Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên


Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 9

Thiên văn học, hóa học, y học… Các nghề này đã gắn kết với phụ nữ từ lâu, nhưng lịch sử bất công chỉ ghi dấu nam giới, bỏ quên giới nữ.

Marie Anne de Lavoisier: nữ hóa học gia của thời ánh sáng

Ra khỏi tu viện vào năm 13 tuổi để kết hôn với Antoine Laurent de Lavoisier, lớn hơn nàng 15 tuổi, nhưng Marie Anne Paulze đã bị lu mờ trước tài năng chói sáng của chồng. Lavoisier được coi là “cha đẻ của môn hóa học” và tên tuổi ông được ghi quanh tháp Eiffel. Lavoisier có được vinh hạnh này là nhờ sự trợ giúp đắc lực của người hôn phối.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 5

Người phụ nữ trẻ tuổi này đã làm chủ được đồng thời môn hóa học và ngoại ngữ để có thể phổ biến các tác phẩm nghiên cứu của chồng ra khắp châu Âu. Nhà hóa học Lavoisier đã phải nợ người hôn phối của mình một món nợ: bà đã phiên dịch tiểu luận về thuyết nhiên tố bằng tiếng Ailen của nhà hóa học Richard Kirwan. Đây là tác phẩm làm tăng giá trị của giả thuyết riêng của ông về sự đốt cháy và vai trò của di-oxy, tạo ra cuộc cách mạng hóa học.

Vào năm 1789, khi ông xuất bản cuốn chuyên luận Cơ bản về hóa học (Traité élémentaire de chimie) thì bà Marie Anne, học trò cũ của họa sĩ David, đã thực hiện tất cả các sơ đồ thử nghiệm, đóng vai trò tiên phong trong nền hóa học hiện đại. Vì là một đại điền chủ, Lavoisier đã bị chém đầu vào năm 1794, tuy nhiên góa phụ Lavoisier vẫn tiếp nối sự nghiệp của chồng để đem lại vinh quang trong thế giới khoa học.

Esther Lederberg: người tiên phong của ngành di truyền học

Nhà nữ vi trùng học người Mỹ này sinh năm 1922, đã không đoạt được giải Nobel y học. Mặc dù bà được xếp vào hàng đầu trong việc xét giải thưởng ở Stockholm vào năm 1958, nhưng giải Nobel lại được trao cho chồng ba là Joshua Lederberg cùng với George Beadle và Edward Tatum vì đã khám phá ra cơ chế của sự biến đổi gien của vi khuẩn.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 2

Trong bài diễn văn, ông Lederberg đã đề cập đến vợ mình như là một người cộng sự trung thành nhưng không nêu tên bà. Tuy nhiên, bây giờ giới khoa học đã công nhận Esther là người đầu tiên nhận dạng được tiến trình này và cũng thừa nhận 4 nhà khoa học đã cùng làm việc với nhau trong thời gian dài.

Chien-Shiung Wu: nhà nữ vật lý học vô đối thủ

Người phụ nữ Mỹ gốc Hoa Chien-Shiung Wu được các đồng nghiệp suy tôn là “nữ vật lý học gia vô song của thời đại”, “không có đối thủ trong lĩnh vực”, đã mất vào năm 1997. Tsung-Dao Lee, nhà vật lý học về phân tử này có một địa vị rất đặc biệt để đánh giá về Chien-Shiung Wu: vào năm 1956 khi ông tìm cách chứng minh giả thuyết về tính tương tác yếu, thì người cộng sự đắc lực của Viện Đại học Columbia (New York) cũng đang chú tâm đến.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 1

Sự chứng thực thử nghiệm được thực hiện bởi Chien-Shiung Wu đã làm đảo lộn nguyên lý về điện từ trường. Tuy vậy, năm sau, chỉ có Tsung-Dao Lee và đồng nghiệp Yang chia nhau giải Nobel. Một sự “lãng quên” kỳ thị đối với nữ giới của Ủy ban xét giải thưởng của Stockholm đã đi vào lịch sử.

Vai trò đóng góp cho khoa học của Chien-Shiung Wu chỉ được công nhận vào năm 1978 khi chỉ mình bà nhận được giải thưởng Wolf, Giải thưởng Wolf được trao tặng lần đầu tiên và hiện nay được xem như “đối trọng” của giải Nobel vật lý.

Rosalind Franklin: người đã phát hiện ra cấu trúc của ADN

Nữ hóa học gia người Anh, Rosalind Franklin, đã trở thành biểu tượng của các nhà nghiên cứu bị đánh cắp công trình. Vào năm 1962, hai nhà sinh vật học Crick và Watson đã chia nhau giải thưởng Nobel y học cùng với nhà vật lý học Wilkins cho công trình phát hiện ADN.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 8

Thực ra, chính Rosalind Franklin, cộng sự với Wilkins đã tạo ra từ tia X hình ảnh đầu tiên của cấu trúc vòng xoắn đôi này. Bà mất vào năm 1958 do bệnh ung thư và đã không nhận được giải với danh nghĩa truy tặng. Tuy nhiên, 3 nhà khoa học này đã bị canh chừng để tim xem bao nhiêu cliché mà họ đã ăn cắp của bà trong việc tìm hiểu phân tử của người sống.

Lise Meitner: người đã biến đổi lịch sử của nguyên tử

Sinh ra ở nước Áo vào năm 1878, gốc Do Thái, lấy bằng tiến sĩ vật lý ở Berlin vào năm 1907. Để tiếp tục các công trình nghiên cứu, bà đã nghiên cứu cùng với nhà vật lý lừng danh Max Planck do không thể nghiên cứu một mình do viện đại học không chấp nhận phái nữ. Tại đây, bà gặp nhà hóa học Otto Hahn (bên cạnh bà trong ảnh) và đã hợp tác nghiên cứu rất hiệu quả với nhà hóa học này. Tuy nhiên, do sự bành trướng của Đức Quốc xã và sự lệ thuộc của Áo, nên bà đã phải trốn qua Thụy Điển vào năm 1938.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 4

Tuy vậy, Otto và Lise vẫn tiếp tục công trình nghiên cứu qua trao đổi thư từ cho đến khi khám phá ra nhân phóng xạ có thể tự phân chia. Lise Meitner đề nghị đặt tên cho hiện tượng này là “sự phân hạch” và tính toán siêu năng lượng được tạo ra. Tuy nhiên, chỉ có Otto Hahn và phụ tá của ông nhận giải Nobel hóa học vào năm 1944 do khám phá ra sự phân hạch mà không ai đề cập đến Lise Meitner. Tuy vậy, mặc dù không khí bài Do Thái lan rộng, vẫn không ngăn chặn được công trình nghiên cứu của 2 nhà khoa học. Và họ đã chia nhau giải thưởng cao quý khác vào năm 1966. Cuối cùng, với lòng tôn kính dành cho bà, năm 1982, một thành phần hóa học tổng hợp mới được đặt tên là “Meitnerium”.

Jeanne Villepreux-Power: nhà sinh học gia bị dìm

“Tính chất của công việc và phương pháp thực nghiệm của bà Villepreux-Power đã mở ra cánh cửa cho cộng đồng khoa học về cách thức tự học”, theo nhận xét của nhà sinh học Josquin Debaz vào năm 2012. Tuy vậy, trong môi trường khiêm tốn số phận đã không mỉm cười với Jeanne Villepreux. Bà sinh năm 1794 ở Juillac, tại Corrèze, sau đó bà lên Paris vào năm 18 tuổi và sinh sống tại đây như một người thợ thêu. Sau đó, bà kết hôn với James Power, thương gia người xứ Ai-len và bà được chồng đưa về sống tại Messine.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 4

Sau đó, người thiếu phụ này đã học nhiều ngoại ngữ, khoa học và trở thành nhà tự nhiên học. Bà đi bộ khắp đảo Sicile và viết một cuốn bản thảo về thú rừng và hệ thực vật. Sách được xuất bản vào năm 1842 và trở thành cuốn cẩm nang không chỉ của người dân Sicile mà còn cả cho các nhà khoa học và khách du lịch. Không cảm thấy hài lòng với sự quan sát các hải thực vật trong môi trường thiên nhiên, bà bèn nuôi chúng trong bể kính để khảo sát, các bể này được gọi là “lồng Power”.

Như vậy, trên nguyên tắc, bà đã thiết lập được phòng thí nghiệm về sinh học biển. Nổi tiếng khi còn sống và bà đã bị chôn vùi trong quên lãng sau khi bà mất vào năm 77 tuổi. Tài liệu nghiên cứu của bà cũng bị mất sạch sau vụ đắm tàu vào năm 1838. Phải nhờ đến nhiệt huyết của người đồng hương Claude Arnal, sinh cùng làng, đã làm sống lại những ký ức về bà và đến năm 1997, tên bà đã được đặt cho miếng núi lửa trên sao Kim.

Marthe Gautier: người phát hiện nhiễm sắc thể 21

Vào năm 1955, Marthe Gautier, một bác sĩ nhi khoa trẻ tuổi, đã được cấp học bổng để làm nghiên cứu sinh tại Trường Đại học Harvard (Massachusetts) trong 1 năm. Tại đây, bà học được những kỹ thuật hiện đại trong nuôi cấy tế bào, tiền đề cho những công trình nghiên cứu trong tương lai của bà. Trở về lại Paris, bà tiếp tục công trình nghiên cứu với GS Turpin của bệnh viện Trousseau. Chính tại đây, bà đã đóng vai trò chủ yếu trong việc tìm thấy một nhiễm sắc thể dư thừa ở những trẻ bị hội chứng Down (Mongolisme). Đó là sự phát hiện nhiễm sắc thể 21.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 6

Nhưng phát hiện của bà không được quan tâm đến. Vào năm 1958, Marthe Gautier cho một đồng nghiệp mượn các lá kính (lamelle) khảo sát của bà. Và bà không bao giờ thu hồi lại được vì Jérôme Lajeune đã cho báo cáo ở một hội nghị ở Canada về phát hiện nhiễm sắc thể 21. Không một lời đề cập đến người nữ đồng nghiệp.

Tức thì, bà viết: “Tôi cảm thấy bị tổn thương và nghi ngờ mưu mô xảo quyệt này. Tôi có cảm giác là người phát hiện thực sự đã bị bỏ quên”. Quá bực mình, bà quyết định xin chuyển qua khoa khác và trở thành người tiên phong về chuyên khoa tim mạch trẻ em. Chỉ có tên Jérôme Lajeune là gắn liền với nhiễm sắc thể 21. Mãi đến năm 2014, Marthe Gautier mới nhận được Bắc đẩu bội tinh và giải thưởng lớn của Hiệp hội Di truyền Pháp.

Mileva Maric Einstein: thiên tài khác của thuyết tương đối

Vào thời điểm nào mà cô nữ sinh viên gốc Serbia đã tham gia vào sự xuất hiện của thuyết tương đối? Bà có được vinh dự chia sẻ chiến công này hay chỉ một mình Albert Einstein? Vấn đề này đã gây ra một cuộc bút chiến từ thập niên 1980 và sự công bố thư từ qua lại giữa 2 người. Vào năm 1896, Mileva là người phụ nữ duy nhất được nhận vào học tại Trường Bách khoa Liên bang Zurich (Thụy Sĩ). Tại đây, bà gặp Albert Einstein và họ làm việc chung với nhau, trước khi kết hôn vào năm 1903.

Các nữ khoa học gia đã bị lịch sử bỏ quên - 7

Hai năm sau, Einstein công bố nhiều công trình nghiên cứu sáng tạo mà quan trọng nhất là về hiệu ứng quang điện. Chính cái này đã giúp cho Einstein đoạt giải Nobel vào năm 1921 và một giải khác với phương trình nổi tiếng E=mc2. Những công trình này chỉ ghi tên một mình Albert Einstein trong khi ông lại gọi những công trình như là công trình chung: việc sử dụng thường xuyên cụm từ “của chúng tôi” hay “công trình của chúng tôi” trong những lá thư của Albert gởi cho vợ, chứng tỏ rằng sự hợp tác của 2 người trong công trình nghiên cứu là rất gắn kết.

Các tác giả có khuynh hướng nghiêng về vai trò của Mileva trong sự phát hiện thuyết tương đối, đã kể lại câu sau đây mà Albert Einstein đã viết trong thư đề ngày 27 tháng 3 năm 1901: “Tôi sung sướng và hãnh diện biết bao khi chúng tôi, tôi và vợ tôi, cả hai đã cùng nhau nghiên cứu công trình về chuyển động tương đối đã đi đến thành công!”. Mileva đã hoàn thành chương trình tiến sĩ khi có thai lần đầu tiên, đã dành thời gian chăm sóc cho 2 đứa con của họ. Sau cùng, cặp đôi đã ly dị vào năm 1919, nhưng Albert Einstein đã phủi bỏ công lao của người vợ cũ để nhận lãnh giải Nobel cho mình.

BS Nguyễn Văn Thông / Doanhnhanplus

NẾU BẠN ĐANG MẤT ĐỊNH HƯỚNG HÃY ĐỌC BÀI VIẾT NÀY!


Mấy hôm nay, tôi bỗng nhiên nhận được rất nhiều tin nhắn inbox tâm sự về chuyện mất phương hướng. Có bạn nói bản thân không biết mình thích gì, hợp với nghề gì, không biết phải làm gì với cuộc đời mình nữa.

Làm gì một thời gian cũng thấy chán, làm gì một đoạn là thấy bực bội, không đâu ra đâu. Muốn kiếm tiền thì đành phải đi làm chuyện mình không thích, muốn nghỉ vì việc đang làm không thích nhưng lại phải kiếm cơm để tồn tại trong cuộc đời này.

Hôm nay, tôi mượn một khái niệm sống rất đơn giản đã tồn tại bao đời của người Nhật tên là Ikigai để giúp các bạn xem sao. Ikigai dịch nôm na cho dễ hiểu là reason to live – lẽ sống, khái niệm về sống sao cho cuộc đời có ý nghĩa, có mục đích.

Để tìm ra lẽ sống hay mục đích sống này cho bản thân, để bản thân không còn mất phương hướng, bạn đừng nghĩ ngợi chi quá cao xa và triết lý. Hỏi mình 4 câu hỏi sau đây. Bạn thử ngồi xuống, một mình, trong tĩnh lặng, hỏi, suy nghĩ thấu đáo, và viết ra câu trả lời cho từng câu hỏi.

Sự giao thoa của những câu trả lời đó chính là điều hay nghề nghiệp mà bạn nên theo đuổi. Việc này bạn phải tự làm thôi. Chỉ có bản thân tìm được phương hướng cho bản thân. Người khác chẳng ai hiểu bạn đủ để làm bài này giúp bạn đâu nhé. Đừng trông chờ vào ai khác. Cứ dựa vào bản thân mình trước đã.

4 câu hỏi đây các bạn:

1.What do you love – Bạn yêu thích điều gì? Đừng nghĩ hạn hẹp trong vòng công việc, nghề nghiệp. Bất cứ chuyện gì bạn yêu thích cứ ghi ra hết.

Ví dụ có bạn đã từ nói với tôi em không thích học luật chút nào hết. Em chỉ thích đi làm công tác bảo vệ môi trường thôi. Vậy là bạn có ý thích rồi đó. Ai cũng có chuyện mình yêu thích. Có người sẽ là đọc sách, có người sẽ là chơi với trẻ con, có người sẽ là đi đây đi đó, vv. Thích gì cứ ghi ra hết ở đây, khoan suy nghĩ chuyện gì khác

2.What are you good at – Bạn giỏi mảng gì? Ai cũng giỏi một thứ gì đó, cũng có một điểm mạnh gì đó. Người thì giỏi nghĩ ra ý tưởng mới. Người thì giỏi con số. Người thì giỏi giao tiếp, tạo quan hệ, vv.

Bạn đừng nói em không giỏi gì hết nhe. Suy nghĩ đi và tự tin là mình có giỏi ít nhất là một thứ.

3.What does the world need from you – Thế giới cần gì ở bạn? Câu hỏi này là ngụ ý bạn nghĩ mình giúp được gì cho mọi người, cho cộng đồng, cho xã hội, cho đất nước này?

Ví dụ bạn thấy thực phẩm bẩn làm tổn hại cuộc sống của con người quá nên bạn nghĩ thế giới cần bạn giúp mang thực phẩm sạch, xanh và tử tế đến cho mọi người.

4.What can you be paid for – Làm gì để được trả lương hay kiếm ra tiền? Đây là tập hợp tất cả những việc bạn có thể làm trong khả năng của mình để kiếm ra tiền nuôi sống bản thân. Nói gì thì nói, cũng phải sống chứ phải không?

Ghi hết ra xong. Bạn đi tìm cho mình giao thoa của những câu trả lời trên để có thể làm được điều mình thích, theo thế mạnh của bản thân, theo nhu cầu của xã hội và kiếm ra tiền. Cứ bình tĩnh, từ tốn mà suy nghĩ, viết ra, phản tư, suy đi xét lại về những câu hỏi và câu trả lời trên.

Rồi một buổi sáng dễ thương nào đó bạn sẽ vỡ ra, à đây là việc cần làm. Được thì đi đâu đó khỏi nơi bạn thường làm việc hay sinh hoạt, hoà mình vào thiên nhiên, cho phép mình ngắt kết nối với thế giới vài giờ để thở sâu, relax, thả cho suy nghĩ của mình tự do đối thoại với bản thân.

Mong các bạn sẽ tìm được cho mình hướng đi mới và làm lành với thế giới này.

Hình: Ikigai

  • Giao thoa giữa điều bạn yêu thích và chuyện bạn giỏi chính là passion – đam mê
  • Giao thoa giữa điều bạn yêu thích và điều thế giới cần ở bạn chính là mission – sứ mệnh của bạn
  • Giao thoa giữa điều thế giới cần ở bạn và việc bạn có thể làm để kiếm sống là vocation – nghề nghiệp
  • Giao thoa giữa thứ bạn giỏi và việc bạn có thể làm để kiếm sống là profession – chuyên môn của bạn
  • Giao thoa của đam mê, sứ mệnh, nghề nghiệp, và chuyên môn của bạn là Ikigai

Source: Diễn đàn kinh tế thế giới
Tác giả: Nguyễn Phi Vân / Tổng hợp FB

[Quora] Nghề làm “giáo sư Xoay” trăm họ


Ở tuổi thất tuần, Vishwanath là một trong những người trả lời năng nổ nhất trên Quora và được người dùng của nền tảng hỏi đáp này yêu mến nhờ cách tiếp cận dí dỏm nhưng không kém phần sắc sảo đối với những câu hỏi xoay quanh các chủ đề tưởng chừng như nhàm chán.

Ông Gopalkrishna Vishwanath tại một sự kiện

 Gopalkrishna Vishwanath, 73 tuổi, là một cựu sinh viên Viện Khoa học và công nghệ Birla ở Pilani, miền Bắc Ấn Độ. 

Ở tuổi mà hầu hết mọi người hưởng thú điền viên, ông trở thành một hiện tượng trên Quora – trang web hỏi đáp phổ biến nhất thế giới – với hơn 9.100 câu trả lời thuộc nhiều lĩnh vực mà ông cần mẫn gửi cho những người hoàn toàn xa lạ từ năm 2015.

Gia tài quý hơn vàng của Vishwanath là danh hiệu Quora Top Writers (người trả lời hàng đầu) trong hai năm 2017 – 2018, 208.000 người theo dõi và hơn 80 triệu lượt xem các nội dung do ông đăng tải trên nền tảng chia sẻ kiến thức miễn phí.

Tự viết về mình là “một người đam mê Internet/mạng xã hội” trong hồ sơ cá nhân trên Quora, Vishwanath từng có 28 năm làm việc trong vai trò kỹ sư kết cấu tại một công ty tư vấn xây dựng nhà nước, sau đó ra mở một công ty thiết kế nhỏ của riêng mình trước khi về hưu từ cuối năm 2011. 

Trả lời phỏng vấn tạp chí The Interview Times vào cuối năm 2020, ông Vishwanath tự cảm thấy bản thân dù đã ở cái tuổi “xưa nay hiếm” nhưng tâm hồn vẫn “mãi mãi tuổi 21” với năng lượng và nhiệt huyết vô bờ dành cho việc giải đáp những thắc mắc vô tận của nhân loại.

Đến với Quora là duyên phận

Ông Vishwanath biết đến Quora một cách tình cờ vào tháng 7-2015 trong một lần sang Mỹ ở cùng gia đình con gái trong 6 tháng. “Con gái và con rể tôi đi làm suốt, để vợ chồng tôi một mình ở nhà chẳng có gì để làm. Không “cảm” được các chương trình truyền hình nước ngoài, tôi bắt đầu dành cả ngày vùi đầu vào chiếc máy tính xách tay và lướt Google” – người đàn ông với mái tóc và bộ ria bạc trắng nói với The Interview Times.

Ông bắt đầu tò mò khi thấy đứng vị trí hàng đầu trong các kết quả tìm kiếm thường là các liên kết dẫn đến Quora; và khi hiện tượng này lặp đi lặp lại nhiều lần ông quyết định bỏ thời gian khám phá trang web này xem có gì hay ho mà phổ biến đến vậy. Không mất nhiều thời gian để Vishwanath quả quyết đây chính là thứ mà ông tìm kiếm bấy lâu: nó đáp ứng nhu cầu tìm hiểu tri thức của ông và cho phép ông thỏa mãn niềm đam mê viết lách và kết nối với những độc giả đa dạng cả về địa lý và văn hóa.

“Nó đáp ứng nhu cầu giao lưu trên Internet, thu thập thông tin và nâng cao kiến thức của tôi. Hơn nữa, nó giữ cho trí óc tôi bận rộn và giúp tôi tránh khỏi trầm cảm và cô đơn trong những ngày tháng sống đời hưu trí” – ông thổ lộ.

Vishwanath bắt đầu mày mò trả lời những thắc mắc của người dùng khác đăng tải có liên quan đến những lĩnh vực mà ông am hiểu. Kiến thức rộng cộng với sự sắc sảo pha lẫn dí dỏm trong những câu trả lời giúp ông dần nổi lên trong cộng đồng sử dụng Quora và bắt đầu kiếm ra tiền từ công việc giết thời gian lúc rảnh rỗi.

 Ảnh: interviewtimes.com

 Bình thản trước khen chê

Vang danh trên Quora là vậy nhưng Vishwanath cho biết sự nổi tiếng ảo “không ảnh hưởng chút nào” đến đời sống cá nhân mình, và “đến con chó gặp tôi ngoài đường còn không vẫy đuôi nữa là”. Ông thích tận hưởng cái mà ông gọi là “hạnh phúc của sự ẩn danh”. “Các thành viên gia đình không bận tâm đến sự nổi tiếng trên Quora của tôi, còn đám con tôi thì biết tôi có hoạt động trên đó nhưng chẳng bao giờ chịu đọc những thứ tôi viết trừ khi tôi gửi link kêu chúng đọc” – ông nói.

Những người con thường khuyên ông không nên tiết lộ quá nhiều về đời tư ở chốn công cộng và cấm tiệt ông không được nhắc về chúng trong các câu trả lời, và ông hoàn toàn tôn trọng điều đó. Hàng xóm, họ hàng và người quen của Vishwanath hầu như không biết đến sự tồn tại của Quora, và khi ông nói ông dành nhiều thời gian trên Quora từ lúc về hưu, họ thường hỏi ngược lại “Kora à? Là cái gì vậy? ”. Vợ ông tuy cũng có chút hứng thú với sự nổi tiếng của chồng mình nhưng không cho đó là điều gì to tát đáng để tự hào.

Có lần ông nghe bà càm ràm với bạn bè rằng ông lúc nào cũng tỏ ra “trên thông thiên văn, dưới tường địa lý” khi đối đáp với người dưng trên mạng nhưng lúc vợ hỏi đến thì… cái gì cũng tắc tị. Có lần ông “lỡ miệng” khoe với bà về số người theo dõi “khủng” trên Quora của mình, bà chịu hết nổi bèn sổ toẹt: “Bao nhiêu người trong đám đó sẽ nấu cho ông được một bữa cơm tử tế? Hãy nhớ rằng tôi là người duy nhất đã thực sự dõi theo ông suốt 45 năm đấy”. Theo Vishwanath, câu nói của người vợ đã đưa ông trở về mặt đất và khiến ông ngay lập tức nhận ra sự nổi tiếng trên mạng chỉ là phù phiếm. “Nếu trang web này dẹp tiệm, tất cả những người theo dõi tôi sẽ biến mất trong tích tắc, không giống như người thật bằng xương bằng thịt ngoài đời” – ông nói.

Làm người nổi tiếng ắt không tránh khỏi khen chê thị phi, nhưng cách ông chọn đối diện với chúng là để ngoài tai tất cả. “Tất nhiên, lời khen bao giờ cũng dễ nghe. Nhưng tôi không cho phép chúng vận vào đầu. Tôi hoan nghênh những lời chỉ trích và xem xét chúng một cách nghiêm túc để nhìn nhận lại bản thân” – ông chia sẻ thẳng thắn.

Khi có người chỉ ra điểm chưa chính xác trong câu trả lời, ông thoải mái nhận sai, đính chính và công khai cảm ơn người đã phê bình mình. Nếu không đồng tình với ý kiến chỉ trích, ông lịch sự giải thích rõ ràng, và nếu lời giải thích vẫn bị bác bỏ dẫn đến những tranh cãi tiếp theo, ông chọn cách lặng lẽ rút khỏi cuộc tranh luận và không trả lời nữa. “Tôi không bao giờ cố gắng nói lời sau cùng và chấp nhận để đối phương hả hê với cảm giác thắng cuộc. Tôi chỉ tắt thông báo, chặn và báo cáo người dùng đó (với Quora). Và cuối cùng là quên chúng đi” – Vishwanath tỏ ra bình thản.

Điều thú vị ở chỗ dù là chuyên gia trả lời, nhưng Vishwanath lại kiếm được tiền bằng cách đặt câu hỏi. Quora có chính sách trả tiền cho các đối tác (những người dùng có chất lượng câu trả lời tốt, lượt xem cao) để họ đặt câu hỏi “mồi” nhằm kéo traffic về cho trang, từ đó tăng doanh thu quảng cáo. Mỗi lượt nhấp vào quảng cáo xuất hiện tại một câu hỏi, người đặt câu hỏi sẽ được trả hoa hồng tương ứng.

Có lúc cao nhất ông kiếm được 744 USD/tháng, còn “tàn tàn” thì cũng khoảng 330 USD/tháng cho việc đặt câu hỏi bằng tiếng Anh và Hindi. Thời hốt bạc rực rỡ nhất của Vishwanath là năm 2019, ông kiếm được tổng cộng 4.200 USD/năm từ thú vui này. Tuy nhiên, sau đó Quora siết lại chính sách chi trả cho đối tác và nguồn thu này của ông bị giảm khoảng 90%. Hiện tại, ông bỏ túi khoảng 30 USD/tháng từ việc đặt 15-20 câu hỏi mỗi ngày.

Đặt câu hỏi sao cho “đắt” để hút tương tác cũng là cả một nghệ thuật. Bản thân Vishwanath cũng thừa nhận không phải câu hỏi nào của ông cũng hái ra tiền: có câu không kiếm được đồng nào, có câu thu về chỉ vài cent. Thường chỉ có 1/10 số câu hỏi của ông là kiếm được từ 1-2 USD, và phải 20 câu hỏi mới có một câu kiếm được nhiều hơn thế.

Không như một số đối tác chạy theo số lượng để kiếm tiền và không ngó ngàng đến những câu hỏi mình đã đặt, Vishwanath cho biết ông luôn suy nghĩ để đặt những câu hỏi mang tính gợi mở và dành thời gian đọc tất cả trả lời bên dưới câu hỏi của mình. “Tôi không sẵn sàng đánh mất uy tín của mình trên diễn đàn này vì tiền” – ông giải thích. Cũng chính vì vậy mà cho đến giờ ông vẫn tránh nhận các hợp đồng “chèn” quảng cáo sản phẩm vào các câu trả lời của mình dù nhận được rất nhiều lời đề nghị hấp dẫn. Có đơn vị ngỏ ý mượn tên ông để đăng tải câu trả lời do họ soạn sẵn, ông chỉ việc ngồi không là có tiền nhưng Vishwanath vẫn kiên quyết từ chối.

Tri thức là nền tảng

Quora ra mắt khá trễ (vào tháng 6-2010) khi mà ý tưởng xây dựng những trang web nơi người dùng có thể đặt câu hỏi và nhờ cộng đồng mạng giải đáp đã xuất hiện từ năm 2003 với AnswerBag, trước khi bùng nổ từ năm 2006 với sự ra đời lần lượt của Yahoo! Answers và Askville (của Amazon). Nhưng “sóng sau đè sóng trước”, trong khi các nền tảng tiên phong hoặc chết yểu hoặc trở thành web “rác” thì Quora vẫn phát triển mạnh mẽ, trở thành cộng đồng hỏi đáp chất lượng với lượt truy cập thuộc hàng top thế giới. Một bài blog trên Medium của tác giả với nickname “aahanbhatt” lý giải những khác biệt tạo nên sự thành công của Quora so với người tiền bối Yahoo! Answers.

Thứ nhất, người dùng của Quora được chọn lọc kỹ lưỡng từ khi mới hình thành nhờ chính sách “invite only” (ai được mời mới được đăng ký tài khoản). Nhờ đó, những câu hỏi ban đầu trên nền tảng này đều do chuyên gia am hiểu lĩnh vực giải đáp, dần dà tạo nên một cộng đồng biết cách đặt những câu hỏi thông minh và trả lời văn minh dù sau này Quora cũng “mở cửa” cho tất cả đối tượng tham gia.

Ngược lại, việc Yahoo! Answers chào đón tất cả người dùng từ sớm khiến trang web này gặp phải vấn nạn spam (đặt câu hỏi nhảm, vô nghĩa, hoặc quảng cáo trá hình) biến nơi đây chẳng mấy chốc trở thành một trang web giải trí hơn là nơi tìm kiếm tri thức đúng nghĩa. Sự thiếu kiểm soát nội dung từ phía Yahoo khiến trang này tràn ngập những câu hỏi “khó đỡ” và trở thành chủ đề đùa cợt một thời của cộng đồng mạng như: “Nếu tự ăn thịt mình thì tôi sẽ bự gấp đôi hay biến mất?”, “Mật khẩu vào mạng của tôi là gì?”, “Có bao nhiêu con ma cà rồng đã bị xúc phạm bởi phim Twilight?”… và còn nhiều vô kể. Trong khi đó, chính sách nội dung của Quora đảm bảo những nội dung sai sự thật, nhằm mục đích đùa giỡn hay thiếu tôn trọng người khác đều sẽ bị chặn.

Với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, Quora còn có tính năng “Asked to Answer” cho phép người dùng chỉ đích danh người mà họ mong muốn sẽ giải đáp thắc mắc của mình, thường là người có am hiểu về lĩnh vực hoặc người mà người hỏi cho là có khả năng trả lời tốt nhất câu hỏi của họ. Tính năng này giúp đảm bảo mọi câu hỏi đều có khả năng cao nhất tìm được câu trả lời phù hợp, tránh tình trạng “tiếng tôi vang rừng núi, sao không ai trả lời” do số lượng câu hỏi quá nhiều mà người trả lời thì có hạn.

Cuối cùng là thời điểm: Yahoo! Answers ra mắt vào lúc thị trường chưa thật sự sẵn sàng cho loại nội dung mới mẻ này, còn Quora đến trong bối cảnh Internet thật sự “đói” nội dung mang hàm lượng tri thức cao để thỏa mãn nhu cầu tìm kiếm thông tin của người dùng khắp thế giới.

HOA KIM / Theo TTCT

Bố Già – một trích đoạn lời thoại hay !


Phim Bố Già của Trấn Thành – ảnh VOV

Màn đối đáp giữa hai cha con, hai thế hệ, ai cũng đúng vậy ai là người sai, nếu đường ai nấy đi, nhà ai nấy ở thì tình cảm đâu còn là tình thân nữa, truyền thống của người Việt Nam mình vẫn đậm tình cảm không như phương tây người ta ra riêng lâu lâu mới về sum họp gia đình một lần.

Bạn cứ nghe thử, nếu thấy hay và đúng để lại comment nhé.

Nguoidentubinhduong tham khảo kênh youtube của Trấn Thành.

Cung điện ký ước: Bí quyết ghi nhớ của thám tử Sherlock Holmes


Sherlock Holmes ghi nhớ mọi thứ bằng cách tưởng tượng rằng ông đang lưu trữ thông tin trong một “cung điện ký ức”, một kỹ thuật có nguồn gốc từ thời Hy Lạp cổ đại. Giờ đây, các nhà nghiên cứu đã chứng minh phương pháp này thực sự có tác dụng tạo ra những ký ức lâu dài.Sherlock Holmes là một nhân vật thám tử hư cấu, do nhà văn người Anh Arthur Conan Doyle sáng tạo nên.

Holmes nổi danh với khả năng quan sát, diễn dịch, am hiểu về khoa học pháp y và khả năng suy luận logic tuyệt vời. Đây những yếu tố giúp ông phá được nhiều vụ án phức tạp.

Thám tử Sherlock Holmes trong bộ phim The Adventures of Sherlock Holmes (1939). Ảnh: Alamy.

Holmes áp dụng một kỹ thuật ghi nhớ có thật được gọi là phương pháp loci. Từ “loci” là dạng số nhiều của từ “locus”, có nghĩa là vị trí hoặc nơi chốn. Người sử dụng phương pháp loci sẽ tưởng tượng mình đang đi dạo quanh một địa điểm quen thuộc, chẳng hạn như một con đường [trong trường hợp của Holmes là một cung điện].

Để ghi nhớ một dữ liệu thông tin nào đó, bạn có thể “thả” nó tại một vị trí dọc theo con đường quen thuộc trong tưởng tượng của bạn. Khi cần truy xuất thông tin, bạn sẽ hình dung đang đi bộ trở lại vị trí đó và “nhặt nó lên”. Ví dụ, nếu bạn là người đã biết mọi ngõ ngách tại Công viên Trung tâm ở thành phố New York (Mỹ), bạn có thể tưởng tượng trong lúc đi bộ tại công viên, bạn thả từ “sách” ở Nhà thuyền (Boat House), sau đó là từ “chai nước” ở khúc cua tiếp theo, cuối cùng là từ “không gian” tại đài phun nước. Khi bạn muốn nhớ các từ, bạn hãy hồi tưởng lộ trình đã đi trong công viên theo thứ tự ban đầu, nhờ đó kích hoạt khả năng nhớ lại thông tin.

Bằng cách luyện tập theo phương pháp loci, các nhà vô địch trí nhớ thế giới có thể ghi nhớ một lượng lớn thông tin không theo thứ tự, chẳng hạn như danh sách các từ, dãy số và bộ bài, theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances vào tháng 3/2021. Tuy nhiên, Giải Vô địch Trí nhớ Thế giới (World Memory Championships) chỉ kiểm tra trí nhớ ngắn hạn, và hiện nay chỉ có một số ít các nghiên cứu đã xem xét bộ não của những người sử dụng phương pháp này để cải thiện trí nhớ.

“Chúng tôi bị cuốn hút bởi khả năng đạt được hiệu suất trí nhớ phi thường từ những người tham gia Giải Vô địch Trí nhớ Thế giới”, Isabella Wagner, tác giả chính của nghiên cứu tại Đại học Vienna (Áo), cho biết. “Phương pháp loci sử dụng các địa điểm hoặc tuyến đường quen thuộc như một giàn giáo hoặc bộ khung để liên kết với các thông tin mới lạ, không liên quan. Sự kết hợp giữa những điều đã biết trước đó – lộ trình quen thuộc – và thông tin mới tạo ra những liên kết rất mạnh mẽ giúp tăng cường trí nhớ”.

Để đánh giá phương pháp loci, Wagner và cộng sự đã tuyển chọn 17 “vận động viên trí nhớ” chuyên nghiệp, những người được xếp hạng top 50 thế giới trong các cuộc thi về trí nhớ. Họ cũng tuyển chọn 16 người khác tương đồng với các vận động viên về nhiều đặc điểm như tuổi tác và trí thông minh. Nhóm nghiên cứu đã chụp ảnh cộng hưởng từ (fMRI) bộ não của những người tham gia trong khi yêu cầu họ học thuộc các từ ngẫu nhiên trong một danh sách. Sau đó, các nhà khoa học đưa cho những người tham gia mỗi lần ba từ trong danh sách và yêu cầu họ nhớ lại xem các từ có ghi theo đúng thứ tự đã học thuộc trước đó hay không.

Trong phần thứ hai của nghiên cứu, Wagner tuyển chọn 50 người trước đây không có kinh nghiệm về các phương pháp ghi nhớ. Wagner đào tạo cho 17 người trong số họ ghi nhớ bằng phương pháp loci trong sáu tuần. Những người tham gia còn lại thuộc nhóm kiểm soát [hay nhóm đối chứng]. Nhóm nghiên cứu quét não của những người tham gia bằng fMRI khi họ thực hiện các nhiệm vụ giống nhau, cả trước và sau quá trình đào tạo. Các nhà khoa học cũng yêu cầu những người tham gia nhớ lại các từ cần ghi nhớ trong danh sách sau khi quét fMRI 20 phút và 24 giờ. Họ dùng bài kiểm tra này để xác định trí nhớ ngắn hạn [hoặc những ký ức có thể nhớ được sau 20 phút nhưng không phải sau 24 giờ], và trí nhớ dài hạn [những ký ức có thể nhớ được sau 24 giờ].

Bốn tháng sau, các nhà nghiên cứu đã kiểm tra lại khả năng ghi nhớ của những người tham gia.
Kết quả cho thấy, những người tham gia có trí nhớ dài hạn tốt hơn sau khi luyện tập với phương pháp loci. Nhưng họ không có sự thay đổi đáng kể về trí nhớ ngắn hạn so với nhóm đối chứng.


Sau 20 phút, những người sử dụng phương pháp loci nhớ trung bình khoảng 62 từ trong danh sách, trong khi những người không được đào tạo chỉ nhớ được 36 từ. Sau 24 giờ, những người sử dụng phương pháp loci nhớ khoảng 56 từ trong danh sách, so với 21 từ tương ứng ở nhóm đối chứng.
Bốn tháng sau, những người được đào tạo theo phương pháp loci có thể nhớ trung bình khoảng 50 từ với một danh sách các từ mới, so với 27 từ ở nhóm đối chứng. Hơn nữa, dữ liệu quét não fMRI cho thấy các vận động viên trí nhớ hàng đầu thế giới và những người tham gia được đào tạo theo phương pháp loci có hoạt động não tương tự nhau khi họ ghi nhớ danh sách các từ và thứ tự của chúng.
Nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy một điều bất ngờ. “Trong khi các vận động viên trí nhớ và những người học phương pháp loci tham gia vào các bài kiểm tra, cường độ hoạt động trong não của họ thấp hơn so với nhóm đối chứng ở những khu vực não liên quan đến xử lý trí nhớ và trí nhớ dài hạn”, Wagner cho biết. “Điều này khiến chúng tôi hơi ngạc nhiên, vì hiệu suất ghi nhớ tốt hơn thường liên quan đến việc gia tăng mức độ hoạt động ở các vùng não khác nhau”.


Nói cách khác, nhóm nghiên cứu phát hiện việc kích hoạt não ít hơn dẫn đến trí nhớ tốt hơn. Điều này có thể là do phương pháp loci thúc đẩy não hoạt động hiệu quả hơn, thông qua việc gia tăng các liên kết giữa những vùng não quan trọng có nhiệm vụ lưu trữ trí nhớ dài hạn.
“Hầu như ai cũng có thể học cách sử dụng phương pháp loci. Mặc dù phương pháp này đòi hỏi phải luyện tập thường xuyên nên có thể không phù hợp với tất cả mọi người, nhưng nó chắc chắn có thể giúp bạn tăng cường trí nhớ và đạt được hiệu suất bộ nhớ cao hơn, thậm chí trở nên vượt trội”, Wagner nhận định.
Hiện tại, nhóm nghiên cứu chưa thể xác định phương pháp loci có thể giúp giảm bớt tình trạng suy giảm nhận thức trong quá trình lão hóa tự nhiên hay không, hoặc mức độ hiệu quả của nó trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến trí nhớ. “Tuy nhiên, chúng tôi rất vui mừng về những kết quả đã đạt được. Đây sẽ là tiền đề cho các nghiên cứu trong tương lai để giải đáp những câu hỏi tương tự như trên”, Wagner nói trên.

Quốc Hùng (Theo Live Science) / khoahocphattrien

Lịch sử cuộc đua lên mặt Trăng


Ngày 20.7.1969 Neil Armstrong là người Mỹ đầu tiên đã đặt chân lên mặt trăng, đánh dấu mốc loài người lần đầu tiên đặt chân lên một thiên thể ngoài hành tinh. Đằng sau đó là một cuộc đua quyết liệt giữa Mỹ và Liên Xô. Và có một kiến trúc sư của chương trình nghiên cứu của Liên Xô, vẫn còn rất ít được biết đến.


Phóng Saturn V, đưa “Apollo 11” lên Mặt trăng.


Những người đi tiên phong

Từ thời cổ đại, con người đã quan tâm đến mặt trăng, các hành tinh khác và mơ về việc tiếp cận những hành tinh xa xôi này bằng những phương tiện kỳ quặc như tàu buồm bay hoặc xe do chim kéo, có lúc nghiêm túc, đôi khi chỉ là sự châm biếm hài hước. Chính các nhà thơ đã mơ về những chuyến đi như vậy. 

Đôi khi các nhà khoa học suy đoán về các thế giới có sự sống, tuy nhiên hầu như tuyệt đại đa số đều cho rằng không thể có các chuyến du hành vũ trụ trong thế kỷ 20. Chính các nhà văn, nhà thơ lại là những người đưa ý tưởng du hành vũ trụ sát với thực tế cuộc sống. Jules Verne (1828–1905) đã viết liền mấy cuốn sách như “Từ trái đất lên mặt trăng” (1865), hay “Chuyến đi vòng quanh mặt trăng” (1870), dù hoàn toàn không phải là những cuốn sách về chuyên môn nhưng lại đề cập đến những vấn đề cơ bản về du hành vũ trụ như tốc độ thoát, động lực tên lửa, việc chọn lựa bãi phóng tên lửa, vấn đề không trọng lượng, hạ cánh trên mặt nước… và một vấn đề không kém phần quan trọng là toàn bộ công tác điều hành, quản lý dự án vô cùng phức tạp này.

Nếu như không có bộ sách lý thú này thì đã không có nhà nghiên cứu du hành vũ trụ đầu tiên, điều này đã được chính ông nói ra. Đó là một người Nga, ông tin chắc rằng những ý tưởng của Jules Verne về du hành vũ trụ đến một ngày nào đó sẽ trở thành hiện thực. Người đó là Konstantin Tsiolkovsky (1857–1935). 

Thoạt đầu hầu như không có ai quan tâm đến những gì mà Ziolkowski nghiên cứu, ông miệt mài với kỹ thuật tên lửa và du hành vũ trụ. Ông làm điều đó khi những chiếc ô tô đầu tiên mới bắt đầu xuất hiện. Ngày nay ông là một trong số những người đi tiên phong vĩ đại nhất trong lĩnh vực nghiên cứu vũ trụ. Ngay cả cái tên  “Sputnik” được đặt cho vệ tinh đầu tiên vào năm 1957 cũng xuất phát từ câu chuyện khoa học viễn tưởng  của ông, nhằm phổ biến rộng rãi hơn ý tưởng của mình.

Tsiolkovsky xây dựng đường hầm gió đầu tiên vào năm 1896. Sang thế kỷ hai mươi ông đã công bố phương trình tên lửa, cùng với những thứ khác như tên lửa nhiều tầng, vệ tinh, trạm không gian và bộ quần áo vũ trụ. Ông từng viết: “Đúng là trái đất là cái nôi của loài người, nhưng con người không thể ở mãi trong cái nôi đó. Hệ mặt trời sẽ là trường mẫu giáo của chúng ta.” 

Sau đó, Hermann Oberth (1894–1989) người Đức, dường như là người kế nhiệm Tsiolkovsky. Ông cũng rất ngưỡng mộ Jules-Verne. Luận án tiến sỹ của ông “Tên lửa đến các không gian hành tinh“ bị trường đại học Heidelberg từ chối năm 1922 vì không có người hướng dẫn đủ trình độ chuyên môn. Năm sau ông công bố tác phẩm tầm cỡ thế kỷ này dưới dạng một cuốn sách chuyên khảo “bình thường”. 

“Đúng là trái đất là cái nôi của loài người, nhưng con người không thể ở mãi trong cái nôi đó. Hệ mặt trời sẽ là trường mẫu giáo của chúng ta.”

Robert Goddard (1882–1945), người Mỹ, là nhân vật thứ ba trong nhóm các nhà tiên phong quan trọng nhất này. Năm 1920 ông công bố một công trình mang tên “Methods of Reaching Extreme Altitudes”, đề cập đến các chuyến bay không có người lên mặt trăng, đã bị đông đảo dư luận chế nhạo và chê cười mặc dù trước đó ông đã phát triển thành công tên lửa chất rắn phục vụ mục đích quân sự. 

Những nhà sản xuất

Cho đến thời điểm đó tất cả các nghiên cứu về du hành vũ trụ đều có tính lý thuyết hoặc chỉ là nhưng thực nghiệm nhỏ lẻ khá khiêm tốn. Người ta thiếu kinh phí để làm những tên lửa cỡ lớn. 

Von Braun tại Trung tâm Phi hành không gian Marshall vào năm 1964, đằng sau là những mô hình Saturn. Nguồn ảnh: https://www.nasa.gov/topics/history/features/vonbraun.html

Cho đến một bước ngoặt, với sự ra đời của Viện nghiên cứu quân sự của Đức và Wernher von Braun là giám đốc kỹ thuật khi còn rất trẻ. Đỉnh cao trong sự nghiệp phát triển tên lửa của ông diễn ra năm 1939 với quả tên lữa cỡ lớn dài 14 mét (A4), còn có tên là vũ khí trả đũa (retaliatory weapon 2 – V2). Tháng 10/1942 trong một chuyến thử tên lửa lên tới độ cao 84,5 km (lên quá ranh giới không gian là 80 km – theo tiêu chuẩn của NASA hiện nay), hai năm sau lên đến độ cao 174,6 km. Từ 1944, tên lửa này được coi là tên lửa khủng bố đối với nhiều nước. Wernher von Braun là người đóng vai trò quyết định trong việc phát triển tên lửa lỏng A4/V2.

Cả người Nga và người Mỹ đều ý thức được sự vượt trội về công nghệ nghiên cứu tên lửa của Đức. Vì vậy khi chiến tranh kết thúc vào năm 1945, họ đã tìm mọi cách để vơ vét tất cả những gì liên quan đến tên lửa V2. Vì thế nên ngay cả đến bảo tàng của Đức ở Peenemünde cũng chỉ có bản sao của V2 để giới thiệu với công chúng.

Người ta không chỉ lấy đi các nguyên liệu, bản vẽ mà cả những tác giả của công nghệ tên lửa. Những chuyên gia tên lửa hàng đầu của Đức đã cùng với Wernher von Braun nhanh chóng chạy về vùng Bayern để đầu hàng quân đội Mỹ. Một số người khác, tài năng không kém, thì rơi vào tay quân Nga. Nhưng bọn họ đã nhanh chóng được thả sau khi đã khai báo mọi sự hiểu biết của mình. Lý do là nhờ cá nhân một người đàn ông, người đó là Sergei Pavlovich Korolev (1906–1966). 

Sergei Pavlovich Korolev có một thời gian dài ở Đông Đức  để nghiên cứu các kế hoạch về  A4/V2, nhờ các chương trình này ông đã phát triển R1 của Liên Xô. Không lâu sau nổ ra cuộc chạy đua giữa Mỹ và Liên Xô trước tiên đơn thuần về mặt quân sự. Trên cơ sở A4, cả hai bên này đều chú trọng phát triển tên lửa liên lục địa. 

Du hành vũ trụ dân sự được phát triển như một bước ngoặt. Liên Xô với “Sputnik 1″năm 1957 đã tạo ra một đòn trúng đích, đã thực sự làm thức tỉnh nước Mỹ. Sau đó Liên Xô tiếp tục dẫn đầu: “Luna 2” thực hiện chuyến hạ cánh cứng đầu tiên lên mặt trăng vào năm 1959, Yuri Gagarin là người đầu tiên bay quay quanh trái đất vào năm 1961 trên tàu vũ trụ “Vostok 1”.  

Để đối chọi với “Sputnik” Mỹ trước hết tung ra dự án “Vanguard”, theo đó Hải quân Mỹ được giao chính thức  nhiệm vụ phục vụ Năm vật lý địa cầu 1958. Tuy nhiên dự án “Vanguard” là một thất bại, trong số 12 cuộc phóng thì 9 không thành công. Dù sao thì từ năm 1958 đã có ba vệ tinh  lên được quỹ đạo trái đất.

Sergei Pavlovich Korolev (1907-1966), nhà thiết kế tên lửa lỗi lạc của Liên Xô.

Còn các chuyên gia tên lửa của Đức không tham gia hoạt động này. Kể từ khi tái định cư, họ chịu sự quản lý của quân đội Mỹ, cư trú tại căn cứ quân sự Fort Bliss ở El Paso (Texas), từ năm 1950 ở Huntsville (Alabama). Lúc đầu họ làm thí nghiệm với A4 và đầu những năm 50 phát triển tên lửa quân sự như Redstone trên nền tảng này. Có lẽ Wernher von Braun không được khai thác hết năng lực nên ông ta viết sách khoa học cũng như sách, báo khoa học thường thức, rồi còn làm phim hoạt hình cùng hợp tác với Walt Disney.

Cuộc chạy đua

Năm 1961 có ý nghĩa quyết định đối với con đường lên mặt trăng. Ngày 25.5 tổng thống Kennedy tuyên bố mục tiêu ngay trong thập niên này sẽ đưa người lên mặt trăng và trở về an toàn. Đây là một dự án đầy tham vọng và vô cùng tốn kém nhưng được khích lệ bởi quyết tâm không để thua Liên Xô một lần nữa.

Nếu như Sergei Pavlovich Korolev không phải rời khỏi cuộc đua vì bệnh tật và cái chết, điều gì sẽ xảy ra? Có phải Liên Xô vẫn có cửa thắng chăng?

Cũng trong năm đó Liên Xô ra một quyết định tương tự, chương trình mặt trăng, nhưng giữ bí mật. Chương trình Apollo của Mỹ do Cơ quan không gian dân dụng NASA, ra đời năm 1958, chịu trách nhiệm. Wernher von Braun và đội ngũ của ông đóng vai trò quyết định cho dù NASA thời kỳ đầu có tới 450.000 nhân sự tham gia giải quyết một khối lượng công việc khổng lồ của chương trình Apollo mà thoạt đầu tưởng chừng không thể kham nổi. 

Von Braun và người của ông có nhiệm vụ phát triển một lọai tên lửa đẩy thích hợp. Sau đó Saturn V đã thành hình, với chiều cao 111 mét, cho đến nay vẫn là loại tên lửa đẩy lớn nhất thế giới. Các bộ phận riêng lẻ được lắp ráp với nhau trong một nhà xưởng lắp ghép cao tới 160 mét ở Trung tâm Vũ trụ  John F. Kennedy (KFC).

Chuyên gia tên lửa von Braun không chịu trách nhiệm thiết kế tầu vũ trụ Apollo dài 11 mét và các bộ phận đi kèm. Khi thử nghiệm trên mặt đất năm 1967 rất tiếc một thảm họa nghiêm trọng đã xảy ra. Khoang Apollo 1 bốc cháy làm ba nhà du hành vũ trụ bị chết ngạt.

Trong khi đó, ngay trong chuyến bay thử đầu tiên vào ngày 9.11.1967 Saturn V đã thành công. Có thể nói toàn bộ chương trình Apollo với tên lửa đẩy khổng lồ hầu như không có trục trặc đáng kể nào. Phải chăng von Braun và các cộng sự của ông đã gặp nhiều may mắn? Nhưng, may mắn chỉ đến với những người thực sự tài năng và có quyết tâm. Và thành công này là vô cùng xuất sắc.

Trong khi đó Liên Xô vẫn lặng lẽ bí mật xúc tiến chương trình của mình. Đối thủ của Apollo khi đó là tầu vũ trụ Sojus, cho đến tận ngày nay vẫn còn hoạt động. Ngay trong chuyến bay đầu tiên đã xảy ra một tai nạn chết người, khi hạ cánh dù không hoạt động. Để phục vụ cho các chuyến bay lên mặt trăng Liên Xô dự định sử dụng loại tên lửa đẩy N1, cao 105 mét. Trong khi tiến triển dự án ngành du hành vũ trụ Liên Xô đã bị một cú đánh trời giáng. Kiến trúc sư thiên tài Sergei Pavlovich Korolev bị chết năm 1966 trong một ca phẫu thuật bệnh tim, hậu quả của thời kỳ bị tù đầy khắc nghiệt trước đó dưới thời Stalin.

Hai kỳ phùng địch thủ Korolev và von Braun trong cùng một giải đấu nay đã chỉ còn lại một. Nếu như Korolev không phải rời khỏi cuộc đua vì bệnh tật và cái chết, điều gì sẽ xảy ra? Có phải Liên Xô vẫn có cửa thắng chăng?

Thực ra sau đó thì cuộc đua ở phía Liên Xô bị trì trệ. Tất cả bốn cuộc thử tên lửa từ 1969 đến 1972 đều trục trặc, không thành công, đến đây cuộc chạy đua coi như đã bị thất bại, Liên Xô ngừng chương trình lên mặt trăng.

Đài tưởng niệm Sergei Pavlovich Korolev (1907–1966) ở vùng Baikonur của Nga ở Kazakhstan.

Còn về phía Sergei Korolev, Liên Xô đã giữ bí mật về sự tồn tại của ông mãi đến khi ông qua đời. Người Mỹ thực sự mù tịt không biết ai thực sự là đối thủ chính của mình trong cuộc chạy đua này. Sau này Sergei Korolev được an nghỉ ở chân tường điện Kremli. Người ta xây tượng đài để tưởng niệm ông, nhiều nước Đông Âu phát hành các bộ tem bưu chính lưu niệm về ông.

Còn Wernher von Braun, dù có vai trò to lớn trong việc phát triển ngành du hành vũ trụ tuy nhiên do ông dính líu với chế độ Quốc Xã nên tên tuổi ông có phần bị lu mờ. 

Sứ mệnh lên cung trăng vẫn tiếp tục. Sứ mệnh “Apollo 8” diễn ra ngày 21. 12. 1968 là một bước đệm quan trọng trên con đường đưa người lên mặt trăng. Chưa đầy ba ngày sau đã lên quỹ đạo bay quanh mặt trăng ở độ cao 112 km. Trong chuyến bay này và mười vòng bay xung quanh mặt trăng người ta đã chụp được vô vàn các bức ảnh với rất nhiều chi tiết về mặt trăng. Gần đúng 100 năm sau tầm nhìn của  Jules Vernes về một chuyến bay lên cung trăng nay đã được trở thành hiện thực.

Sau các cuộc thử nghiệm mô-đun mặt trăng trong quỹ đạo trái đất và mặt trăng với “Apollo 9” và “Apollo 10” vào đầu năm 1969, các phi hành gia trên “Apollo 11” Neil Armstrong và Edwin Aldrin là những người đầu tiên đặt chân lên mặt trăng.

Xuân Hoài lược dịch / Tạp chí Tia Sáng


Nguồn bài và ảnh: https://www.welt.de/geschichte/article192905081/Sergei-Koroljows-Tod-machte-die-USA-zum-Sieger-auf-dem-Mond.htm

Hạnh phúc dưới góc nhìn của các nền văn hóa khác nhau


Hạnh phúc dưới góc nhìn của các nền văn hóa khác nhau

Hạnh phúc và niềm vui có thể có ý nghĩa khác nhau ở những nơi chốn khác nhau. Tất cả chúng ta đều nhận được niềm vui từ những điều khác biệt, nhưng bạn có thể ngạc nhiên về cách các nền văn hóa trên thế giới quan niệm về ý tưởng khó tìm nhất này.

Mỗi triết lý có giá trị riêng trong việc giúp những người theo nó đạt được cảm giác hài lòng và vui vẻ. Dưới đây là một số trong những điều thú vị nhất:

Đạo giáo Trung Quốc ( Vô vi – Wu-Wei)

Một câu chuyện ngụ ngôn của Trung Quốc kể về cuộc gặp gỡ hư cấu giữa Đức Phật, Khổng Tử và Lão Tử, 3 người sáng lập ra các trường phái tư tưởng hàng đầu của Trung Quốc. Trong câu chuyện này, họ tìm thấy một chậu chất lỏng không rõ nguồn gốc, nhúng ngón tay vào và đưa lên miệng. Đó là giấm. Khổng Tử nếm nó và ông nhăn mặt.

Đức Phật nếm nó và nó có vị đắng đối với ngài, giống như chính cuộc đời vậy. Lão Tử nếm thử, mỉm cười và nói: “À, đây là giấm!” Từ ngữ “Wu-Wei” (Vô vi) có nghĩa là “không cưỡng cầu” và là một trong những giáo lý chính của Đạo giáo. Trong triết lý của Vô vi, mọi người không được khuyến khích chống lại thế giới hoặc cố gắng thay đổi nó, mà là hãy tận hưởng niềm vui trong cách mọi thứ đang diễn ra và làm các công việc mà không bị chi phối bởi thành công hay thất bại.

Coorie (Scotland)

Bắt nguồn từ tiếng Scotland, nghĩa đen của “coorie” là ôm ấp, và như một phong cách sống, nó là lễ kỷ niệm mùa đông lạnh giá. Cách một người quan sátCoorie là làm cho bản thân được thoải mái nhất có thể khi ở nhà và ăn những món ăn thịnh soạn, ấm áp, phù hợp nhất trong một ngày lạnh giá.

Tất nhiên, để tận hưởng trọn vẹn niềm vui này, người ta phải có một cảm nhận đầy đủ về cái lạnh. Đây là lý do tại sao các “học viên” của Coorie được khuyến khích đi bộ đường dài và tận hưởng mùa đông tuyệt đẹp ngoài trời.

Mudita (Phật giáo)

Trong tiếng Phạn cổ của Ấn Độ, “Mudita” có nghĩa là “niềm vui”, nhưng trong Phật giáo, nó còn được tinh chỉnh hơn nữa để có nghĩa là một loại niềm vui không bị che lấp bởi hoàn cảnh và niềm kiêu hãnh cá nhân; vui vẻ trước hạnh phúc của người khác mà không cho là nhờ mình mà có hoặc thèm muốn nó. Điều này nghe có vẻ dễ dàng, nhưng loại niềm vui thấu cảm này được coi là đức tính khó tu dưỡng nhất trong Phật giáo.

Philotimo (Hy Lạp)

Từ “Philotimo” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “tình yêu danh dự”, nhưng điều đó không giải thích đầy đủ về nó. Tất cả những người nói tiếng Hy Lạp bản ngữ dường như đều hiểu bằng trực giác. Đức tính không thể giải đáp này, thay vì chỉ là một điều, bao hàm toàn bộ lối sống bao gồm lòng tử tế đối với người lạ, lòng biết ơn, phẩm giá, hy sinh bản thân, lòng hiếu khách và sự lạc quan.

Shinrin-Yoku (Nhật Bản)

Truyền thống tò mò và tương đối mới mẻ này (có từ đầu những năm 1980) trong tiếng Nhật có nghĩa là Shinrin-Yoku (Tắm trong rừng), nhưng thay vì tìm một con suối trong rừng và nhảy vào đó, nó thực sự có nghĩa là đắm mình trong rừng.

Thực tế mà nói, người ta có thể đạt được điều này bằng cách đi vào một khu rừng và cố gắng trải nghiệm nó bằng tất cả các giác quan: chạm vào vỏ cây và lá (hiển nhiên là phải tránh những thứ độc hại), lắng nghe sự sống của khu rừng, hít thở cảm giác của cuộc sống này trong lúc đi lang thang xung quanh.

Pantsdrunk / Kalsarik#nni (Phần Lan)

Nếu Kalsarik#nni nghe tương tự như Coorie, đó là bởi vì cả hai cuối cùng đều bắt nguồn từ tiếng Đan Mạch “Hygge” , một triết lý của người Bắc Âu về sự ấm cúng. Nhưng Kalsarik#nni của Phần Lan còn thoải mái hơn một bước (hoặc lùi xa hơn, tùy thuộc vào người bạn yêu cầu): trong khi các xu hướng khác nhấn mạnh vào việc làm cho ngôi nhà của bạn càng ấm cúng càng tốt thì việc trang bị quần dài đòi hỏi bạn phải thoải mái nhất có thể khi ở trong nhà.

Pantsdrunk theo nghĩa đen có nghĩa là “cởi bỏ quần áo, ăn vặt và xem TV trong khi uống đồ uống có cồn”, không có ý định rời khỏi nhà sau đó. Nó thật đơn giản, đó là một phẩm chất. Biết đâu, có thể bạn đang thực hành nghi thức kiểu Phần Lan này mà không hề nhận ra!

Ikigai (Okinawa, Nhật Bản)

Hòn đảo Okinawa của Nhật Bản đáng chú ý vì nhiều lý do, một trong số đó là tỷ lệ sống lâu cao của những người cao tuổi. Mặc dù chế độ ăn uống có thể đóng góp một phần vào điều này, nhưng một yếu tố quan trọng hơn có thể là người Okinawa có Ikigai (Mục đích sống, lý do tồn tại) hoặc một lý do để thức dậy vào buổi sáng.

Theo triết lý này, nếu bạn tham gia vào những việc bạn vốn có sở trường, bạn thích làm, khiến bạn cảm thấy có mục đích và bạn có thể được trả tiền thì hoàn toàn không có lý do gì khiến bạn muốn nghỉ hưu, miễn là cơ thể bạn cho phép bạn làm công việc của mình.

Lykke (Đan Mạch)

Sự thoải mái không phải là công thức duy nhất để mang lại hạnh phúc mà Đan Mạch cung cấp. Không giống như Hygge (tâm trạng thoải mái, hài lòng) thúc đẩy sự ấm cúng (xem Coorie và Kalsarik#nni để biết các dẫn xuất của Scotland và Phần Lan), Lykke (hạnh phúc) thực hiện theo cách tiếp cận chủ động hơn nhiều để đạt được hạnh phúc, tích cực hơn trong thói quen hàng ngày của bạn, ví dụ như đi lại bằng xe đạp, đồng thời cố gắng kết nối mạnh mẽ hơn với gia đình và hàng xóm của mình, thúc đẩy ý thức cộng đồng và họ hàng bằng cách lan tỏa sự giúp đỡ, chia sẻ các nguồn lực và phát triển một mối quan hệ tốt đẹp.

Simcha (Do Thái giáo Hasidim)

Giống như các lối sống và triết lý khác được liệt kê ở đây, ý nghĩa của Simcha trong tiếng Do Thái chỉ đơn giản là “niềm vui”, “hạnh phúc”, nhưng trong bối cảnh của Do Thái giáo Hasidim (một nhánh của Do Thái giáo Chính thống), nó còn có nghĩa nhiều hơn thế.

Theo một số giáo sĩ Do Thái Hasidim có ảnh hưởng nhất, hạnh phúc không chỉ là điều đáng mơ ước, mà đó còn là một mitzvah: một điều răn và một đặc ân. Như vậy, nó được xem như là một vấn đề của sự lựa chọn, và một trong đó mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc. Trên thực tế, Baal Shem Tov, người sáng lập thuyết Hasim, coi hạnh phúc tự bản thân nó như một hình thức tôn thờ, và do đó, bất kỳ công việc nào mang lại cho bạn niềm vui đều là phục vụ Đức Chúa Trời.

Bất kỳ triết lý nào trong số này có thể phù hợp với bạn, nhưng quan trọng hơn, mỗi triết lý có thể giữ một bí mật, khi kết hợp với phần còn lại, sẽ dẫn đến việc tạo ra một công thức độc đáo của riêng bạn vì hạnh phúc, vốn được thiết kế để dành riêng cho chính bạn.

Theo Doanhnhanplus

Học cách cân bằng tài chính từ chuyên gia


Người khôn biết biến cơ hội thành của cải: Áp dụng cách hay, được chuyên gia tài chính khuyến khích trong năm 2021 để đa dạng hóa thu nhập, xoá đi nỗi lo về tiền bạc

Trong hoàn cảnh đại dịch COVID-19 ảnh hưởng nghiêm trọng tới công việc và sự ổn định tài chính, khả năng đa dạng hóa thu nhập giúp bạn bảo vệ bản thân, gia đình trước các biến cố.

Tình hình kinh tế hiện nay đang gây ra nhiều lo lắng và bất ổn. Ngay cả khi có một công việc full-time thì chúng ta vẫn thường tự hỏi làm thế nào để chuẩn bị cho tương lai và bảo vệ bản thân khỏi những nguy cơ tổn hại tài chính. 

Margaret DeBellotte – chuyên gia khai vấn nghề nghiệp cho biết: “Điều quan trọng là phải tìm cách kiếm tiền để bảo vệ bản thân vì sếp của bạn quyết định mọi thứ. Họ kiểm soát số tiền bạn kiếm được trong cuộc sống. Nhưng khi bạn đa dạng hóa thu nhập của mình, bạn sẽ tạo ra sự cân bằng.”

Để đa dạng hóa thu nhập thì bạn phải tạo thêm nhiều nguồn doanh thu để bổ sung cho công việc hiện tại của mình. Margaret DeBellotte tin rằng đa dạng hóa mang lại cho bạn sự an toàn và độc lập về tài chính.

Mặc dù đa dạng hóa thu nhập là một cách để xoa dịu nỗi sợ hãi về tài chính của bạn nhưng nó có thể là một thử thách khi bạn chỉ có một công việc toàn thời gian. Tuy nhiên vẫn có nhiều cách khả thi để tạo ra nhiều nguồn thu nhập và bảo vệ tài chính của bạn mà không cần làm thêm công việc bán thời gian.

Tự kinh doanh như một nghề nghiệp phụ

DeBellotte khuyến khích các chuyên gia nghề nghiệp nâng cao trình độ kỹ năng của họ, chẳng hạn như bắt đầu khởi nghiệp. DeBellotte tin rằng đó là một cách tuyệt vời để tạo thêm một nguồn thu nhập khác trong khi bạn được làm điều mình thực sự yêu thích.

Hãy thử vận dụng khả năng sáng tạo của bạn bằng cách mở một công ty kinh doanh phụ. Bạn có thể trở thành một nhà tư vấn hoặc biến một sở thích (như làm vòng tay, nấu nướng,…) thành một công việc kinh doanh. Nếu bạn đã có sẵn một doanh nghiệp phụ, hãy bán thêm các sản phẩm và dịch vụ cho khách hàng để tăng thu nhập của bạn.

Cục quản lí doanh nghiệp nhỏ khuyên bạn nên tính toán một số chi phí sau để hiểu những gì bạn cần phải trả nhằm giúp doanh nghiệp của mình phát triển: giấy phép, bảo hiểm, hàng tồn kho, quảng cáo, tiếp thị, xây dựng trang web và mua thiết bị và vật tư…

Thắt chặt ngân sách 

Kiểm tra lại ngân sách của bạn để xác định xem có bất kỳ khoản chi phí nào có thể giảm hoặc cắt bỏ. Việc cắt giảm ngân sách có thể giúp bạn đóng góp vào quỹ khẩn cấp, các khoản đầu tư hoặc làm vốn để bắt đầu một công việc kinh doanh phụ giúp tạo ra nguồn thu nhập khác.null

Theo thống kê của Economist năm 2013, trung bình một tuần người Việt bỏ ra 4 USD cho việc ăn uống. Con số này tương đương với xấp xỉ 25% chi phí sinh hoạt. Trong đó, 22% là dành cho đồ ăn, còn lại là chi phí để mua rượu, bia và thuốc lá. Cắt giảm một nửa chi tiêu cho việc này có thể giúp bạn tiết kiệm một khoản đáng kể mỗi tháng.

Đầu tư bất động sản

Đầu tư bất động sản có thể là một cách hiệu quả để đa dạng hóa thu nhập của bạn. Phương pháp này mang lại hiệu quả tốt nhất nếu bạn có một số vốn đáng kể để trang trải việc mua nhà bằng tiền mặt.

Jennifer Joseph Green, nhà môi giới bất động sản cho biết: “Bạn có thể không kiếm được lợi nhuận lớn ngay lập tức từ bất động sản cho thuê, nhưng bạn đang có được một tài sản có thể mang lại lợi nhuận hậu hĩnh về lâu dài. Bất động sản cho thuê cũng có thể giúp bạn thực hiện các khoản đầu tư lớn hơn yêu cầu tài sản thế chấp trong tương lai.”

“Khởi nghiệp” vi mô

Khởi nghiệp vi mô là một cách lý tưởng nếu bạn muốn điều hành một doanh nghiệp nhỏ không yêu cầu đầu tư quá lớn và làm việc khi bạn thấy phù hợp. Bạn có thể đi theo con đường này để đa dạng hóa thu nhập của mình và duy trì hoạt động trong thời gian ngắn.

DeBellotte cho biết: “Hãy tính toán thật kĩ để đảm bảo rằng việc kinh doanh phù hợp với bạn và chỉ theo đuổi những cơ hội mà chi phí lớn hơn lợi ích. Dòng tiền chảy vào không nhất thiết có nghĩa là bạn đã nắm trong tay một hoạt động kinh doanh vi mô có lợi nhuận”.

Dịch vụ giao đồ ăn và gọi xe là những lựa chọn khởi nghiệp vi mô phổ biến mà bạn có thể thực hiện trong thời gian nghỉ. Ví dụ, các tài xế Uber kiếm được trung bình 19,73 đô la một giờ trong năm 2019, một con số không phản ánh những gì tài xế đã chi cho tiền xăng xe và các chi phí liên quan khác. Số tiền bạn kiếm được sẽ phụ thuộc vào thời gian và địa điểm cùng với số giờ và mức độ tiết kiệm nhiên liệu của xe. Bạn cũng có thể gặp biến động trong thu nhập của mình do nhu cầu giảm do COVID-19.

Trả bớt nợ để tăng thu nhập

Giống như việc cắt giảm ngân sách, trả bớt nợ không liên quan đến việc tạo ra một dòng thu nhập riêng biệt. Tuy nhiên, nó giải phóng thu nhập mà bạn đã có và đang được sử dụng ở nơi khác.

Hai cách phổ biến để trả nợ là phương pháp snowball (quả cầu tuyết) và avalanche (tuyết lở). Phương pháp quả cầu tuyết khuyến khích thanh toán các số dư nhỏ nhất của bạn trước, trong khi phương pháp tuyết lở khuyến khích bạn thanh toán các số dư lãi suất cao trước.

Tạo dòng thu nhập thụ động

Người khôn biết biến cơ hội thành của cải: Áp dụng cách hay, được chuyên gia tài chính khuyến khích trong năm 2021 để đa dạng hóa thu nhập, xoá đi nỗi lo về tiền bạc  - Ảnh 4.

Ý tưởng “kiếm tiền trong khi ngủ”nghe có vẻ rất hấp dẫn. Hoàn toàn có thể tạo ra nguồn thu nhập thụ động nhưng hãy lưu ý rằng bạn phải hoàn thành công việc trước khi thu được lợi nhuận.

Nếu bạn là một chuyên gia về một lĩnh vực nào đó, hãy tạo một bộ sưu tập sách in hoặc sách điện tử để giúp người tiêu dùng hàng ngày giải quyết những thách thức chung liên quan đến tiền bạc, nuôi dạy con cái, sự nghiệp hoặc cuộc sống. Sau khi hoàn tất nội dung, bạn có thể bán chúng thông qua một dịch vụ như Amazon, Sendowl và Gumroad. Điều này sẽ giúp bạn bán dịch vụ của mình và tự động kiếm tiền.

Một lựa chọn khác là bán quần áo và phụ kiện thông qua một trang web như Printify hoặc Teespring, nơi cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng in theo yêu cầu. Các trang web này cho phép bạn hoạt động mà không cần duy trì hàng tồn kho và trả cho bạn một phần số tiền thu được mỗi khi đặt hàng. Bạn cũng có thể tạo một blog và gắn kèm các đường link liên kết cho các sản phẩm và dịch vụ bạn thích. Mỗi khi ai đó mua hàng bằng liên kết của bạn, bạn sẽ kiếm được hoa hồng.

Theo Balance / Lưu Ly / Doanh nghiệp & Tiếp thị