[Sách cũ] Những câu chuyện về sách cũ – P4


Nghề bán sách cũ

Trong thời đại “công nghệ số” cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet, sách điện tử… những tưởng thói quen mua sách, đọc sách của nhiều người sẽ dần biến mất. Vậy nhưng nếu dành thời gian đi một vòng quanh thành phố cũng không khó để tìm ra một vài tiệm sách cũ nằm khiêm nhường bên những cửa hàng hiện đại, rực rỡ sắc màu. Ở đó, người bán sách và người đọc gặp nhau qua những trang sách đã ngả màu thời gian… Tuy vậy, nghề bán, cho thuê sách cũ hiện đã mai một đi nhiều, hầu hết người làm nghề đều phải kết hợp buôn bán với các mặt hàng khác để duy trì cuộc sống.

Chúng tôi tìm đến một tiệm sách cũ của gia đình chị Đoàn Thị Thủy, nằm trên đường Tràng Thi, phường Trần Đăng Ninh (Thành phố Nam Định). Trước đây, chị Thủy vốn là cán bộ công tác trong ngành Quân đội ở Sài Gòn. Năm 2002, do điều kiện sức khỏe, chị xin nghỉ về quê mở cửa hàng bán văn phòng phẩm kết hợp bán và cho thuê sách, truyện. “Bản thân tôi vốn là một người thích đọc sách, mở cửa hàng sách cũng là để thỏa mãn nhu cầu đọc mỗi ngày của tôi”, chị Thủy chia sẻ về lý do đến với nghề. Thời điểm đó, để có nguồn sách, chị nhập của một đại lý trên đường Lê Hồng Phong.

Đôi khi chị cũng tìm mua gom sách cũ từ những người bán ve chai, đồng nát, những người muốn thanh lý tủ sách gia đình. Các loại sách mà chị bán, cho thuê rất đa dạng bao gồm: sách Văn học, Triết học, Lịch sử, Nghệ thuật, Từ điển, sách giáo khoa, truyện tranh… Đối với mỗi loại, chị đều xếp đặt cẩn thận, khoa học, chia theo từng mảng, ghi biển cho từng giá sách khác nhau. Theo chị Thủy, những năm 2007, 2008 là thời kỳ “thịnh vượng” nhất của nghề bán sách cũ. Khi đó cửa hàng nhà chị có đến hàng vạn đầu sách, số lượng sách không được tính bằng cuốn mà bằng… tạ, tấn. Những năm này, cửa hàng lúc nào cũng tấp nập khách ra vào hỏi mua, thuê sách để đọc. “Mặc dù giờ mở cửa là 7 giờ 30 sáng và đóng cửa là 21 giờ 30 nhưng thường khách đều đến sớm và ra về muộn hơn giờ quy định. Khách hàng vào nhiều đến nỗi tôi phải phân chia công việc để quản lý với sự hỗ trợ của người thân trong gia đình. Toàn bộ tầng 2 của nhà khi đó như một “thư viện” thu nhỏ, rất nhiều khách sau khi mua hoặc thuê không chờ được mang sách về mà ngồi đọc ngay tại cửa hàng”, chị Thủy kể.

Tình trạng khách “giành” nhau những đầu sách hiếm là không thiếu. Có những đầu sách, chị được khách hỏi mua, thuê nhiều lần. Không chỉ có khách mua, thuê sách ở thành phố, chị còn có lượng khách khá ổn định tại các huyện lân cận như Ý Yên, Vụ Bản, Mỹ Lộc. Chị vẫn còn nhớ một vị khách đặc biệt là một em học sinh ở Ý Yên thường xuyên lên cửa hàng của chị mua và thuê sách đọc. Có những hôm sau giờ học chiều, em vội vã đạp xe lên mua sách rồi về ngay. Vào đại học, thỉnh thoảng nghỉ hè em vẫn ghé lại hiệu sách của chị hỏi mua những cuốn tiểu thuyết văn học cũ kỹ.

Từ năm 2009, thị trường sách cũ bão hòa rồi chậm hẳn. Thời điểm hiện tại, hầu như chị Thủy còn rất ít khách. Khách đến thuê sách đã ít, khách đến tìm mua sách cũ thậm chí còn ít hơn. Hiện tiệm sách của chị chỉ còn khoảng chục khách thân thiết. Và mặc dù số sách cũ đang được chị thanh lý với giá “rất bèo” nhưng vẫn không có nhiều khách mặn mà. Với số tiểu thuyết Văn học còn lại, chị Thủy rao bán giảm giá 60-70%, các loại sách khoa học cũng có giá giảm tương tự. Đối với thể loại truyện tranh, một vài bộ “hot” chị giảm 50%, những bộ truyện có ít người đọc hơn, chị bán với giá 2.000-3.000 đồng/cuốn. Gặp khách hàng mua số lượng lớn, chị thậm chí giảm hẳn 80-90% so với giá bìa. “Năm 2014, do quá “ế ẩm” và cũng muốn thanh lý hết số sách cũ, tôi đã bán 3 tấn sách với giá 5 triệu đồng”, chị Thủy cho biết thêm.

Đường Lê Hồng Phong vốn từng được mệnh danh là “phố sách cũ” của người dân Thành Nam. Đã có thời, có hàng chục hiệu sách nằm san sát nhau tại dãy phố này. Từ sáng đến tối, lúc nào cũng thấy các cửa hàng sách tấp nập người ra vào. Buôn bán sách, cho thuê sách đã trở thành “kế sinh nhai” của nhiều gia đình, thế hệ. Nhưng, đó chỉ là câu chuyện của gần 20 năm về trước, khi sách cũ còn được ưa chuộng. “Gia đình tôi làm nghề bán sách cũ tính ra cũng đã trên 18 năm.

Bố mẹ chồng rồi vợ chồng tôi đều gắn bó với nghề. Thời “hoàng kim” dọc con phố này lúc nào cũng nhộn nhịp người đến tìm mua sách, thuê sách. Nhiều khách ở dưới huyện cũng tìm đến mua. Ấy vậy mà bây giờ ế ẩm quá, thi thoảng lắm mới có người vào hỏi mua một hai cuốn”, một chủ hiệu sách cũ trên đường Lê Hồng Phong chia sẻ. Lý do nghề bán sách “ế ẩm” được chính những người bán lý giải: các cửa hàng sách cũ chủ yếu bán báo, truyện và sách giáo khoa đã qua sử dụng. Truyện và báo thì giờ đầy rẫy trên mạng. Sách giáo khoa thì thay đổi liên tục, học sinh tiểu học thường làm trực tiếp vào sách nên không tái sử dụng được. Hơn nữa, với mức sống ngày càng cao của xã hội, hầu như gia đình nào cũng sắm sách vở mới cho con nên sách cũ ngày càng mất dần chỗ đứng. Ngoài ra, do giới trẻ bây giờ ít dành thời gian và thói quen đọc sách hơn trước.

Ngoài thời gian học ở trường, học sinh còn phải đi học thêm, thời gian làm bài trên lớp không có, lấy đâu ra thời gian đọc sách hay đọc truyện… Để tiếp tục mưu sinh với nghề, nhiều chủ cửa hàng sách cũ phải tìm cách buôn bán thêm. Chị Thủy bây giờ vừa bán sách vừa bán đồ tạp hóa. Khi rảnh rỗi, chị lên mạng giới thiệu những cuốn sách cũ còn tồn kho. Nhờ đăng lên mạng, chị cũng bán được một lượng kha khá sách còn tồn đọng.

Ngày nay sự ra đời và bùng nổ của các thiết bị kết nối internet như điện thoại, máy tính hay sách điện tử khiến độc giả không phải đi đâu xa, chỉ cần ở nhà “nhấp chuột” là có thể dễ dàng tìm kiếm các loại sách mình cần. Vì vậy, nhu cầu mua sách cũ đang bị giảm đi đáng kể. Người mua sách thưa vắng càng làm cho nghề bán sách cũ khó khăn. Tuy nhiên, một vài chủ cửa hàng sách cũ vẫn luôn gắn bó với nghề bằng niềm đam mê, yêu thích, trân trọng đối với sách, với tri thức. Mỗi ngày tranh thủ lúc không có khách, chị Thủy lại lôi những cuốn sách văn học yêu thích ra đọc, phủi bụi rồi lau chùi cẩn thận. Có những cuốn chị đọc đi đọc lại vài lần, nhớ đến nỗi thuộc cả lời văn.

Đặc biệt trong “gia tài” sách của cửa hàng, chị còn giữ được một số bộ sách hiếm như “Chiến thắng trò chơi cuộc sống” của tác giả Adam Khoo. “Ông cố vấn, hồ sơ một điệp viên” của tác giả Hữu Mai… Nhiều vị khách đến cửa hàng sẵn sàng trả giá cao cho các cuốn sách này nhưng nhất định chị không bán. Bởi với chị “bán rồi sẽ không bao giờ mua lại được. Với tôi, sách cũ nhưng tri thức thì không bao giờ cũ, mỗi lần đọc, tôi lại phát hiện ra những điều mới mẻ, thú vị trong sách. Cái “được” nhất của bao năm làm nghề bán sách cũ có thể là ở đó. Dù ít khách nhưng tôi vẫn cố gắng duy trì cửa hàng như một nơi để tôi và cả gia đình có không gian đọc, thưởng thức và suy ngẫm”, chị Thủy quả quyết.

Bài và ảnh: Hoa Xuânhttp://baonamdinh.com.vn


Sách cũ – dòng chảy ngầm của văn hóa đọc

Đọc sách là đọc được suy nghĩ thuần của chính tác giả, không bị tư duy lối mòn, bị pha trộn hay ảnh hưởng của suy nghĩ đám đông. Cùng một chủ đề nhưng nội dung sách cũ viết rất nhẹ nhàng, phóng khoáng…

Sách cũ cũng có một đời sống riêng, khi là khúc vĩ thanh, cũng có lúc chỉ là một nốt trầm xao xuyến… vì có một thời gian dài, sách cũ dường như không có chỗ đứng trong lòng giới trẻ, trong nhiều cửa hàng sự hiện diện của sách cũ cũng rất mờ nhạt, họa chăng chỉ người lớn tuổi tìm mua. Thế nhưng vài năm trở lại đây, sách cũ lại được giới trẻ săn lùng, tìm kiếm khi họ phần nào hiểu được giá trị tri thức mà nó mang lại.

Những tưởng thị trường sách mới đồ sộ và đa dạng như hiện nay sẽ áp đảo khiến sách cũ chênh vênh tồn tại. Nhưng không, khi văn hóa đọc của người trẻ được cải thiện, sách cũ đã có một chỗ đứng vững chắc hơn. Trên các diễn đàn, các bạn trẻ gọi sách cũ là một thế hệ sách mà ở đó lưu giữ những giá trị văn hóa, giá trị tri thức vô giá. Nếu như người lớn tuổi lựa chọn các đầu sách về lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh thì giới trẻ lại tìm cho mình những cuốn sách về văn học, ngôn ngữ, khoa học để làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu.

Bạn Nguyễn Thị Anh, sinh viên Khoa Khoa học xã hội (Đại học Hồng Đức), tâm sự: Tôi thích sách cũ từ năm thứ 2 đại học, mỗi khi có thời gian rảnh tôi lại tìm đến các cửa hàng sách cũ để mua những cuốn sách làm tài liệu tham khảo. Theo bạn Anh: Sách cũ có rất nhiều điều hay, không chỉ gặp trên đó những kỷ niệm của chủ nhân cũ hoặc của cả các tác giả cuốn sách, mà bên cạnh đó, cách dịch, cách viết của người xưa cũng rất gần gũi, chân phương. Có những phong cách viết mà hiện nay rất ít gặp. Nói đoạn, Anh đưa tôi xem quyển “Óc sáng suốt” (loại sách học làm người) của tác giả Nguyễn Duy Cần (NXB Khai trí – XB năm 1951), và nói “cách viết này giờ hiếm gặp lắm”! Cũng giống như bạn Anh, bạn Nguyễn Thị Hoa, phường Quảng Hưng (TP Thanh Hóa) cho biết: Bọn mình học biên dịch nên nhu cầu đọc rất lớn, nhất là các tiểu thuyết nước ngoài được dịch lại bằng tiếng Việt để học hỏi cách viết, bổ sung cách thức, phương thức dịch. Mà đâu phải ai cũng có khả năng mua hết tất cả các đầu sách? Do đó thay vì bỏ ra vài trăm nghìn đồng để mua một quyển tiểu thuyết mới, mình thường mua lại ở hiệu sách cũ với giá chỉ bằng 1/3.

Theo nhiều người mê sách cũ, sách cũ là sản phẩm ra đời từ khi chưa có internet nên đọc sách là đọc được suy nghĩ thuần của chính tác giả, nó không bị tư duy lối mòn, bị pha trộn hay ảnh hưởng của suy nghĩ đám đông. Cùng một chủ đề nhưng nội dung sách cũ viết rất nhẹ nhàng, phóng khoáng mà vẫn truyền tải đủ kiến thức cho người đọc. Bà Nguyễn Thị Hà, chủ cửa hàng sách trên đường Dương Đình Nghệ, phường Tân Sơn (TP Thanh Hóa) chia sẻ: Sách cũ không có giá, cái giá là nằm ở cách nhìn nhận về cuốn sách của người mua. Mấy năm nay các cháu học sinh, sinh viên ghé tới cửa hàng sách cũ của tôi rất nhiều. Các cháu đã biết lựa những cuốn sách hay thay vì đi tìm những cuốn sách ngôn tình như trước đây. Gặp những bạn trẻ như vậy, tôi thường tính giá kiểu vừa bán vừa tặng. Biết rằng tính thành tiền thì sách cũ rẻ lắm nhưng cái quý ở giá trị tri thức mà các cháu đang đón nhận.

Không nằm ở vị trí đắc địa, không ồn ào với những mặc cả bán – mua, những cửa hàng sách cũ trên đường Dương Đình Nghệ, hơn chục năm qua vẫn thu hút lượng khách quen thân thiết hàng ngày. Tuy diện tích không lớn nhưng ở đây cũng không ít những cuốn sách cũ nổi tiếng như cuốn “Mắt những người đã khuất” của M.A.Axturiax (NXB Văn học 1986), “Thao thức” của Alêchxănđrơkrôn (NXB Tác phẩm mới 1983), “Một ngày dài hơn thế kỷ” của A.J. Tmatov (NXB Lemzdat 1982)… Những cuốn sách đã ố màu thời gian, vàng úa, thậm chí đã bị mối mọt này vẫn được nhiều người mua với sự trân trọng. Nơi đây, đã trở thành địa chỉ quen thuộc cho những ai còn lưu luyến với sách xưa. Còn ở trên đường Lê Lai, phường Đông Sơn (TP Thanh Hóa), hơn 20 năm nay, nhà sách Thành Vẹn vẫn bền bỉ mở cửa để phục vụ những người yêu sách.

Hàng nghìn cuốn sách với đủ thể loại: Văn học, Sử học, Địa lý, ngoại văn… được bày bán, tất cả đều là sách cũ, có những cuốn ra đời cách đây đã vài chục năm. Chị Nguyễn Thị Vẹn, chủ nhà sách Thành Vẹn, cho biết: “Rất nhiều người tìm mua những cuốn sách màu đen, có một số người gặp may khi mà họ mua một lúc được nhiều cuốn đang cần mà thị trường đã không còn, thậm chí nhiều sách không xuất bản nữa. Trong số khách đến mua sách cũ của chị Vẹn, có người ở các huyện trong tỉnh, có người ở tận Hà Nội, Nam Định cũng đã tìm về đây. Chị Phạm Thị Hoa, ở phường Đông Hải (TP Thanh Hóa) chia sẻ: “Tôi đã đi tìm mua cuốn giáo trình Dân tộc học nửa năm nay mà không thấy, ngay cả các quầy sách cũ ở Hà Nội, Nam Định. Đến quầy sách của chị Vẹn cũng là đến chơi thôi chứ không hy vọng lại có cuốn tôi đang cần. Khi tìm thấy, tôi đã đứng lặng một lúc lâu, sau đó tôi có nói với chị Vẹn là lấy bao nhiêu cũng gửi, nhưng chủ nhà sách chỉ lấy tôi 60 nghìn cuốn giáo trình ấy”.

Cũng nằm trên trục đường Lê Lai, ngoài nhà sách của chị Vẹn, còn có 5 nhà bán sách cũ. Mỗi một nhà sách lưu một lượng sách cũ dường như không giống nhau, có chăng chung nhất vẫn là sách giáo khoa. Đấy cũng là những bộ sách giáo khoa trong năm học cũ được mua lại. Và đây cũng được xem là những cuốn sách “mới” nhất ở những nhà sách này. Các chủ nhà sách cho biết, vào đầu năm học mới, sách giáo khoa cũ bán vẫn “chạy” nhất. Nếu sách cũ các loại bán theo cân thì những bộ sách giáo khoa cũ lại được bán giảm giá từ 40- 50% so với sách giáo khoa mới.

Đến với sách cũ đó là một tín hiệu vui cho thấy giá trị của nó vẫn đang được lan tỏa, góp phần nuôi bền sức sống văn hóa đọc trong thời đại số. Bởi, bể học là vô tận, người ta có thể học ở giữa đời, học từ những con người nhưng đối với sách, luôn là một kho tàng khổng lồ. Sự tồn tại của những cửa hàng sách cũ như để chứng minh một điều rằng, văn hóa đọc vẫn là cái mạch ngầm đang chảy và mạch sống tri thức không thể tuột đi một cách dễ dàng, sách cũ vẫn là một chân trời văn hóa, một bến bờ kiến thức mà nhiều người kiếm tìm. Những hiệu sách cũ như thế, dù mộc mạc giản dị nhưng là nơi lưu giữ một tình yêu với sách, một nét văn hóa thanh lịch và đáng quý của người dân xứ Thanh.

Theo : http://baothanhhoa.vn


Chợ phiên sách cũ

Góc đường Trần Phú, cứ dăm tháng, người ta lại thấy xuất hiện một phiên chợ sách khá đặc biệt. Không có tiếng nói cười rộn rã, không có những gian hàng best-seller (sách bán chạy nhất) và cũng chẳng có sự hiện hữu của những bìa sách được thiết kế tinh xảo, sặc sỡ… phiên chợ sách này chỉ đượm một mùi của sách cũ và thoảng hương trà và cà-phê.

Vấn vương sách cũ

Có nhiều người thích sách mới lại có những người chỉ thích và ghiền sách cũ, “nghiện” mùi sách cũ với nỗi hoài niệm của những đôi tay đã từng lật giở.

Ai đó từng nghĩ sách cũ Đà Nẵng đã đi qua bên kia con dốc của thời hoàng kim hẳn sẽ thay đổi khi đến với Chợ phiên sách cũ ở địa chỉ 196 Trần Phú.

Trong không gian chưa đầy 20m2 của hiệu sách Love Tree, phiên chợ gói gọn nơi hai bộ bàn ghế con con đặt ở vỉa hè, hai chiếc kệ cao ngất chất đầy sách và hai chiếc bàn nhỏ chứa sách đặt dọc lối đi. Nhỏ, hẹp nên chỉ cần khoảng 20 người ùa vào là phiên chợ đã chật kín, muốn đi, phải nghiêng người nhích qua từng chút.

Ấy vậy mà, khách hàng với đại đa số là những bạn trẻ vẫn vui vẻ, kiên nhẫn lần tìm trong gần 1.000 đầu sách để có được cuốn sách ưng ý. Người này lựa xong ra vỉa hè ngồi đọc, nhường chỗ cho người đến sau, lát lại vào tìm tiếp. Chốc chốc, cả chủ và khách nhìn nhau cười thích thú khi nghe tiếng nói như reo của ai đó: “Ôi trời, cuốn này tìm lâu nay giờ mới thấy”, hay “Trời ơi, mơ ước của mình đây rồi!”…

Tính đến nay, Chợ phiên sách cũ ở 196 Trần Phú đã tròm trèm 6 tuổi. Chẳng cần quảng bá, truyền thông rầm rộ, cứ 2-3 tháng một lần, người yêu sách Đà Nẵng nghe thông tin có chợ phiên lại tự động tìm đến. Dù có mua được sách hay không, họ đều có chung tâm trạng nôn nao, mong ngóng chợ sách diễn ra để được gặp gỡ với những người cùng sở thích, dù chỉ là người dưng. Cái thú đi chợ không chỉ là được xem mặt hàng, được mua giá rẻ mà là được tận hưởng cái không khí của buổi chợ.

Những con người ở chợ phiên

Lẫn giữa những mái đầu xanh ở Chợ phiên sách cũ được tổ chức vào giữa tháng 3 vừa qua, có một người đàn ông tóc hoa râm, phong thái đĩnh đạc, dung dị đứng trầm ngâm thật lâu bên trang sách ố vàng. Ông là Phạm Thế Cường, người đàn ông tự nhận mình “yêu sách đến mê mệt” và hiện có hẳn một thư viện phục vụ cộng đồng miễn phí với hơn 30.000 cuốn ở thành phố Hồ Chí Minh.

Ông trầm ngâm: “Tôi thấy ấm lòng khi Quỳnh (một trong hai người mở phiên chợ -PV) là một người trẻ không chỉ đam mê sách mà còn có khát khao nhân rộng văn hóa đọc. Càng vui hơn khi nhìn xung quanh toàn là những bạn trẻ đến mua sách. Theo tôi, phiên chợ không cần hoành tráng đâu, quan trọng nhất là chúng ta có tâm với sách và bền bỉ theo đuổi con đường này”.

Ông Cường tâm sự rằng, với những ai yêu sách, đọc được cuốn sách hay là vui lắm, nhưng sướng nhất là khi được sở hữu nó. Đọc sách phải đồng nghĩa với sở hữu sách thì mới cảm được hết giá trị tri thức mà những người có tâm, có tầm gửi vào trang giấy. Bởi vậy, bất kể khi nào có cơ hội ông đều đi săn lùng sách để tìm thấy “vàng ròng” giữa mớ chai bao hay sách báo cũ.

Kể từ khi chợ phiên ra đời đến nay, chàng trai trẻ Lê Vũ Kỳ Nam (28 tuổi, quận Hải Châu) chưa bỏ sót phiên nào và đều “ở lì” cả ngày trời ở chợ phiên để được trò chuyện với những người bạn cùng sở thích. Sau mỗi phiên chợ, Nam lại khấp khởi vui mừng khi nhận thấy những khuôn mặt mới tìm đến với hội sách. Cũng kể từ dạo ấy, tủ sách của Nam mỗi ngày một đầy thêm, trong đó, có nhiều sách hay đã ngừng xuất bản.

Nam chia sẻ: “Mình nghĩ nếu tham gia hội sách này nhiều lần, được tư vấn từ những người am hiểu và tiếp xúc với người yêu sách khác thì các bạn trẻ sẽ từ từ phát triển thói quen đọc sách”.

Muốn có sách thì hãy đi buôn sách

Kim chỉ nam của Quỳnh (28 tuổi) và Phúc (24 tuổi) khi mở chợ phiên, đó là: Muốn có sách thì hãy đi buôn sách. Tuy nhiên, “không phải vì mục đích kinh doanh mà là muốn có sách và được gần sách nên bán sách dù có không lời thì vẫn bán”.

Để có được nguồn sách phong phú cho mỗi phiên chợ, Quỳnh và Phúc phải đi lùng sục khắp nơi, có khi vào tận Tam Kỳ hay Quy Nhơn. Những cuốn sách được trưng bày đa phần là sách kinh điển, có nhiều giá trị nội dung và tính thẩm mỹ cao. Qua việc tuyển lựa trước, Quỳnh và Phúc mong muốn định hướng một phần nào đó việc đọc sách trong giới trẻ. Tuy vậy, cả hai cũng rất tôn trọng lựa chọn của độc giả, sẵn sàng tìm giúp họ những đầu sách khi có cơ hội.

Quỳnh hiện là chủ hiệu sách be bé, xinh xinh nhưng rất ấm cúng Love Tree. Còn Phúc, đam mê nghiên cứu văn hóa-lịch sử, sẵn sàng lên đường đi tìm sách dù ở bất cứ nơi đâu. Cả chục năm trời, Phúc chỉ sắm cho mình đôi ba bộ quần áo mới đã là nhiều nhưng mỗi ngày đều chở cả thùng sách về nhà. Thế giới riêng của Phúc là căn phòng “chết chìm” trong sách mà cậu có thể ở lì mấy ngày trời.

Đến với chợ phiên, chẳng khi nào thấy Quỳnh và Phúc ngơi tay, ngừng nói dù chỉ một phút. Không hấp tấp, vội vã hay vồ vập, ở góc này, Quỳnh đang thủ thỉ trò chuyện với các sinh viên thì ở góc kia, Đức nhiệt tình tư vấn cho những người bạn mới đến.

Qua mỗi phiên chợ, cả hai nhận ra người Đà Nẵng không hề quay lưng với sách và có nhu cầu đọc sách rất cao. Điều làm cả hai đau đáu nhất là làm sao kết nối được những người bán sách cũ ở Đà Nẵng để tạo thành một cộng đồng vững mạnh. Bởi lẽ giữa bộn bề mưu sinh và gánh nặng gia đình, không phải ai cũng có thể dành thời gian cho những điều đam mê.

Trong chuỗi mong ước của Quỳnh và Phúc cho những phiên chợ trong tương lai, cả hai chẳng nhắc đến yếu tố lợi nhuận, chỉ mong có thêm thời gian và sức khỏe để… tìm được nhiều sách và kết nối những người bán sách. “Tôi mong có một sân chơi quy mô hơn, rộng rãi hơn để chúng tôi có thể tổ chức những trò chơi về sách, nói chuyện về sách, về văn hóa – lịch sử. Sân chơi vì thế sẽ chuyên sâu hơn, mang lại nhiều lợi ích hơn và có nhiều ý nghĩa hơn cho người đọc”, Quỳnh chân thành chia sẻ.

BÌNH AN – https://danangz.vn


Những người giữ hồn cho sách cũ

Dù nghề bán sách cũ không còn hưng thịnh, song vẫn có không ít  người lặng lẽ gắn bó. Bên góc đường, ngõ phố; họ  âm thầm bảo quản, chia sẻ  những trang sách úa màu thời gian.

Không bảng hiệu quảng cáo, không bày trí tinh tươm là đặc trưng của những hiệu sách cũ, tồn tại trong không gian đơn sơ, chật hẹp. Ở đó, người mua có thể lựa cho mình vài cuốn sách còn mới cứng chỉ với mấy chục ngàn đồng. Và cũng có thể tìm thấy những cuốn sách cũ mềm có giá lên đến hàng trăm hay thậm chí là hàng triệu đồng.

Mưu sinh với sách cũ

Nép mình bên ngã tư đường Phan Đình Phùng- Hùng Vương (TP. Quảng Ngãi), tiệm sách cũ của chị Lê Thụy Lành chỉ đơn sơ với dăm chiếc bàn và vài kệ sách. Nhưng không vì vậy mà người mua phải “thất vọng” với lượng sách ở đây. Từ sách nghiên cứu, sách văn học, lịch sử, tiểu thuyết, từ điển đến những bộ sách in trước năm 1975, sách thời bao cấp…

Vì vậy nên những người Quảng Ngãi đam mê và sưu tầm sách cũ đều biết đến tiệm sách này. Chị Lành cho biết đã bán sách cũ hơn 12 năm. Lúc đầu chị đến với nghề chỉ vì mưu sinh, nhưng nay đã gắn bó với sách như bữa ăn, giấc ngủ. 12 năm qua, mặc cho mưa nắng, cứ đi qua đoạn đường này người ta lại thấy chị ngồi lặng lẽ bên những chồng sách cao ngút. Mỗi cuốn sách mua về đều được chị Lành phân loại, bao bọc và sắp xếp cẩn thận rồi mới đến tay người mua. “Sách cũng có cuộc đời của nó. Nhất là sách cũ, là tài sản của người xưa. Do đó những ai hiểu được giá trị của nó sẽ càng biết bảo quản và trân trọng”, chị Lành chia sẻ.

Còn ở tiệm sách cũ số 79 Nguyễn Tự Tân (TP. Quảng Ngãi) của cô Hồng Tố Phương lại là địa chỉ quen thuộc của nhiều phụ huynh, học sinh. Gia đình cô Phương mở tiệm sách này từ năm 2004, khi mà sách cũ vẫn còn rất “thịnh”. Cô Phương cho biết: “Vì con gái út của cô rất mê đọc sách, nên gia đình mới quyết định mở tiệm sách cũ cho cô buôn bán, và cũng để thỏa mãn nhu cầu đọc sách của con.

Đến nay, không chỉ 3 người con mà nhiều đứa cháu của cô cũng lớn lên và thành đạt nhờ vào tiệm sách này”. Những ngày đầu, tiệm sách của cô Phương chỉ có vài trăm cuốn. Sau 10 năm gầy dựng, đến nay tiệm đã có hàng ngàn đầu sách. Trong đó chủ yếu là sách giáo khoa, sách tham khảo cũ. Nhiều sách là vậy, nhưng khách cần tìm cuốn nào, cô đều nhớ rõ vị trí. Cô Phương chia sẻ: “Bán sách cũ không chỉ là có sách gì bán sách đó mà mình còn tìm hiểu sách nào hay, sách nào có giá trị để giới thiệu cho khách. Tuy là sách cũ nhưng kiến thức không cũ, cách trình bày lại tỉ mỉ, cụ thể nên nhiều người vẫn thích hơn sách mới”.

Gắn bó vì đam mê

Để có được nguồn hàng, những người bán sách cũ như chị Lành, cô Phương đều phải lang thang nhiều ngày ở những con đường sách cũ trong TP.HCM. Chị Lành cho biết, cứ 2 tháng chị lại đi TP.HCM “lùng sục” sách một lần. Nếu có nhà sách nào thanh lý thì có được nguồn hàng lớn. Còn không thì “gắn bó” với các hàng ve chai, thỉnh thoảng cũng “chắt lọc” được những cuốn sách quý đã rách bìa, sờn gáy, xuất bản cách đây hàng chục năm. “Lặn lội tìm sách, rồi đọc để hiểu, để bảo quản nó tốt hơn. Dần dần, niềm đam mê sách nó thấm vào mình lúc nào không hay. Giờ sách cũ ngày càng khan hiếm nên mỗi khi tìm được một cuốn sách quý, mình lại càng trân trọng, thấy nó như vô giá, nhiều lúc không muốn bán đi”, chị Lành chia sẻ.

Tuy không nhộn nhịp như những nhà sách hiện đại, nhưng những tiệm sách cũ vẫn là địa điểm quen thuộc của nhiều người. Khách mua sách cũ của chị Lành rất đa dạng, từ học sinh, sinh viên, nhà văn, bác sĩ… đến cả khách Việt kiều, khách du lịch ở những tỉnh khác. Với những khách quen, chị đều thuộc làu loại sách khách hay mua. Cô Phương cho biết:  “Có những phụ huynh cứ đầu năm học là ghé mua sách cũ cho con. Hết đứa lớn đến đứa nhỏ, đến khi con cái vào đại học hết mới không thấy ghé mua sách nữa”.

Chị Lành chia sẻ, những năm gần đây, buôn bán sách cũ không còn dễ dàng như trước, vì nguồn sách đã cạn dần và nhu cầu đọc sách in cũng ít lại. Do đó nhiều người đã phải chuyển nghề. Nhưng đối với chị, bán sách cũ không chỉ để nuôi sống gia đình mà còn vì bản thân có niềm đam mê với sách. Vì vậy, chị Lành không chỉ muốn gắn bó đời mình với nó mà còn định hướng cho con mình nối tiếp nghề của mẹ. Những người bán sách cũ như cô Phương, chị Lành đều đến với nghề như một cơ duyên. Nhưng cuối cùng, họ chọn ở lại với sách cũ vì trân trọng những trang giấy úa màu. Họ giữ nghề như minh chứng về những giá trị tốt đẹp của văn hóa đọc.
 

Bài, ảnh: Hà Xuyênhttp://baoquangngai.vn


Muôn màu sách cũ

Giọng của của một chàng trai vang lên ngoài cửa tiệm: “Có cuốn Quả bóng tròn Péle không chú?”. Người đàn ông mái tóc hoa râm đang cân mớ sách cũ từ mấy bà bán ve chai đem lại, đứng phắt dậy: “Còn đấy”. Nói rồi, ông vội vã bước vào kệ rút ra cuốn sách cũ mèm, bìa đã rách một phần, giấy ngả màu vàng ố… Hoá ra, trong cuộc sống hiện đại vẫn có nhiều người lang thang khắp phố đi tìm sách cũ.

 Phạm Văn Vĩnh, người đàn ông trạc gần 50 tuổi, chủ tiệm sách cũ Trường Vĩnh (TP. Vũng Tàu) nói cười như thể muốn xích lại gần hơn với khách hàng qua thế giới sách cũ. Từ Thanh Hoá, ông Vĩnh đến Vũng Tàu sinh sống rồi mưu sinh bằng nhiều nghề. Năm 2003, với chút vốn liếng nho nhỏ, ông mở tiệm rồi mua sách cũ từ Sài Gòn, Bình Dương và từ những người đi bán ve chai mang đến. Thỉnh thoảng trong mớ ve chai, ông nhặt được vài cuốn sách văn học kinh điển như: Ruồi trâu, Tiếng chim hót trong bụi mận gai, Ván bài lật ngửa… Ông Vĩnh cho biết, sách của ông bán với giá 10.000-40.000 đồng/kg nhưng có những cuốn không thể mua bằng ký, càng không thể bán bằng cách cân đong. Giá trị của cuốn sách cũng vô chừng lắm. Ông Vĩnh khoe: “Hôm rồi bán được cuốn sách của Vương Hồng Sển với giá 1,2 triệu đồng cho một tay chơi đồ cổ. Còn bình thường thì trung bình mỗi ngày bán được 50-150 ký, có ngày bán chỉ được vài chục ký không chừng”. Câu chuyện với tôi đành ngắt giữa chừng. Khách đến, ôngVĩnh đặt lên bàn cân cho cô bé học sinh lớp 10 trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn mớ sách truyện với giá chỉ 20.000 đồng. Rồi lại quay sang bảo với một em học sinh khác từng cuốn sách một, mỗi cuốn giày cộm nhưng giá chỉ 8.000 đồng. 

Tại một tiệm sách cũ ở số 66, đường Lê Lai, người làm nghề buôn bán sách cũ không phải là cánh đàn ông con trai mà là một người phụ nữ trung niên… Chị tên Thọ và cũng là người mê sách thứ thiệt. Cửa tiệm của chị khá rộng rãi, lại có rất nhiều sách nên nhiều học sinh, sinh viên không có điều kiện để mua sách mới hoặc tìm những cuốn sách mà họ cần ở những nhà sách lớn không có lại ghé chị. Trong thế giới sách cũ của chị có sự hiện diện của nhiều cuốn sách rất quý như: Âm thanh và cuồng nộ của William Faulkner (nhà văn Mỹ đoạt giải Nobel năm 1950), Trăm năm cô đơn, Tình yêu thời thổ tả, Ngài đại tá chờ thư, Tướng quân giữa mê hồn trận hay Những người khốn khổ của văn hào Victor Hugo; bản dịch Truyện Kiều của Nguyễn Du sang Anh ngữ, Kinh thánh, từ điển Pháp – Việt của cụ Đào Duy Anh xuất bản năm 1936… Câu chuyện của anh Nguyễn Hoàng Cương, Chủ nhà sách Hoàng Cương (163, Nguyễn Văn Trỗi) ngược về những ngày khó khăn của cả đất nước, khi công nghệ thông tin chưa phát triển, sách báo còn khan hiếm thì những cuốn sách cũ là nguồn cung cấp tri thức quý giá.

Anh kể về sách cũ như một hoài niệm đáng yêu. Trong số rất nhiều cuốn sách kinh điển, anh vẫn còn xây dựng một tủ sách cũ riêng cho mình, trong đó những cuốn sách đáng quý mà ngày nay có tiền không chắc đã mua được như: Ký hoạ Việt Nam của một hoạ sĩ người Pháp; Tuấn chàng trai nước Việt xuất bản trước năm 1945; Cảnh Đức trấn dào lục (tác giả Vương Hồng Sển); Việt sử tân biên (tác giả Phạm Văn Sơn) xuất bản tại Sài Gòn; Thơ Paolo Neruda chỉ in được khoảng 1.000 bản hồi năm 1971… Chỉ tay vào các kệ sách nằm khiêm tốn ở một góc của nhà sách bây giờ, Hoàng Cương nói như phân trần: “Cũng như những ngành kinh doanh khác, sách cũ cũng tuân theo cái luật bất thành văn của chuyện làm ăn. Thời buổi này hiếm người bán những cuốn sách yêu quý của mình để đổi lấy gạo cơm nên những người buôn bán sách cũ như tôi cũng chuyển một phần sang bán các loại sách mới nhưng giá rẻ hơn”. Ông Nguyễn Hồng Sanh, một nhà giáo dạy Văn đã về hưu, chủ nhân của “Nhân đạo thư quán” (45, Nguyễn Trường Tộ) 80 tuổi, dáng đi chậm chạp nhưng trong câu chuyện ông vẫn còn rất minh mẫn, tinh anh.

Ông tiếp khách trên một tấm phên màu xanh chuối và như muốn trải lòng mình ra với những ai mê sách, mê câu chuyện năm xưa của ông. Là con thứ 5 trong một gia đình nông dân ở Cần Đước – Long An, nhà nghèo nhưng ông rất ham học và học rất  giỏi. Thú vui của cậu bé Sanh năm xưa không phải là những trò chơi bắn bi, chọi gà mà là những cuốn sách nhỏ bé nhưng lại đầy sức hấp dẫn. Nhưng với một cậu trò quê nghèo khó để sở hữu được một cuốn sách cũng không phải dễ dàng. Ngày ấy, cậu học trò nhỏ này phải mượn sách của những bạn nhà giàu trong lớp để đọc.

Và cậu đã ra sức chép tay lại hết toàn bộ những cuốn sách cậu thích rồi tự vẽ bìa và đóng thành cuốn. Dần dần, cậu cũng đã có một thư viện nhỏ của riêng mình với khoảng 50-70 những cuốn sách chép tay mà đến giờ bây giờ những cuốn sách đó vẫn được giữ cẩn thận và nâng niu như một kỷ vật tại “Nhân đạo thư quán”. Tốt nghiệp Cao đẳng sư phạm Sài Gòn năm 1956, ông về Vũng Tàu làm nghề giáo, dạy hai môn Pháp văn và Việt văn tại trường Trung học Vũng Tàu. Làm nghề giáo, đồng lương không nhiều, nhà lại đông con nhưng ông vẫn dè xẻn từng đồng chi tiêu, sống cần kiệm để dành tiền mua sách. Năm 1960, ông mở “Nhân đạo thư quán” vừa là nơi để buôn bán sách cũ, vừa là nơi để ông thỏa mãn thú chơi sách của mình. Cái tên “Nhân đạo” ông lấy từ tên tờ báo của Đảng cộng sản Pháp trước đây (L’Humanité) với mong muốn thư quán nhỏ của mình sẽ giúp ích cho nhiều người trong việc bồi dưỡng tâm hồn và trí tuệ, như tinh thần nhân đạo mà ông lấy làm tôn chỉ cho cuộc đời. 

Để có được gia tài sách với khoảng 5 triệu cuốn sách cũ và 7 triệu cuốn báo, tạp chí các loại như giờ là cả một đời ông tích cóp. Cứ để dành được một khoản tiền kha khá ông lại lang thang khắp Sài Gòn từ phố Trần Huy Liệu, Trần Quý Cáp đến Nguyễn Thị Minh Khai… để tìm mua sách cũ. Nghe tiếng Nguyễn Hồng Sanh, những người mê sách, quý sách từ miền Tây lên, Sài Gòn về, các nhà nghiên cứu từ ngoài Bắc vào đều ghé “Nhân đạo thư quán” để đọc sách, đàm đạo với ông. Được biết, ông Nguyễn Hồng Sanh có ý nguyện tặng kho sách này cho UBND tỉnh để khai thác, phát huy giá trị của sách cũ trong thời gian tới. 

Bài, ảnh: Hoa Hạ – BBThttp://vungtau.baria-vungtau.gov.vn/

Thank you so much

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s