Phiếm đàm nghề môi giới chứng khoán


Nghề môi giới tư vấn bắt đầu xuất hiện từ năm 2009 tại một số công ty chứng khoán lớn, sau đó lan rộng và phát triển cho đến ngày hôm nay.

Phiếm đàm nghề môi giới chứng khoán
Nghề môi giới chứng khoán

Trước đó, môi giới chứng khoán đã xuất hiện, nhưng công việc chủ yếu là ngồi tại quầy, nhận lệnh mua/bán của nhiều khách hàng và chuyển lên sở giao dịch. 

Năm 2009 đánh dấu nghề môi giới tư vấn đi vào chuyên nghiệp hơn và có công việc cụ thể, đó là tìm kiếm, chăm sóc khách hàng và tư vấn giao dịch cho từng khách hàng chuyên biệt. 

Giai đoạn đầu 2009 – 2010 có thể nói là thời điểm thăng hoa của nghề môi giới khi thị trường bùng nổ nhờ gói kích thích kinh tế của Chính phủ với quy mô 400 nghìn tỷ đồng, mục tiêu giảm bớt tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008. 

Thị trường khi đó từ đáy 235 điểm đi lên 640 điểm kéo dài suốt từ cuối tháng 2/2009 đến tháng 10/2009, lượng nhà đầu tư tham gia thị trường ngày một nhiều hơn, tạo nguồn khách hàng, cũng như nhu cầu lớn với môi giới tư vấn.

Những môi giới một ngày đạt doanh thu phí từ 800 triệu đồng – 1 tỷ đồng không hiếm, một phiên lệnh đặt cho khách hàng có giá trị hàng chục tỷ đến trăm tỷ đồng.

Sau các phiên giao dịch, họ được khách hàng “săn đón”, chỉ mong được “phím” cho mã cổ phiếu sinh lời tốt, hoặc thông tin giá trị mà chưa được truyền ra thị trường.

Vào thời điểm này, nhân viên môi giới thành công đón nhận ánh nhìn ngưỡng mộ của mọi người, bởi đi xe đẹp, dùng hàng hiệu, nhiều mối quan hệ với các khách hàng VIP… 

Không ít khách hàng sẵn sàng san sẻ phần trăm lợi nhuận thu về cho các môi giới của mình. Khi đó, mỗi công ty chứng khoán có hàng chục nhân viên môi giới và lượng khách hàng liên tục leo dốc.

Tới cuối năm 2009, thị trường chứng khoán bắt đầu điều chỉnh nhưng đầu năm 2010 lại có sóng các cổ phiếu nhỏ, kéo dài từ đầu năm cho đến tháng 5/2010. 

Thời gian này bắt đầu có khái niệm “đội lái”, đó là những người hoặc nhóm người có thông tin, nguồn lực để đẩy một cổ phiếu tăng giá nhiều lần, thậm chí vượt qua giá trị thực rất nhiều. 

Thời điểm này là cực thịnh của nhóm cổ phiếu nhỏ, đặc biệt là cổ phiếu Sông Đà và dòng Dầu khí, cá biệt có cổ phiếu từ dưới 10x được đẩy lên vùng giá 12x – 13x. 

Trong bối cảnh này, vai trò của môi giới được thăng cấp lên một bậc và yêu cầu của khách hàng cũng chuyển sang giai đoạn mới với mong muốn môi giới tư vấn mã nào là mã đó tăng trần ngay lập tức. 

Các môi giới bắt đầu tạo các room chat (nhóm trò chuyện online) để tư vấn cho khách hàng, có những nhóm số lượng thành viên lên tới 500 – 600 người. Cũng vì lẽ đó, với những doanh nghiệp số lượng cổ phiếu lưu hành chỉ 5 – 10 triệu cổ phiếu, chỉ cần có tư vấn của một “siêu môi giới” thì giá cổ phiếu vài phút sau đã tăng kịch trần, không có khách hàng bán ra.

Vào thời điểm đầu năm 2010 chỉ có 1 diễn đàn chứng khoán, nơi quy tụ mọi khách hàng và môi giới. Các nhóm chat riêng cũng được tạo ra từ diễn đàn này, nhiều nhóm tổ chức gặp gỡ, tạo nên các mối quan hệ khăng khít giữa môi giới – nhà đầu tư. 

Theo đó, các công ty chứng khoán cũng bắt đầu gia tăng tuyển dụng môi giới để phục vụ phát triển mở rộng kinh doanh. 

Thực tế, thông qua những diễn đàn, hay những hội nhóm đông thành viên này, các “siêu lái” đã tận dụng để đẩy hàng và ra hàng, đưa giá cổ phiếu lên rất cao. Không ít môi giới không tỉnh táo cũng bị “đội lái” lợi dụng, để rồi chính bản thân mình và khách hàng từ đỉnh cao xuống dốc lúc nào không hay biết. 

Tháng 5/2010, thị trường bắt đầu điều chỉnh đi xuống, giá trị giao dịch cũng như khối lượng giao dịch thấp dần và mở ra một giai đoạn mới của nghề môi giới.

Sau giai đoạn cực thịnh của thị trường và môi giới 2009 – 2010, tới tháng 5/2010, thị trường điều chỉnh mạnh. 

Các nhà đầu tư chợt nhận ra mình đang nắm giữ những cổ phiếu vượt qua giá trị thực nhiều lần, mọi thông tin “đội lái” “phím” chỉ là ảo. Hiện tượng bán tháo diễn ra, nhiều cổ phiếu liên tiếp “nằm sàn”, khiến nhà đầu tư muốn cũng không thể bán.

Theo đó, các khách hàng nhận ra kiếm tiền trên sàn chứng khoán không hề dễ dàng, đâu phải cứ mua là có lãi. Họ bắt đầu rời bỏ thị trường, “chia tay” môi giới. 

Thanh khoản thị trường thấp dần, từ thời điểm mỗi phiên mấy nghìn tỷ đồng giao dịch xuống còn vài trăm tỷ đồng. Các công ty chứng khoán ngấm đòn và bản thân nhân viên môi giới cũng hoang mang, cảm nhận rõ rệt hơn sự khắc nghiệt của thị trường chứng khoán. 

Từ thời điểm cứ mua là thắng năm 2009 tới đến giai đoạn mua gì cũng thua nửa cuối năm 2010 – 2011, cuộc sàng lọc khốc liệt các công ty chứng khoán, cũng như nhân viên môi giới diễn ra. 

Có những Công ty từng thuộc Top 3 thị trường rơi vào cảnh thua lỗ, phải chuyển đổi mô hình, bị thâu tóm, đổi tên hoặc không bao giờ còn nghe thấy trên thị trường. 

Bên cạnh đó, có những môi giới từng giao dịch hàng tỷ đồng phí một phiên giờ đã thất nghiệp khi không còn khách hàng, tạm tìm công việc khác chờ thời, hay không bao giờ quay trở lại với thị trường nữa.

Những môi giới còn trụ lại với nghề cũng phải nhìn nhận lại bản thân và con đường phía trước. Phải cân bằng giữa lợi ích của bản thân, khách hàng và công ty, đồng thời nâng cao kiến thức, trang bị thêm các công cụ để hỗ trợ khách hàng. 

Có thể nói, giai đoạn 2011 – 2012 là vô cùng khó khăn đối với nghề môi giới. Một số công ty chứng khoán không còn dám “nuôi” môi giới, số khác tiến hành thanh lọc, từ môi giới chính thức xuống cộng tác viên, hay hỗ trợ cho vay tiền để cầm cự sau đó trừ dần vào lương.

Không ít nhân viên môi giới đã phải vay tiền công ty để trả nợ do thua lỗ trước đó, đến vài năm sau mới có thể trả hết nợ. 

Giai đoạn này, lãi suất huy động và cho vay tăng cao, thậm chí có ngân hàng huy động lên đến 21%/năm và cho vay trên 30%/năm. Tới năm 2012, sự kiện bầu Kiên một lần nữa khiến thị trường cắm đầu đi xuống. Số lượng công ty chứng khoán giảm xuống, không ít doanh nghiệp trong cảnh ngừng hoạt động, hoặc cầm chừng, kéo theo đó là số môi giới cũng giảm đi đáng kể.

Giai đoạn 2012 – 2017, thị trường bắt đầu từ đáy đi lên, các công ty chứng khoán phục hồi dần dần và mở ra cơ hội cho các môi giới. Thực tế, thế giới luôn vận động không ngừng, kèm theo đó là những biến đổi về địa chính trị, thiên tai và các cuộc chiến về kinh tế. 

Thị trường chứng khoán vì vậy cũng trải nghiệm không ít thăng trầm, mà mỗi giai đoạn đều có những biến chuyển cần bản lĩnh của người làm nghề môi giới. 

Với sự phát triển của thị trường như hiện nay, có rất nhiều sản phẩm cho nhà đầu tư lựa chọn, mỗi sản phẩm lại phù hợp với đối tượng khách hàng riêng biệt. Chính vì vậy môi giới cần hiểu rõ thế mạnh của bản thân, lựa chọn sản phẩm mục tiêu của mình để từ đó hướng tới đối tượng khách hàng cụ thể.

Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ cũng hỗ trợ môi giới làm nghề, cần tận dụng các nguồn lực được cung cấp từ công ty chứng khoán, từ công nghệ để hiệu suất công việc cao hơn.

Nếu như giai đoạn trước, môi giới chủ yếu thu nhập từ phí giao dịch của khách hàng, thì hiện tại, khi cuộc đua phí trở nên khốc liệt, nếu môi giới chỉ giúp khách hàng thực hiện giao dịch sẽ khó trụ lại với thị trường. Nhiều môi giới đã nhìn ra điều này, định hướng cho mình những bước đi táo bạo và thành công.

Có thể kể đến việc môi giới phát triển các công cụ chuyên biệt cho từng nhóm khác hàng, thu thêm phần giá trị gia tăng trên việc cho khách hàng sử dụng công cụ hỗ trợ tìm mã cổ phiếu để mua bán trong mỗi phiên giao dịch. 

Đáng chú ý, trong dài hạn, nhân viên môi giới sẽ chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng mạnh từ chính công ty chứng khoán, công ty công nghệ với các nền tảng hỗ trợ khách hàng một cách chuyên nghiệp như Fiingroup, Fireant… 

Do đó, một số môi giới tập trung vào mảng trái phiếu, chứng chỉ quỹ, hướng đến đối tượng khách hàng muốn có lợi nhuận hơn gửi tiết kiệm nhưng an toàn hơn giao dịch cổ phiếu và biết chính xác một năm mình sẽ nhận được bao nhiêu từ khoản đầu tư ban đầu. 

Việc thị trường trái phiếu doanh nghiệp 2 năm trở lại đây bùng nổ và các điều kiện phát hành chưa theo kịp sự phát triển của thị trường đã tạo ra không ít rủi ro với ngay cả nhân viên môi giới. 

Do đó, tương lai của môi giới chính là nền tảng kiến thức sản phẩm chuẩn, sự am hiểu thị trường, có các công cụ hỗ trợ và công phu tìm hiểu nhu cầu khách hàng. Mỗi môi giới phải là người tư vấn tương lai, hoạch định bức tranh tài chính tổng quan và chi tiết cho khách hàng của mình.

Việt Hùng / Tinnhanhchungkhoan



Góc khuất nghề môi giới chứng khoán sau phong trào “nhà nhà là tàu, người người là lái”

Những trận đánh “kinh thiên động địa” với PVA lên 120.000 đồng/cp, KSS lên 80.000 đồng/p, AAA lên 95.000 đồng/cp, PTC lên 90.000 đồng/cp… luôn gắn với những môi giới đình đám như A KE, N Thăng Long, N SB. Nhiều môi giới giàu lên nhanh chóng. Nghề MGCK lên hương.

Nhân những ngày đầu xuân mới, tôi xin chia sẻ một vài suy nghĩ về nghề Chứng khoán nói chung, Môi giới chứng khoán nói riêng. Có rất nhiều suy nghĩ trong bài này, đã được tôi viết trong nhiều năm trước đây. Thế nhưng mỗi lần khi năm mới đến, lại là một trải nghiệm mới.

Sự khắc nghiệt của nghề môi giới chứng khoán

Chứng khoán luôn biến động không ngừng, việc đoán trước các diễn biến dao động giá là điều cực khó. Nếu bản thân mình không đủ độ tĩnh, không có trực giác tốt, không đủ kinh nghiệm, tri thức nghề nghiệp, thì khó có sự lựa chọn thông thái. Thế nhưng, ngay cả khi có sự lựa chọn đúng, bạn sẽ được gì? Đối với những ai đã làm nghề lâu năm, đều có chung một nhận xét: nghề MGCK bạc quá. Tôi luôn hướng dẫn các bạn MG của tôi, hãy coi tài sản KH như chính là tài sản của mình. Hãy cố sức bảo vệ nó, nhân nó lên nhiều lần. Tuy nhiên, trong nghề này rất hay thường gặp là khi KH mua/bán có lời, đó là quyết định của chính họ. Còn khi thua lỗ thì là do Môi giới xúi.

Quan niệm bạc bẽo này cũng xuất phát một phần từ chính người Môi giới ở Việt Nam. Rất nhiều MGCK chưa có đủ tầm, kiến thức, để tư vấn được cho khách hàng (KH). Chủ yếu chỉ là do mối quan hệ, KH mở tài khoản ủng hộ. Khách hàng luôn được ở vị thế trên, là người ban ơn. Thậm chí nhiều KH còn hiểu là họ “nuôi” Môi giới. Họ chưa hiểu quan hệ win-win, cùng hợp tác để có lợi. Cho nên một sự thật rất đau lòng, người MGCK bị coi thường quá.

Ngoài yếu tố tinh thần, nghề MGCK cũng không phải là “miền đất hứa” để có thể làm giàu. Hầu hết các bạn làm nghề MGCK đều có nền tảng học hành rất công phu, thậm chí có nhiều bạn đi du học về. Thế nhưng với thu nhập hết sức khiêm tốn, các bạn phải “lăn lộn” để đi kiếm khách. Đến khi có khách rồi, phải tìm mọi cách giữ khách. Có những MGCK tháng này kiếm được hàng chục triệu, nhưng tháng sau có thể về “mo” ngay. Sự ổn định trong nghề này là rất xa xỉ. Nếu đơn thuần lấy thu nhập từ nghề MGCK, chắc chắn sẽ rất khó có thể mua nhà, mua xe.

Thực trạng và phân lớp môi giới chứng khoán

TTCK Việt Nam thực sự sôi động từ năm 2006 sau sự kiện Việt Nam gia nhập tổ chức WTO. Nhiều người biết đến và bắt đầu lao vào tìm kiếm cơ hội đổi đời từ đầu tư chứng khoán. Để phục vụ nhu cầu này, một nghề mới bắt đầu xuất hiện và được gọi là “cò chứng khoán”.

Các “cò chứng khoán” hầu như không có khái niệm gì về tài chính, về doanh nghiệp. Họ chỉ đơn thuần mua đi bán lại hoặc giới thiệu ăn chênh lệch. Có thể kể đến những tay cò nổi tiếng trong giới như vợ chồng M-Đ, cò H “dầu khí”, cò T “MB”, cò S “bê đê”. Có người trong số họ sau này cũng phất lên, nhưng hầu hết đều “của thiên trả địa”.

Cùng với sự phát triển mang tính tự phát của giới cò tự do này, các công ty chứng khoán cũng mọc lên như nấm. Ban đầu chỉ một vài công ty sau đó đỉnh điểm có tới 104 CTCK. Các CTCK tập hợp các cò tự do lại, gọi là “họp chợ” để khách hàng mở tài khoản tại nơi đó, khi giao dịch thì phải nộp phí. Vì hầu hết là giao dịch OTC, nên mỗi chợ thu phí một kiểu.

Sự phát triển của lớp cò tự do này cũng dần đi đến thoái trào bởi các CTCK bắt đầu nhận ra miếng bánh béo bở từ mảng này. Trước đó, các CTCK chỉ có nhân viên giao dịch thực hiện lệnh mua bán của NĐT và vài nhân viên phân tích tổng hợp, thì sau này bắt đầu xuất hiện lớp nhân viên môi giới đầu tiên. Những môi giới xuất sắc nhất thời kỳ này về sau đều thành danh, có những người vươn lên nắm những trọng trách cao nhất tại một số CTCK.

Sau giai đoạn sơ khai với lớp môi giới gạo cội có kiến thức và quan hệ vững vàng, đến giai đoạn thị trường bùng nổ, nghề MGCK có một sức hút mạnh mẽ kèm theo sự thay đổi lớn nhận thức của người làm nghề. Những trận đánh “kinh thiên động địa” với PVA lên 120.000 đồng/cp, KSS lên 80.000 đồng/p, AAA lên 95.000 đồng/cp, PTC lên 90.000 đồng/cp… luôn gắn với những môi giới đình đám như A KE, N Thăng Long, N SB. Nhiều môi giới giàu lên nhanh chóng. Nghề MGCK lên hương.

Khi đó họ kháo nhau rằng chỉ cần chơi với một mối “đội lái” nào đó, đi hô hào khắp nơi là có thể kiếm hoa hồng bộn tiền. Các MGCK ngày đặt lệnh, tối đi nhậu, có một cuộc sống vô cùng dư giả. Lúc này mấy mớ kiến thức ở trường Đại học vứt xó, chủ yếu phải “chém” cho giỏi, “nổ” cho vang. Nhận thức về nghề môi giới thay đổi hoàn toàn. Còn NĐT thì bị lùa vào vòng xoáy của cuộc chơi không khác gì con bạc trong casino.

“Bạo phát bạo tàn”, cái gì lên nhanh quá cũng không bền. Sau phong trào “nhà nhà là tàu, người người là lái”, đến giai đoạn mất phanh của thị trường. Một loạt cổ phiếu lao dốc đến mức kinh hoàng, khiến lớp môi giới “hô hào” ngã gục. Nhiều môi giới phải bỏ nghề, thậm chí vướng vòng lao lý. Có những môi giới còn rơi vào cảnh trắng tay ê chề, nợ nần chồng chất…

Đúng là chỉ khi thủy triều rút, mới biết ai không mặc quần. Môi giới lúc này mới bộc lộ đầy đủ những yếu kém của mình về kiến thức và bản lĩnh. NĐT mất lòng tin vào đội ngũ môi giới nghiêm trọng.

Nếu xác định Chứng khoán là nghiệp, thì phải biết trân quí nghề này

Một người MGCK đích thực phải có sự hiểu biết phân tích tài chính ngang tầm một chuyên viên phân tích, có được đầu óc quản lý của một “banker”, có một khả năng “sales” của một MC. Và quan trọng hơn hết, họ phải có được sự tận tâm từ trái tim, sự chính trực vô song, sự tỉnh táo cao độ.

Không có con đường nào bằng phẳng mà có thể mang lại thành công. Chỉ có thể rèn luyện liên tục, học hỏi không ngừng nghỉ, mới hy vọng thành công. Trước khi có ý định trở thành người MGCK, bạn hãy tự soi lại bản thân xem mức độ đam mê đến đâu?

Có đam mê là điều kiện cần, còn điều kiện đủ là phải trau dồi tri thức. Chứ không nên dựa vào vũ khí duy nhất là “dẻo mồm” hay quan hệ rộng mà có thể thành công với nghề. Chỉ khi có đầy đủ kiến thức, bạn mới có khả năng mang lại lợi ích cao nhất cho khách hàng.

Ngoài ra, bản thân các môi giới phải tự biết tôn trọng nghề nghiệp của mình, tự biết yêu quí và tôn trọng bản thân. Hãy đừng làm nó “rẻ tiền” đi. Hiệu quả đầu tư của khách hàng luôn là thước đo giá trị cao nhất. Dù vậy, đừng bao giờ cho phép khách hàng “xà xẻ” mình. Hãy đừng chấp nhận việc để khách hàng mắng mình. Hãy luôn hiểu giá trị bản thân. Dù khiêm tốn học hỏi, nhưng trong quan hệ xã hội, người Môi giới rất cần được tôn trọng.

Môi trường làm việc cũng là một yếu tố nên cân nhắc. Nếu ở một môi trường có tầm nhìn xa, có sự trọng thị con người, khả năng thành công sẽ cao hơn. Môi trường đó phải biết nâng đỡ mình, luôn giúp mình nâng tầm cao hơn, giúp cho mình có được hình ảnh sau này.

Một điều cuối cùng, vô cùng quan trọng là bạn định làm nghề Môi giới chứng khoán bao lâu? Tôi luôn khuyên các anh em của tôi, đừng bao giờ coi nghề Môi giới chứng khoán là mục tiêu trọn đời. Đó chỉ là một giai đoạn nhất định. Không ai đi làm Môi giới chứng khoán đến già cả. Bản thân nghề này chưa chắc đã mang lại sự nghiệp cho anh em. Thế nhưng dù chỉ là nấc thang tạm, hãy làm bằng tất cả tấm lòng thành, nhiệt huyết và cả trái tim.

Cách đây 3 tháng, có một bạn Trưởng phòng MG mà tôi rất yêu quí, có nói với tôi là: anh ơi, em chỉ muốn là TPMG cấp thấp nhất, thậm chí nếu xuống MG bình thường cũng được. Tôi ngạc nhiên lắm, vì nghĩ trong khi nhiều người đang muốn “ngoi” lên, sao bạn này lại muốn xuống. Về sau tôi mới hiểu. Bạn có một định hướng nghề nghiệp rất tuyệt vời. Bạn thành lập nhóm tư vấn đầu tư của riêng mình. Với tuổi trẻ như thế, mà đã nghĩ xa thật. Hơn hẳn lứa “ngốc” chúng tôi. Hiện nay, có một số bạn đã chuẩn bị sẵn sàng cho tương lai. Điều đó thật tuyệt vời. Hãy luôn có định hướng xa. Hãy coi MGCK là cơ hội để tích lũy quan hệ, kiến thức, để có thể xây tương lai cho mình sau này.

Nguyễn Hồng Điệp – Chuyên gia chứng khoán

Theo Trí Thức Trẻ

Thank you so much

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s