Peer Pressure, thu nhập nghìn đô và văn hóa chia sẻ dưới một góc nhìn phân tích.


Dạo gần đây mình có thấy những bài viết thu hút nhiều lượt like và share trên Facebook về các chủ đề “làm sao để thoát ra khỏi peer pressure?”, “lương ngàn đô thì đánh đổi những gì?” hoặc những comment về việc “chúng ta hoàn toàn có thể chia sẻ về quá trình chúng ta vượt qua một cái gì đó, không nhất thiết phải có thành tựu rồi hoặc có 1 cái nhìn toàn cảnh rồi mới được chia sẻ” và cách chia sẻ làm sao cho đúng, nên hôm nay có hứng viết một bài chia sẻ quan điểm cá nhân của mình về mấy vấn đề này. Mời các bạn đón đọc. À, bài viết tương đối dài, nhưng mà dài mới đủ ý được, mong các bạn có thể vừa đọc vừa nghiền ngẫm. Mình disclaim trước, bài viết không để đả kích và phản pháo một ai, mình chỉ phân tích các vấn đề dưới góc nhìn cá nhân.

**1. Peer Pressure là chuyện bình thường, cách chúng ta đang nói về nó mới làm nó bất thường.

**

Có một sự thật là tâm lý sự nghiệp của mình trở nên yên bình hơn vào 2 thời điểm:

(1) là khi mình unfollow các trang truyền thông trên Facebook và (2) là khi mình thực sự đi làm, làm gì cũng được (từ bán hàng, startup hay đi làm 1 vị trí nào đó) trong vòng 1 tới 2 năm.

Tâm lý sự nghiệp của mình trở nên bình yên hơn vì 2 lý do tương ứng:

(1) là mình không cần đọc các bài viết về những câu chuyện thành công không toàn cảnh và (2) là mình thực sự biết thế giới ngoài kia vận hành như thế nào.

Mình rất thích một câu nói mình học được khi ở Singapore:

“People grow when they know how this world works, then only they can find some time to have peace of mind”, câu nói này có ý nghĩa đơn giản rằng khi bạn nhận ra thế giới này vận hành như thế nào và bạn chấp nhận nó thì mọi thứ xảy ra xung quanh bạn là môi trường bạn phải thích ứng và không có gì đáng phải lo nghĩ hay sợ sệt cả. Vì người ta chỉ sợ cái người ta không hiểu thôi. Và đây là cách mà “thế giới hoạt động”:

a) Peer Pressure là chuyện bình thường vì đơn giản nó là tâm lý cảm thấy mình kém cỏi khi có ai đó giỏi hơi mình. Thì làm gì có ai mà không như thế, dù ít hay nhiều thì ta đều có.

Bạn là sinh viên bạn sẽ peer pressure với đứa sinh viên kiếm 2000 USD/ tháng vì mức sàn của bạn là 5 triệu/ tháng, bạn là người đi làm bạn sẽ peer pressure với người mua được cho vợ 1 căn nhà hay 1 chiếc oto vì mức sàn của bạn là một chiếc SH.

Peer Pressure chỉ là cảm giác, nó rất bình thường.

Nó không tệ.

Cái tệ là cách các bạn đang nói về nó hoặc đang ứng xử với nó.

• Ví dụ một số bạn buồn bã, không bước được ra vòng xoáy luẩn quẩn của sự tự giày vò bản thân thì với mình, đấy là lựa chọn của các bạn, vì thay vào đó bạn có thể lập tức đăng ký một khóa học nào đó để cải thiện tư duy của bản thân.

• Ví dụ một số bạn khác thấy bất an nhưng không thực sự hành động và tự trấn an bản thân rằng mình chưa biết gì thì đấy cũng là lựa chọn, vì thay vào đó các bạn vẫn có thể lập tức đi học để cải thiện tư duy. Hoàn cảnh gia đình, kỹ năng, tư duy, khả năng hiểu bản thân, mức thu nhập hàng tháng, tri thức,… hay thậm chí là sự thông minh (một thứ mà hầu như ai cũng mặc định là không thay đổi được) đều có thể cải thiện được.

• Với cái gì cải thiện được thì điều mấu chốt chỉ là lựa chọn của các bạn có thay đổi hay không. Còn tốc độ cải thiện là tùy vào khả năng và sự nỗ lực của mỗi con người. Nếu đã đạt ngưỡng trần của bản thân mà vẫn thấy Peer Pressure, thì đừng buồn, thay vào đó hãy dành tiếp thêm thời gian để đẩy cao dần cái trần của mình lên hoặc chấp nhận.

Vì mình tin nếu bạn đã cố gắng hết sức, dù không quá thành công bạn vẫn vui vẻ đón nhận. Còn nếu Peer Pressure nhưng vẫn còn thời gian đi tụ tập, không cố gắng và chỉ cảm thấy thất bại ngày một nhiều hơn thì bạn nên thất bại luôn, cũng không ai cần bạn thành công.

b) Peer Pressure rất tốt nếu bạn có thói quen mượn nó để làm đòn bẩy cố gắng.

Cuộc đời con người có tầm 80 năm, và mấy cái Peer Pressure về việc “chưa biết đam mê đầu đời”, “chưa biết đánh chứng khoán”, “chưa thi được MT”, “chưa biết hết đại học làm gì” là những điều rất nhỏ (tất nhiên nó có thể to với độ tuổi của các bạn) tuy nhiên nhìn rộng ra thì nó không to đâu.

Như mình có nói, Peer Pressure vì không có nhà hay xe, con cái không được học trường tốt, bị gia đình thông gia không coi trọng là những cái còn kinh khủng hơn nhiều vì nó bao trùm lên cuộc sống của bạn mỗi ngày khi ở cái tuổi tứ tuần – khi thể diện của bạn cực kỳ quan trọng.

Còn đang giờ đang là sinh viên mà, tháng này có đứa kiếm được nghìn đô, tháng sau có đứa nó dành mấy chục cái học bổng, đấy là bình thường. Nên quen dần đi :)) mình phải mừng vì có rất nhiều người đang nỗ lực và các bạn cũng nên nỗ lực.

Quay về việc mượn Peer Pressure làm đòn bẩy, thì nếu còn trẻ mà các bạn không có thói quen làm thì khi bước qua tuổi 30 (nhìn chung là ta bắt đầu chậm cố gắng lại và né xa những người làm ta cảm thấy không an toàn) các bạn sẽ không “phất” lên được nữa đâu.

c) Cách mọi người đang chia sẻ về Peer Pressure hoặc tận dụng nó để đánh bóng tên tuổi mới là thứ làm cho Peer Pressure tệ, vì giờ Peer Pressure và “Mình đã vừa … và … như thế nào?” gần như là một cú pháp để bài viết trở nên viral rồi.

Mình vẫn nhớ cụm từ này bùng nổ vào năm 2020 khi bắt đầu có những bài viết viral về nó. Rồi tiện theo đà của sinh viên kiếm thu nhập khủng, thi được những chương trình tuyển dụng tốt thì Peer Pressure lại càng tăng lên.

Thực trạng này không xuất phát từ việc mọi người muốn khoe thành tích, vì khoe không có gì là xấu. Một lần nữa, cách ta khoe mới làm thông điệp bị méo mó. Hai lý do lớn dẫn tới việc thông tin méo mó là “kỹ năng viết kém” và “cố gắng mông má câu chuyện”. Cái này mình sẽ bàn kỹ hơn ở phần 3 của bài viết.

**2. Bạn nên hiểu các cách để kiếm nghìn đô một tháng để xem mình có làm được không, sau đó làm gì tiếp là lựa chọn của bạn: **

Hiện tại trên thị trường lao động có 2 cách kiếm tiền lớn phổ biến mà chúng ta có thể nhìn ra:

(1): Đổi thời gian để lấy tiền: thể hiện qua việc bạn đi làm ở một vị trí có lương cứng, làm đủ giờ hành chính rồi thôi. Đừng lầm tưởng các vị trí này đều là lương thấp vì khi vị trí của bạn có cấp bậc càng cao tức là giá trị mang lại cho doanh nghiệp cao thì thù lao của bạn sẽ càng lớn hơn. Một sự thật nữa là các vị trí ở các tập đoàn lớn đều có khoảng lương (VD: Trường phòng bán hàng: 110tr – 150tr chẳng hạn, lương cụ thể của bạn là bao nhiêu sẽ phụ thuộc vào khả năng thương lượng của bạn)

(2) Đổi giá trị để lấy tiền: thể hiện cụ thể nhất qua việc bạn làm sales (ăn lương % và lương cứng thường thấp) hoặc các vị trí khác như cố vấn hệ thống bán hàng, marketer kiến tạo hệ thống kinh doanh, cố vấn quản trị,… Các vị trí này được định giá bằng giá trị bạn mang lại trực tiếp cho công ty/ khách hàng.

Cách này thường kiếm được nhiều tiền, cụ thể với một vị trí mà bạn có thể làm ngay kể cả trong mùa dịch đấy là bán hàng.

Và đừng ai nói mình không làm sales được nha, vì bản chất mọi công việc bạn làm mỗi ngày đều có tới 40% là bán hàng và thương lượng (mình sẽ có 1 bài viết riêng cho chủ đề này).

Hay với góc nhìn của mình thì nghề nha sĩ cũng là nhận thù lao trên giá trị, vì cái giá trị của một hàm răng đẹp còn đáng giá nhiều tỷ đồng ấy chứ, quan trọng là bạn có dám bỏ ra nhiêu đó năm để có thể mở được phòng khám riêng không thôi.

Ngoài ra sẽ luôn có rất nhiều cách kiến tiền khác như đầu tư, mở shop trên các sàn thương mại điện tử, đấu thầu,… và tất cả các cách này đều đòi hỏi sự đầu tư suy nghĩ cả.

Nếu hiểu được những điều trên, thì ngay khi gặp một tiêu đề bài viết như “lương nghìn đô” thì các bạn cần phải phân tích một chút rồi hãn Peer Pressure.

• Đầu tiên là phân biệt lương (thù lao của một công việc) và thu nhập (tổng các nguồn thu).

• Thứ hai là tiến độ giải ngân, nhiều người bảo kiếm được 100tr một tháng lắm nhưng thực chất 100tr đó là trên giấy tờ thôi, còn bao giờ nhận được là câu chuyện khác nha :))

• Thứ ba, kiếm được không có nghĩa là giữ lại toàn bộ được. Ví dụ bạn bán được một hợp đồng bảo hiểm trị giá 30tr, về lý thuyết bạn kiếm được 9tr, nhưng phải cắt máu hết cho khách hàng thì cũng đâu còn gì đâu. Tư duy phân tích này nên được áp dụng cho tất cả các trường hợp, để tránh hiểu một thứ mơ hồ xong lại mất công áp lực.

  1. Nếu đã xác định viết để chia sẻ và truyền cảm hứng thì phải trau đồi kỹ năng và suy nghĩ khi viết:

Như mình có nói ở trên, hai lý do lớn dẫn tới việc thông tin bị tiếp nhận méo mó là “kỹ năng viết kém” và “cố gắng mông má câu chuyện”:

(1) “Kỹ năng viết kém”: Viết cũng như nói. Nếu nói hay, rõ ràng và dễ hiểu cần luyện tập thì viết lách cũng vậy. Viết cũng là một thành tố tạo nên kỹ năng giao tiếp tốt. Các bài viết chia sẻ nên có bố cục rõ ràng, thông tin đi từ tổng quan tới chi tiết hoặc ngược lại và có các lời chú thích cần thiết để định hướng suy nghĩ của người đọc (trừ khi bạn có chủ đích để người đọc tư duy mở).

Nên cá nhân mình vẫn ủng hộ các bạn chia sẻ chừng nào các bạn vẫn cải thiện cách viết, hay chí ít lần đầu đi viết thì nên hỏi bạn bè xung quanh để xin feedback rồi hãn đăng tải lên mạng. Vì trong thế giới bao phủ bởi truyền thông như hiện nay, rất dễ để ta biết bài nào đăng lên sẽ viral (cụ thể như nhắc tới “lương nghìn đô”) thì ta càng phải có trách nhiệm hơn trong khâu kiểm duyệt nội dung.

(2) “Cố gắng mông má câu chuyện”: Mình nhớ là có đọc ở đâu đó về việc ở Trung Quốc đã bùng nổ phong trào tỷ phú tự thân khi các bạn trẻ xuất thân từ các gia đình có tiềm lực tài chính tốt nhưng luôn cố gắng chứng minh rằng mình thành công là không nhờ cậy gì vào công sức của gia đình.

Cách chia sẻ này rất tai hại. Nó cũng giống như một người chỉ nói về mặt thành công còn không bao giờ nói về mặt thất bại. Khi người đọc gặp quá nhiều bài viết một chiều như vậy, họ sẽ sinh ra tâm lý mộng mơ và nghĩ rằng mọi thành công đều dễ dàng đạt được.

Điều này để lại 2 hậu quả: (1) là ngáo thành công và (2) là peer pressure cực đoan theo kiểu mọi người sao ai cũng làm được mà tôi lại thất bại thế này.

Chung quy lại, mình muốn các bạn hiểu được một sự thật đơn giản là thế giới xung quanh ta là tổng hòa của nhiều sự tương tác và các bạn không bao giờ là cái rốn của vũ trụ. Nên đó là lý do vì sao trước khi chờ người khác thay đổi thì mình nên tự thay đổi để cứu mình trước.

Mình có một cái quy tắc 5Us khá đơn giản như thế này:

(1) Nếu thấy hoang mang với các bài đăng quá thì các bạn nên 5Us: Unfollow – Unfriend – Unsubscribe – Uncare – Uninvolve (nguồn từ page Insight mất lòng)

(2) Thông tin mà các bạn tiếp nhận trên mạng bây giờ cũng nên theo quy tắc 5Us: Updated – Useful – Unique – Untold – Universal để đảm bảo các bạn có thể tiếp cận một nguồn thông tin chất lượng nha (nguồn từ VOCF, các bạn join group đi, nhiều thông tin ngành nghề hay ho lắm: https://www.facebook.com/groups/vocfair)

Còn nhìn chung với mình thì Peer Pressure là tốt vì nó giúp tất cả chúng ta cố gắng vươn lên và thế giới ngày càng nên được nghe nhiều câu chuyện thành công thực tế hơn để mọi người cùng nâng cao năng lực của chính mình.

Chả có cái gì xấu cả, chỉ có cách chúng ta thể hiện nó làm nó trở nên không tốt. Ví dụ bạn sẽ Peer Pressure khi đọc một bài chia sẻ thành công trên mạng nhưng bạn sẽ ít có cảm giác đó hơn khi xem Siêu Trí Tuệ Việt Nam hoặc Đường Lên Đỉnh Olympia dù ai ở đó cũng giỏi. Quan trọng là cách làm, còn có làm hay không chỉ là bước đầu.

*Nên nếu là một người nghe thì hãy biết chọn lọc còn là một người chia sẻ thì phải hiểu được trách nhiệm của mình. Một bài viết được 100 likes là một bài viết, được 300 likes có thể chúng ta nên vui vì nó cũng hơi viral nhưng được 3000 likes thì nó đã reach tới rất nhiều người và nó nằm ngoài khuôn khổ 1 bài viết rồi.

Cũng như Jack Ma đã nói: “When you have $1 billion, that’s not your money, that’s trust society gives you”, thì trường hợp này cũng vậy, nếu bạn là người chia sẻ có sức ảnh hưởng thì đó là niềm tin người đọc gửi ở bạn, câu chuyện không còn là mục đích của bạn là gì nữa. *

Mình nghĩ nên chốt lại ở đây thôi. Nếu chốt lại một cách có ý nghĩa hơn cả thì mình mong các bạn hiểu là để nói về thành công thì quan trọng vẫn là tự bản thân mình biết mình đang ở đâu và sẵn sàng cố gắng chừng nào vì mục đích mà mình muốn.

• Nếu mình kém, mình có chịu học 8 tiếng 1 ngày để giỏi lên không?

• Nếu mình muốn kiếm gấp đôi tiền thì mình có chịu làm 16 tiếng một ngày không?

• Nếu dám thì đánh đổi là đương nhiên. Và đánh đổi cũng không phải là đánh đổi mãi, cái gì cũng có tính thời điểm.

Nên đừng Peer Pressure và đọc ít bài có cái keyword này thôi :))

dù mình viết bài dài đấy, cơ mà lướt thấy bài nào có từ này là mình cho ra đảo hết, trừ vài trường hợp đặc biệt.

Nhớ nha, “It’s all about who wants it the most”- The Champion – Carrie Underwood ft. Ludacris. Ai thèm nhất thì được tất.

(Bài viết rất dài và có tâm, mình để link gốc của tác giả dưới comment FB)

Tác Giả: Hoàng Trí Dũng / Facebook

Thank you so much

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s