Kinh tế chia sẻ


Kinh tế chia sẻ (còn được gọi là sharing economy hoặc tiêu dùng cộng tác) là một mô hình thị trường lai (ở giữa sở hữu và tặng quà) trong đó đề cập đến mạng ngang hàng dựa trên chia sẻ quyền truy cập vào hàng hóa và dịch vụ (phối hợp thông qua các dịch vụ trực tuyến dựa vào cộng đồng). Khái niệm này không phải là mới. Việc chia sẻ các nguồn tài nguyên là ví dụ nổi tiếng trong doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) như máy móc thiết bị trong ngành nông nghiệp và lâm nghiệp cũng như trong kinh doanh với người tiêu dùng (B2C) như giặt là tự phục vụ. Nhưng có ba yếu tố chính cho phép chia sẻ các nguồn lực cho một loạt rộng rãi các hàng hóa và dịch vụ mới cũng như các ngành mới. Thứ nhất, hành vi của khách hàng đối với nhiều hàng hóa và dịch vụ thay đổi từ sở hữu đến chia sẻ. Thứ hai, các mạng xã hội trực tuyến và thị trường điện tử dễ dàng hơn liên kết người tiêu dùng. Và thứ ba, các thiết bị di động và các dịch vụ điện tử làm cho việc sử dụng hàng hóa được chia sẻ và các dịch vụ thuận tiện hơn (ví dụ ứng dụng điện thoại thông minh thay vì chìa khóa vật lý).

Các nền kinh tế chia sẻ có thể có nhiều hình thức, trong đó có sử dụng công nghệ thông tin để cung cấp cho các cá nhân, tập đoàn, phi lợi nhuận và chính quyền với các thông tin đó cho phép tối ưu hóa các nguồn lực thông qua sự tái phân phối, chia sẻ và tái sử dụng các năng lực dư thừa hàng hóa và dịch vụ. Một tiền đề phổ biến là khi thông tin về hàng hóa được chia sẻ (thường là thông qua một thị trường trực tuyến), giá trị của những mặt hàng có thể tăng cho doanh nghiệp, cho các cá nhân, cho cộng đồng và cho xã hội nói chung.

Các loại hình tiêu dùng cộng tác

Hệ thống sản phẩm dịch vụ

Hàng hóa được sở hữu tư nhân có thể được chia sẻ hoặc cho thuê thông qua chợ peer-to-peer. [14] (“Drive Now” Eg của BMW là một dịch vụ chia sẻ xe mà cung cấp một thay thế cho việc sở hữu một chiếc xe hơi. Người dùng có thể truy cập vào một chiếc xe hơi khi và nơi họ cần đến chúng và trả tiền cho việc sử dụng của họ theo phút.

Thị trường phân phối lại

Một hệ thống tiêu thụ hợp tác dựa trên dịch vụ hoặc hàng hóa trước khi sở hữu được truyền từ một người không muốn có chúng cho những người muốn có chúng. Đây là một thay thế cho các phương pháp phổ biến hơn ‘giảm, tái sử dụng, tái chế, sửa chữa” của xử lý chất thải. Trong một số thị trường, hàng hóa có thể được miễn phí, như trên Freecycle và Kashless. Trong những người khác, các hàng hóa được trao đổi (như trên Swap.com) hoặc bán lấy tiền mặt (như trên eBay, Craigslist, và uSell). Có một số ngày càng tăng của thị trường chuyên gia cho các mặt hàng thời trang preowned, bao gồm cả Copious, Vestiaire Collective, BuyMyWardrobe and Grand Circle. Các hình thức khác của các thị trường phân phối bao gồm ReHome (một dịch vụ thú cưng phân phối miễn phí bởi PetBridge.org).

Lối sống hợp tác

Hệ thống này được dựa trên những người có nhu cầu tương tự hoặc lợi ích dải với nhau để chia sẻ và trao đổi tài sản ít hữu hình như thời gian, không gian, kỹ năng, và tiền bạc. Một ví dụ sẻ Taskrabbit, mà phù hợp với người sử dụng cần thực hiện nhiệm vụ với “vận động viên” người kiếm được tiền bằng cách giúp họ hoàn thành của danh sách công việc phải làm. Sự phát triển của công nghệ điện thoại di động cung cấp một nền tảng để kích hoạt công nghệ GPS dựa trên địa điểm và cũng để cung cấp chia sẻ thời gian thực.

Ví dụ
Chi tiết Ngành
Loại Interact. type Thực phẩm Tài chính Đi lại Du lịch Logistics Công việc Giáo dục Khác
Start- ups B2C Kuhteilen Finpoint Uber onefinestay Instacart Wework Chegg The Collective
C2C Eat With Me, Local Roots Lendico Turo, C3C- City Commuters Club, Getaround, & sharoo Airbnb ShareMy Storage.com Freelancer .com SkillSesh Sharen.nl
Lâu đời B2C WeFarm (Google etc.) openforum (Bank of America) car2go (Daimler) Tripping.com (Several) DoorDash (FedEx) Workspace on Demand (Marriott) Coursera (Stanford) Mud Jeans (Mud Jeans)
C2C P2P Food Lab (Sony CSL) Crowdfunding (Volksbank Bühl) JustPark (BMW) TripAdvisor (Expedia) MyWays (DHL) TaskRabbit (Walgreen, Pepsi, GE) Khan Academy (Google, B. & M. Gates Foundation) Mila (Swisscom)
Note: B2C = Business to consumer, C2C = Consumer to consumer

Theo: Bách khoa toàn thư mở Wikipedia


Kinh tế chia sẻ – Xu hướng phát triển tất yếu?

‘Kinh tế chia sẻ’ là từ khóa nóng hổi trên các phương tiện truyền thông trong thời gian qua.
Kinh tế chia sẻ - Xu hướng phát triển tất yếu? - Ảnh 1.

Sự phát triển của công nghệ vừa mở đường vừa làm bàn đạp đẩy mạnh kinh tế chia sẻ vào cuộc sống hiện đại.

Đặc biệt là vào tháng 8-2019 khi Thủ tướng đã phê duyệt đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ như một động thái để chuyển hướng đến nền kinh tế số.

Với mục đích tận dụng tài nguyên nhàn rỗi, mô hình này đã tạo nên một thị trường cạnh tranh hơn với những loại hình dịch vụ đa dạng, tối đa lợi ích cho người tiêu dùng với mức giá hợp lý hơn.

Có 3 lý do kinh tế chia sẻ là xu hướng phát triển tất yếu của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.

Trái đất “kêu cứu”

Đầu tiên có thể kể đến hiện trạng “đau đầu” chúng ta đang đối mặt: tài nguyên ngày một cạn kiệt. 

Theo Tổ chức Bền vững quốc tế Global Footprint Network, ước tính đến năm 2019 trung bình mỗi công dân trên hành tinh đã tiêu thụ một lượng tài nguyên gấp 1,75 lần so với mức cần thiết. 

Không chỉ vậy, phần lớn các nguồn tài nguyên chúng ta đang khai thác và sử dụng cũng khó có thể tái tạo được. Một khi các mỏ dầu, mỏ khí đốt tự nhiên, hay than đá cạn kiệt, nhân loại sẽ xoay xở ra sao để duy trì cuộc sống?

Những giải pháp cấp bách để giảm tiêu thụ tài nguyên là điều thế giới đang cần. Ngoài việc mỗi cá nhân cần tự giác cắt giảm lượng tiêu thụ, tái sử dụng hoặc tối ưu hóa những tài nguyên còn bị bỏ ngỏ đều là những lý thuyết đúng. Nhưng cụ thể phải làm như thế nào?

Đối mặt với vấn đề này, mô hình kinh tế chia sẻ (Sharing Economy) đã xuất hiện với mục đích giảm bớt tình trạng quá tải trong tiêu dùng (hyper-consumption). 

Đây là một trong những phương án vừa có thể đáp ứng nhu cầu của con người lại vừa tiết kiệm tài nguyên.

Công nghệ phát triển

Những đột phá công nghệ không còn trong phim ảnh mà đang trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. 

Cách đây hơn 20 năm, việc liên lạc chủ yếu thông qua điện thoại cố định và mọi người chỉ có thể nghe thấy tiếng nói của nhau. Nhưng hiện tại, điện thoại thông minh đã kết nối người với người không chỉ về mặt giọng nói mà còn cả về mặt hình ảnh.

Tại Việt Nam, theo báo cáo của Ernst & Young, 1 trong 4 công ty kiểm toán lớn nhất thế giới, trong năm 2018, đã có 171 triệu người sử dụng công nghệ thực tế ảo để mua hàng, 15 triệu lượt sử dụng tính năng chuyển từ hình ảnh sang văn bản mỗi ngày. 

Sự phát triển của công nghệ vừa mở đường vừa làm bàn đạp đẩy mạnh kinh tế chia sẻ vào cuộc sống hiện đại.

Ứng dụng gọi xe Grab có thể được coi là một ví dụ thành công của mô hình kinh tế chia sẻ tại Việt Nam. 

Được định giá 14 tỷ USD với trung bình 46 triệu chuyến mỗi ngày từ 2,8 triệu đối tác tài xế, Grab đang chiếm xấp xỉ 73% thị phần gọi xe công nghệ theo nghiên cứu của ABI. 

Hơn thế nữa, hơn 35% giao dịch Grab được thanh toán thông qua ví điện tử Moca, một minh chứng khác của công nghệ phát triển. 

Hay tại thị trường Mỹ, ứng dụng Rover cũng đã đạt được những thành công nhất định trong việc kết nối người nuôi thú cưng với hơn 200.000 người chăm sóc thú cưng được sàng lọc tại hơn 4.000 thành phố khác nhau. 

Tất cả các nền kinh tế chia sẻ này là sản phẩm của sự phát triển trong công nghệ.

Thế hệ người tiêu dùng mới

Hiện nay Millennials (1980-1995) và Gen Z (1996-2000) chiếm 38% – tức hơn 1/3 lực lượng lao động. Thập kỷ tiếp theo, chỉ số này sẽ tăng lên 58%. 

Trong khi Millennials được tiếp xúc với công nghệ tiến bộ từ khi còn nhỏ, Gen Z sinh ra và lớn lên trong thế giới của mạng Internet.

Là những công dân thời kỹ thuật số 4.0, hai thế hệ này đủ khả năng tạo ra những xu hướng mới trong tiêu dùng và trong lối sống. Họ còn là những người đặc biệt quan tâm đến các vấn đề xã hội như trách nhiệm xã hội, môi trường hay bình đẳng giới.

Cởi mở với những trải nghiệm mới cùng với phương châm “hiệu quả sử dụng quan trọng hơn quyền sở hữu”, hành vi tiêu dùng của nhóm đối tượng này với hàng hóa và dịch vụ dần thay đổi từ sở hữu sang chia sẻ. 

Lượng người dùng trẻ đông đảo với tư duy tiến bộ này chính là lý do giúp nền kinh tế chia sẻ có thể phát triển liên tục và đạt được những thành công lớn.

Kinh tế chia sẻ - Xu hướng phát triển tất yếu? - Ảnh 2.

Millennials và Gen Z đang tạo ra những xu hướng mới trong tiêu dùng và trong lối sống

Xuất phát từ nhu cầu bức thiết của môi trường, nhờ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và sự dịch chuyển nhóm người tiêu dùng trọng yếu đều là những lý do khiến kinh tế chia sẻ là một xu hướng tất yếu. 

Giống như bất kì công nghệ đổi đời nào khi bắt đầu xuất hiện cũng gặp nhiều sóng gió, câu hỏi đặt ra bây giờ không phải là kinh tế chia sẻ có phát triển mạnh mẽ hay không, mà con người sẽ thay đổi và thích nghi như thế nào ở thời đại mới.

Theo: THÔNG TIN DOANH NGHIỆP – P.Q – Tuoitre


Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ: Một chuyển biến trong hành động của Chính phủ

Cuộc trao đổi với các nhà sáng lập công ty khởi nghiệp sáng tạo (startup) và doanh nghiệp công nghệ đang hoạt động theo mô hình kinh tế chia sẻ …

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc mới đây đã ký Quyết định phê duyệt Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ với mục tiêu đảm bảo môi trường kinh doanh bình đẳng giữa các doanh nghiệp kinh doanh theo mô hình kinh tế chia sẻ và kinh tế truyền thống.

Thời báo kinh tế Việt Nam đã có cuộc trao đổi với các nhà sáng lập công ty khởi nghiệp sáng tạo (startup) và doanh nghiệp công nghệ đang hoạt động theo mô hình kinh tế chia sẻ để hiểu rõ về đánh giá và phản hồi của họ xung quanh quyết định này của Chính phủ.

Quyết định mở toang cánh cửa về mô hình và sự chấp nhận

Ông Tạ Quang Thái – Đồng sáng lập Rada

Tôi cho rằng việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định phê duyệt Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ là một chuyển biến trong nhận thức và hành động của Chính phủ trong việc công nhận hình thức kinh doanh mới trên cơ sở tận dụng các nguồn lực, tài nguyên còn dư thừa trong xã hội nhằm tối ưu hóa tài nguyên cũng như các hoạt động kinh tế dựa trên những tiến bộ của khoa học kỹ thuật đặc biệt là sự phát triển của mạng Internet.

Nhận thức này đã chuyển biến thành hành động bằng đề án của Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã được phê duyệt và phân công thực hiện 31 nhiệm vụ của Thủ tướng đến 16 cơ quan cấp bộ/ngang bộ bao gồm khá đầy đủ các loại hình kinh tế chia sẻ mới nổi trên thị trường. 

Quyết định này cũng đã tính kỹ đến cơ chế Sandbox để thử nghiệm các mô hình mới giao cho Bộ Khoa học & Công nghệ đề xuất để không hạn chế các lĩnh vực mà kinh tế chia sẻ có thể vươn tới. Cá nhân tôi đánh giá như vậy là đầy đủ, bước 1 từ Chính phủ.

Tuy nhiên, từ đề án này cho đến thực tế thì cả một quá trình không dễ dàng. Đề án quá rộng thậm chí quá gấp khi các deadline (thời hạn cuối cùng) phần lớn phải hoàn thiện vào năm 2020 (còn 1 năm 4 tháng nữa để thực hiện). 

 Nếu chúng ta cứ nhìn vào việc thực hiện nghị định quản lý taxi công nghệ với taxi truyền thống diễn ra trong bao nhiêu lâu thì ta sẽ hiểu được khối lượng công việc này sẽ như thế nào. Trong 1 năm 4 tháng đấy thì như thế nào, chúng ta vẫn trong hỗn loạn hoặc áp mô hình cũ với kinh tế chia sẻ?

Là đồng sáng lập của một startup có ảnh hưởng bởi đề án và các thông tư, nghị định, quy định trong tương lai, chúng tôi đón chờ cũng như quan sát một cách chặt chẽ cũng như hy vọng rằng các kết quả đầu ra sẽ phản ánh đúng mục tiêu và quan điểm của Thủ tướng trong quyết định phê duyệt này.

Sẽ còn quá sớm để nói đến chuyện bứt phá của các startup Việt, nó bao hàm hai mặt của vấn đề, cơ hội và thách thức. Startup là những kẻ tiên phong đi tìm cái mới, chấp nhận dấn thân để thử nghiệm và chứng minh mô hình mới mà điển hình là câu chuyện về kinh tế chia sẻ như trên. Nó đã làm thay đổi cả nhận thức của bộ máy quản trị và bắt đầu điều chỉnh. 

Về bứt phá của startup, theo tôi, với việc thực hiện đề án này là chưa đủ, bởi có khung pháp lý rồi (cũng chưa chắc rằng sau 2020 thì đã có kết quả ổn thỏa hay không) thì việc tiếp theo thì cần vốn và các nguồn lực khác liên quan đến chuyện đầu tư.

Quyết định này mở toang cánh cửa về mô hình và sự chấp nhận, đồng nghĩa với việc các “ông lớn” với nguồn lực lớn, với thế mạnh sẵn có cũng có thể nhảy vào sân chơi. Lúc đó các startup có thể bị thôn tính. Vậy những thứ mà các startup Việt lao vào thực hiện để có được đến ngày hôm nay sẽ nằm ở đâu? Theo tôi tại thời điểm này thì các startup sẽ còn phải xoay xở, núp né và chờ cơ hội.

Cơ hội để các startup Việt bứt lên dù đây là “trận đánh” khó

Ông Nguyễn Minh Quý – Chủ tịch Tập đoàn Novaon

Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định phê duyệt Đề án thúc đẩy mô hình kinh tế chia sẻ thể hiện sự tiến bộ của Chính phủ trong việc thừa nhận các mô hình kinh tế mới.

Từ sự hỗ trợ của đề án mới này, các công ty công nghệ và khởi nghiệp của Việt Nam trong kinh tế chia sẻ sẽ có cơ hội để bứt lên dù đây là “trận đánh” khá khó. Để thành công, startup và doanh nghiệp công nghệ Việt sẽ cần 3 yếu tố. 

Thứ nhất là năng lực công nghệ khủng, vì làm nền tảng. Thứ hai là mô hình mới cần tính sáng tạo và đổi mới rất mạnh. Thứ ba là vì thị trường và mô hình có đối thủ nhiều ông lớn, nên việc lựa chon đối đầu hay chọn ngách cũng là chuyện sống còn.

Về cơ hội cho các startup và doanh nghiệp Việt thì có thể nói là hoàn toàn có vì mấy lý do. Thứ nhất, kinh tế chia sẻ còn khá mới, không chỉ ở Việt Nam mà cả trên thế giới. Ngay cả các nước phát triển cũng chưa có quá nhiều thời gian để phát triển ngành. Có thể nói, Uber, Grab, Traveloka… cũng mới chỉ là những cánh chim đầu đàn của ngành kinh tế chia sẻ thôi. Vẫn còn nhiều ý tưởng và thị trường sản phẩm còn trống.

Thứ hai, mỗi thị trường về cơ bản sẽ có đặc thù nên cách làm kinh tế chia sẻ cũng có phần khác nhau. Ví dụ, cùng làm mô hình như Airbnb nhưng OYO ở Ấn đi 1 cách hoàn toàn khác. Và cùng làm mô hình dịch vụ đặt xe, nhưng Go-jek thực ra cũng là một cách đi khác hoàn toàn so với mô hình mẫu Uber, Didi, hay Grab, với sự tập trung cao độ vào xe máy và sự nở rộ tròn hệ sinh thái rất sớm thay vì tập trung vào dịch vụ vận chuyển và mở rộng địa lý. Vì vậy, nếu các doanh nghiệp và startup Việt dựa vào các đặc điểm đặc thù của thị trường địa phương thì hoàn toàn có cửa cạnh tranh.

Thứ ba, điều kiện startup Việt hiện tại đang trong giai đoạn phát triển. Nguồn vốn, nguồn nhân lực công nghệ, sự chấp nhận sử dụng sản phẩm công nghệ mới từ người dùng đang tăng cao, chưa nói tới sự ủng hộ và thúc đẩy của các lãnh đạo chính phủ và truyền thông xã hội. Đó đều là cơ hội để các startup Việt và mô hình kinh tế chia sẻ ở Việt Nam phát triển.

Thêm tự tin phát triển các ứng dụng kinh tế chia sẻ

Ông Phạm Anh Cường – Nhà sáng lập kiêm CEO Hệ sinh thái khởi nghiệp BestB

Đề án này đã tạo ra nền tảng pháp lý, có sự hậu thuẫn của Nhà nước giúp cho các công ty công nghệ hoạt động theo mô hình kinh tế chia sẻ, tạo ra một sân chơi chung, cạnh tranh bình đẳng giữa các công ty truyền thống và công ty công nghệ. Điều quan trọng nhất trong phát triển của các mô hình này là mang lại lợi ích cuối cùng cho người dùng.

Việt Nam đang trong quá trình thúc đẩy phát triển công nghệ số hóa. Đây là một động lực thúc đẩy các startup tự tin đưa ra và phát triển các ứng dụng nền kinh tế chia sẻ; hợp tác với các đơn vị khác để phát triển mô hình. Đề án sẽ giúp khơi thông các dự án công nghệ, đặc biệt dành cho các startup công nghệ nhất là các dự án về dữ liệu lớn, giúp dễ triển khai hơn bởi đã có sự khích lệ, cho phép làm và được quyền khai thác thông tin. 

Khi Nhà nước có chính sách ủng hộ và thích ứng với xu thế phát triển mới của mô hình kinh tế chia sẻ sẽ giúp các startup tự tin triển khai dự án chia sẻ dữ liệu đối với các nền tảng, đồng thời khích lệ tinh thần các bạn trẻ phát triển khởi nghiệp trong các mảng dữ liệu lớn. Với sự vào cuộc của các bên cả người cung cấp dịch vụ, trách nhiệm của người sử dụng, các nhóm giải pháp… những đơn vị hợp tác với startup cũng sẽ tự tin hơn khi có sự khơi thông về chính sách.

Trong nền kinh tế chia sẻ, các ứng dụng hiện nay không đi một mình mà xây dựng thành một hệ sinh thái, hợp tác với các công ty cùng lĩnh vực bổ sung trong tập khách hàng của mình. Dữ liệu lớn là dữ liệu chung, các bên sẽ chia sẻ cho nhau. Điển hình như Grab hiện nay không còn là một ứng dụng gọi xe công nghệ mà đã phát triển mở rộng sang các dịch vụ khác, trở thành một hệ sinh thái, siêu ứng dụng.

Cần hướng dẫn chi tiết cho doanh nghiệp và startup

Ông Nguyễn Hữu Tuất – Chủ tịch và sáng lập FastGo

Đây là một tín hiệu, một động lực tốt cho các công ty startup, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi số hiện nay. Trong nền kinh tế số, kinh tế chia sẻ là một trong những thành phần quan trọng, đang dẫn dắt các mô hình kinh tế mới dựa trên ứng dụng công nghệ để khai thác các nguồn lực dư thừa trong xã hội; tạo ra cơ hội việc làm mới, giúp cho phát triển kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào cuộc sống đóng góp thiết thực cho các DN hoạt động trong lĩnh vực này, cần phải có các hướng dẫn chi tiết về các mô hình kinh doanh nào là kinh tế chia sẻ; các mô hình này sẽ được ưu tiên cụ thể thế nào; cần sự hướng dẫn, hỗ trợ để các doanh nghiệp trong lĩnh vực này hoạt động phù hợp, không bị mất cơ hội thị trường.

Ngoài ra cần có các chương trình khuyến khích các mô hình kinh doanh mới giúp thay đổi mô hình kinh doanh truyền thống hoặc tạo ra những hoạt động, mô hình kinh doanh mới đột phá. Theo đó, mô hình này sẽ giúp tận dụng nguồn tài nguyên chưa khai thác hết; cơ hội tạo ra các công việc mới, phát triển kinh tế tư nhân. Mô hình này cũng giúp đưa ứng dụng công nghệ vào các mô hình kinh doanh truyền thống nhanh hơn, hiệu quả hơn.

Thu Hoàng – Đức Phan – Vneconomy.vn

Tham khảo thêm Ebook :

Chuyên đề Số 7: Thực trạng kinh tế chia sẻ ở Việt Nam- Kiến nghị giải pháp quản lý nhà nước

Link tải : http://www.ciem.org.vn/Content/files/2018/vnep2018/C%C4%907%20-%20Th%E1%BB%B1c%20tr%E1%BA%A1ng%20kinh%20t%E1%BA%BF%20chia%20s%E1%BA%BB%20%E1%BB%9F%20VN-converted.pdf

2 thoughts on “Kinh tế chia sẻ

Thank you so much

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s