Bạn thân ?


Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ?

Ngay cả khi bạn cảm thấy việc kết bạn không khó lắm như đa số mọi người, thì với hầu hết việc có những người bạn thực sự thân thiết vẫn là điều không đơn giản. Đây là cách để việc đó dễ dàng hơn.

Giống như nhiều người, tôi lớn lên cùng những bộ phim truyền hình như “Friends”, mơ rằng một ngày mình cũng sẽ sống trong thành phố mỹ lệ, bao quanh bởi những người bạn thân thiết. Trong suốt những năm qua, tôi đã có rất nhiều bạn bè: bạn từ thời ấu thơ, bạn học hay những bạn đồng nghiệp. Bạn của tôi có người thì thích đi cà phê để tâm sự nhưng cũng có những người ở rất xa mà mỗi năm chúng tôi chỉ trò chuyện đôi ba lần.

Nhưng về bạn thân? “Những người bạn” ở mức độ như trong bộ phim “Người bạn” (Friends)? Kiểu bạn mà “Tôi có thể kể bạn bất kì điều gì và luôn tin tưởng ở bạn”? Không nhiều lắm. Một người bạn thời thơ ấu từng có những bất đồng với tôi và chúng tôi đến giờ vẫn cách xa. Một người bạn thân khác thì chuyển đi.

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 1.

Trong một nhóm những người trưởng thành, bạn chắc hẳn thường nghe điều này: Thật khó để kết bạn khi là người lớn. Và nếu, dù có vì lí do gì bạn không thể giữ liên lạc với những người bạn thời thơ ấu hay bạn học, rất có thể kết cục là ở những năm 30 (hoặc là 40, 50 tuổi) bạn sẽ quen rất nhiều người nhưng lại gần gũi với rất ít người trong đó.

Liệu chúng ta có cần những người bạn thân?

Khi mà bạn quá tải bởi công việc sau một ngày dài, tìm ra động lực để đi ăn với người bạn thay vì thả mình trên xofa, xem Netflix và ăn pizza thật khó khăn. Thế nên, càng ngày chúng ta càng nhận thấy nhiều hơn những lời chia sẻ: Tìm một người bạn thật khó, thật cô đơn, thật lạc lõng khi ta càng ngày càng trưởng thành, và số lượng bạn bè thân thiết xung quanh lại chẳng có là bao. Nhiều người trưởng thành xung quanh tôi còn thấy quen và thoải mái hơn với việc đó, chỉ tận hưởng cuộc sống một mình và rút ngắn tối đa sự hiện diện của bạn bè. 

Việc chúng ta sàng lọc vòng tròn bạn bè khi lớn là một điều hiển nhiên cần thiết. Tuy nhiên, việc chúng ta không có một người bạn thân, hoặc không muốn kết giao thân thiết với ai đó – lại là một việc cần phải suy nghĩ lại. Những kết quả nghiên cứu đã chỉ ra: Những người bạn thân rất cần thiết cho sức khoẻ và trạng thái tinh thần của bạn.

“Chúng ta là những sinh vật xã hội và có tính cộng đồng,” theo Serena Chen, một Giáo sư tâm lý tại Đại học California. “Khi chúng ta gần gũi với một ai đó, chúng ta có thể nhận được những lợi ích tích cực về tinh thần cũng như trong cơ thể, trí óc và tim mạch.”

Tiến sĩ Amir Levine, một bác sĩ tâm thần học và thần kinh học, tác giả của cuốn sách nổi tiếng về sự gắn kết và các mối quan hệ xã hội Attached đã nghiên cứu con người và các động vật nhằm tìm hiểu về sự kết nối cộng đồng. “Các kết nối xã hội là cách thức mạnh mẽ nhất mà chúng ta có thể kiểm soát mức độ căng thẳng của mình. Nếu bạn đang chịu áp lực, gần gũi với ai đó mà bản thân bạn cảm thấy an toàn chính là cách tốt nhất để bình tĩnh lại.”

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 2.

Sự gần gũi chính xác nghĩa là gì?

Nếu bạn nhìn vào văn hoá đương đại để hiểu về tình bạn thân thiết, bạn sẽ nhanh chóng lạc trong những so sánh mĩ miều: đó là người bạn sẽ đỡ hộ bạn một viên đạn, người mà bạn có thể gọi vào nửa đêm và họ vẫn sẽ ở đó chờ bạn dù cho có bất tiện ra sao, là người bạn có thể chia sẻ tất cả mọi thứ.

Mặc dù vậy, tình bạn thân thiết (bất ngờ thay) lại không cần phải “hoành tráng” đến thế. “Điểm mấu chốt với tình bạn thân thiết là sự gần gũi và một phần quan trọng của sự gần gũi ấy chính là việc bạn có thể luôn là bạn, cũng như có thể được nhìn nhận và thấu hiểu bởi người còn lại.” Tiến sĩ Chen cũng bổ sung: “Khi mà người gần gũi với chúng ta không thực sự “hiểu” ta, sự gần gũi sẽ dần biến mất.”

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 3.

Sự trao và nhận tình cảm cũng là một yếu tố quan trọng để tạo ra sự gần gũi. Tiến sĩ Chen giải thích tại sao những người bạn biết trên Facebook hay Instagram thường không được tính như bạn thân: “Khi bạn đăng tải một cái gì đó lên Facebook và mọi người cho ta thấy sự ủng hộ bằng những bình luận tốt đẹp và động viên, điều đó đúng là làm ta cảm thấy rất tuyệt nhưng nó chưa hẳn đã tạo ra sự gần gũi vì không có sự trao và nhận trong đấy.” 

Một phần quan trọng của sự gần gũi chính là cả hai đều cần cảm thấy được nhìn nhận và thấu hiểu bởi người còn lại.

Nếu việc gần gũi với ai đó có lợi như thế, đáng ra nó phải xảy ra một cách tự nhiên nhỉ?

Nếu tình bạn thân thiết thực sự ảnh hưởng tới sự hạnh phúc của con người, đáng lẽ ta phải bẩm sinh tài giỏi trong việc tạo ra những mối quan hệ như thế. Nhưng hoá ra điều ngược lại cũng đúng: những người bạn thân rất quan trọng với chúng ta bởi vì chính những tình bạn ấy lại rất khó để hình thành.

Theo Jon Cacioppo, một nhà thần kinh học với chuyên ngành là nghiên cứu về sự cô đơn (ông mất vào năm 2018), con người đã tiến hoá tới một định kiến bẩm sinh về việc dễ dàng kết bạn bởi việc tránh né một kẻ thù sẽ luôn quan trọng hơn là tìm kiếm một người bạn mới. “Nếu tôi mắc lỗi và trót nhận định một người là kẻ thù mà hoá ra là một người bạn, việc đó không sao cả, tôi sẽ không sớm có bạn mới nhưng tôi vẫn sẽ sống sót. Nhưng nếu tôi nhầm lẫn nhận định một người là bạn mà hoá ra là đó là một kẻ thù, tôi có thể phải trả giá bằng cả cuộc đời mình. Qua quá trình tiến hoá, chúng ta đã được định hình trong tư tưởng để duy trì thành kiến này,” ông chia sẻ trong một bài phỏng vấn với tờ The Atlantic năm 2017.

Trong thế giới hiện đại, câu chuyện này còn có nhiều sắc thái hơn. “Đã có những tranh cãi trường kì xoay quanh tính chất cộng đồng xã hội về việc liệu con người muốn cái gì hơn: được ghi nhận hay được biết tới,” Giáo sư Chen cho biết. Cô lý giải rằng sự ngưỡng mộ luôn đi cùng nhiều bổng lộc khác: nó làm bạn cảm thấy thật tuyệt, mang lại lợi ích xã hội như địa vị hay những phần thưởng về tiền bạc. Nhưng việc được ngưỡng mộ và nhìn nhận bởi cộng đồng thường không giống như cách ta vẫn hay nghĩ về bản thân mình – không tự tin và thành công như những người khác nghĩ – điều này có thể khiến ta cảm thấy được thấu hiểu và gần gũi với những người xung quanh, thứ có thể xem là một nhầm lẫn tai hại.

Về phương diện văn hoá, chúng ta ngày càng tập trung vào thành công trong sự nghiệp, những cột mốc trong kinh tế và những dấu mốc ở khía cạnh gia đình thay vì việc kết nối của bản thân với những người khác. Sue Johnson, một trong những nhà tâm lý hàng đầu trong ngành nghiên cứu về sự kết nối của con người chỉ ra khi ai đó đặt ra những mục tiêu cho cuộc đời mình, hiếm khi họ coi việc có một người bạn thân là một mục tiêu nghiêm túc.

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 4.

“Khi nói đến bạn bè, chúng ta thường đặt số lượng lên trên chất lượng, vậy nên nó sẽ trở thành câu hỏi có bao nhiêu người đến dự sinh nhật bạn. Trong khi, câu hỏi thật sự nên là liệu bạn có thể thật sự mở lòng, chân thành với bao nhiêu người trong đó. Liệu bạn có thể cảm thông và chia sẻ với họ nếu họ tìm đến bạn?”

5 cách để tình bạn trở nên thân thiết hơn

Nếu bạn muốn một tình bạn thân thiết hơn, bước đầu tiên là sự khẳng định nội tâm rằng bạn sẽ cần phải hành động vì nó. “Chúng ta nghĩ về những mối quan hệ như là thứ xảy đến với ta, nhưng sự thật là chính chúng ta quyết định cách mà nó xảy đến (hoặc không),” theo Tiến sĩ Johnson. Để thân thiết hơn với người bạn hiện tại đòi hỏi thêm thời gian và sự chủ động.

Nếu bạn đã thực sự muốn có một người bạn thân, dưới đây là năm cách bạn có thể thử.

1. Tạo ra cơ sở cho sự an toàn

Trước khi có thể trở nên thân thiết, chúng ta cần cảm thấy an toàn. Thông qua những nghiên cứu của mình, Tiến sĩ Levine đã xác định năm yếu tố cốt lõi tạo ra cảm giác an toàn trong một mối quan hệ – nguyên tắc CARRP:

● (Consistency) Sự liên tục: Liệu người bạn này có liên tục xuất hiện trong cuộc đời tôi trong một khoảng thời gian dài?

● (Availability) Sự hiện hữu: Liệu người bạn này có thể dành bao nhiêu thời gian đồng hành cùng tôi khi cần?

● (Reliability) Sự tin cậy: Liệu tôi có thể trông cậy vào họ khi tôi cần giúp đỡ?

● (Responsiveness) Sự phản hồi: Họ có phản hồi tin nhắn của tôi không? Tôi có liên tục nghe về họ trong một thời gian dài?

● (Predictability) Sự đoán định: Liệu tôi có thể luôn đoán được họ sẽ hành động như thế nào?

Một khi năm yếu tố này đều đã có đủ, nó sẽ mở đường cho một mối quan hệ gắn bó hơn. “Từ quan điểm của sự gắn bó, một khi chúng ta cảm thấy an toàn, chúng ta có thể bắt đầu cảm thấy vui vẻ và sẵn sàng để khám phá hơn, điều sẽ giúp ta trong công việc, trong chuyện nuôi dạy bọn trẻ, về cơ bản là trong mọi khía cạnh của cuộc sống.”

Điều này không có nghĩa rằng bạn luôn phải trả lời tin nhắn ngay lập tức, nhưng nó đồng nghĩa với việc bạn cần tạo ra một giới hạn cho sự phản hồi và hiện hữu để người bạn luôn có thể cảm thấy an toàn trong mối quan hệ. Cũng thế, nếu bạn có một người bạn không đáng tin cậy hoặc không hay phản hồi, bạn cũng có thể xem liệu người bạn này có thể trở nên “CARRP” hơn không. Và nếu không, hãy thử cân nhắc những người khác nếu bạn đang tìm kiếm mối quan hệ thân thiết.

“Chúng ta thường bảo với bản thân rằng chúng ta không nên để tâm nếu ai đó huỷ hẹn hoặc có lúc ta không thể trông cậy vào họ, rằng ta nên nhìn lại và ngưng đòi hỏi quá nhiều nhưng điều đó đồng thời cũng giống như ta đang chống lại bản chất của mình,” theo tiến sĩ Levine.

2. Dành sự chú ý đặc biệt

Bước tiếp theo trong việc tạo ra một mối quan hệ thân thiết đơn thuần là mở rộng đôi mắt. Con người có một khả năng độc đáo trong việc đọc cảm xúc chỉ qua những bộc lộ tiểu tiết của người khác.

Sự thân thiết bắt đầu bằng sự chú ý và đồng điệu. Khi bạn hoàn toàn tập trung quan sát ai đó, những cơ mặt của bạn sẽ bắt đầu trở nên tương đồng với họ trong khoảnh khắc. Nếu bạn không toàn tâm chú ý, bạn hoàn toàn có thể bỏ qua nó.

Chính những khoảnh khắc như thế này giúp chúng ta đồng cảm với người khác. Lần tới, khi bạn ở với một người đang chia sẻ về cuộc đời của anh ấy hay cô ấy, Tiến sĩ Johnson khuyên bạn nên nhìn vào mặt người ấy và toàn tâm chú ý. Điều này sẽ tạo ra cảm giác của sự kết nối. “Khi mà những loài động vật có vú đều có cơ chế kết nối bản năng, điều này sẽ làm cho sự lo lắng của ta thuyên giảm”.

3. Để bản thân bạn chính là bạn

Nếu bạn muốn được nhìn nhận là chính bạn, bạn phải dừng việc cố gắng để tỏ ra ngầu hay thông minh hơn chính bản thân mà bạn biết. Hãy thừa nhận rằng mình vẫn còn xem “Chúc bé ngủ ngon” hay đôi khi còn ghen tị với những thành tựu của người khác và đôi lúc quên đánh răng trước khi ngủ. Hãy làm những trò con bò, chia sẻ những thứ không-to-tát.

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 5.

“Bạn phải cố gắng để giúp người khác hiểu và chấp nhận bạn, hay nói cách khác là bạn phải hiểu và chấp nhận bản thân đủ để tin rằng bạn có thể khiến cuộc đời ai đó tươi sáng hơn chỉ bằng cách bạn xuất hiện trong đời họ. Bạn chỉ thật sự thân thiết với ai đó khi bạn trở nên chân thành hơn về chính bản thân bạn.

Giúp người khác hiểu và chấp nhận bạn dù nghe có vẻ hơi đáng sợ, nhưng bắt đầu với việc đó lại dễ dàng hơn bạn nghĩ. Tiến sĩ Levine khuyên lần tới bạn ngồi với một người bạn, hãy thử làm cuộc trò chuyện vui vẻ hơn. Khi mà người bạn có vẻ hưởng ứng, hãy phản hồi một cách tích cực bằng cách nói họ biết sự ủng hộ ấy có ý nghĩa như thế nào hay một tính cách tuyệt vời mà người bạn của bạn vừa thể hiện khi đã ủng hộ bạn.

4. Cho người bạn một bài kiểm tra

Hầu hết chúng ta đều nghĩ rằng bạn thân là ai đó ta luôn có thể gọi vào nửa đêm. Nhưng nếu bạn giống như tôi, có một người yêu lãng mạn hay sống gần với gia đình, bạn sẽ nhận ra khi vào những tình huống này bạn sẽ hiếm khi cần gọi một người bạn. Mới đây, khi tôi phải đi tiểu phẫu và chồng tôi thì không thể đi cùng. “Những người bạn của em thì sao?” anh ấy hỏi tôi vào buổi tối trước đó và kể tên một số người bạn khả dĩ. Tôi đã không có một câu trả lời hợp lý cho anh và đi buổi tiểu phẫu ngày hôm sau một mình. Đúng, họ là những người bạn tốt, nhưng có đủ gần gũi để cùng-tiểu-phẫu không?

Khi tôi kể lại tình huống này với Tiến sĩ Levine, lời khuyên của ông rất đơn giản: Hãy thử cho họ một bài kiểm tra. “Thử xin trợ giúp ngay cả khi bạn không cần đến thế để khi bạn thực sự cần họ, bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn để liên hệ.”

Ông khuyên rằng lần tới tôi có một vấn đề – một tình huống khó xử trong công việc hay khi cần phối hợp tổ chức một buổi tiệc sinh nhật, tôi nên thử trông cậy vào một người bạn. Đây chỉ là cách kiểm tra ít rủi ro để xem người bạn ấy đáng tin cậy đến đâu, nhưng đồng thời nó cũng xây dựng sự thân thiết. “Khi chúng ta cho ai đó một cơ hội để có mặt vì ta, điều này cũng đang tạo ra một cơ hội cho sự thân thiết hơn để kết nối.”

5. Chấp nhận bản thân sự thân thiết cũng không phải trăm-như-một

Tôi có một câu hỏi chung với tất cả những người tôi phỏng vấn cho bài viết này: “Chúng ta cần thân thiết đến đâu?” Mỗi người cho tôi một câu trả lời khác nhau, mà tất cả cùng dẫn đến một nhận định chung: nó không đơn giản như bản thân câu hỏi.

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 6.

Tiến sĩ Chen cho rằng có sự khác biệt giữa từng người với nhau, một số cần hàng tá sự kết nối trong khi một số lại chỉ cần hai hay ba mối quan hệ, nhưng ta đều cần sự thân thiết với những người khác. Tiến sĩ Johnson nhấn mạnh rằng việc xây dựng sự gần gũi trong tình cảm chắc chắn vẫn quan trọng hơn là trong tình bạn. Tiến sĩ Miller bổ sung rằng nó cần phải là đúng người. Ông cũng khẳng định rằng việc có thể hoàn toàn phó thác vào ai đó hay luôn có thể gọi họ vào tình huống khẩn cấp cũng chỉ là một trong những kiểu của bạn bè thân thiết, nhưng đó không hẳn là kiểu quan trọng duy nhất.

Điều mà tất cả những chuyên gia này đều đồng ý là: Sự thân thiết với những người khác, dù nó là một người bạn, một thành viên gia đình hay đồng nghiệp – là một trong những sự cốt lõi để trở nên hạnh phúc, khoẻ mạnh và bình tâm hơn.

Làm thế nào để có bạn thân và tại sao chúng ta lại cần họ? - Ảnh 7.

—-

Lược dịch từ bài gốc: How to Have Closer Friendships (and Why You Need Them) – New York Times

MINH LỘC – DESIGN: MINH TRANG, THEO HELINO


How to Have Closer Friendships (and Why You Need Them)

Even if you find it easy to make friends — and it’s not, for most people — getting truly close to people is still difficult. Here’s how to make it easier.

Credit…Jan Robert Dünnweller

By Emma Pattee

Like so many people, I grew up watching the TV show “Friends,” dreaming of the day I would be living a glamorous city life surrounded by a group of close friends. Over the years, I’ve made lots of friends: childhood friends, work friends, college friends, writer friends. I have friends who like to hike, and friends who like to chat over coffee and friends who live far away but whom I talk to a few times a year.

But close friends? “Friends” level friends? The “I can tell you anything and count on you always” kind of friends? Not so much. A childhood friend and I had a falling-out, never to be repaired. Another close friend moved away.

In groups of adults, you often hear some form of this complaint: It’s hard to make friends as an adult. And if, for whatever reason, you don’t stay connected to your childhood or college friends, you can end up in your 30s (or 40s, or 50s) knowing a lot of people, but being close to very few of them.

When you’re overworked and overwhelmed, the motivation to have dinner with a friend versus turning on Netflix and eating pizza with your spouse can be hard to summon. But the research is clear: Close friendships are necessary for optimal health and well-being.

“We are social and communal creatures,” said Serena Chen, a social psychologist and professor of psychology at the University of California, Berkeley. “When we are intimate with another person, we can experience positive mental and physical reactions in our body, mind and heart.”

Dr. Amir Levine, a psychiatrist and a neuroscientist and the author of “Attached: The New Science of Adult Attachment and How It Can Help You Find and Keep Love,” has studied humans and animals as a way to understand human bonding. “Social connections are the most powerful way for us to regulate our emotional distress,” Dr. Levine said. “If you are in distress, being in proximity to someone you’re securely attached to is the most effective way to calm yourself.”

If you look to popular culture to understand close friendship, you’ll be left with a few common tropes: the friend who will take a bullet for you; the friend you can call in the middle of the night and they’ll be there for you, no matter the inconvenience; the friend with whom you can share anything.

True close friendship (unsurprisingly) does not need to be quite as extreme. “A key to close friendship is intimacy, and a big part of intimacy is being able to be fully yourself and be seen and understood by others,” Dr. Chen said. “When people close to us don’t ‘get’ us, it’s undermining to intimacy.”

Reciprocation is also a key element to creating intimacy. Dr. Chen explained why all the people you know on Facebook or Instagram don’t necessarily count as close friends: “When we post something on Facebook and people give us affirmation in the way of nice comments or encouragement, that feels good, but it doesn’t necessarily create intimacy because there’s no give and take.” A big part of intimacy is that both people feel they are seen and understood by the other person.

If close friendships really are vital to human well-being, it would seem that we would be intuitively skilled at making them. But it turns out that the opposite may be true: Close friendships are so important to us because they are so difficult to form.

According to John Cacioppo, a social neuroscientist who specialized in the study of loneliness (he died in 2018), humans would have evolved a built-in bias against easily making friends because avoiding an enemy would have been more important than making a friend. “If I make an error and detect a person as a foe who turns out to be a friend, that’s O.K., I don’t make the friend as fast, but I survive,” Dr. Capiocco said in a 2017 interview in The Atlantic. “But if I mistakenly detect someone as a friend when they’re a foe, that can cost me my life. Over evolution, we’ve been shaped to have this bias.”

In the modern world, that tension is more nuanced. “There is a longstanding debate in the sociology community about what humans want more: to be admired or known,” Dr. Chen said. She explained that admiration came with a lot of perks: It feels good, it has social benefits, there may be status and even financial gains to be had. But being admired and seen in ways that don’t line up with how we actually see ourselves — perhaps not as confident and successful as others think we are — can come at the cost of feeling understood by and close to others.

Culturally we are also more focused on career success, financial accomplishments and family milestones than we are on connection with others. Sue Johnson, one of the leading psychologists in the fields of bonding, attachment and romantic relationships, and the founder of the International Center for Excellence in Emotionally Focused Therapy, pointed out that when someone lists his or her life goals (or even New Year’s resolutions), rarely does making close friends or getting closer to existing friends get mentioned.

“When it comes to friendship, we put quantity over quality, so it becomes a question of how many people will show up to your birthday party,” she said. “The real question is if you can open up and be vulnerable with a few of these folks. Are you willing to tune in emotionally and respond if they reach for you?”

If you want closer friendships, the first step is to decide you’re going to do something about it. “We think about relationships as things that happento us, but the truth is that we make them happen,” Dr. Johnson said. Getting closer to your existing friends requires making the time and being intentional.

Once you have determined to work on your friendships, here are five techniques to try.

Before we can attempt closeness, we need to have security. Through his research, Dr. Levine has identified the five foundational elements of secure relationships, which he refers to as CARRP.

  • Consistency (Do these friends drift in and out of my life on a whim?)
  • Availability (How available are they to spend time together?)
  • Reliability (Can I count on them if I need something?)
  • Responsiveness (Do they reply to my emails and texts? Do I hear from them on a consistent basis?)
  • Predictability (Can I count on them to act in a certain way?)

Once these five elements are in place, it can pave the way to a deeper connection. “From an attachment perspective, once we feel safe, we can start being more adventurous and playful, which helps us at work, raising our kids, in every aspect of our lives,” Dr. Levine said.

That doesn’t mean that you have to respond to texts within the hour, but it does mean that you need to create a baseline of responsiveness and availability so your friends feel secure in your friendship. Likewise, if you have friends who are flaky, unresponsive or unreliable, it will serve you to try to see if they can become more CARRP and if not, look to other people for close friendship.

“We often tell ourselves that we shouldn’t care if somebody cancels plans or we can’t count on them, that we should be more laid back and stop being so needy, but that’s the same as fighting against biology,” Dr. Levine said.

The next step of creating close friendships is to just open your eyes. Humans have a unique ability to read emotions by mimicking subtle facial expressions.

“Intimacy starts with attention and attunement,” Dr. Johnson said. “When you look at somebody with your full attention, your face muscles start to mirror their facial muscles within milliseconds. If you aren’t giving them your full attention, you can miss it completely.”

This mimicry helps us empathize with the emotional experiences of the other person. The next time you’re with a friend who is sharing something about his or her life, Dr. Johnson suggested that you look that person in the face and give your full attention. This will create a psychological sense of connection. “As bonding mammals built for connection, this makes our nervous systems hum,” she said.

If you want to be seen for who you are, you have to be willing to stop pretending to be somebody cooler or smarter than you are. Admit that you binge watch “Honey Boo-Boo,” are jealous of other people’s accomplishments or don’t always brush your teeth before bed. Make that goofy joke. Share that less-than-flattering detail.

“You have to try to help people understand and accept you, which conversely means you have to understand and accept yourself enough that you believe you can make somebody else’s life brighter just by being in it,” said Donald Miller, author of “Scary Close: Dropping the Act and Finding True Intimacy.”

In his 40s, Mr. Miller said, he had a successful career as an author and public speaker and an audience that adored him, but lived without true intimacy in his life. Determined to connect with others, he learned that the only way to get the intimacy he was searching for was to start being more honest about who he was.

Helping people understand and accept you may sound intimidating, but getting started is easier than you think. Dr. Levine suggests that the next time you’re with a friend, start diverting the conversation into exposing more vulnerability. When your friend responds in a way that feels supportive, give positive feedback by saying how helpful that was, or what a good perspective your friend has on your situation.

Most of us would consider a close friend somebody we could call in a pinch. But if you, like me, have a romantic partner or live close to family, you might rarely find yourself in a pinch that requires a friend. I recently had to undergo a minor medical procedure and my husband wasn’t able to go with me. “Why don’t you call one of your friends?” he asked me the night before, naming a couple of friends who might be available. I didn’t have a good answer. Sure, these were pretty good friends, but were we medical-procedure close?

When I posed this situation to Dr. Levine, his suggestion was simple: Take them for a test drive. “Ask for help even when you don’t need it so that when you truly need them, you’ll feel more comfortable reaching out and you’ll have a better sense of how they will respond.”

He suggested that the next time I had an issue — a tricky work situation or I needed help coordinating a birthday dinner — I should go out of my way to lean on a friend. Not only is this a low-risk way of testing how reliable a friend is, it also builds closeness. “When we give someone a chance to show up for us, we pose an opportunity for greater bonding and closeness,” Dr. Levine said.

I asked the same question of everyone I interviewed for this article: How much closeness do we need? Each person gave a different answer, each of which boiled down to this: It’s not that simple.

Dr. Chen said that it varied from person to person; some of us need dozens of connections, some of us need only two or three connections, but we all need some closeness to others. Dr. Johnson emphasized that building intimate connection in our love relationships is even more essential than building it in our friendships. Mr. Miller said that it had to be the right people. Dr. Levine mentioned that being able to confide in somebody or call in an emergency is only one type of closeness, and not necessarily the only important kind.

What all of the experts agreed on was this: Intimacy with other people — whether it’s a spouse, a family member or a friend — is one of the most profound ways to be happier, healthier and calmer. As Dr. Levine said, “It’s so potent that it will work much better than any Xanax out there.”

Source: https://www.nytimes.com/2019/11/20/smarter-living/how-to-have-closer-friendships.html

Tuổi trẻ gục ngã trên deadline


“Bán máu, bào sức”: Tuổi trẻ gục ngã trên deadline, ai trả lại cuộc sống cho họ?

Không ai nghĩ rằng công việc sẽ đánh gục mình, cướp đi mạng sống của ai đó cho tới một ngày Facebook tràn ngập lời tiếc thương cho một người xa lạ. Đó là đồng nghiệp của bạn mình, đàn em của sếp cũ, người yêu của cô bạn cấp ba hay bất cứ ai từng đi qua đời mình.

Đó là lúc chúng ta chợt giật mình, liệu một ngày đó có thể là mình phải không? 

Trên Facebook tôi sáng nay, người ta tiếc thương cho một người anh đã ra đi mãi ở tuổi 31. Công việc dựng phim với những đêm cày cục, thâu đêm tới khuya để hoàn thành sản phẩm có lẽ đã bào sức của anh. Sự ra đi đột ngột ấy khiến bạn bè đau xót, bàng hoàng, tiếc thương cho một tuổi trẻ và một tương lai. Tôi kéo vài trăm lượt bình luận trên một bài viết rồi chợt nhận ra, anh không hề “cô độc” – có quá nhiều người trẻ như vậy chẳng phải ở Hàn Quốc hay Nhật Bản xa xôi. Họ ở Việt Nam, tag nhau vào câu chuyện trên, tự dặn mình và những người thân bạn bè.

“Em không cần anh làm việc vất vả như vậy, em chỉ cần anh ở bên cuộc đời em thôi”. Một bình luận khiến ai đó dừng lại một vài giây.

Lần đầu tiên đi phỏng vấn xin việc, tuổi 22 phơi phới đầy đam mê và sẵn sàng cống hiến sức mình, sếp cũ hỏi tôi: “Công việc này cần thời gian linh động, online nhiều để trả lời phản hồi của khách, em có làm được không?”.

“Em làm được ạ”, tôi quả quyết, thời gian online Facebook nhiều như vậy có gì phải sợ. Công việc đầu tiên, tôi không từ chối điều gì. Nhưng tôi biết không chỉ công việc đầu tiên, nhiều người không thể từ chối những yêu cầu như vậy dù đã đi làm rất lâu.

Bán máu, bào sức: Tuổi trẻ gục ngã trên deadline, ai trả lại cuộc sống cho họ? - Ảnh 1.

Tôi không biết nên cười hay nên khóc khi nghe chuyện cô bạn phóng viên đi lên bar buổi tối vẫn phải gõ bài cành cạch vì trực tin, 30 Tết bạn tôi vẫn còn đang tất tả với chiến dịch “Tết hạnh phúc, Tết đoàn viên” của một nhãn hàng nào đó. “Tết đoàn viên” nhưng mẹ nó khóc tức tưởi, con bé cũng khóc ấm ức sáng 30 Tết: “Tao hứa về Hà Nội từ 29 rồi nhưng giờ mới xong việc, phải chiều 30 mới về được”.

Ngày tôi rời công ty với “giờ làm việc linh động” như vậy, mắt tôi thâm quầng, nhìn cô bé đang háo hức ứng tuyển thay vị trí của mình.

Công việc ấy như một chiếc máy bào, chúng tôi như những tảng gỗ cứ thế lướt qua, mất một phần tuổi trẻ mới nhận ra sự đau đớn. Ai đó sẽ nói chúng tôi lựa chọn điều đó, nhưng đừng trách người trẻ còn quá khù khờ về thế giới ngoài kia hay trên vai nặng gánh trách nhiệm. 

“Em chẳng mong gì ngoài được ngủ…”

Tôi thấy chuyện của người anh mãi ra đi ở tuổi 31 ấy đâu đó giữa cuộc sống này. Chuyện của anh là chuyện của dân sáng tạo, dân freelancer, chuyện của những người thức trắng đêm, lấy cà phê nước tăng lực làm nguồn sống, đội deadline của khách lên đầu, đốt thuốc cho tỉnh táo những lúc tưởng chừng “chết não”, đôi lần muốn gục xuống bàn nhưng vẫn thấy tiếng tin nhắn giục giã: “Trả chị bản nháp được chưa em?”.

Chuyện của anh là chuyện của tôi, chuyện của bạn tôi. “Ngày cậu ấy làm full-time, tối về lại cày freelance có khi tới sáng sớm”. Ai soi gương cũng thấy bóng mình trong đó. Một lũ freelancer hay ngồi với nhau, đùa vui là tuổi trẻ bán máu, bào sức mà ra tiền.

Sáng nay tôi gửi câu chuyện cho Minh đọc – một cậu em làm thiết kế. Tối qua tôi biết nó phải ở lại công ty khuya để “cày” deadline trả sản phẩm cho khách. 12h đêm qua Minh mới xong việc về nhà, chưa ăn tối cũng không kịp tắm rửa, “sập” luôn một mạch tới sáng rồi cũng phải bò dậy vì khách lại “dí”. Hỏi đã ăn sáng chưa hay có mệt không, Minh đáp gọn lỏn: “Em chẳng mong gì ngoài được ngủ…”

Người ta từng tự hỏi, tại sao karoshi – những cái chết vì làm việc quá sức, ở Nhật Bản lại tồn tại? Họ không cảm thấy cơ thể mệt mỏi và hiểu rằng mạng sống của mình quan trọng hơn bất cứ điều gì sao? 

Bán máu, bào sức: Tuổi trẻ gục ngã trên deadline, ai trả lại cuộc sống cho họ? - Ảnh 2.

Hôm nay, khi ai đó đọc xong về câu chuyện của anh, họ sẽ gập máy tính lại, dành một buổi chiều để làm việc ít đi, có thể nhắn tin cho vài người bạn rủ đi cà phê, tối sẽ đi ngủ thật sớm. Ngày mai, muộn lắm là ngày kia, deadline lại treo tận cổ, khách lại giục bán sống bán chết, họ sẽ quên đi câu chuyện của một người anh vừa rời khỏi nhân gian. Cuộc sống lại trở về guồng quay như chưa từng có điều gì xảy ra.

Tuổi trẻ gục ngã trên deadline, ai trả lại cuộc sống cho họ?

Chúng ta biết trách ai khi phải nghe những câu chuyện đau lòng như vậy. Nếu hỏi những người đồng nghiệp của anh, hỏi tôi, hỏi bao người làm trong ngành sáng tạo rằng chúng tôi có bỏ nghề không, thì chắc chắn là không. Công việc đâu có tội lỗi gì, chỉ có một hệ thống vô hình đang chi phối toàn bộ quy trình làm việc đang đẩy những người trẻ kiệt sức, bào mòn sức lực, đẩy nhanh những deadline, lúc nào cũng gấp gáp. Hôm nay tôi chấp nhận tắt máy sau 6 giờ tối, ngày mai bạn chấp nhận bỏ công việc thâu đêm đang làm nhưng nếu thứ văn hóa làm việc độc hại ấy vẫn còn tồn tại thì sẽ có người thế chân chúng ta ngay lập tức. Họ sẽ nói thẳng vào mặt bạn: “Nếu cậu không chịu làm OK thì nghỉ việc, vị trí ấy có hàng trăm người đang muốn nhảy vào, không làm được thì nghỉ”.

Mọi thứ như một cuộc chơi mà bạn không thể từ bỏ. Nếu dừng lại, bạn sẽ là người bị đẩy ra ngoài. 

Có một câu chuyện từng rất viral trên mạng xã hội – không ai chết nếu bạn ngừng làm việc sau 6 giờ tối cả, tắt điện thoại và tắt tin nhắn công việc, hãy để buổi tối thực sự là thời gian để bạn nghỉ ngơi sau ngày dài làm việc. Nếu khách hàng không giục vào lúc 6h30, sếp sẽ không gọi tôi vào lúc 7 giờ và tôi sẽ không gọi cậu em làm freelancer vào lúc 7:30 tối. Cậu ấy sẽ không phải bỏ dở buổi hẹn hò với bạn gái để sửa lại bản thiết kế – mà không sửa cũng chẳng ai chết cả. Không ai chết nếu bạn ngừng làm việc sau 6 giờ tối nhưng có thể cuộc đời bạn sẽ dừng lại nếu tiếp tục làm việc sau 6 giờ tối, 10 giờ tối, 1 giờ sáng hay 4 giờ sáng.

Bán máu, bào sức: Tuổi trẻ gục ngã trên deadline, ai trả lại cuộc sống cho họ? - Ảnh 3.

Tôi chỉ ước bản thân bớt yêu công việc đi một chút, lắm lúc nói dại ước gì mình thực sự có một trận ốm 1 tuần, chứ không phải lấy cớ “chị ơi tối qua em mệt quá, giờ em sửa luôn đây”. Tôi ước mình không cần nhiều tiền đến vậy, không bị áp lực bởi bạn bè, không mang nỗi sợ bị lãng quên, không sợ cảm giác thấy mình vô dụng, không sợ bị bỏ rơi trong cuộc đua Rat race… Những hạt mầm của sự bất an và nỗi sợ đó đã gieo trong đầu chúng ta từ bao giờ, để chúng ta biết rằng từ bỏ một thói quen công việc không hề dễ dàng.

Bán máu, bào sức: Tuổi trẻ gục ngã trên deadline, ai trả lại cuộc sống cho họ? - Ảnh 4.

Bạn tôi, một cô thạc sĩ marketing từ một trường đại học danh giá tại Mỹ, trở về Sài Gòn làm việc. Những tưởng với kiến thức và kinh nghiệm, công việc với nó sẽ dễ dàng hơn. Một đêm, nó gọi tôi rồi òa khóc. Là người cuối cùng rời khỏi công ty, hơn 10 giờ tối nhưng công việc chưa xong, nó tấp vào lề đường khi chạy xe về nhà và khóc. Khóc vì mệt, vì bất lực, vì cơm tối chưa ăn, người yêu chưa có, ba mẹ đã chán ngán từ lâu chẳng buồn nhắc nhở. 

Rồi chúng ta làm việc vì điều gì? Rồi chúng ta đặt mình ở đâu trên tháp ngà cuộc sống? Phải chăng, sức khỏe và tinh thần của mỗi người luôn nằm ở tầng hầm?

Một buổi tối không giao việc, không có deadline, không có cái gì “gấp” là một buổi tối bạn tôi được đi hẹn hò người yêu, em tôi được về nhà ăn cơm cùng bố mẹ, cô bạn đồng nghiệp được đi ngủ sớm. Và tối hôm đó, chắc sẽ không ai phải ra đi.

MINH ĐỨC – DESIGN: ĐỨC MINH, THEO HELINO

Kenh14.vn

Xem thêm bài viết : Một dựng phim trẻ đột tử vì làm việc quá sức, ai nấy giật mình thảng thốt: Giá mà biết tự nói với nhau “Hãy chăm sóc bản thân nhé, về sớm đi, ngủ chút đi”

http://kenh14.vn/mot-dung-phim-tre-dot-tu-vi-lam-viec-qua-suc-ai-nay-cung-giat-minh-gia-ma-biet-tu-noi-voi-nhau-hay-biet-cham-soc-ban-than-nhe-ve-som-di-ngu-chut-di-20191210141912816.chn

[Marathon monks] Nhà sư chạy marathon và bài học về sự cam kết


Chuyện kể rằng, ở một dãy núi xa phía Đông Bắc ngoại ô Kyoto, Nhật Bản, có một ngọn núi được biết đến với tên gọi: núi Hiei. Ngọn núi ấy, được che phủ bởi rất nhiều những ngôi mộ không tên tuổi. Những ngôi mộ này là nơi yên nghỉ cuối cùng của […]

[Marathon monks] Nhà sư chạy marathon và bài học về sự cam kết — Phuong Product Blog

Chênh vênh 30+


Hạnh phúc vốn dĩ là thứ trừu tượng, làm sao để định nghĩa nó hoàn hảo hay để đo lường nó. Ở mỗi thời điểm cũng như tùy vào trải nghiệm của từng chúng ta sẽ có định nghĩa khác nhau và tự chúng ta biết nó có ổn hay không.

Chênh vênh 30+

Melbourne lúc này là 6 giờ 45, trời tờ mờ sáng và nhìn âm u lạnh lẽo. Melbourne đang vào đông nên thời tiết lạnh và mưa gió. Tôi đang ở giai đoạn nghỉ giữa hai kỳ nhưng tôi thích mình vẫn theo thói quen cũ khi đi học, ngủ vừa đủ và thức dậy sớm. Những chuyện xảy ra gần đây cứ khiến tôi suy nghĩ mãi.

Chúng ta cứ nghĩ chông chênh hay chênh vênh là những thứ mà những em nhỏ chuẩn bị ra trường đang bối rối trước ngưỡng cửa cuộc đời. Vậy mà chúng ta 30+ rồi vẫn cứ thấy nó như ở đâu đây, cứ như thể nó có thể nhảy xổ ra cuốn ta vào những suy nghĩ “cuộc đời ta đang đi về đâu?”

Tuổi 30+, chúng tôi hay gọi nó khủng hoảng giữa đời (mid-life crisis) và đặc biệt hay xảy ra với những đứa như tôi. Chúng tôi hay bị xã hội ví von là “gái ế”, thành ra đáng ra ở cái tuổi bận rộn chăm lo con cái gia đình hay luôn phải ổn định công việc, chúng tôi có nhiều thời gian hơn người khác, chúng tôi có những kế hoạch và như nhiều đứa bạn đã lập gia đình hay ao ước “thích làm gì thì làm”.

Và chắc rảnh quá nên chúng tôi hay nghĩ ngợi và so sánh, đôi khi thèm như bạn mình vội vã về nhà với gia đình nhỏ. Đọc tới đây có lẽ nhiều bạn nói chúng tôi dở hơi, có hạnh phúc và tự do mà không biết hưởng thụ…

Hạnh phúc vốn dĩ là thứ trừu tượng, làm sao để định nghĩa nó hoàn hảo hay để đo lường nó. Ở mỗi thời điểm cũng như tùy vào trải nghiệm của từng chúng ta sẽ có định nghĩa khác nhau và tự chúng ta biết nó có ổn hay không. Hạnh phúc của người này đôi khi là đau khổ của người kia. Cũng có khi chính cái định nghĩa ta đưa ra lại khiến ta hỏi bản thân “đây có thật là cái ta mong muốn?”. Và những lúc này ta thấy mình ở giữa khoảng không vô định, không phương hướng và không có điểm đến.

Chúng ta về cơ bản đều có những lúc như vậy nhưng chúng ta đều sợ thừa nhận hay chúng ta luôn che giấu nó – những điểm yếu mà ta sợ nếu người khác biết sẽ dùng nó để tấn công chúng ta. Tuy vậy, đừng để bản thân mình rơi vào những khoảng trống này quá lâu bạn nhé. Tôi không dám khuyên gì nhiều nhưng tôi nghĩ chúng ta cần làm một số thứ như sau, và nhanh chóng vượt qua những khoảng chơi vơi này.

Bạn thử hỏi bản thân mình cần gì và phải trả lời thành thật nhé. Nếu bạn đã làm ở một công ty hơn năm năm rồi thì có thể đây cũng là lúc bạn thấy công việc không còn hấp dẫn, môi trường làm việc bắt đầu nhàm chán với những quy trình hay phương thức bạn đã quá quen. Có thể bạn cần sự thay đổi, qua một công việc khác hay một môi trường khác, hay biết đâu chỉ đơn giản bạn cần một thời gian ngắn để nghỉ ngơi và khởi động lại con người mình. Hoặc nếu bạn thấy mỗi ngày của bạn trôi qua đều lặp đi lặp lại những chu trình đó, hãy thử phá vỡ nó.

Ví dụ đơn giản là nếu bạn chưa tập thể dục đều đặn thì hãy đưa thử tham gia một môn thể thao nào đó, đưa nó vào lịch của các bạn. Thể dục thể thao có quá nhiều ích lợi cho cơ thể mà tôi nghĩ tôi không cần nói nữa, nhưng đối với việc phá vỡ đi những ngày nhàm chán mà bạn đang có thì đây là phương pháp đầu tiên.

Hoặc nếu bạn lâu quá chưa học gì đó, thì hãy học. Bạn không nhất thiết phải lấy một cái bằng MBA, có thể bạn chỉ cần học cái gì đó mới mà mình thích như nấu ăn, cắm hoa, nhảy hay một ngôn ngữ mới. Hãy cho trí não của bạn được thử thách bởi sự mới mẻ của một kỹ năng mà bạn nghĩ mình chưa được học bài bản hay có cơ hội trau dồi nó. Và sẽ càng tuyệt vời hơn nếu bạn có thể dành thời gian của mình để tham gia những chương trình thiện nguyện, đơn giản như dạy học cho mấy em mồ côi hay các mái ấm hoặc nếu bạn có đủ network để làm cái gì lớn hơn cho cộng đồng.

Bạn đã thử nói chuyện và chia sẻ với bạn bè của mình về những khó khăn mà bạn gặp phải chưa? Đôi khi chúng ta cứ sống trong lớp vỏ bọc “sợ bị đánh giá” và trốn trong đó. Tôi nhận thấy chúng ta đôi khi tự cường điệu hóa sự “đau khổ” và “giam cầm” mình trong suy nghĩ “không ai có thể hiểu tôi” hay “không ai thương tôi”.

Tin tôi đi, tất cả chúng ta đều có giá trị – chúng ta đi làm đem lao động ra trao đổi tiền lương, chúng ta là những người bạn đã giúp đỡ những bạn bè khác, chúng ta là tấm gương thành công mà nhiều em sinh viên đang nhìn vào và ao ước, chúng ta là những đứa con mà bất kể thế nào cha mẹ các bạn đều rất yêu thương… Khi bạn chia sẻ với bạn bè của mình, ít nhất bạn đang nói ra những trăn trở và bạn biết không, nói ra hay viết ra sẽ giúp bạn định hình chúng và thậm chí có thể nhìn ra được cách giải quyết.

Bạn đã thử thay đổi rất nhiều, bạn đã nói chuyện với bạn bè mà tình hình vẫn không khả quan hơn? Tôi nghĩ bạn nên mạnh dạn đi gặp và nói chuyện với bác sỹ hay chuyên gia tâm lý ở bệnh viện hoặc một số trung tâm tư vấn sức khỏe. Các bạn đừng ngại những chuyện đi tư vấn như thế này vì đây là chuyện hết sức bình thường giống như khi chúng ta thỉnh thoảng bị hắt hơi sổ mũi và cần thuốc.

Ở Việt Nam, có lẽ do tâm lý “thể diện” nên chúng ta ngại đến gặp họ và thật sự là có những lúc những lời khuyên từ bác sỹ hay chuyên gia tâm lý sẽ giúp chúng ta vượt qua bản thân nhiều lắm.

Và thay cho lời kết, chúc các bạn luôn tìm thấy niềm vui trong cuộc sống.

Theo Hà Phạm- Theo Trí Thức Trẻ

Con người khi đối mặt với nỗi đau và sự mất mát


Cảm giác mất mát và đau lòng có thể xuất hiện sau khi ta mất đi một ai đó hay một thứ gì đó ta quan tâm, như cái chết của người ta thương, mất đi một mối quan hệ, mất đi thú cưng, mất việc, một thay đổi trong cuộc sống; hoặc mất đi một đồ vật sở hữu quan trọng. Nỗi đau buồn trong những tình huống này không phải là một bệnh lý – nó là phản ứng bình thường đối với một sự kiện trong cuộc sống và rằng tất cả mọi người đều phải đối diện với những sự kiện này ít nhiều trong đời. Bạn cần thời gian để điều chỉnh và học cách bước tiếp mà không có sự hiện diện của người, vật hay lối sống trước kia.

Feelings of loss and grief can be experienced after we lose someone or something we care about like; the death of a loved one; loss of a relationship; loss of a pet; loss of a job; a change to your way of life; or loss of important possessions. The grief you experience in these instances is not an illness – it is a normal response to a life event that everyone must face at some point. It takes time to adjust and to learn to live our life without that person, thing or way of life.

grief-loss-and-letting-go.jpg
Nguồn: Everyday Love

Đau buồn và mất mát là gì? What is loss and grief?

Khi chúng ta mất đi một người hay thứ gì quan trọng thì mỗi người đều cần kha khá thời gian để điều chỉnh và học cách sống tiếp cuộc sống không có người, vật hay lối sống kia. Chẳng có đúng sai trong cách bạn đau buồn và bạn có thể cần rất nhiều thời gian và hỗ trợ để chữa lành vết thương ấy.

When we lose someone or something important to us, it can take time to adjust and learn to live life without that person, thing or way of life. There is no right way or wrong way to grieve and it can take a lot of time and support to heal.

Cách thức ảnh hưởng? How does it affect us?

Cường độ của nỗi đau buồn, thời gian kéo dài trong bao lâu và phản ứng của mỗi người sẽ khác nhau. Một số phản ứng thường gặp:

The intensity of our grief, how long it lasts, and our reactions to it will differ from person to person. Some common reactions include:

– Cảm thấy buồn hoặc chán nản. Feeling sad or down

– Thường xuyên khóc. Frequent crying

– Sốc, chối bỏ, trơ lì. Shock, denial, numbness

– Căng thẳng, lo âu, bối rối, kiệt sức. Stress, anxiety, confusion, exhaustion

– Giận dữ, tội lỗi, xấu hổ, đổ lỗi hoặc thậm chí có khi cảm thấy nguôi ngoai. Anger, guilt, shame, blame or even relief

– Cô đơn, cô lập và co cụm bản thân. Loneliness, isolation and withdrawal

– Cảm xúc hoặc hành xử khác bình thường. Feeling or acting differently to usual

– Các vấn đề sức khỏe thể chất – như đau đầu, thay đổi thói quen ăn uống, ngủ nghỉ. Physical health problems headaches, changes in eating or sleeping patterns

– Khó tập trung. Difficulty concentrating

– Không tận hưởng các hoạt động và sở thích bình thường vẫn làm. Not enjoying usual activities and hobbies

– Mối quan hệ cá nhân gặp căng thẳng hoặc có vấn đề. Tension or problems with personal relationships

– Tăng sử dụng rượu bia, thuốc lá và ma túy. Increased alcohol, smoking or drug use

– Cảm thấy vô vọng hoặc thấy bản thân không thể tiếp tục – có suy nghĩ tư tử hoặc tự hại. Feeling hopeless or like you can’t go on thoughts of suicide or self-harm

Những thứ có thể giúp ta chữa lành. Things that can help us heal

– Cứ để cho bản thân được đau buồn – thể hiện cảm xúc của bản thân với gia đình, bạn bè hay chuyên gia y tế mà mình tin tưởng, thay vì cứ chất chứa chúng trong lòng.

Let yourself grieve – express your feelings to a trusted family member, friend or health professional, rather than bottling them up.

– Chăm sóc bản thân – bằng cách ăn uống, tập luyện và ngủ nghỉ lành mạnh. Cho bản thân thời gian để thoát khỏi nỗi đau – làm những thứ bạn thích, thậm chí ngay cả khi bạn cũng không thực sự thích chúng lắm. Thử quay trở lại cuộc sống thường nhật trước đây. Tránh chất có cồn và ma túy, vì chúng làm trơ lì cảm xúc của bạn và cản trở quá trình chữa lành.

Take care of yourself – by eating healthily, exercising, and sleeping. Give yourself time out from the pain do things you enjoy, even if you dont really feel like doing them. Try getting back into your normal routine. Avoid alcohol and drugs, as they numb feelings and make it harder to heal.

– Thong thả và trì hoãn đưa ra những quyết định lớn trong cuộc sống – bạn cần thời gian để quay trở lại cuộc sống hiện tại. Không có giới hạn tồn tại nào cho nỗi đau, vậy nên đừng cố gây áp lực lên bản thân hoặc người khác để buộc mình phải “bước tiếp” hoặc “vượt qua”. Tránh đưa ra những quyết định hệ trọng cho đến khi bạn có thể suy nghĩ thấu đáo thực sự.

Take your time and postpone major life decisions – it takes time to get back into life. There isn’t a set time limit on grief, so try not to put pressure on yourself or others to “move on” or “get over it”. Avoid making any big decisions until you can think more clearly.

– Buông bỏ và chia sẻ cảm xúc của mình – mỗi người đều có cách tưởng nhớ về người hoặc thứ đã mất khác nhau. Đối với một số người, giữ lại những đồ vật nhắc nhớ về người đã ra đi có thể giúp họ phần nào. Đối với một số khác, cất những thứ này đi cho đến khi bản thân sẵn sàng đối mặt với chúng lại dễ dàng hơn.

Say goodbye and share your feelings – Each person has a different way of remembering the person or thing that has been lost. For some people having belongings that remind them of the deceased can help. For others, putting these things away until they are better equipped to face them is easier.

– Để người khác giúp bạn – giải thích cho gia đình và bạn bè về việc bạn cảm thấy như thế nào và bạn muốn họ giúp mình như thế nào. Thường thì người khác cũng muốn giúp bạn nhưng lại không biết bạn cần hay muốn gì; ví dụ như họ không biết có nên trao đổi về người đã ra đi hay không. Hãy nói với họ. Trao đổi với một chuyên gia hoặc một ai đó đã từng trải qua hoàn cảnh tương tự, những người hiểu được những gì bạn đang trải qua.

Let people help – Explain to family and friends how you feel and what you would like them to do to help. Often others want to help but they do not know what you need or want; e.g. whether to talk about the loved person or not. Tell them. It can help to talk to a professional, or to talk to someone who has been through a similar experience, and understand what you are going through.

– Để bản thân được chữa lành – Chữa lành không chỉ là “cho qua” hay “nói lời tạm biệt.” Bạn có thể cảm thấy tội lỗi khi phải “quên đi” một ai đó, hay một thứ gì đó và không muốn bước tiếp. Đây là một phần hoàn toàn bình thường của quá trình chữa lành. Đừng cảm thấy tội lỗi về việc vượt qua nỗi đau buồn và cố quay trở lại cuộc sống bình thường.

Let yourself heal – Healing does not just mean “letting go” or “saying goodbye”. You may feel guilty about “forgetting” a person or thing and not want to move on. This is a normal part of healing. Don’t feel guilty about moving through your grief and trying to get back to your life.

– Nhận biết rằng mình có thể vượt qua nó – Bạn có thể vẫn sống tiếp sau một nỗi mất mát lớn ngay cả khi bạn nghĩ mình không thể. Hãy biết những giới hạn của bản thân và chuẩn bị cho những thất bại nhất định. Đây có lẽ là phần gian nan nhất bạn phải trải qua nhưng rồi bạn sẽ được chữa lành.

Know that you can get through this – You can survive a big loss even if you feel like you can’t. Take one step at a time. Know your limits and expect some set-backs. It may be the hardest thing you’ll ever face but you can heal.

– Chuẩn bị cho những sự kiện gây căng thẳng hoặc đau buồn – những sự kiện và tình huống nhắc nhở bạn về mất mát trong quá khứ có thể cực kỳ khó đương đầu. Hãy chuẩn bị cho những sự kiện này và cả phản ứng của bạn trước chúng, và việc này, có thể không khó như bạn tưởng.

Be prepared for stressful or sad events – events and situations that remind you of your loss can be particularly hard to deal with. Prepare for these events and your reactions to them, and it may not be as hard as you think it will be.

– Hãy làm những điều dành riêng cho bản thân – dành thời gian “giải lao” để làm những thứ bạn từng thích hoặc đơn giản là làm cái gì đó cho vui cũng rất quan trọng. Thậm chí ngay cả khi bạn thấy chán nản, hãy cố gắng kết nối thường xuyên với gia đình và bạn bè cũng như tham gia vào các hoạt động hoặc sở thích thú vui.

Do things just for you – taking “time out” to do the things that you used to enjoy or to have fun is important. Even when you’re feeling down, try to connect regularly with family and friends and get involved in activities or hobbies.

Khi nào nỗi đau buồn trở thành một vấn đề? When is grief a problem?

Bạn có lẽ sẽ thấy mình bị ngập chìm trong nỗi đau, hay thậm chí né tránh, ngăn không cho bản thân đau buồn. Nếu những điều này gây cản trở đời sống của bạn, ảnh hưởng lên công việc, các mối quan hệ hoặc đời sống thường nhật thì bạn cần tìm kiếm hỗ trợ hoặc trợ giúp từ chuyên gia.

You may find yourself overwhelmed with the pain, or even avoiding the pain of grieving. If this starts to get in the way of how you live, affects work, relationships, or day-to-day life then you need to get support or professional help.

Quá đau buồn trong thời gian kéo dài có thể gây nguy cơ cho sức khỏe thể chất, tinh thần và cảm xúc của bạn. Nếu bạn nghĩ điều này đang diễn ra với bạn thì hãy ngay lập tức tìm kiếm trợ giúp từ chuyên gia y tế.

Long-term or overwhelming grief can put your physical, mental and emotional health at risk. If you think this is happening to you, seek help immediately from a health professional.

Làm cách nào để giúp một người đang đau buồn? How to help someone who is grieving

– Để họ biết rằng bạn quan tâm họ – công nhận rằng nỗi mất mát này là chuyện hệ trọng.

Let them know you care – acknowledge that their loss is important.

– Để họ biết bạn đang cảm thấy thế nào – ngay cả khi bạn không biết nói gì hay làm gì thì bạn vẫn có thể ở bên cạnh họ.

Let them know how you feel even if you dont know what to say or do, but that you can be there for them.

– Lắng nghe – đơn giản là luôn ở đó để nghe câu chuyện của họ khi họ sẵn sàng kể.

Listen simply being available to hear their story when they are ready to talk can help.

– Hỏi xem bạn có thể giúp gì cho họ không – đừng mặc định nhu cầu của họ, mà hãy chân thành đề nghị hỗ trợ.

Ask them how you can help dont assume what they will need, but do offer help.

– Cho họ biết họ có thể san sẻ nỗi buồn – động viên họ để họ không cảm thấy cô độc.

Let them know it’s ok to share their grief encourage them to not feel alone.

5c1955d42200000307deb9a0.jpeg
Nguồn: HuffPost

– Giữ liên lạc – luôn có mặt, tham gia và giúp họ gắn kết vào các hoạt động, và cho họ quyền lựa chọn liên lạc với bạn.

Keep in contact be available, check-in, keep them included in activities, and give them the option to contact you.

– Hãy thấu hiểu – chấp nhận rằng họ có thể nói và làm khác đi.

Be understanding accept that they may act or say things differently.

– Tìm ra những dấu hiệu cho thấy họ không muốn đương đầu nữa – bao gồm dấu hiệu có ý định tự tử, tự hại, mắc kẹt trong nỗi đau buồn hoặc muốn từ bỏ cuộc sống.

Look out for signs that they are not coping this includes signs of suicidal thoughts, self-harm, getting stuck in their grief, or giving up on life.

– Giúp họ tìm kiếm hỗ trợ – kết nối họ với các nguồn thông tin, hoặc hỗ trợ từ chuyên gia.

Get them help connect them with information, resources or professional help.

– Chăm sóc bản thân – giúp một người đang trong cơn đau buồn có thể là một gánh nặng. Hãy chăm sóc chính sức khỏe thể chất vả cảm xúc của bản thân bạn, hãy trao đổi cảm xúc của bạn với một ai đó trong khoảng thời gian căng thẳng này.

Look after yourself helping a grieving person can be a heavy burden. Take care of your own physical and emotional health, and talk about your feelings with someone  during this stressful time.

Nếu nỗi đau buồn trở nên quá mức chịu đựng cho bạn và người thân quen của bạn, hãy tìm kiếm giúp đỡ bằng cách trao đổi với một nhà tâm lý học, bác sĩ hoặc tư vấn viên.

If grief is becoming too overwhelming for you or someone you know get help by talking to a psychologist, GP or counsellor.

Nguồn: https://www.lifeline.org.au/get-help/topics/loss-grief

Như Trang.

Hãy đọc những câu nói rất hay này nhé !


Những câu nói hay đến bất hủ của Joker ( Phim Gã Hề-Joker 2019 )

  1. “Nếu mày giỏi việc gì, thì đừng bao giờ làm nó miễn phí”
  2. “Họ cười tao vì tao không giống họ, tao cười họ vì họ quá giống nhau”
  3. “Không quan trọng mày là ai, đừng mất công thanh minh với tao, những gì mày đang làm, sẽ định nghĩa con người của mày”
  4. “Cách hợp lý nhất để sống trong thế giới này là phá bỏ đi những nguyên tắc”
  5. “Chúng mày có dừng ngay cái việc đang đi tìm một con quỷ dưới gầm giường trong khi nó đang ở bên trong chính chúng mày?”
  6. “Khi không còn những thằng như tao, ai sẽ cần đến mày chứ, người hùng?”
  7. “Thời buổi này chả trông cậy ai được. Phải tự mình làm hết mọi việc. Đúng không? Không sao cả, Tao đã có sự chuẩn bị. Thế giới chúng ta đang sống thật khôi hài. Mày biết vì sao tao có những vết sẹo này không? Không! Nhưng tao biết vì sao mày có những vết sẹo này”
  8. “Khi gặp chuyện ngặt nghèo, những… những con người văn minh này sẽ ăn thịt lẫn nhau. Hiểu không? Tao không phải quái vật, tao chỉ đi trước thời đại thôi”
  9. “Tao tin rằng những gì không thể giết chết mày sẽ làm mày khác biệt hơn”
  10. “Trong giấc mơ của tao, thế giới đã phải chịu một thảm họa khủng khiếp. Một đám sương mù đen che lấp ánh nắng mặt trời, bóng tối nhấn chìm cuộc sống với những tiếng rên la gào thét của những con người hoảng loạn. Đột nhiên, một tia sáng lóe lên. Một ngọn nến lung linh thắp sáng hy vọng cho hàng triệu tâm hồn khốn khổ. Một cây nến nhỏ, tỏa sáng trong bóng tối bao la. Tao mỉm cười và… thổi tắt nó.”

Sưu tầm Facebook.

Mùa đang thay, những ai sẽ bắt đầu trầm cảm?


Làm tư vấn tâm lý, mỗi khi gặp một người ủ rũ, việc đầu tiên ta nghĩ là “Người này đang gặp chuyện gì?”.Câu hỏi ấy là một phản xạ không sai. Nhưng có lẽ người làm tư vấn cũng nên nắm rõ tình hình thời tiết, vì rất có thể người ấy đang mắc SAD – hội chứng rối loạn tình cảm do thời tiết.

SAD là một loại trầm cảm phần lớn diễn ra vào cuối thu đầu đông và càng lúc càng nặng lên, chỉ đỡ khi có nắng – tóm lại là khi ấm áp, dương khí nhiều. Vì thế, người mắc SAD cứ đến cuối năm lại ủ rũ, năng lượng mất đâu hết, trong khi công việc rất bộn bề.

Tuy nhiên, oái oăm thay, có người lại trầm cảm khi xuân sang, hè tới (may mắn thay loại này cũng ít, không thì cả nhà mất toi cả một mùa nghỉ mát!).

TRIỆU CHỨNG THẾ NÀO?

Cả nhóm trầm cảm mùa đông hay trầm cảm mùa hè đều giống nhau 
ở chỗ:

– Thấy oải cả ngày đi làm lẫn 
ngày nghỉ.

– Mất hứng thú đối với những việc trước vẫn thích làm.

– Mất tập trung, thấy năng lượng tụt đâu mất.

– Cảm thấy vô vọng, có lỗi hoặc 
vô dụng.

– Thậm chí muốn chết quách cho rồi.

Với người bị SAD mùa đông (trầm cảm mùa đông) thường ngủ rất nhiều, thích ăn đồ ngọt nên tăng cân, nhưng ăn xong vẫn buồn, lại muốn ăn nữa.

Với người bị trầm cảm vào xuân và hạ thường sẽ mất ngủ, ăn không ngon, sụt cân, cáu bẳn và bất an.

VÌ SAO LẠI THẾ?

Không ai biết chính xác cái gì khiến một người đang-không-có-gì-để-buồn bỗng một hôm chuyển mùa mà thành trầm cảm. Người ta “đoán” là do những yếu tố sau:

• Thiếu nắng làm serotonin giảm. Đây là một hóa chất trong não làm ta bình tĩnh, tập trung và thư giãn. Serotonin giảm khiến ta dễ trầm cảm.

• Thiếu nắng khiến sinh quá nhiều melatonin. Đây là một chất do tuyến yên tiết ra nhiều khi trời mù mù tăm tối, khiến ta buồn ngủ.

• Việc thiếu serotonin cộng với thừa melatonin khiến đồng hồ sinh học ngày-đêm trong ta rối loạn.

• Ngoài ra, thiếu nắng, rúc trong nhà do sợ lạnh khiến cơ thể thiếu vitamin D, vốn là chất giúp sinh ra nhiều serotonin “vui vẻ”.

Người ta thấy trầm cảm theo mùa có nhiều ở nữ hơn nam, ở người trẻ nhiều hơn người già vì hai đối tượng ấy mơ mộng và nhạy cảm với trời đất hơn chăng? Nhưng rõ ràng tính di truyền là có. Ngoài ra, những người sống xa vùng xích đạo cũng dễ bị SAD hơn. Ở những vùng ấy mùa đông ít nắng quá, mà đến hè ngày lại dài quá!

CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Một câu trả lời sai lầm mà các nhà tư vấn vui tính hay mắc phải là: “Không sao đâu, có nắng là hết ấy mà!” kèm thêm một câu đùa, đại khái: “Tranh thủ mà làm thơ đi!”.

Dù là nguyên nhân gì, do chuyện buồn cụ thể hay do thời tiết, thì tình trạng trầm cảm cũng là chuyện phải chữa vì không giải quyết thì nó chỉ có tăng lên, thậm chí dẫn tới tự tử trong một lúc chán chường.

Về căn bản, như mọi loại trầm cảm khác, SAD sẽ khiến người ta thu mình trước xã hội, gặp vấn đề trong công việc, phải dùng đến bia rượu, chán ăn và nghĩ linh tinh, lo lắng vớ vẩn…

Điều trị không khó nếu ta coi việc buồn trước thời tiết là “tự nhiên” và phải chữa là “đương nhiên”.

LÀM SAO CHO HẾT?

Vì loại trầm cảm này sẽ đến mỗi năm, nên việc phòng ngừa là quan trọng không kém. Tốt nhất bạn nên đi theo từng bước sau, không mất đi 
đâu cả.

1. Lên kế hoạch hành động

Khi sắp đến mùa ủ rũ, nên nhanh tay lập sẵn thời khóa biểu những việc bắt buộc phải làm trong ngày, kẻo đến lúc buồn sẽ không nghĩ ra cần làm gì. Hãy chuẩn bị như sắp có bão: mua sẵn những thức ăn tốt lành, đăng ký sẵn lớp thể dục, việc gì cần hoàn tất thì hoàn tất luôn. Tâm lý thanh thản rồi, bạn chỉ việc đợi SAD tới, và thường khi đã chuẩn bị thì nó lại… không tới.

2. Vận động cho nhiều vào

Rất, rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tập thể dục thường xuyên làm giảm được trầm cảm và thậm chí ngăn được SAD. Theo các bác sĩ, thể dục khiến cơ thể tiết ra dopamine và serotonin là hai chất “gây vui”.

Thế sẽ ra sao nếu ta không thể đến phòng tập, nhà lại chật không thể chất thêm cái máy chạy? Rất may là ta chỉ cần vận động cho nhiều vào. “Bất kỳ cử động nào làm bạn thấy hài lòng về mình là được” – làm việc nhà, đi bộ quanh xóm, tập thể dục theo nhạc… miễn là làm đều đặn, thường xuyên.

3. Nói cho người thân biết

Để tránh bị mắng là “thất thường”, bạn nên báo cho người thân và đồng nghiệp thân biết mình bị chứng SAD. Dĩ nhiên phải cho họ biết rằng bạn đang làm mọi cách để chống chọi. Nếu không nói, người xung quanh sẽ hoang mang và phần lớn là họ chẳng nói ra, chỉ dựng nên một bầu không khí đối địch với chính bạn.

4. Không rúc trong nhà

Biết là khi trầm cảm ta chẳng muốn gặp ai, nhưng ra ngoài giao thiệp với xã hội là cách để giảm năng lượng âm. Bạn không cần phải gặp người quen; chỉ cần ra ngoài, đến một siêu thị đông vui, xem thử hàng hóa giờ tiến bộ tới đâu. Có thể đến nhà sách, đi dọc các kệ sách xem xét “tình hình”. Hoặc ra một quán cóc, ngồi lẫn lộn giữa những người giản dị, không quen biết. Tất cả những hoạt động ấy đều giúp bạn bước ra khỏi hang ổ âm u tưởng là nâng niu mà thực đang giết bạn.

5. Đừng nghĩ tới chuyện buồn

Khi trầm cảm, khuynh hướng của não là đổ dầu vào lửa, tự nhiên lôi ra bao nhiêu là chuyện buồn với khuyết điểm bản thân để tự cào cấu. Các nghiên cứu cho thấy việc nhớ lại những lúc hạnh phúc sẽ làm tăng lượng serotonin trong não. Nếu những ý nghĩ u ám vô duyên xuất hiện, bạn cần “chuyển kênh vui” ngay lập tức. Đây là một thực hành có thật và có ích. Theo các bác sĩ, càng thực tập việc “chuyển kênh” nhuần nhuyễn, bạn càng có được sự cân bằng, an bình.

6. Tranh thủ từng chút nắng

Tuy rằng mùa đông ít nắng là thủ phạm chính của SAD, nhưng vẫn có những ngày hưng hửng hoặc những ngày đột nhiên nắng rực rỡ. Nếu biết tranh thủ, chừng đó cũng đủ cải thiện tâm thần. Nhớ mở hết cửa sổ, ra ngoài nhiều, coi mình như trẻ sơ sinh cũng cần phơi nắng để lấy vitamin D – là thần dược trời cho mỗi ngày nhưng dạo này ai cũng vì trắng mà từ chối.

7. Duy trì công việc theo đúng lịch

Khi đã bước vào trầm cảm, người ta thường chỉ muốn ngủ vùi hoặc nằm im trong chăn, không muốn làm những công việc hằng ngày. Giờ là lúc phải bám sát thời khóa biểu đã vạch ra ở bước 1. Làm có chán vẫn phải làm, rồi bạn sẽ có niềm vui hoàn tất và tự mình phục mình, điều đó cũng khiến “chất làm vui” serotonin trong não tăng lên. Tránh ngồi trước máy và đọc toàn tin u ám, vụn vặt.

8. Nghe nhạc vui

Tuy lúc buồn chỉ muốn được yên nhưng theo bác sĩ tâm lý Bernstein, bạn nên nghe nhạc có giai điệu vui. Bạn không cần ngẫm nghĩ lời, không cần phán xét mình “sao dạo này lại đi nghe loại nhạc này!”. Nhạc gì làm não vui lên là nghe thôi, đó là ưu tiên cho chữa trị.

9. Viết những điều tươi sáng

Khi đang âm u, khó mà nhận ra những điều tươi tắn xung quanh. Nhà trị liệu Ryan Engelstad do đó đề nghị mỗi bệnh nhân cần ghi một nhật ký “lành mạnh”. Mỗi ngày viết về ba điều khiến mình cảm thấy hài lòng về bản thân nhất, ba điều mình thấy biết ơn nhất trong đời và ba việc mình mong muốn nhất. Hôm sau có thể na ná hôm nay, không sao, cứ viết và đào sâu thêm, điều đó càng củng cố sự tự tin. Nhớ là trong lúc viết không được đưa các hồi tưởng hay so sánh tiêu cực vào. Nhật ký ấy sang mùa sau bạn sẽ đọc lại trước khi bước vào cơn bão.

10. Tránh xa những mầm khởi phát

Có những hoạt động tưởng là rất vui, khi tàn lại khiến người ta thêm buồn bã. Đó là những cuộc rượu chè, thuốc kích thích…, dốc hết vốn liếng hóa chất trong người ra dùng một lần rồi kiệt quệ. Các bác sĩ khuyên tuy người trầm cảm cần ra với xã hội, nhưng nên tránh xa các tiệc tùng náo loạn. Cẩn thận nữa, một lon bia nhỏ để giải sầu cũng không, một điếu thuốc giúp bớt căng thẳng cũng không. Mạnh mẽ hơn, tận dụng lúc trầm cảm để tự mình thắng mình, kiểu “vượt lên nghịch cảnh” mà bỏ đi những thói quen xấu đã hình thành khi còn vui vẻ.

11. Luyện an tĩnh và tập trung

Song song việc làm cho tinh thần sôi nổi như phơi nắng, ra ngoài đường, viết nhật ký tươi tắn, người SAD cần luyện cho tinh thần an tĩnh và tập trung; và cách luyện tốt nhất là thiền.

Có nhiều cách thiền, nhưng có lẽ nên sử dụng cách tập trung vào hơi thở, gọi là một công đôi việc. Thiền giúp cho trong một khoảng thời gian ý nghĩ ta thôi tán loạn, như giúp một người nói lảm nhảm có khoảng nghỉ để lấy hơi và sắp xếp lại ý nghĩ trong đầu. Ý nghĩ yên thì nội tạng cũng được yên theo, vững chãi. Và ngược lại, trong thân thấy vững mạnh thì đầu óc cũng sảng khoái theo.

12. Liệu pháp buồng sáng

Người bị SAD sẽ được ngồi trong một cái buồng chiếu một thứ ánh sáng “giả” ánh nắng mặt trời. Theo bác sĩ, ở vùng có mùa đông dài, người SAD nên ngồi buồng sáng mỗi khi thức dậy và phải được bác sĩ hướng dẫn mức sáng thích hợp.

13. Dùng thuốc chống trầm cảm

Trong trường hợp nặng quá, người bệnh nghĩ tới cái chết chẳng hạn, việc dùng thuốc chống trầm cảm là cần thiết, với sự giám sát của bác sĩ. Không nên cảm thấy xấu hổ hay tự ti vì dùng thuốc. Ai cũng có lúc yếu đuối, nhất là yếu đuối do thời tiết thì không có gì phải ngượng. Thuốc lúc này ít nhất cũng giúp ta đi qua thời điểm căng thẳng nhất – lúc có những quyết định sai lầm nhiều khi không đảo 
ngược được.

Sau tất cả, ta học được một điều rằng con người là một chi tiết không thể tách rời với thiên nhiên, rằng thân tâm ta được điều khiển chủ yếu bằng “hóa chất” – những chất mà cơ thể tiết ra với một lượng tí ti nhưng có thể khiến ta điên đảo. May mắn thay, trời vẫn cho ta khả năng tự điều chỉnh ở một mức độ nào đó việc tiết các chất trên, tức là, vui hay buồn lại cũng do ta quyết định. Đó là một quyết định quan trọng và ta có thể tiến hành mỗi ngày, tiếc thay, ta lại dành trí não phần lớn cho những quyết định linh tinh khác.

(*) Tổng hợp và dịch từ Mayo Clinic Staff và thehealthy.com.

Tho Báo Tuổi Trẻ.