Bạn có một nhóm người cổ vũ ở phía sau, họ thôi thúc bạn. Thế là bạn bơi, đầy quyết tâm. Nhưng bạn đã quên tính đến dòng nước chảy- và cho dù bạn gắng sức đến đâu, bạn không thể hoàn toàn làm xong. Khi bạn đến bờ bên kia, bạn đã bị kéo đi rất xa so với đích đến.

Chúng ta có thể không muốn thừa nhận điều đó, nhưng cuộc sống của ta đi theo một quỹ đạo tương tự – vì các sức mạnh vượt quá sự kiểm soát của ta, kéo ta ra khỏi con đường đã chọn. Và tầm quan trọng của việc nhận ra sự thật này chỉ là một trong nhiều bài học mà tôi học được từ Derren Brown, nhà ảo tưởng học, “nhà tâm trí học” (người đọc tâm trí) và nhà văn, người có cuốn sách Happy (Hạnh Phúc) khám phá triết lý và tâm lý của việc tự thấy hài lòng. 

Hầu hết các cuốn sách về tự lực sẽ gợi ý rằng bạn có thể chiến đấu với dòng đời bằng quyết tâm và suy nghĩ chắc chắn. Nhưng lấy cảm hứng từ các nhà triết học Hy Lạp và La Mã cổ đại như Stoics (Người Khắc Kỷ) và nhà tư tưởng Đức thế kỷ 19 Arthur Schopenhauer, cũng như nghiên cứu khoa học hiện đại, Brown tin rằng điều nói trên đơn giản chỉ là một công thức cho sự thất vọng và bực tức. “Sẽ tốt hơn là ta giảng hòa với điều đó, coi nó là động lực của cuộc sống – thay vì tạo ra một ý tưởng sai lầm là ta có thể, bằng cách nào đó, kiểm soát mọi thứ để làm nó phù hợp với mục tiêu của mình,” ông nói.

Là một phần của loạt bài Rethink mới của BBC Reel, tôi đã ngồi lại với ông Brown để thảo luận về nguồn cảm hứng cho cuốn sách của ông và các lý do mà triết học cổ đại là cần thiết để đối phó với những yêu cầu đặc biệt của Thế kỷ 21.

Khái niệm của cuốn Happy có vẻ như là một sự xuất phát từ các chương trình sân khấu và truyền hình nổi tiếng của Brown, nhưng ông chỉ ra rằng những ảo tưởng của ông thường chơi đùa với những điểm mù trong tâm trí. “Ảo thuật là rất giống với cách mà ta chỉnh sửa trải nghiệm của mình.”

Làm sao như vậy? Các nhà ảo thuật, ông nói, cố gắng kể một câu chuyện thuyết phục nhưng lược bỏ những thực tế bất lợi nhất định – và đó đúng là những gì bộ não làm khi nó biên soạn câu chuyện cuộc sống của ta. “Tôi phải mất một thời gian dài để nhận ra điều đó. Khi tôi nhận ra điều đó, tôi đã thấy ảo thuật không chỉ là trò trẻ con để cố gắng gây ấn tượng với mọi người, mà thực sự nó là một sự gợi ý về cách chúng ta xử lý thực tế và do đó có thể sống tốt hơn theo gợi ý đó.”

Chẳng hạn, bạn có thể nghĩ mình là người không thích hợp và vụng về – và vì vậy bạn chỉ nhớ những lúc bạn hành động lúng túng. Hoặc bạn chỉ có thể có những mối quan hệ tồi tệ, bởi vì nhìn chung bạn là “không may mắn trong tình yêu.”

Chúng ta thường chấp nhận những câu chuyện này từ khi còn trẻ, ông nói. “Rất nhiều câu chuyện kể mà ta thừa hưởng đến từ khi ta thực sự còn bé, từ cha mẹ mình, những người có nỗi thất vọng của riêng họ – có cuộc sống chưa thực sự là sống,” ông nói. “Và để tốt hơn hay xấu hơn, chúng ta mang tất cả những thứ đó theo mình và đi ra thế giới với suy nghĩ rằng có lẽ mình phải thành công để được yêu thương, hoặc phải luôn đặt nhu cầu của người khác lên trên hết, hoặc có một số bí mật lớn mà mình không thể nói với mọi người. Việc nhận biết nguồn gốc của những câu chuyện kể này có thể giúp giảm bớt nỗi lo lắng và bất hạnh của ta, Brown nói.

Ngày nay, những câu chuyện mà chúng ta kể có thể được định hình bởi sự thúc đẩy của ngành công nghiệp tự giúp về sự suy nghĩ tích cực, về quyết tâm và sự tự tin. Mặc dù ban đầu có thể cảm thấy mạnh mẽ thấy mình như anh hùng bị bao vây và không ngừng theo đuổi mục tiêu chỉ dựa vào sức mạnh ý chí, Brown cho rằng đối với hầu hết mọi người, điều đó sẽ chỉ dẫn đến sự thất vọng. (Trong cuốn Happy, Brown đặc biệt gay gắt đối với cuốn sách The Secret của Rhonda Byrne.)

Chụp lại hình ảnh, Những người hướng ngoại có xu hướng có nhiều cảm xúc về hạnh phúc hơn, nhưng việc yêu cầu người hướng nội “giả vờ” có thái độ hướng ngoại có thể khiến họ thấy mệt mỏi

Một khó khăn là chúng ta thường không giỏi lắm trong việc lựa chọn mục tiêu đúng. “Chúng ta có một sự hiểu biết rất kém về điều gì làm ta thỏa mãn.” Chẳng hạn, nhiều người đặt mục tiêu vào tiền bạc – nhưng nghiên cứu tâm lý đã chỉ ra rằng, vượt quá mức độ nhất định về giàu có cần thiết cho sự sung túc cơ bản, thì sự giàu có không mang lại hạnh phúc lớn hơn.

Nếu bạn không bị thuyết phục, Brown gợi ý thử nghiệm suy nghĩ sau đây: hãy tưởng tượng rằng, một ngày nào đó, bạn thức dậy và khám phá ra rằng bạn là người duy nhất còn sống trên trái đất. Không có ai khác ở xung quanh, và bạn có thể đến và sống ở bất kỳ ngôi nhà nào bạn muốn – ngay cả cung điện Buckingham. Nhưng bạn có muốn đến đó không? “Chắc rằng bạn sẽ tìm đến một nơi chỉ đủ thoải mái và tiện lợi.” Những điều tương tự cũng đúng đối với với quần áo đắt tiền, xe sang, và đồ công nghệ hiện đại. “Nếu bạn thực sự làm theo suy nghĩ đó thì bạn sẽ thấy thật đáng ngạc nhiên là biết bao thứ ta muốn có và muốn gây ấn tượng với những người khác.”

Ngay cả khi chúng ta chọn các mục tiêu đúng, sự hoạt động của suy nghĩ tích cực có thể đặt quá nhiều trách nhiệm lên cá nhân; nếu ta không thành công, thì đó là lỗi của chính chúng ta vì đã không muốn nó chỉ vừa đủ. Tệ hơn nữa, cái kiểu niềm tin cá nhân bị thổi phồng lại được thúc đẩy bởi một số bậc thầy nhất định có thể khiến chúng ta bỏ qua những lời chỉ trích của những người xung quanh, ngay cả khi họ có thể đưa ra một cái nhìn thực tế hơn cho cơ hội của chúng ta.

Cuối cùng, những câu chuyện thành công mà chúng ta nghe là sự bất thường. Hãy nghĩ về tất cả những cuốn tự truyện về phấn đấu cho mục tiêu: tất cả đều gây ấn tượng rằng quyết tâm là chìa khóa để thành công. “Bạn không bao giờ đọc tiểu sử của những doanh nhân đã thất bại,” ông nói – tuy nhiên có nhiều người ở ngoài kia có tất cả niềm tin vào bản thân, nhưng không bao giờ thực hiện được. Xét cho cùng, có đến 9/10 công ty khởi nghiệp kết thúc phá sản.

Tất nhiên, Brown không lập luận rằng chúng ta nên từ bỏ ước mơ của mình. Nhưng nếu chúng ta quay trở lại ý tưởng về người bơi từ bờ bên này sang bờ bên kia, sẽ là không tốt nếu bỏ qua các dòng chảy cản lại chúng ta, hoặc tin rằng chỉ có sức mạnh ý chí là ta sẽ chiến thắng – điều không thể tránh khỏi là bạn sẽ bị kéo ra khỏi đường bơi.

Nếu sự suy nghĩ tích cực không thể làm chúng ta hạnh phúc hơn, thì cái gì có thể làm? Brown lập luận rằng một thái độ lành mạnh hơn với cuộc sống xuất phát từ ‘Stoics’ (người khắc kỷ), là các triết gia Hy Lạp cổ đại mà họ cho rằng chúng ta nên chủ động phân biệt và phân biệt một cách có chủ ý giữa những thứ nằm trong khả năng của ta để thay đổi và những thứ không như vậy – thứ mà ta nên học để chấp nhận nó như một phần cần thiết của cuộc sống.

“Tôi thấy mình có làm điều này rất nhiều khi một thứ gì đó thực sự làm phiền và làm tôi bực mình. Tôi chỉ nghĩ rằng nó ở trong tôi hay ngoài tôi? Có phải đó là do suy nghĩ và hành động của tôi? Hay là một cái gì đó ở bên ngoài? Nó luôn là cái gì đó ngoài kia, nó là hành vi của người nào đó. Vì vậy, sau đó tôi nghĩ cái tốt, cũng tốt thôi nếu người đó là một người ngốc, hoặc vợ tôi không kiểm soát được căng thẳng, hoặc một cái gì đó tương tự- mà nó có tác động vào tôi, nhưng thực tế, có làm sao nếu nó là tốt, nó bản chất như thế? Đó là một suy nghĩ rất hữu ích, bởi vì sau đó bạn tự giải tỏa hết mọi căng thẳng. Sau đó, bạn vẫn có thể tìm ra cách giúp đỡ người đó nếu bạn muốn, nếu điều đó phù hợp, nhưng cảm xúc của bạn được ngắt kết nối với nỗi đau vì điều đó.”

Chụp lại hình ảnh, Bạn có thể chiến đấu với dòng đời bằng sự quyết tâm

Ông đưa ra một ví dụ về một trò chơi tennis, nhưng ông nói điều đó cũng đúng với bất kỳ thử thách lớn nào. “Nếu bạn tham gia vào trò chơi mà nghĩ ‘mình phải thắng’, đó là ngoài tầm kiểm soát của bạn. Vì vậy, nếu bạn bắt đầu thua, bạn cảm thấy mình thất bại và rồi bạn thấy lo …Nhưng nếu bạn đi đấu tennis mà nghĩ ‘Mình sẽ chơi với hết khả năng tốt nhất có thể’ – điều đó nằm trong tầm kiểm soát của bạn, và sẽ không có vấn đề gì nếu bạn bắt đầu thua – bạn sẽ không cảm thấy thất vọng vì thất bại, vì bạn có thất bại đâu, bạn vẫn luôn bám đúng theo mục tiêu của mình.”

Tương tự như vậy, bạn có thể đến dự một cuộc phỏng vấn xin việc mà ngay cả nếu bạn thực hiện tốt nhất công việc của mình, thì quyết định cuối cùng của người tuyển dụng vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn, và bạn có thể tự cho mình một chút trắc ẩn nếu bạn không trúng tuyển. Brown nói rằng điều này hạ thấp “trọng tâm” cảm xúc, khiến ta kiên cường hơn trước những thách thức trong cuộc sống. “Mô hình Người Khắc Kỷ về hạnh phúc là tránh được buồn phiền.”

Brown cũng ủng hộ việc thực hành Khắc Kỷ của việc suy tính trước vào mỗi sáng để chuẩn bị tâm trí cho ngày làm việc trước mắt. “Thật đơn giản, hãy dành một vài phút mỗi sáng, suy nghĩ về cái ngày sẽ diễn ra trước mắt, và các loại bẫy nào có thể có, ở đâu bạn có thể mắc bẫy, và chỉ dự đoán và suy nghĩ kỹ về chúng,” ông nói. Việc suy nghĩ có chủ tâm này- được được nhìn từ góc độ xa, khi mà ta có tâm trí sáng suốt – sẽ nhắc nhở ta rằng một số việc sẽ nằm ngoài tầm kiểm soát của ta, và chúng sẽ không cần thiết để ta phải lo lắng bận tâm. Đồng thời nó giúp chúng ta điều hướng những thách thức trong tầm kiểm soát của ta một cách khôn ngoan hơn, để chúng ta không lặp đi lặp lại những sai lầm tương tự.

Theo ông, một trong những cách tốt nhất để đạt được điều này là để điện thoại ra khỏi phòng ngủ. “Đó là lời nhắc rằng, thay vì lướt xem Twitter, mình sẽ nghĩ về những gì sắp xảy ra hôm nay và tiếp cận chúng theo một cách hữu ích hơn.”

Một người hoài nghi có thể đặt câu hỏi là liệu những triết lý cổ xưa này có thể còn thích ứng trong thời kỳ hỗn loạn ngày nay hay không, nhưng Brown lập luận rằng nó vẫn thích ứng với ngày nay như đã từng thích ứng trước đây. “‘Người Khắc Kỷ’ xuất hiện trong một thời đại lớn của các cuộc chiến tranh triền miên và xung đột chính trị thực sự. Và nó trở nên rất phổ biến, tôi nghĩ, bởi vì đó là một cách để bạn tránh xa các xung đột và giữ trọng tâm trong tầm của bạn.” Ông nhấn mạnh rằng đây không phải là một cái cớ để thụ động và thờ ơ – nó chỉ đơn giản giúp bạn tìm thấy sự bình yên cá nhân trong sự hỗn loạn, và có một số quan điểm trong các trận chiến mà ta chọn để chiến đấu, thay vì phẫn nộ trong mọi bất đồng.

Cách tiếp cận tách rời hơn này cũng có thể giúp ta đối phó với những thử thách của phương tiện truyền thông xã hội và giúp ta nhớ rằng sự thật về cuộc sống riêng tư của ai đó thường rất khác so với bề ngoài hoàn hảo mà họ được trình bày với thế giới. “Có lẽ là rất khó khăn để lớn lên trong điều kiện mà phương tiện truyền thông xã hội đó thực sự là tất cả những gì bạn biết, và bạn so sánh nó với phiên bản kinh khủng, xấu xí, lộn xộn của chính mình mà bạn biết, đang tồn tại, ông nói. “Thật đau lòng để nhớ rằng mọi người khác cũng có một trong số những phiên bản đó.

Với ý nghĩ đó, tôi không hiểu hình ảnh mặt tiền công cộng của chính ông Brown còn bao nhiêu. Nhưng với những gì bạn có thể nói từ cuộc trò chuyện ngắn của chúng tôi, cách tiếp cận khắc kỷ của việc chấp nhận sự thiếu kiểm soát của chúng ta chắc chắn có vẻ như mang lại cho ông ấy những giây phút nhẹ nhõm trong cuộc sống cuồng nhiệt của ông.

“Nó giống cái cảm giác khi bạn là một đứa bé và bạn nghĩ sẽ phải thức dậy để đi học, nhưng rồi nhận ra đó là một thứ bảy,” ông nói. Và đó là loại thỏa mãn mà tất cả chúng ta có thể hy vọng đạt được. 

Bài tiếng Anh trên BBC Future

2 Thập kỷ cãi nhau với bố dạy tôi điều gì?


Hầu hết mối quan hệ trong cuộc đời chúng ta đều có một ‘hạn sử dụng’, đó là khi nó kết thúc hoặc chuyển sang giai đoạn khác hẳn so với bản chất ban đầu. Hạn sử dụng của người yêu cũ là khi hạnh phúc bên người yêu mới. Hạn sử dụng của sếp là khi bạn hạnh phúc bên công việc mới.

Dù bạn xích mích với sếp hay cãi nhau với người yêu, đến một ngày nào đó những xung đột này sẽ không còn ảnh hưởng tới bạn nữa. Cuộc sống của bạn tiếp tục, bỏ lại họ đằng sau.

Mối quan hệ của chúng ta với cha mẹ không như vậy. ‘Hạn sử dụng’ của cha mẹ là ngày chúng ta, những đứa con, vĩnh viễn rời cõi trần. Chúng ta mang theo mình, suốt cuộc đời, ảnh hưởng từ mẹ cha. Đó cũng là lý do những xung đột với cha mẹ thường khắc sâu và, nếu không được giải quyết thỏa đáng, khiến ta cảm thấy vô cùng bất lực.

Chúng ta mang theo mình, suốt cuộc đời, ảnh hưởng từ mẹ cha.

Cả đời tôi chưa thương ai và bất đồng với ai nhiều bằng với bố mình. Hồi còn đi học, bạn tôi vì cãi nhau với phụ huynh mà uất ức tự tử. Bước vào tuổi 20, tôi bắt đầu chứng kiến một vài người bạn mất đi cha mẹ trước khi họ kịp gói gọn những cãi vã dở dang.

Nếu gia đình không là chốn bình yên, đây là 4 điều sẽ giúp bạn tìm được bình yên đó, bên trong mình.

1. Bố mẹ không hiểu bạn, nhưng đó không phải lỗi của họ hay của bạn

Thế hệ bố mẹ và con cái thường cách nhau từ hai tới bốn thập kỷ. Tại Việt Nam, trong 40 năm qua có quá nhiều thay đổi chính trị, kinh tế, văn hóa diễn ra. Quan điểm sống của các thế hệ được nhào nặn bởi bối cảnh xã hội quá khác nhau.

Bố tôi lớn lên ở Hà Tĩnh, Nghệ An trong chiến tranh. Đối với thế hệ ông, sống sót qua ngày là một thành công. Tốt nghiệp đại học là kỳ tích. Làm việc gì cũng được miễn ‘ổn định’. Lập gia đình là điều đương nhiên vì không ai muốn lẻ loi trong điều kiện sống khắc nghiệt như vậy.

Quan điểm sống của các thế hệ được nhào nặn bởi bối cảnh xã hội quá khác nhau.

Tôi lớn lên tại thủ đô khi Việt Nam là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới. Đối với thế hệ tôi, sống qua ngày là điều hiển nhiên. Tốt nghiệp đại học là chuyện thường. Kiếm tiền từ đam mê của mình là một thành công. Tìm được người phù hợp để lập gia đình là kỳ tích, nếu chưa tìm được người đó thì tôi vẫn có thể vui vẻ độc thân.

Như nhiều gia đình Việt Nam, tôi và bố phản ứng gay gắt về những trái ngược trong quan điểm sống của nhau. Khi bị chỉ trích (có phần oan ức, có phần đúng), cảm xúc tức giận xen lẫn tội lỗi khiến suy nghĩ tôi tê liệt. Tôi chỉ biết phòng thủ để bảo vệ cái tôi của mình.

Tôi quên mất sự khác biệt đó hoàn toàn hợp lý; đòi hỏi thế hệ ông cha phải đồng ý với cách mình sống mới là thiếu lôgic. Tuy rất khó khăn, dần dần tôi tập lùi lại phía sau cuộc cãi vã và suy nghĩ rộng hơn về những khác biệt. Tôi học cách hiểu trước khi trách móc.

Đòi hỏi thế hệ ông cha phải đồng ý với cách mình sống mới là thiếu lôgic.

Tôi học cách hiểu trước khi trách móc.

Bố tôi dễ mất bình tĩnh, hay lớn giọng và muốn áp đặt quan điểm lên người khác ngay lập tức. Cả tuổi thơ tôi khiếp sợ khuynh hướng bạo lực của ông. Khi lùi lại suy nghĩ, tôi nhận ra áp lực từ tư tưởng nam quyền và cả đời lam lũ tại những công trường xây dựng đã khiến ông trở nên như vậy. Ông không hoàn toàn có lỗi. Nhận ra điều này khiến tôi bình tâm hơn khi giao tiếp với ông.

Những trận cãi vã của tôi và bố không phải cuộc chiến giữa thế hệ cũ và thế hệ mới. Đây là cuộc chiến giữa một xã hội và những thay đổi chóng mặt ngoài tầm kiểm soát của chính những người trong đó. Làm thế nào để gia đình hòa thuận khi tư tưởng, lối sống ngày càng chia rẽ? Làm thế nào để đón chào cái mới mà không phán xét, kết tội cái cũ?

2. Chọn chuyện mà ‘cãi’

Cuối cấp Hai, có lần tôi cãi nhau với bố rồi đi học với cặp mắt sưng húp. Sau khi lắng nghe câu chuyện, cô giáo khuyên tôi “nên chủ động tâm sự với bố nhiều hơn để bố hiểu con.”

Tôi chưa thấy lời khuyên nào phản tác dụng một cách ‘nhiệm màu’ như vậy. Càng “tâm sự” với bố chúng tôi càng cãi nhau nhiều hơn. Tôi chủ động bắt chuyện bao nhiêu lần là chúng tôi có từng đó cơ hội để tranh cãi.

(Về sau tôi mới biết bí quyết của cô đến từ những cuốn sách nuôi dạy con kiểu Nhật, kiểu Mỹ, nên khi áp dụng vào bối cảnh Việt Nam mới trật lất.)

Sự khoan dung dễ duy trì hơn khi ta giữ khoảng cách lành mạnh với những người quá khác mình. Tôi chia những xung đột của con cái và bố mẹ thành hai loại: “đáng tranh luận” và “không đáng tranh luận”.

Nhiều năm sau, trên giảng đường, một Giáo sư Xã hội học nói với chúng tôi, “Tolerance is better practiced at a distance.” (Sự khoan dung dễ duy trì hơn khi ta giữ khoảng cách lành mạnh với những người quá khác mình.) Tôi quyết định tôi cần hạn chế nói chuyện với bố. Tôi chia những xung đột của con cái và bố mẹ thành hai loại: “đáng tranh luận” và “không đáng tranh luận”.

”Đáng tranh luận” gồm những chủ đề ảnh hưởng trực tiếp, lập tức, hay nghiêm trọng tới cuộc sống của bạn. Bố của bạn tôi có thói ăn nhậu rồi tự lái xe về. Khi bị con nhắc nhở, ông khăng khăng mình còn đủ tỉnh táo — ai trước khi gây tai nạn không nghĩ vậy? Đây chắc chắn là một chủ đề bạn tôi nên tiếp tục trò chuyện với bố tới khi ông thay đổi, vì nếu không cái giá là quá đắt.

”Không đáng tranh luận” gồm những vấn đề không ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc không-cách-nào bạn có thể tác động lên bố mẹ. Mẹ không thích bạn gái bạn — “Dạ con nghe, mẹ thấy em có gì không phải để con lưu ý.” Ba bạn chê bai, so sánh bạn với con bác Tám — “Ồ, anh ấy giỏi thật, ba thay con chuyển lời khen anh cho bác Tám vui.

3. Không cần phải cãi vã, bạn đã là người thắng cuộc

Khi hỏi bố tại sao ông cho rằng ăn thịt chó là một nét văn hóa, tôi thật ra đang tìm cách phản biện, chứ không muốn hiểu quá trình khiến bố tôi hình thành quan điểm như vậy. Cuộc cãi vã hay bắt đầu bằng một câu hỏi của tôi, kết thúc bằng lời quát tháo của ông, và sự bất lực của cả hai.

Quá khó để một đứa trẻ 18 tuổi tạm hạ những lý tưởng sống của mình xuống và thực sự thấu cảm cho cha mẹ nó. Có lẽ một phần cũng vì tôi không dám nhìn vào những gì trong quá khứ đã khiến bố mẹ khổ sở — chiến tranh, đói nghèo, một xã hội khan hiếm tới mức con chó trong nhà chết đi mà không mổ thịt là một điều phí phạm.

Nếu được trở lại quá khứ, tôi sẽ chỉ ngồi nghe câu chuyện đằng sau món thịt chó của bố, chấp nhận mình không thể thay đổi ông.

Nếu được trở lại quá khứ, tôi sẽ chỉ ngồi nghe câu chuyện đằng sau món thịt chó của bố, chấp nhận mình không thể thay đổi ông, và tránh hẳn cuộc cãi vã này. Tôi cũng không trách tôi năm 18 tuổi. Tôi không thể đòi hỏi phiên bản non nớt của mình phải cao thượng.

Có một ranh giới mong manh giữa thấu cảm và đồng ý. Bạn có thể thấu cảm với con người mà không cần đồng ý với hành động của họ. Bạn hiểu cho bố mẹ lớn lên trong một xã hội bảo thủ nên kỳ thị những người xăm mình, nhưng bạn không cần đồng ý với họ. Bạn càng không cần phân bua với họ xăm mình là đúng hay sai.

Chừng nào ta còn sống lâu hơn cha mẹ, ta là người thắng trong những cuộc tranh luận.

Càng lớn tôi càng nhận ra chiến thắng cha mẹ không huy hoàng như mình nghĩ. Có một sự thật giúp tôi khoan dung nhưng cũng khiến tôi đau lòng: chừng nào ta còn sống lâu hơn cha mẹ, ta là người thắng trong những cuộc tranh luận. Chúng ta, những đứa con, mới là móc nối tư tưởng tới thế hệ sau chứ không phải cha mẹ. Chúng ta luôn có thể bứt phá khỏi những gì ta phản đối.

Nếu tôi phản đối ăn thịt chó, tôi chỉ cần tác động vào thế hệ mình và sau mình. Bạn bè tôi không ai ăn thịt chó, con tôi sau này chắc chắn không. Tôi không cần thắng cuộc cãi vã với bố để thấy thịt chó đã và đang biến mất khỏi thực đơn ‘văn hóa’ của người Việt.

4. Bạn càng độc lập, càng ít phải tranh cãi với cha mẹ

Thế hệ cha mẹ muốn con cái ‘ổn định’ vì vốn họ đã nếm trải nhiều biến động. Thế hệ chúng ta lại muốn tự do lựa chọn cuộc sống của mình, dù cuộc sống đó không luôn ‘ổn định’.

Người trẻ cần hiểu họ càng thể hiện được khả năng độc lập của mình thì cha mẹ càng tin tưởng buông tay. Sự độc lập này rất đa diện, từ trong suy nghĩ, cách ứng xử, ý thức chăm sóc bản thân, tới tài chính. Cha mẹ cần thấy bạn tận tâm chăm sóc và bảo vệ bản thân mình như họ đã từng. Họ cần thấy khi bạn vấp ngã, bạn tự đứng dậy được.

Người trẻ cần hiểu họ càng thể hiện được khả năng độc lập của mình thì cha mẹ càng tin tưởng buông tay.

Một khi bạn độc lập, rất nhiều cuộc tranh luận với cha mẹ sẽ tự động biến mất. Cha mẹ sẽ tự nhận ra họ không thể cấm bạn xăm mình, bỏ việc, hay sống thử trước hôn nhân. Họ cũng không còn tự tin khẳng định điều gì là tốt nhất cho bạn. Họ sẽ lùi lại phía sau, khuyên bảo, hỗ trợ, và đôi khi tạo (rất nhiều) áp lực để bạn sống tốt hơn.

Cao Miêu / Vietcetera

Bỏ phố về quê ?


Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim

‘Sáng thức giấc, việc đầu tiên tôi làm là luộc một nồi khoai lang sau đó ra vườn ngắm cây, xem xét sâu bệnh một chút rồi vào ăn sáng’, cô gái trẻ kể lại nhịp sống khi bỏ phố về quê.

Thu hoạch bơ ở quê nhà /// Ảnh Phương
Thu hoạch bơ ở quê nhà – ẢNH PHƯƠNG

Bỏ thành phố sôi động, nhộn nhịp, quyết định chuyển về quê – một xã trong huyện Eakar, tỉnh Đắk Lắk, cách Buôn Mê Thuột hơn 60 km sinh sống là quyết định khiến nhiều người bất ngờ của vợ chồng trẻ Nguyễn Thị Hiền Phương (28 tuổi) và anh Đinh Hồng Nhật (30 tuổi). Nhưng họ đã chứng minh, bạn đang sống nơi đâu không quan trọng bằng cách mình đang sống thế nào.

Vượt qua nỗi sợ cóc, rắn

Phương kể, mình bắt đầu bỏ phố về quê từ tháng 12.2019. Huyện Eakar cũng là quê của chồng cô. Cuộc sống bình yên mỗi ngày qua đi, Phương ít khi ra ngoài vì không có nhiều bạn bè và không có nhiều việc phải làm bên ngoài.“Sáng thức giấc, việc đầu tiên tôi làm là luộc một nồi khoai lang sau đó ra vườn ngắm cây và xem xét sâu bệnh một chút rồi vào ăn sáng. Ở đây tôi có rau củ quả đầy đủ nên ít khi phải đi chợ nữa nên gần như cả ngày tôi ở nhà”, Phương kể.

Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 1
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 2
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 3
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 4
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 5
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 6
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 7Nhịp sống yên bình trôi qua với cây cối, vật nuôi – ẢNH PHƯƠNG

Vợ chồng cô trồng rau củ quả đủ để gia đình ăn, chồng cô thành thạo công việc nhà nông hơn, ngoài trồng trọt, anh còn đảm nhiệm công việc lấy mật ong thiên nhiên. Những công nhân nuôi ong sẽ mang mật từ rừng về, anh Nhật thu hoạch mật, đóng chai. Dù sống ở quê, nhưng công việc chính, mang lại thu nhập của cả hai bạn trẻ là kinh doanh trên sàn thương mại điện tử Amazon. Trong những sản phẩm họ bán rất chạy trên kênh này là mật ong rừng, ong ăn mật hoa từ rừng cây ở Đắk Lắk cho mật thơm, ngọt tự nhiên nên rất được yêu thích.Phương cho biết trước đây ở thành phố Buôn Mê Thuột, cô là một thợ chụp ảnh và có sở hữu một phòng chụp (mini concept) cho thuê. Công việc rất ổn, tuy nhiên không muốn gắn bó cả đời với công việc nhàm chán chỉ với máy tính, Phương quyết định cùng chồng về quê, được làm vườn, quay lại những video cuộc sống thú vị thường nhật.Sáng lập kênh HeyPhuong trên YouTube, Phương muốn kể cho mọi người nghe những âm thanh bình yên của cuộc sống nơi thôn quê, truyền cho mọi người những cảm hứng tích cực về cuộc sống.

Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 8
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 9
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 10
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 11
Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 12Để có bình yên hôm nay là một hành trình không dễ dàng – ẢNH PHƯƠNG

Tuy nhiên, không phải mọi thứ ban đầu đã dễ dàng. “Khó khăn khi mới về đây khá nhiều, như là tôi sợ cóc, rắn, sâu bọ… những con vật mà khi về đây, tôi ở chung với chúng mỗi ngày. Thêm nữa là cảm giác nhớ thói quen sống khi từng ở thành thị trước đây, như đi cà phê, đi rạp chiếu phim , “sống ảo” cùng các bạn. Nhưng tôi là người yêu cây cối vô cùng, tôi vượt qua được mọi thách thức hoàn toàn là nhờ tình yêu đó”, cô gái 28 tuổi nói.

Bỏ phố về quê có dễ dàng?

Hiện nay, không ít người trẻ nuôi giấc mộng “bỏ phố về quê”. Nhiều người cảm thấy quá ngột ngạt với cuộc sống bon chen, xô bồ nơi phố thị và muốn được “sớm sớm uống trà, nuôi gà và trồng rau, anh pha trà, em đọc sách”. Nhưng bỏ phố về quê nên là một sự lựa chọn, chứ không phải một sự trốn chạy.Vợ chồng trẻ Phương và Nhật yêu thiên nhiên. Cả hai trân trọng những niềm hạnh phúc bình dị như mỗi ngày được thức giấc cùng ánh nắng qua ô cửa sổ, lắng nghe tiếng chim hót, chứng kiến rau, quả trong vườn mỗi ngày thêm lớn và mình có thêm nhiều kinh nghiệm trong trồng trọt. Cô cũng không cảm thấy cô đơn ở nơi này, bởi mình luôn có chồng – người đồng hành, cùng ủng hộ những ý tưởng của cô, không ép buộc cô phải làm những công việc khô khan.

Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 13Vợ chồng Phương – Nhật, họ làm việc trên internet và có cuộc sống bình yên nơi quê nhà – ẢNH PHƯƠNG

Chị Phương cho rằng, để đi đến một quyết định về quê không hề dễ dàng. Đặc thù của cô, cả hai vợ chồng đang làm việc liên quan thương mại điện tử, có thể điều hành công việc qua internet, thiên về sáng tạo, do đó có thể tự tin khi di chuyển qua môi trường mới.Phương chia sẻ, các bạn trẻ, trước khi xác định bỏ phố về quê nên cân nhắc. Nếu còn lo lắng về kinh tế thì hãy để ý đến sở thích và sở trường của mình.

Vợ chồng trẻ bỏ phố về quê, cuộc sống bình yên như trong phim - ảnh 14Đừng về quê một mình, hãy tìm cho mình một người bạn đồng hành đáng tin cậy, Phương nhắn gửi – ẢNH NVCC

“Đó là vật chất, còn về tinh thần, tôi luôn dặn lòng là cuộc sống này quá ngắn để bạn lãng phí. Hãy tiến tới cuộc sống mình muốn. Để làm được điều đó hãy suy nghĩ về nó mỗi khi thức giấc, biết đâu một buổi sáng đẹp trời bạn lại ngộ ra chân lý cuộc đời mình. Tóm lại, tuổi trẻ sẽ trôi qua nhanh thôi, đừng để sự tiếc nuối dài thêm, khi gom đủ động lực rồi hãy đưa ra quyết định, nếu có sai lầm thì chúng ta được bài học, còn tiếc nuối sẽ mãi là tiếc nuối. Và cũng đừng về quê một mình, hãy tìm cho mình một người bạn đồng hành đáng tin cậy”, cô gái nói.

Bỏ phố về quê không nhất thiết phải làm nông nghiệp

Anh Nguyễn Hồng Đăng, một trong 3 nhà sáng lập công ty nông nghiệp công nghệ cao Namix (TP.HCM), cho biết hiện rất nhiều người trẻ đã và đang muốn bỏ phố về quê ở Đà Lạt hay nhiều tỉnh thành nông thôn để làm nông nghiệp. Nhưng không phải ai cũng thành công. Làm nông rất vất vả, nếu không có con đường ra cho nông sản, ứng dụng công nghệ cao… sẽ khó có thể cạnh tranh.

Người trẻ nên nhìn ra thế mạnh của mình, phải xác định mình sẽ tạo ra giá trị gì. “Không phải cứ bỏ phố về quê là phải làm nông nghiệp, đó là quan niệm sai lầm. Bạn nên xem năng lực của mình là gì, cái mình thích là gì và cái xã hội đang cần là gì, để quyết định công việc mình sẽ làm ở quê. Có thể mở tiệm may, thiết kế thời trang, tiệm chụp ảnh, mở tiệm cà phê, hay mở lớp dạy tin học/tiếng Anh… có rất nhiều cơ hội để bạn có thể thành công ở quê nhà”, anh Đăng nói.

Bảo Vy – Theo TNO