Mong mưa về cho Miền Tây


Bầu trời miền tây - nguoidentubinhduong
Bầu trời miền tây – nguoidentubinhduong

Nhìn hình ảnh bầu trời lúc này tôi mới thấy những lúc mưa dầm, mưa nặng hạt và nước lũ tràn về lại quan trọng như thế nào với người miền tây.Khi còn nhỏ tôi ghét những trận mưa lớn, ghét lũ vì thấy sợ nó, nó làm tôi có cảm giác bất an khi đi băng qua những con sông, tôi ghét mưa vì những ngày mưa lầy lội đường xá bùn đất, đi xe thì dính bùn lầy lún cả nửa xe, đi bộ thì lội xuống những bãi lầy mà đường nào cũng vậy không có bê tông nhiều như bây giờ, muốn đi chơi mà ngoài trời mưa rả rít, người lớn trong nhà không cho đám nhỏ tụi tui đi bắt cá , bắt cua khi trời mưa vì những kinh nước đầy nước và nước cuốn rất mạnh khi tụi tui ra đó tắm. Tôi nhớ rất nhiều kỉ niệm khi còn nhỏ với những cơn mưa và cơn lũ mỗi khi tới mùa mưa từ tháng 3 đến tháng 12, giờ đây khi tui chứng kiến cảnh khô hạn, nước sông cạn trơ đáy, cá chết hàng loạt, cây cối bị nhiễm mặn, thiếu nước mà chết tôi mới thấy là mưa lớn, nước dâng, lũ về không còn đáng ghét như lúc tôi còn nhỏ, đó là mong ước của nhiều người nông dân miền tây, người sống trông cậy vào con cá, con tôm bắt ngoài sông, dưới kinh …. Tôi đăng hình hình bầu trời miền tây như muốn nhắc lại kỉ niệm và cầu mong mọi người ở đây có thể chuẩn bị biện pháp đối phó với hạn hán, nước nhiễm mặn trong tương lai như đợt hạn lần này, mặc dù có nhiều người rất tốt, yêu quý đồng bào sẵn sàng góp sức, góp nước giúp người miền tây vượt qua khó khăn, ngày lại ngày trên những con đường nắng khô cháy, tôi nhìn thấy nhiều chiếc xe tải chạy người xuôi trên đường chở những thùng nước lớn cung cấp miễn phí cho mọi người nhưng vẫn thấy lo lắng cho tương lai phía trước, năm nay có đợt dịch bệnh covid cộng thêm biến đổi khí hậu làm mưa về trễ, hạn hán tàn khóc như vậy, nhiều người trắng tay …. nên tôi mới nghĩ là ngoài việc cầu mưa, mọi người nên có sự chuẩn bị tốt đối phó với những thay đổi như thế.

Người Đến Từ Bình Dương.

Bài viết trên các báo về đợt hạn mặn tôi đề cập ở trên.

Miền Tây sông nước chịu khát

Người dân vùng sông nước miền Tây đang chống chọi với cơn khát khi hạn mặn tấn công đã làm đồng lúa nứt nẻ, kênh rạch trơ đáy, nước ngọt mặn chát.

Bến Tre là địa phương đầu tiên trong 13 tỉnh, thành miền Tây ban bố tình huống khẩn cấp, mức độ rủi ro thiên tai cấp độ 2 do hạn hán, nước biển xâm nhập từ đầu năm nay. Trong đó, ảnh hưởng nhất là huyện Ba Tri, nơi có 12.000 ha đất trồng lúa ba vụ cùng đàn bò 100.000 con, lớn nhất tỉnh. Đợt hạn mặn lịch sử năm 2016, Ba Tri có trên 8.000 ha lúa bị thiệt hại, chiếm khoảng 80% diện tích vụ đông xuân. Người dân phải mua rơm và nước ngọt với giá cao cho bò ăn, uống.

Một cánh đồng lúa tại xã An Phú Trung khô hạn, đất nứt nẻ, chỉ còn các loại cỏ chịu mặn mọc lác đác.

Trên cánh đồng “bão hạn mặn” tấn công, bà Nguyễn Thị Kim Trang (48 tuổi) gom những gốc lúa, cỏ dại nhiễm mặn cho bò ăn. “Năm nay người dân ở đây chết đói, làm lúa thì lúa nhiễm mặn chết hết, muốn đi làm công nhân trên thành phố cũng không ai dám đi vì sợ dịch bệnh. Để có tiền sinh hoạt hàng ngày, chồng tôi đi phụ hồ, còn tôi ở nhà lo cơm nước và nuôi hai con bò”, bà cho biết.

“Vụ này, tôi thuê hai công đất để trồng lúa, mỗi công (1.000 m2) đầu tư khoảng 3 triệu tiền thuốc, phân bón. Bị nhiễm mặn hết nên coi như mất trắng. Giờ chỉ còn cách thương lượng với chủ đất, mong họ giảm cho một ít tiền thuê”, ông Nguyễn Văn Chấu (44 tuổi, ấp An Thuận) nói, vừa cầm cụm lúa khô.

Đứng trên thửa ruộng khô của gia đình, bà Lê Thị Hí (72 tuổi) nói chưa khi nào thấy hạn mặn khốc liệt như năm nay, khi “nước sinh hoạt còn khan hiếm thì lấy đâu nước tưới cây, trồng lúa”. “Mấy hôm nay, tôi nghe đài báo bên Trung Quốc xả đập thuỷ điện, cho nước về miền Tây mà chờ hoài không thấy”, bà lão nói.

Cách xã An Phú Trung 8 km, bà Lâm Thị Ngọc Dung (70 tuổi, ở xã An Ngãi Tây) đứng ngồi không yên vì thiếu nước sinh hoạt. Nhà bà đã mua gần 20 lu nước, dùng tiết kiệm nhưng đến giờ đã hết. Mấy ngày nay, bà phải mua nước bên ngoài, một xe hai mét khối giá 100.000-120.000 đồng. “Chưa năm nào ông trời dở chứng như năm nay”, bà Dung nói.

Tại Tiền Giang, thủ phủ của cây ăn trái vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều kênh, hồ chứa nước ngọt đã khô kiệt, khiến hàng chục nghìn ha cây trồng thiếu nước trầm trọng.

“Sống ở đây hơn 30 năm chưa bao giờ tôi thấy con kênh này cạn nước. Vậy mà, mới qua Tết được vài ngày nước đã cạn khô. Cây trồng chết dần vì không có nước tưới”, bà Nguyễn Thị Mộng Thuỷ, 58 tuổi, người dân sống ven kênh Cầu Sắt, huyện Chợ Gạo nói.

Lòng hồ tại trạm bơm Bình Phan (huyện Chợ Gạo), nơi cung cấp nước cho khoảng 8.500 ha đất trồng trọt ở địa phương đang cạn trơ đáy.

Một nông dân ở xã Tam Bình (huyện Cai Lậy) đo độ mặn trong nước vượt mức 5‰ (5.000 mg/l), không thể tưới cho các vườn sầu riêng, măng cụt. Theo nông dân này, chỉ cần tưới nước có độ mặn cao hơn 0,2‰ (200 mg/l) sẽ khiến cây trồng bị cháy lá, rụng hoa, làm giảm sinh trưởng và phát triển, ảnh hưởng đến năng suất.

Những ngày này, tại các tuyến đường nông thôn ở xã Tam Bình luôn trong tình trạng kẹt xe do các xe ba gác tập trung về kênh Mười Nén hút nước ngọt bán cho các nhà vườn trồng sầu riêng. Theo người dân, mỗi xe chở hai mét khối nước có giá 160.000-200.000 đồng, tùy quãng đường xa gần.

Dọc kênh N7 (huyện Gò Công Tây), những chiếc máy bơm cũng nằm “chịu trận” vì không có nước để tưới cho các vườn cây ăn trái.

Bà Lê Thị Lợi (57 tuổi, huyện Gò Công Tây) cùng con gái mua phuy nước khoảng 200 lít với giá 160.000 đồng để tưới cho lúa.

“Thấy lúa như thế này nóng ruột quá, hôm trước nhà tôi mua 10 bao đá bi xạ xuống ruộng cho lúa hút được ít nước nhưng không thấm, nay lấy nước cho vào bình phun, phun cho nó mát, cầm cự được ngày nào hay ngày đó. Cầu trời đổ một cơn mưa cho lúa có chất”, bà Lợi nói.

Gia đình bà Trương Thị Hòa (ấp Thạnh Phú, xã Thạnh Trị, huyện Gò Công Tây) cùng hợp sức cứu ruộng lúa nhiễm mặn từ ao trữ nước.

“Gia đình tôi có 6 công đất, lúa mới chín nửa bông nhưng đất đang bị khô cằn nên ngày nào cũng phải bơm tưới, cho lúa nó mát. Vụ này đầu tư phân thuốc mỗi công hết 3 triệu đồng, lúa mà chết là bể nợ”, bà Hòa cho biết.

Giữa tháng 3, nước biển xâm nhập vào các con sông lớn ở miền Tây 50-110 km, vượt mốc lịch sử 2016 từ 2 đến 8 km. 5 tỉnh (chấm vàng) gồm Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Cà Mau, Kiên Giang đã công bố tình huống khẩn cấp, tập trung ứng phó.

Nguyên nhân là toàn lưu vực sông Mekong trong năm 2019 lượng mưa thấp kỷ lục, cộng với tình trạng các đập thủy điện thượng nguồn trữ nước chạy các tuabin, khiến nước không về hạ nguồn.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, đến nay ghi nhận khoảng 20.000 ha lúa miền Tây bị mất trắng do hạn mặn, chiếm khoảng 7% so với năm 2016. Đợt hạn mặn lịch sử bốn năm trước (100 năm mới lặp lại) khiến 160.000 ha đất bị nhiễm mặn, gây thiệt hại hơn 5.500 tỷ đồng. 10 trong số 13 tỉnh, thành phải công bố thiên tai.

Hữu KhoaBáo Vnexpress


Hạn mặn khốc liệt ở miền Tây: 5 tỉnh công bố tình huống khẩn cấp

Tính đến ngày 4-3, đã có 5 tỉnh Kiên Giang, Bến Tre, Tiền Giang, Cà Mau và Long An công bố tình huống khẩn cấp về hạn, mặn. Dù các địa phương đã rút kinh nghiệm từ những đợt hạn, mặn trước đây nhưng vẫn không tránh được thiệt hại.

Hạn mặn khốc liệt ở miền Tây: 5 tỉnh công bố tình huống khẩn cấp - Ảnh 1.

Ruộng lúa của gia đình bà Trần Thị Thắm (63 tuổi, xã Bình Thành, huyện Giồng Trôm, Bến Tre) chết khô đã hơn nửa tháng, chỉ biết tận dụng làm rơm cho bò ăn – Ảnh: NGỌC PHƯỢNG

Ông Nguyễn Thanh Liêm – một người dân ở huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng – phải thốt lên: “Chưa năm nào tình trạng xâm nhập mặn lại khủng khiếp như năm nay”.

“Đến thời điểm này, thiệt hại được giảm thiểu đến mức tối đa. Diện tích lúa mất trắng hiện nay chỉ bằng khoảng 7% so với năm 2016. Theo đó, diện tích lúa mất trắng toàn vùng khoảng 20.000ha; các địa phương vẫn đảm bảo cho việc sản xuất của các nhà máy, công xưởng.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp (thứ trưởng Bộ NN&PTNT)

Mọi kỷ lục bị phá vỡ

Gắn bó với cây lúa gần 40 năm nay, nắm rõ quy luật của thiên nhiên, bà con ở xã Đại Ân 2, huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng ai cũng biết tiếng gia đình ông Liêm. Nhưng năm nay, ông Liêm cũng đành “bó tay” nhìn trà lúa khô héo từng ngày.

“Mỗi năm, thường ăn tết xong mới xuất hiện nước mặn. Đằng này, từ cuối tháng 11 nước mặn đã tràn về, đúng vào thời điểm 10 công lúa của tôi đang làm đòng nên cháy vàng, giảm năng suất gần 50%, mất lợi nhuận hơn 15 triệu đồng” – ông Liêm nói.

Ở hạ nguồn ba nhánh sông Mekong gồm sông Tiền, sông Hàm Luông và sông Cổ Chiên, tỉnh Bến Tre là địa phương chịu ảnh hưởng sớm nhất của tình huống nước mặn xâm nhập.

Nếu như đợt xâm nhập mặn năm 2016 được xem là đợt mặn kỷ lục, 100 năm mới lặp lại thì mùa khô năm 2020 đã phá vỡ mọi kỷ lục được xác lập trước đó.

Nếu như năm 2016, nước mặn “âm thầm” xâm nhập vào những ngày người dân đang đón Tết Nguyên đán thì năm nay nước mặn xâm nhập sớm hơn năm 2016 khoảng 1 tháng.

Anh Nguyễn Hoàng Hiếu – một nhà vườn tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre – nhớ lại: “Đầu tháng 12-2019, chúng tôi cùng nhiều nhà vườn đang tập trung tưới nước, xử lý cho cây chuẩn bị ra bông, phục vụ thị trường tết thì thấy gió chướng thổi rất mạnh.

Mấy ngày sau hoảng hồn khi nước trong các mương vườn độ mặn đã lên đến 4-5‰, không thể tưới tiêu gì được. Đây là hiện tượng rất lạ, ngay cả những bậc cao niên cũng cho biết chưa năm nào nước mặn lại lên sớm và nhanh khủng khiếp đến vậy”.

Hạn mặn khốc liệt ở miền Tây: 5 tỉnh công bố tình huống khẩn cấp - Ảnh 3.
Thiếu nước ngọt cho sinh hoạt, Công ty Cấp nước tỉnh Sóc Trăng khoan hàng chục điểm khai thác nước ngầm để tăng lượng nước ngọt “chữa cháy” cho nhu cầu của người dân trong mùa khô hạn – Ảnh: CHÍ QUỐC

Lần lượt công bố tình huống khẩn cấp

Sớm nhận thấy sự bất thường, phức tạp của đợt nước mặn xâm nhập trong mùa khô 2020, tỉnh Bến Tre công bố tình huống khẩn cấp để đưa ra các giải pháp đối phó với một mùa khô được dự đoán khốc liệt.

Theo nhận định của Trung tâm khí tượng thủy văn tỉnh Bến Tre, vào giữa tháng 1-2020, xâm nhập mặn trên các sông chính tương đương đợt hạn mặn lịch sử mùa khô năm 2015-2016.

Nhưng chỉ sau đó không lâu, độ mặn và mức độ xâm lấn của nước mặn đã vượt xa năm 2015-2016 khi tỉnh Bến Tre bị bao trùm bởi nước mặn nên đã sớm ban bố tình huống khẩn cấp, mức độ rủi ro thiên tai cấp độ 2.

Sau Bến Tre, lần lượt các địa phương khác cũng ban bố tình huống khẩn cấp, đưa ra các kịch bản để ứng phó với tình trạng xâm nhập mặn, hạn hán.

Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 4-3, Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang Phạm Vũ Hồng cho biết từ giữa tháng 2 vừa qua, địa phương này đã công bố tình huống hạn hán, xâm nhập mặn trên diện rộng thuộc địa bàn tỉnh cấp độ 1 rủi ro thiên tai.

Cà Mau cũng vừa công bố tình huống khẩn cấp do hạn hán cấp độ 2 tại vùng ngọt hóa thuộc địa bàn huyện U Minh và huyện Trần Văn Thời. Đây cũng là hai địa phương vùng “ngọt hóa” có diện tích trồng lúa lớn nhất tỉnh.

Những thiệt hại đầu tiên

Dù đã rút kinh nghiệm năm 2016 và các địa phương đã sớm chủ động ứng phó nhưng thiệt hại vẫn xảy ra. Tuy chưa có thống kê chính thức nhưng con số thiệt hại không hề nhỏ.

Những ngày này, ở hầu hết các cánh đồng lúa vụ 3, mọi người đều thấy một màu xám từ những vạt lúa cháy nắng, khô khốc, đồng ruộng nứt nẻ. Nhiều địa phương trước đó có đưa ra khuyến cáo không xuống giống vụ 3, tuy nhiên theo người dân, nếu không xuống giống vụ 3 thì họ sẽ không biết làm gì nên sạ giống cầu may.

Tại Sóc Trăng, ông Phạm Tấn Đạo – chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Sóc Trăng – cho biết xâm nhập mặn đã làm khoảng 1.000ha lúa đông xuân của huyện Trần Đề bị ảnh hưởng năng suất và trên 1.500ha lúa vụ 3 của huyện Long Phú bị thiệt hại.

Tại Bến Tre, dự kiến hơn 5.000ha lúa vụ 3 cũng sẽ bị mất trắng. Còn ở Tiền Giang, ngay trong vùng ngọt hóa, cây lúa cũng đang điêu đứng vì không có nước ngọt, nguy cơ giảm năng suất rất cao…

Không chỉ cây lúa, tại Bến Tre, khoảng 20.000ha cây ăn trái được đặt trong tình huống “báo động đỏ” khi nguồn nước tưới bị thiếu hụt. Đến đầu tháng 3, đã có nhiều vườn sầu riêng bị chết nhánh, khô lá, rụng trái do lâu ngày không được tưới.

Tương tự, tại vùng chuyên canh cây sầu riêng thuộc huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang, nhiều diện tích cây sầu riêng đã bị khô héo, rụng trái…

Hạn mặn khốc liệt ở miền Tây: 5 tỉnh công bố tình huống khẩn cấp - Ảnh 4.
Nguồn Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia ngày 2-3-2020 – Đồ họa:TUẤN ANH

Nan giải nước sinh hoạt

Nan giải nhất hiện nay đối với các tỉnh ĐBSCL nằm ở hạ nguồn là nước sinh hoạt. Tại Bến Tre, tình trạng khan hiếm nước sinh hoạt diễn ra từ sau tết nhưng đến nay đã quá sức chịu đựng của người dân.

Trong khi nước máy đã bị nhiễm mặn 4-5‰, không thể tắm giặt thì người dân bắt buộc phải đi mua nước ngọt từ nơi khác chở về với giá cắt cổ, có nơi lên đến 300.000 đồng/m3, dù giá nước máy chỉ khoảng 8.000 đồng/m3.

Có những hộ dân chăn nuôi bò, heo sử dụng cả mét khối nước mỗi ngày như nhà anh Nguyễn Văn Hậu (ở Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre) thì cho rằng không thể cầm cự được nữa bởi số tiền mua nước ngọt đã vượt quá sức chịu đựng. “Chắc đến hết mùa khô, tiền mua nước ngọt lên đến cả chục triệu đồng, đi đứt cả con bò” – anh Hậu nói.

Xâm nhập mặn đe dọa ngành cá tra

Ông Nguyễn Văn Đạo – chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Gò Đàng – cho hay tình hình xâm nhập mặn tại nhiều nơi đã làm cho môi trường nước không thể đảm bảo cho việc thả cá con cho vụ nuôi mới, nước mặn làm cá bị chết hoặc chậm lớn dẫn đến không hiệu quả.

“Đối với một số nơi nước mặn không chỉ làm khó cho người nuôi mà còn làm khó cho cả khâu chế biến, vì các nhà máy nước chỉ lọc được chất bẩn chứ không lọc được muối. Nước nhiễm mặn đưa vào nhà máy chế biến làm thay đổi cả quy trình chế biến” – ông Đạo cho hay.

Còn ông Nguyễn Văn Kịch – tổng giám đốc Công ty Kafatex – cho biết theo thông tin thì nước mặn mới xâm nhập về đến Cái Cui, tức là cách vùng nuôi cá tra của Cần Thơ hơn 10km nên hiện tại chưa tác động gì đến việc nuôi trồng.

Tuy nhiên, diễn biến xâm nhập mặn ở các ngày tới như thế nào thì chưa biết nên người nuôi và doanh nghiệp cũng nên cảnh giác. Bởi khi nước mặn quá,việc nuôi cá không hiệu quả, thậm chí dẫn đến cá bị chết.

Trần Mạnh

Giải pháp chống hạn ở các địa phương

Quan trắc độ mặn, liên tục kiểm tra nguồn nước, nếu thấy độ mặn giảm xuống dưới ngưỡng cho phép, lập tức mở cống hoặc bơm chủ động vào hồ chứa, các kênh dẫn vào nội đồng để trữ nước ngọt.

Nạo vét hệ thống kênh mương làm tăng khả năng trữ ngọt vào mùa khô; duy tu, nâng cấp hệ thống cống, bọng để chủ động khắc phục, hạn chế rò rỉ, xâm nhập mặn; xây dựng đập thép, trạm bơm… tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc điều tiết, sử dụng nước phù hợp chocây trồng.

Hỗ trợ dụng cụ trữ nước cho những khu vực dân cư sống phân tán.

M.TRƯỜNG – K.TÂM – K.NAM – T.TRÌNH – Báo Tuổi Trẻ.

One thought on “Mong mưa về cho Miền Tây

Thank you so much

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s