“Thời kỳ đen tối” của tin tức độc hại


Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) từng cảnh báo hiện tượng “cháy rừng kỹ thuật số không thể kiểm soát – digital wildfire”, hiện tượng những thông tin không đáng tin cậy được lan truyền với tốc độ quá nhanh nhờ sự phổ biến công nghệ tin giả, sẽ là một trong những mối đe dọa lớn nhất mà xã hội loài người phải đối mặt.

Giờ đây, hiện tượng này càng trở nên nghiêm trọng, can thiệp sâu sắc vào mọi mặt của đời sống ở mọi nơi trên thế giới. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận thường gặp vấn đề vì cách hiểu khác nhau về hiện tượng, nguồn gốc và lý do nó tạo ra những đe dọa cho 
con người.

“Tin giả” giờ không chỉ là các loại tin sai trái, cố tình gây hiểu lầm, được lan truyền dưới hình dạng tin tức. Nó đã trở thành “vũ khí cảm xúc” được dùng để tác động và làm mất uy tín, phủ định vai trò của báo chí. Tin giả không chỉ liên quan tới lĩnh vực chính trị mà cả kinh doanh, các vấn đề xã hội và bởi vậy, tác hại của nó là không giới hạn và khó đo lường hết.

Trong khi con người ngày càng dựa vào các thuật toán do các công ty công nghệ hàng đầu thế giới tạo ra từ một góc nào đó trên thế giới, thì tin giả có thể do bất kỳ ai truy cập được Internet tạo ra và dẫn tới những phân cực rất lớn cũng như bất ổn xã hội.

Tin giả, tin hoang báo (hoax) bùng nổ trong các sự kiện chính trị, phục vụ nhiều động cơ khác nhau. Tin giả là mối đe dọa với bất kỳ quốc gia nào khi ảnh hưởng lớn lên thái độ, suy nghĩ và quyết định của người dân với nhiều vấn đề nào của đất nước.

Tin giả lại thường xuất hiện trên các nền tảng miễn phí, nơi vốn có nhiều người không thể chi trả để có thông tin chất lượng, hoặc không tiếp cận được các nguồn tin cộng đồng độc lập. Do đó, họ càng trở nên dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin sai lạc. Khi tiếp nhận thông tin sai, thiếu, họ sẽ đưa ra các quyết định sai.

Không những thế, tin giả còn làm xói mòn niềm tin của công chúng với các cơ quan truyền thông đang cố gắng thực thi trách nhiệm được xã hội giao phó và kỳ vọng: cung cấp thông tin chính xác, công bằng và nhanh chóng. Tin giả, tin xuyên tạc thậm chí còn bị coi là một nguy cơ lớn, có thể đẩy cuộc sống số của con người vào “thời kỳ đen tối”.

Cuốn sổ tay giáo dục và đào tạo báo chí Journalism, Fake News & Disinformation (Báo chí, tin giả và tin xuyên tạc) của UNESCO xuất bản năm 2019 được xem là một đốm lửa nhỏ để thắp sáng không gian đó.

Sổ tay trước hết giúp phân loại. Theo đó, có nhiều loại thông tin gồm thông tin báo chí, tin sai, tin giả, tin xuyên tạc và tin kém chất lượng, tin gây hại.

Tin tức báo chí là thông tin chính xác, độc lập, công bằng, nhân văn, bảo vệ nguồn tin, minh bạch, có trách nhiệm giải trình. Những thông tin trong đó có thể xác minh được, được đăng tải vì lợi ích cộng đồng. Thông tin không đáp ứng những tiêu chuẩn này thì không xứng đáng được gọi là “tin” hay “báo chí”.

Thứ đến, báo chí kém chất lượng (sub-standard journalism) là các ấn phẩm không đáp ứng được những tiêu chuẩn của báo chí như trên.

Rồi tin giả (fake news) là thông tin được cố tình ngụy tạo và xuất bản nhằm lừa dối hay khiến người khác hiểu sai, khiến họ tin vào những thông tin sai hoặc nghi ngờ những thông tin đã được kiểm chứng. Tin giả được lan truyền bằng công nghệ với quy mô lớn để tiếp cận cộng đồng lớn.

Tin sai lạc (misinformation) là nội dung tin tức liên kết sai, gây hiểu lầm. Loại tin này sai sự thật, nhưng người tạo ra không phải cố tình gây hại.

Tin xuyên tạc (disinformation) là tin tức với bối cảnh sai, nội dung mạo danh, ngụy tạo hoặc bịa đặt. Loại tin này sai và được cố tình tạo ra để gây hại tới cá nhân, tổ chức xã hội hay một quốc gia.

Tin nguy hại (mal-information) có thể là thông tin rò rỉ (ví dụ thư điện tử riêng tư của ông Emmanuel Macron bị rò rỉ ngay trước thềm cuộc bầu cử ở Pháp); thông tin mang tính quấy rối hoặc có ngôn ngữ kích động thù hận. Loại tin này dựa trên sự thật nhưng bị bóp méo, có ý đồ nhằm gây hại cho cá nhân, tổ chức xã hội hay quốc gia.

Để sống sót trong “thời kỳ đen tối”, mỗi người cần có trách nhiệm tự lọc những gì mình đọc và chia sẻ, bên cạnh trách nhiệm kiểm soát của các công ty công nghệ.

Một cách lọc cơ bản là kiểm tra, xác minh, đặt câu hỏi về động cơ của người viết, thay vì chỉ đọc những tiêu đề và sau đó chia sẻ trên các trang mạng xã hội. Những hành vi tưởng chừng vô hại có thể để lại hậu quả lớn vì khuếch đại thông tin ở một tầm mức cao hơn.

Sẽ có nhiều người tự hỏi tại sao Facebook của tôi lại chỉ hiện duy nhất những bài viết hay dòng trạng thái của bạn bè liên quan tới vấn đề mà tôi tỏ ra quan tâm gần đây? Phải chăng cả xã hội đang cùng quan tâm tới vấn đề đó? Khả năng lớn là không phải. Facebook giờ đã trở nên rất thông minh, với các thuật toán tìm kiếm và đem đến cho ta những vấn đề mà ta quan tâm. Thế nên mọi hành vi đọc, tìm kiếm, chia sẻ trên Internet chính là những tác nhân giúp lan truyền thông tin sai lạc.

Cuốn sổ tay cung cấp khung phân tích và các bài học giúp giới báo chí tìm hiểu các vấn đề liên quan tới “tin giả” cùng “sự hỗn loạn thông tin”, điều thật sự quan trọng trong thời đại này.

KHỔNG LOAN – Tuoitre.vn

Trí thức ngầm trên mạng


Điều gì đã làm nảy sinh một xu hướng mới được gọi là “Trí thức ngầm trên mạng”?

Trong giới trí thức, mặc dù ai cũng nói tôn trọng sự khác biệt, rằng họ tôn trọng nguyên tắc: “Tôi có thể không đồng ý những điều anh nói, nhưng tôi sẽ bảo vệ cho đến chết quyền anh được nói những điều đó”, nhưng thực tế không hẳn như vậy. Nhiều người bị tấn công, bị cô lập, lên án, thậm chí mất việc chỉ vì dám nói lên những điều trái với cái gọi là “phải đạo”.

Hiện tượng này làm nảy sinh một xu hướng mới, được đặt tên là “Trí thức ngầm trên mạng” (Intellectual Dark Web) và rất đáng bỏ công tìm hiểu.

Theo dõi thời sự chính trị ở Mỹ, nhiều người biết chiếc mũ màu đỏ có dòng chữ “Make America Great Again” (thường gọi tắt là MAGA) mà những người ủng hộ Tổng thống Donald Trump thích đội.

Với người ngoài cuộc, đây cũng chỉ là một khẩu hiệu tranh cử bình thường như thời ông Obama là câu “Change We Need”. Nhưng một cô học sinh trung học ở California đội mũ này vào trường thì bị trường cấm, buộc lột mũ hoặc phải nghỉ học. Một chủ tiệm ăn cũng ở California đòi cấm cửa bất kỳ khách nào đội nón MAGA bước vào tiệm.

Đây chỉ là những ví dụ dễ hình dung của những người có quan điểm thiên hữu than phiền họ bị tấn công, bất kể quyền tự do ngôn luận của họ.

Khó thấy hơn là các trường hợp như Jordan Peterson, giáo sư tâm lý ở Đại học Toronto. Ông này phản đối một dự luật của Canada mà ông cho rằng có thể dẫn đến việc ông bị cấm dùng đại từ nhân xưng mang ý nghĩa phân biệt giới tính. Ví dụ với một sinh viên chuyển giới, ông không được gọi “cô” hay “anh”, mà phải dùng một từ chung chung, không rõ giới tính. Chỉ như thế mà thiên hạ phản đối ông ầm ĩ, trường đại học của ông gửi hai thư cảnh cáo, bảo ông không được lên báo, đài nữa, không được phát biểu về chuyện này nữa.

Tương tự, Debra Soh, tiến sĩ y sinh, viết một bài cho rằng trẻ có xu hướng chuyển giới nên đợi qua thời kỳ trưởng thành rồi mới quyết định, bởi nghiên cứu cho thấy đa số trẻ có rối loạn về giới khi qua tuổi thành niên đều ổn trở lại. Nhưng đồng nghiệp khi đọc xong đều bảo cô nên chuyển nghề vì ngay cả trong nghiên cứu khoa học, ngay cả khi đã có biên chế ở một trường đại học, quan điểm như cô sẽ làm cô mất việc như chơi.

Nói tóm lại, “trí thức ngầm trên mạng” là những người có quan điểm khác quan điểm chính thống (như kiểu giữa nam và nữ có những khác biệt về mặt sinh học; không hẳn mọi nền văn hóa đều giúp con người tiến hóa như nhau…), bị giới trí thức tôn trọng sự đúng đắn kiểu “phải đạo” tẩy chay.

Điều đáng ngạc nhiên là những người như thế, tạm gọi là trí thức bị dòng chính thống gạt ra rìa, lại được chào đón nồng nhiệt trên mạng, trên các kênh thông tin riêng do họ tạo ra. Các bài nói chuyện của họ được cả triệu lượt xem trên YouTube; các kênh trình bày của họ có hàng chục triệu lượt tải về nghe. Bài viết về nhóm trí thức ngầm trên mạng của tờ New York Times, có vẻ dành nhiều thiện cảm cho những người này, gây xôn xao trong nhiều tuần sau khi được xuất bản vào đầu tháng 3-2019.

Tuy nhiên, phải nói có nhiều nhân vật được New York Times xếp vào loại trí thức ngầm trên mạng lại có những quan điểm dễ dẫn tới những hậu quả khó lường. Ví dụ, nhân vật Sam Harris, nhà nghiên cứu khoa học thần kinh, có những bài viết làm lan truyền nỗi sợ người Hồi giáo. Ông ta từng cho rằng việc chống lại người nhập cư Hồi giáo ở châu Âu là “hoàn toàn hợp lý”, bởi dù ít dù nhiều trong làn sóng người nhập cư có một tỉ lệ những người cực đoan nguy hiểm. Ông cũng chia sẻ quan điểm nhìn nhận người da đen, về mặt di truyền mà nói, có chỉ số IQ thấp hơn người da trắng…

Một người có quan điểm như thế nào là quyền của họ, nhưng cũng phải tính tới tác động xã hội, tác động lên sự thù hằn, phân biệt chủng tộc, kể cả kích động bạo lực do các quan điểm này vô tình xúi giục những người thiếu thông tin có hành động cực đoan.

Điều đáng nói là dòng thông tin chính thống thường cẩn trọng, cân bằng và khách quan, trong khi các kênh thông tin không chính thức kiểu như các trí thức ngầm trên mạng này lại mang tính khiêu khích, không có sự phản biện đối chứng, không có nói qua nói lại, nên sự cực đoan càng dễ lan rộng.

Người ta thường ví von hãy chọn viên thuốc màu đỏ như trong phim Matrix để nói đến việc chấp nhận các quan điểm của những người “trí thức ngầm trên mạng”, uống xong bỗng thế giới bạn chấp nhận bấy lâu như một cách sống “phải đạo” bị sụp đổ. Vấn đề nằm ở chỗ thế giới mới còn lại sau sự sụp đổ ấy chưa hẳn là hiện thực trần trụi – nó vẫn có thể là một thế giới giả lập dựng nên bởi các định kiến khác, một sự “phải đạo” khác điều khiển bởi công lý đám đông cuồng tín chẳng kém gì thời Trung cổ.

NGUYỄN VŨ – Tuoitre.vn

Giáo dục 4.0: Chúng ta đã chuẩn bị cho con em mình thế nào?


Hôm nay, khi hàng triệu học sinh tựu trường, mối quan tâm của xã hội lại dồn về giáo dục. Chúng ta chuẩn bị thế nào cho các thế hệ mai sau trong một tương lai có vẻ ảm đạm như lời sử gia Yuval Harari lo lắng, khi một giai cấp vô dụng sẽ hình thành do  không có khả năng tham gia chuỗi cung ứng giá trị, bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo và robot.

Nghiên cứu của Đại học Oxford vào năm 2013 chỉ ra rằng có đến 47% công việc sẽ biến mất trong 25 năm tới. Sử-triết gia Yuval Harari, tác giả những cuốn sách bán chạy nhất thế giới như Sapiens: lược sử loài người, Homo Deus: lược sử tương lai và gần đây là cuốn 21 bài học cho tương lai, đề cập đến một vấn nạn của nhân loại trong tương lai: sự hình thành một “giai cấp vô dụng” (“useless class”), bao gồm những người không có khả năng tham gia chuỗi cung ứng giá trị, bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo và robot.

Hôm nay, khi hàng triệu học sinh tựu trường, mối quan tâm của xã hội lại dồn về giáo dục. Chúng ta chuẩn bị thế nào cho các thế hệ mai sau trong một tương lai có vẻ ảm đạm như thế?

Lời hứa hấp dẫn

Theo giáo sư Klaus Schwab – chủ tịch Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), “những công nghệ mới đã làm thay đổi hoàn toàn bản chất của công việc trong tất cả các ngành nghề”. Bên cạnh kiến thức khoa học cơ bản, chuyên môn, một nền giáo dục cần phải chuyển đổi từ việc chỉ cung cấp các kỹ năng kỹ thuật, chuyên môn sang một nền giáo dục tạo nên những người biết sáng tạo và đổi mới chuyên nghiệp.

Lĩnh vực giáo dục được kỳ vọng sẽ mang lại những thay đổi to lớn, những đột phá trong công cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 của nhiều quốc gia nhằm tăng tính cạnh tranh của lực lượng lao động. Một thập kỷ trước, mặc dù đã ở thế kỷ 21, nhưng khả năng tiếp cận giáo dục khai phóng, không giới hạn, bình đẳng vẫn còn xa vời ngay cả với những quốc gia tiên tiến.

Nhưng với động lực toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ, sự tiến bộ của công nghệ thông tin, với những thế hệ “công dân số” tiếp theo, giáo dục đang hướng đến một mô hình mở, dân chủ và cá nhân hóa, phá vỡ mô hình cứng nhắc truyền thống được thiết lập hàng thế kỷ.

Lời hứa hấp dẫn của số hóa trong việc chuyển đổi giáo dục và học tập nhận được sự đồng thuận từ cả các nhà giáo dục lẫn giới hoạch định chính sách. Kỳ vọng tiến bộ công nghệ sẽ khiến giáo dục có chi phí hợp lý và dễ tiếp cận là một chủ đề chi phối nhiều cuộc thảo luận, trên các diễn đàn quốc gia và quốc tế.

Tuy nhiên, tác động tổng thể xem ra còn chậm chạp và ít ỏi, do nhiều nguyên nhân. Lý do bao gồm việc thiếu cơ sở hạ tầng hỗ trợ, không có một khung pháp lý đầy đủ, hạn chế về tài chính, rào cản công nghệ, sự xuất hiện của nhiều nền tảng và mô hình kinh doanh cạnh tranh hoặc đơn giản là thiếu sự quan tâm đúng mức hay chỉ nặng về hình thức, phong trào. Tóm lại, trong sự chuyển đổi mô hình giáo dục hướng đến tương lai, chỉ riêng công nghệ là không đủ giúp các dự án táo bạo, lớn lao thành công, mà đòi hỏi nhiều yếu tố khác như chính sách, lãnh đạo, chiến lược và thực thi.

Giáo dục đã dần dần chuyển đổi từ hệ thống học tập đại trà “một thầy – nhiều trò” sang giai đoạn cá thể hóa việc học, và cung cấp nhiều cơ hội học tập rộng rãi cho đại chúng với việc sử dụng công nghệ ngày càng tăng.

Giáo dục: Những bước đường phát triển

Chúng ta sẽ điểm qua các giai đoạn tiến hóa về giáo dục sau đây dựa trên quan điểm của TERI (The Energy and Resources Institute, Viện Năng lượng và tài nguyên), tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận của Ấn Độ.

Giáo dục 1.0 là của thời Cổ đại đến Trung cổ, được xây dựng trên cơ sở cá nhân-cá nhân, hạn chế về quy mô và không chính thức, giới hạn cho một số người học, rất ít cho đại chúng. Do đó, tỉ lệ biết chữ thấp và kiến thức không có độ lan tỏa.

Giáo dục Cổ đại và Trung cổ ở Ấn Độ, Trung Quốc, Lưỡng Hà, La Mã hay Hi Lạp chỉ tập trung vào việc giảng dạy cho thành phần tinh hoa của xã hội và/hoặc dành riêng cho nam giới. Giáo dục khi đó cũng chịu nhiều ảnh hưởng của tôn giáo và mới bắt đầu xuất hiện các học giả chuyên nghiệp, những người chỉ chú tâm vào khoa học và 
giáo dục.

Giáo dục 2.0 đi kèm với những phát minh về in ấn và sự lan tỏa của chúng, điều cho phép quần chúng ít nhiều tiếp cận giáo dục cơ bản cùng một nền văn hóa truy tầm hiểu biết khoa học. Giáo dục thay đổi mạnh mẽ, tỉ lệ người biết chữ tăng lên, các ý tưởng lan tỏa với tốc độ cao hơn và rộng khắp hơn.

Đã mất vài nghìn năm để chuyển đổi từ giáo dục truyền thống 1.0 sang giáo dục 2.0. Những cuộc cách mạng khoa học, phong trào Phục hưng, Kháng cách và Khai sáng cũng dẫn đến sự phát triển của một xã hội mà việc học tập và nghiên cứu, ý tưởng mới và sự cách tân được khuyến khích.

Giáo dục 3.0 gắn liền với sự xuất hiện của máy tính cá nhân ở thập kỷ 1980, Internet và công nghệ thông tin ở thập kỷ 1990. Đặc điểm của nó là sự thay đổi phương thức truyền thụ kiến thức, mang tới một nền tảng công nghệ để dạy-học và tự học. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong tuyển sinh, do khả năng tiếp cận giáo dục bậc cao (trên phổ thông) tăng lên.

Một trong những đặc điểm nổi bật của giáo dục 3.0 có lẽ là sự chuyển đổi sang “học tập dựa trên nền tảng” (“platform based learning”), tăng cường áp dụng các công nghệ mới, khả năng học tập trên các thiết bị điện tử… Tất cả đang làm thay đổi động lực chung trong giáo dục và dẫn đến sự trỗi dậy của thị trường công nghệ giáo dục (EdTech) trên toàn cầu.

Với sự phát triển của các lớp học thông minh, sự lan nhanh của giáo dục di động và cá nhân hóa, theo báo cáo của KPMG Consulting, thị trường EdTech dự kiến từ 43 tỉ USD năm 2015 sẽ đạt 94 tỉ USD năm 2020.

Hiện Mỹ là thị trường phát triển nhanh nhất cho việc học trực tuyến, tiếp theo là châu Á và châu Âu. Sự tăng trưởng sẽ được thúc đẩy bởi các tài liệu khóa học hấp dẫn, cách thức cung cấp các khóa học sáng tạo và mở rộng tiếp cận các địa điểm xa, có cơ sở hạ tầng giáo dục hạn chế.

Giáo dục 4.0 là điều chỉ đang định hình và sẽ còn cần thay đổi không thể biết trước trong tương lai. Về cơ bản, đó sẽ là một hệ thống đặt người học vào trung tâm của hệ sinh thái, trong đó họ được trao quyền để cấu trúc con đường học tập cá nhân. 

Thay đổi hiện giờ không còn được tính bằng thế kỷ hay thập kỷ, mà bằng năm. Việc học do chính người học dẫn dắt, kết nối với họ, tập trung vào họ và thể hiện qua họ. “Học tập bằng trải nghiệm” (“experiential learning”) là một đặc điểm khác của nền giáo dục mới: lý thuyết và cơ sở tri thức được phân phối trên các nền tảng công nghệ, tích hợp chặt chẽ với ngành nghề và nhu cầu xã hội, đi kèm năng lực học hỏi từ bạn bè, đồng nghiệp, với tương tác xã hội và các vấn đề thực tế.

Giáo dục 4.0 sẽ cách mạng hóa quan niệm của chúng ta về các nhà cung cấp giáo dục. Các đặc điểm của trường đại học đang thay đổi nhanh chóng. Việc ghi danh học đại học hiện giờ vẫn còn đang bị giới hạn bởi các hạn chế về cơ sở hạ tầng và cấu trúc. Giáo dục đại học vẫn là đặc quyền của một số ít. Vì thế, tuyển sinh linh hoạt và các chương trình trực tuyến dựa trên công nghệ có thể giúp các trường đại học vượt qua những hạn chế này với chi phí học tập rẻ hơn, thời gian học theo tùy chọn, chất lượng của đào tạo từ xa ngày càng gần với đào tạo trực tiếp…

Điều này có thể thấy rõ trong sự thay đổi việc đăng ký phương pháp học tập. Số lượng đăng ký tại trường truyền thống đang giảm ở Mỹ, trong khi các khóa học trực tuyến đại chúng mở (MOOC – massive open online course) tăng trưởng mạnh mẽ.

Các trường đại học đang sử dụng các MOOC để phát triển các lộ trình học tập cá nhân hóa trong thiết kế chương trình, đồng thời phát triển các mối liên kết với ngành nghề ngoài xã hội một cách mạnh mẽ để cung cấp “học tập theo trải nghiệm” và giảm chi phí. Các khóa MOOC không cạnh tranh với các khóa truyền thống, mà thay vào đó có thể được sử dụng như một công cụ tiếp thị thương hiệu đến sinh viên.

Tóm lại, giáo dục sẽ tiến hóa thế nào để cung cấp một nền tảng học tập hướng đến người học bằng cách sử dụng những công nghệ cơ bản của cách mạng công nghiệp 4.0 như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, thực tế ảo, thực tế tăng cường… tùy thuộc vào các sách lược tầm vĩ mô của các quốc gia cũng như sự vận động riêng của mỗi cơ sở giáo dục.

Trong khi sự tiếp cận về công nghệ là xuyên biên giới, người học có thể chọn cho mình những hướng đi phù hợp theo thiên hướng, nhu cầu của xã hội và sở thích của mình.

ĐÀO TRUNG THÀNH – Tuoitre.vn

Bài viết về hàng xách tay – Đường đi của hàng xách tay, ranh giới hàng xách tay và hàng lậu


Đường đi của hàng xách tay

Xu hướng chuộng hàng ngoại giá mềm của một bộ phận người tiêu dùng Việt đã khiến hàng xách tay ồ ạt đổ về VN dưới nhiều hình thức. Không đơn thuần chỉ là xách tay tự phát, thị trường hàng ngoại này đã hình thành những đường dây vận chuyển, giao nhận hàng thông qua các công ty vận chuyển quốc tế.

Khách ngồi ở VN cũng có thể “order” sản phẩm trên kệ hàng ở Nhật Bản, Thái Lan… và sẽ có người giao hàng tận nhà.

Ba ngày một chuyến 
hàng “bay”

Theo lời giới thiệu của cộng đồng người Việt đang sinh sống tại Nhật Bản, chúng tôi tham gia các diễn đàn dành riêng cho các lao động, du học sinh và người Việt định cư tại các thành phố ở Nhật. Trên các diễn đàn này thường xuyên có những thành viên đăng tải các lịch bay, trọng lượng hàng ký gửi còn dư và luôn có những người bình luận “inbox riêng”.

Theo chủ một công ty vận chuyển hàng hóa Việt – Nhật, những cuộc “inbox riêng” đó chính là thỏa thuận giá cả bán lại lượng hành lý ký gửi dư thừa để vận chuyển hàng xách tay về VN. Dạng thứ hai là các chủ hàng sẽ mua luôn vé máy bay về Nội Bài hoặc Tân Sơn Nhất kèm 40kg hành lý ký gửi.

Những người có nhu cầu về VN sẽ đặt một khoản tiền cọc để có được một chuyến bay miễn phí hoặc giá rất rẻ. Tiền cọc sẽ được hoàn lại khi hàng về VN trót lọt.

“Những ai kẹt tiền có thể săn được vé máy bay miễn phí về VN dạng này, thường hàng chỉ là những sản phẩm thông dụng nên sẽ chẳng có vấn đề gì, nhưng nếu có thì người cầm vé tự chịu, chủ hàng sẽ không có ràng buộc pháp lý” – vị này nói.

Chúng tôi đã tiếp cận nhiều công ty trung gian phân phối sản phẩm, vận chuyển hàng từ Nhật Bản về các sân bay quốc tế ở VN. Lịch bay được các công ty này cập nhật liên tục, cứ trung bình ba ngày các công ty sẽ có một chuyến vận chuyển hàng qua đường hàng không, thậm chí có những thời điểm lịch chuyển hàng về được cập nhật cách nhật.

Chủ một công ty vận chuyển của người Việt có trụ sở tại Tokyo quả quyết: khách hàng sẽ được bảo hiểm 100% hàng hóa, và công ty này nhận cả những hàng hóa không có hóa đơn. Giá cho mỗi ký hàng hóa là 1.200 yen, tương đương 260.000 đồng.

Nếu chuyển hàng số lượng lớn sẽ giảm xuống 1.100 yen/kg, tương đương 240.000 đồng. Theo hướng dẫn của công ty, chúng tôi đã đến kho hàng của công ty tại phường Tây Thạnh, Q.Tân Phú (TP.HCM). Đây là nơi nhận hàng và trả tiền cho đơn vị vận chuyển. Ngoài kho hàng tại TP.HCM, doanh nghiệp này cũng có kho hàng ở Hà Nội và Đà Nẵng.

Trong tháng 8 vừa qua, công ty đã giới thiệu lịch bay để khách có thể gửi hàng đến 22 chuyến bay từ Nhật Bản về VN. Ngoài ra, công ty này cũng nhận thu gom hành lý ký gửi hai chiều với những khách hàng còn dư trọng lượng.

Đối với thị trường Thái Lan, một đại lý chuyên phân phối hàng Thái cho biết khách chỉ cần đặt hàng, định kỳ sẽ có người Việt sang Thái Lan lấy, vận chuyển về VN theo đường bộ. Hiện cũng có nhiều công ty vận chuyển nhận chuyển hàng xách tay từ Thái Lan về VN và chủ yếu vẫn qua các cửa khẩu đường bộ.

Người Hàn cũng bán hàng xách tay

Bên trong cửa hàng được giới thiệu “chính chủ người Hàn” ở Q.3 
(TP.HCM), hàng loạt sản phẩm của các thương hiệu Hàn Quốc, nhiều mẫu mã sản phẩm chỉ có tiếng Hàn được bày ngăn nắp trên các kệ.

Thấy khách hàng, nữ nhân viên nhanh chóng giới thiệu đây đều là những sản phẩm “độc”, được xách tay từ Hàn Quốc do ông chủ là người Hàn trực tiếp vận chuyển hàng về VN. Các sản phẩm được phân theo từng khu, có các bảng giới thiệu bằng tiếng Việt kèm giá tiền đã được giảm khiến ai bước vào cũng có cảm giác như đang ở trong một siêu thị mini Hàn Quốc.

Từ mì gói, kẹo sâm, trà sâm, sâm cắt lát, trà linh chi, tinh dầu thông đỏ, dầu gội, sữa tắm, son, kem dưỡng da… xuất xứ từ Hàn Quốc với giá từ vài trăm đến vài triệu đồng.

Theo nữ nhân viên, ông chủ người Hàn chỉ mua về các sản phẩm người Việt chuộng hoặc mua theo đơn đặt hàng của khách. Do thường mua trong các đợt khuyến mãi nên nhân viên này cho biết hàng về khá hạn chế.

Toàn bộ hàng hóa đều được mang ra giới thiệu hết cho khách hàng nên cửa hàng này vừa là kho vừa là nơi giao dịch. “Ông chủ rất am hiểu hàng hóa Hàn nên ai mua ở đây đều yên tâm về chất lượng, đảm bảo đúng hàng tốt Hàn Quốc 100%” – nữ nhân viên khẳng định.

Tương tự, tại một cửa hàng bán hàng Nhật Bản ở TP.HCM trưng bày hàng ngàn sản phẩm gia dụng, hóa mỹ phẩm, thực phẩm, đồ trẻ em… là hàng nội địa Nhật.

Ở khu vực bán quần áo, khoảng vài chục chiếc áo, quần đủ loại từ công sở, thể thao đến đồ mùa đông được treo trên các kệ với đủ thương hiệu song chỉ có vài size. Nữ nhân viên của cửa hàng cho biết sở dĩ các loại quần áo rất hiếm size vì đây là hàng mua từ các đợt sale tại Nhật nên số lượng rất hạn chế.

Bên cạnh thương hiệu thời trang Nhật đang được người Việt khá chuộng là Uniqlo, các kệ cũng trưng bày nhiều loại áo, quần các thương hiệu quốc tế như Gap, Adidas, H&M… với mức giá từ 500.000-900.000 đồng/sản phẩm, khá mềm so với các sản phẩm cùng hãng bán tại VN.

Với vị trí mặt tiền, đa dạng sản phẩm nên cửa hàng này thường có khá đông khách Việt đến mua sắm hàng Nhật. “Ở đây cũng có hàng do các nhà phân phối bán sang VN nhưng nhiều sản phẩm là hàng xách tay từ Nhật” – nhân viên cửa hàng nói.

Đủ loại hàng xách tay từ Nga Tại một cửa hàng chuyên bán các sản phẩm Nga ở TP.HCM, đại diện cửa hàng cho biết các loại hàng xách tay từ Nga về hằng tuần theo các chuyến bay. Không chỉ bày bán các mặt hàng gia dụng, rượu vodka, cửa hàng này còn bày bán rất nhiều loại thực phẩm như cá khô Astrakhan, đùi ngỗng, cánh ngỗng, trứng cá đen…
Hàng “đá”, hàng sale thành hàng xách tay? Mới đây, cảnh sát tỉnh Tochigi (Nhật Bản) đã bắt giữ hai nghi phạm người VN với cáo buộc đã trộm 40 sản phẩm mỹ phẩm và các mặt hàng khác trị giá khoảng 130.000 yen (hơn 27 triệu đồng) tại một cửa hàng thuốc ở thành phố Kanuma. Hai nghi phạm này cũng bị tình nghi nằm trong đường dây nhóm tội phạm người Việt đã gây ra hơn 70 vụ trộm cắp các sản phẩm tại các cửa hàng thuốc ở tỉnh Tochigi. Trước đó, cảnh sát Nhật cũng đã đột kích một kho hàng ăn cắp của nhóm người Việt, phát hiện có 300 sản phẩm là thuốc và mỹ phẩm. Theo cảnh sát Nhật Bản, số hàng này được tập kết tại kho hàng bí mật trước khi chuyển về VN tiêu thụ. Báo Kyodo News dẫn số liệu thống kê của cảnh sát Nhật Bản cho thấy VN xếp đầu bảng về số vụ phạm pháp của người nước ngoài tại Nhật Bản trong năm 2017, trong đó chủ yếu là trộm cắp. Theo số liệu này, công dân VN tiến hành 5.140 vụ phạm pháp trong năm 2017, so với năm 2016 là 3.177 vụ. Đánh giá về những số liệu này, T.C.H., nữ công dân Việt hiện đang sinh sống và làm việc tại Tokyo (Nhật Bản), cho biết số lượng người Việt trộm cắp ở các siêu thị, cửa hàng tiện lợi hay các tiệm thuốc ở Nhật Bản “có mối liên quan” đến nhu cầu sử dụng hàng xách tay trong nước bởi đây chính là thị trường tiêu thụ chủ yếu của các mặt hàng này. Theo chị H., hàng xách tay trong nước được quảng cáo hàng nội địa Nhật Bản thường được người Việt gom hàng theo hai cách đó là hàng “đá” (hàng trộm cắp) trong các siêu thị hoặc hàng mua trong các đợt giảm giá, hàng mua theo yêu cầu. “Chỉ có hàng “đá” mới có giá bèo, còn lại hàng mua giảm giá phải chờ đến đợt, số lượng cũng không được nhiều, cộng thêm chi phí vận chuyển về VN thì cũng không thể có được mức giá quá rẻ” – chị H. nói. Điểm mặt những sản phẩm được người Việt chuộng mua ở Nhật Bản, kỹ sư H.V.N. (hiện sống ở TP Osaka) cho biết ngoài sản phẩm quen thuộc như các loại thuốc, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, máy massage mặt… thì hiện sản phẩm đang “hot” là áo chống nắng thương hiệu Nhật Bản. Theo anh N., giá mỗi chiếc áo chống nắng được quảng cáo chống tia UV này tại Nhật có giá khoảng 350.000-400.000 đồng, rẻ hơn so với hàng bán tại VN khoảng 30%. Hiện tại Nhật có những “đội quân” chuyên săn các đợt giảm giá sâu để gom hàng chuyển về VN. Ngoài ra, trước nhu cầu rất lớn về hàng xách tay trong nước, nhiều người Việt sống lâu năm ở Nhật cũng đã mở công ty để gom hàng, bao luôn khâu vận chuyển hàng hóa về VN. Cũng như thị trường Nhật Bản, các loại hàng hóa xách tay “Made in Thailand” cũng được người Việt ưa chuộng trong thời gian qua. H.V.L. (chủ một shop hàng xách tay Thái Lan) cho biết việc vận chuyển hàng hóa giữa Thái Lan – VN rất đơn giản. Những đầu nậu sẽ chịu trách nhiệm giới thiệu các mẫu hàng, L. sẽ tìm nguồn khách hàng, chốt đơn và tiến hành đặt hàng. Hàng sẽ về sau 5-7 ngày và giao đến tận nhà cho khách.

NGỌC HIỂN – Tuoitre.vn


Hàng xách tay hay hàng nhập lậu: Ranh giới mong manh 

Hiền, một người kinh doanh hàng xách tay trên mạng xã hội có tiếng, đoan chắc: “Thị trường hàng xách tay không bao giờ chết, ngay cả khi thương hiệu chính hãng hiện diện tại nước nhập hàng”.

Kinh doanh hàng xách tay đã hơn 5 năm, đúc kết của Hiền rút ra từ kết quả kinh doanh của cô: tháng sau tăng trưởng cao hơn tháng trước, mạng lưới không ngừng mở rộng. “Cơn nghiện hàng hiệu, hàng ngoại của người Việt mình không bao giờ giảm đâu” – Hiền tự tin.

Hàng xách tay: buôn có bạn, bán có phường

Cách đây 5 năm, Hiền tranh thủ thời gian nghỉ sinh ở nhà để kinh doanh trên mạng các mặt hàng nho nhỏ liên quan đến trẻ em. Ban đầu, nguồn hàng là từ những đồng nghiệp của chồng cô: những tiếp viên hàng không, luôn có những chuyến hàng xách tay “độc, lạ”.

Hàng chủ yếu của các thương hiệu Mỹ, Nhật và Úc… là những nước có đường bay phổ biến với VN, và có nhiều thương hiệu được người tiêu dùng ưa chuộng.

Từ một vài mẫu rao bán đơn thuần trên mạng xã hội, phản hồi mà Hiền nhận lại quá tốt. Bạn bè, người quen nhắn hỏi mua liên tục, từ sữa bột, kem chống hăm, sau đó đến nước hoa, đồng hồ, túi xách…

Tháng đầu, Hiền lời gần 10 triệu đồng sau khi trừ chi phí, một con số cô chưa từng nghĩ mình có thể kiếm ra dễ vậy vào thời điểm đó. Cô dần xem đây là nghề chính, dành nhiều thời gian bán hàng qua mạng hơn cả cho công việc văn phòng. “Chỉ trả lời các câu hỏi của khách và nhận order (đặt hàng) đã chiếm nhiều thời gian trong ngày của tôi, nhưng công việc bán hàng cứ cuốn vào” – Hiền cho biết.

Đến nay, Hiền là một trong những nhánh phân phối lớn của mạng lưới bán hàng xách tay có tiếng ở TP.HCM. Ở đây có hàng xách tay của hơn 10 nước, từ sữa bột, kem, đồ dùng mỹ phẩm đến túi xách, quần áo, giày dép, đồ điện gia dụng…

Mạng lưới này chia nhau thị phần, bổ trợ nguồn hàng cho nhau với khoảng 10 người, tỏa khắp các kênh mạng xã hội hiện hữu. “Hàng xách tay chính hãng”, “Hàng xách tay Úc, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật, Singapore”…, thị trường hàng xách tay nở rộ đến mức trở thành một nghề kinh doanh đem lại thu nhập không chỉ ổn định mà còn “sống khỏe”, làm giàu được với nhiều chị em.

Thủy, đang sống ở Melbourne (Úc), cho biết đã theo nghề bán hàng xách tay qua mạng nhiều năm nay, từ khi cô còn ở Việt Nam. Hiện đã theo chồng sang Úc định cư, công việc bán hàng của cô càng thuận lợi hơn.

“Cuối tuần tôi vào các chợ dành cho người châu Á gom hàng hoặc kênh khuyến mãi trên mạng. Bán chạy nhất là thực phẩm chức năng, mỹ phẩm dành cho trẻ em. Nhu cầu của người Việt cao lắm, họ cũng hay nghi ngờ, cũng là sản phẩm đó bán sẵn ở VN họ sẽ nói là “hàng nhái”, phải từ bên này đưa về mới yên tâm” – Thủy kể.

Hàng hóa sau khi được cô gom về sẽ vận chuyển về VN qua các đường bạn bè, người quen hoặc công ty vận chuyển dịch vụ. “Tôi dùng nhiều đường gửi hàng khác nhau, vừa tránh đóng thuế vừa linh hoạt theo nhu cầu gấp hay chậm của người mua hàng” – 
Thủy nói.

Hàng xách tay là hàng gì?

Nhìn bề ngoài, thị trường hàng xách tay tưởng chừng chỉ là hoạt động đơn giản mua hàng đặt giùm rồi vận chuyển về nước. Nhưng những người kinh doanh hàng xách tay lâu năm cho biết thị trường này hoạt động phức tạp hơn nhiều. Ngoài cuộc chiến “nguồn hàng” còn cạnh tranh nhau về giá, hơn nhau lời rao ai “chuẩn” hơn.

Trước đây, người bán hàng sẽ canh các đợt giảm giá gom đồ về rồi bán dần, nhưng cách này cần vốn rất lớn để tích trữ hàng trong kho. Ngoài rủi ro ôm vốn lớn, kinh doanh kiểu này còn dễ bị tồn hàng cao vì thị hiếu của người dùng chưa đo lường được.

Dần dần sau này, những cá nhân tham gia thị trường mới chuyển sang gom hàng “order” (hàng đặt), nghĩa là có đơn hàng thì mới bắt đầu đi mua và chuyển về. Nhưng khoảng vài năm nay, khi cơ quan hải quan siết hơn với những kiện hàng gửi từ nước ngoài về VN khai báo dạng cá nhân, việc kinh doanh hàng xách tay bị ảnh hưởng, nhiều đơn hàng bị đình trệ.

Do đó, gần đây các nhóm bán hàng rủ nhau đích thân sang các nước khác “đánh” hàng về. Hình thức “đánh” hàng xách tay này chủ yếu dành cho những mặt hàng ở các nước gần như Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan…, vốn phát triển đường bay hàng không giá rẻ.

Hàng xách tay vẫn phổ biến là thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, quần áo thời trang… Sau này có thêm thực phẩm, bánh kẹo, thậm chí cả nước ngọt. Các “bà chủ shop” sẽ chụp hình, quay clip món hàng, đưa ra giá, những người có nhu cầu sẽ để lại lời nhắn.

Nhưng theo Phúc – một người đang kinh doanh hàng xách tay, không phải hàng xách tay nào cũng “chính hãng”. Truy cập vào nhiều địa chỉ trên mạng xã hội, Phúc “điểm danh” cho chúng tôi một số tên shop mà theo Phúc, cần phải cẩn thận nếu mua hàng.

“Như hàng sữa bột từ Nhật về, bánh kẹo…, không ít hàng được nhét ẩn trong các lô máy móc, hàng hóa nhập khẩu theo đường container về các cảng, chất lượng vì thế sẽ giảm sút. Một số hàng cận date về VN rồi sửa ngày trước khi tung ra thị trường. Đây mới chính là cách để kinh doanh hàng này có lời nhiều, đó là “hàng lậu”” – Phúc nói.

Tình trạng nhập nhằng hàng xách tay, hàng lậu kéo dài một thời gian dài đã ảnh hưởng đến “uy tín thị trường” của hàng xách tay. Trong khi đó, theo Thủy, niềm tin là yếu tố sống còn của thị trường này.

Có thể ngay cả khi công ty chính hãng quảng cáo, khách hàng cũng chưa chắc tin, nhưng chỉ cần người bán hàng xách tay giới thiệu trên trang mạng bán hàng của mình, phản ứng của người mua hàng hoàn toàn khác.

“Những người đi mua hàng giờ đây không chỉ livestream trên trang mạng, xuất trình chụp hóa đơn tại quầy… mà còn đầu tư rất công phu vào các tút (status) bán hàng. Họ phải làm sao để khách hàng thấy và tin ngay đó là những món hàng được lấy từ quầy kệ chính hãng ở nước ngoài” – Thủy nói.

Nhiều người chuyên mua hàng xách tay cho biết niềm tin khi mua hàng xách tay cực kỳ quan trọng. Nhiều người chỉ quyết định mua dùng sau khi đọc giới thiệu trên mạng xã hội của người nhà bán hàng xách tay, thậm chí không cần tìm hiểu cả nhà sản xuất.

“Chúng tôi vẫn hay đùa với nhau, đáng lẽ chúng tôi là những đại sứ mới phải. Trong nhiều trường hợp, những người bán hàng xách tay đôi khi còn được xem là làm việc hiệu quả hơn cả đội ngũ bán chính thức của chính công ty” – Thủy nói.

Phập phồng với chất lượng

Theo một cán bộ hải quan, thực tế trong khâu quản lý của ngành hải quan không tồn tại khái niệm “hàng xách tay”, chỉ có hàng ngoài định mức miễn thuế đối với hành khách mà thôi. Theo quy định, khách khi nhập cảnh mang theo hàng hóa trong định mức quy định thì sẽ được miễn thuế, còn trên giá trị này thì phát sinh nghĩa vụ đóng thuế.

Thông thường, giá trị món hàng không quá 10 triệu đồng, thuốc lá không quá 100 điếu, rượu trên 30 độ từ 2 lít… Ước tính số tiền thu thuế này chiếm khoảng 1% số thu thuế nhập khẩu của cơ quan hải quan.

Tại sân bay Tân Sơn Nhất có một bộ phận chuyên xử lý thủ tục cho hàng phi mậu dịch (hàng không phục vụ kinh doanh). Đó là hàng hóa được khai báo dùng cho mục đích biếu tặng, hàng do thân nhân từ nước ngoài gửi về… Những mặt hàng này cũng chịu quy định chung như giá trị miễn thuế không quá 10 triệu đồng, phải kiểm tra chuyên ngành nếu có yêu cầu…

Tuy vậy, không hiếm hàng xách tay được hiểu là hàng “nhập lậu”, hàng không khai báo được tuồn về VN theo nhiều cách. Cục Hải quan TP.HCM cho biết trong thời gian qua, nhiều lô hàng nhập lậu được công an kinh tế và hải quan TP.HCM phát hiện, thu giữ, trong đó phần lớn là hàng tiêu dùng, mỹ phẩm, quần áo, giày dép…

Không chỉ có hành vi trốn thuế, những mặt hàng này nếu trót lọt đưa ra thị trường sẽ đem đến nguy cơ cho người sử dụng vì không phải qua kiểm tra chuyên ngành như kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm, kiểm định chất lượng…

Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1, nơi 80% hàng hóa phía Nam được thông quan, cho rằng tình trạng nhập lậu các mặt hàng tiêu dùng, thời trang ngày càng gia tăng vì đây là nhóm hàng dễ tiêu thụ, trong khi nếu khai báo đầy đủ, doanh nghiệp phải đóng thuế cao như mặt hàng thời trang thuế suất có thể hơn 35%, riêng hàng thực phẩm phải kiểm tra chuyên ngành và cần có giấy phép.

Bị chi phối bởi tâm lý hàng xách tay giá rẻ hơn và hàng ngoại thì luôn “xịn” hơn, nhiều người tiêu dùng đã chọn mua hàng xách tay mà thực ra là hàng nhập lậu, trốn thuế chưa được kiểm định chất lượng. Ngoài nguy cơ mua hàng thực phẩm kém chất lượng, họ có thể mua nhầm hàng giả.

Hải quan TP.HCM thừa nhận hành vi nhập lậu hàng hóa sau đó gắn nhãn hàng xách tay ngày càng tinh vi hơn, nhằm né tránh các chính sách quản lý nhà nước về xuất nhập khẩu, thủ đoạn của các doanh nghiệp vô cùng đa dạng, như chọn khai báo mặt hàng mà Nhà nước khuyến khích nhập khẩu để được phân luồng miễn kiểm tra thực tế hàng hóa, hoặc các nhóm khách đi với nhau, chia nhỏ hàng ra nhiều vali để qua mắt cơ quan hải quan.

“Những trường hợp bị nghi vấn, kiểm tra thực tế hóa đơn đi kèm, nếu khách không chứng minh được kiện hàng dưới 10 triệu thì sẽ đóng thuế tại chỗ” – lãnh đạo hải quan cho biết.

Thất thu thuế vì hàng xách tay Theo cơ quan hải quan, hiện nay trên thị trường, hàng xách tay chủ yếu là hàng vận chuyển từ nước ngoài về VN theo đường hành lý của hành khách khi nhập cảnh, nhưng nhiều nhất vẫn qua cửa khẩu các tỉnh phía Bắc. Hàng nhập lậu, không rõ nguồn gốc ẩn chứa nguy cơ gây thất thu thuế, gây mất an toàn cho người sử dụng, đồng thời gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước. Trong khi đó, tâm lý sính ngoại của người tiêu dùng và chất lượng hàng nội địa còn hạn chế đã làm cho thị trường hàng xách tay vẫn có đất sống.

NHƯ BÌNH – Tuoitre.vn

Marathon và cuộc chiến 1:59:59


Đâu là ngưỡng giới hạn của sức mạnh và tốc độ trong một cuộc đua chạy bộ? Với những người đam mê marathon, tất cả đều hướng về một con số – 2 giờ, nói chính xác hơn là 1 giờ 59 phút 59 giây!

Tháng 9-2018, Eliud Kipchoge – nhà vô địch Olympic marathon người Kenya – chạm đích ở cuộc đua Berlin – một trong những giải marathon hàng đầu thế giới – với thành tích 2 giờ 1 phút 39 giây. Đó cũng là kỷ lục thế giới mới nhất của marathon.

Kipchoge và những cột mốc lịch sử của marathon trong 110 năm qua. Ảnh: Sky News

54 phút và 110 năm

Năm 1908, trong cuộc đua marathon chính thức đầu tiên của Liên đoàn Điền kinh thế giới (IAAF), kỷ lục thế giới được ông Johnny Hayes thiết lập là 2 giờ 55 phút 18 giây.

Trong khoảng 60 năm sau đó, những nhà vô địch marathon thế giới đã đẩy kỷ lục lên ngưỡng 2 giờ 10 phút. Đến năm 1999, VĐV Khalid Khannouchi người Morocco vượt qua ngưỡng 2 giờ 5 phút.

Khalid Khannouchi người Morocco (ảnh: wikipedia

Trung bình cứ 2 năm, các VĐV marathon hàng đầu thế giới lại giảm thời gian chạy 42,195km khoảng 1 phút.

Nhưng rồi suốt 20 năm qua, cột mốc 2 giờ vẫn là ngưỡng giới hạn không thể với tới được. Hàng loạt nhà vô địch thế giới – từ Patrick Makau, Wilson Kipsang cho đến Kipchoge đã chạm rất gần đến giới hạn này.

Đặc biệt với Kipchoge, năm nay 35 tuổi, suốt 5 năm qua, hầu như anh luôn chiến thắng các giải lớn với thành tích dưới 2 giờ 5 phút, nhưng vẫn chưa bao giờ vượt qua lằn ranh đỏ 2 giờ.

“Thách thức 2 giờ” trong các cuộc đua marathon gần như trở thành thách thức về giới hạn tốc độ của con người – khá tương tự “ngưỡng 9 giây” của đường đua 100m. Hãng thể thao Nike thậm chí tổ chức một cuộc đua mang tên Breaking2 (Phá vỡ 2) để các nhà vô địch vượt qua ngưỡng giới hạn này, Kipchoge một lần nữa là người về đích đầu tiên, anh đã chạy như một gã điên, nhưng rồi thành tích chung cuộc vẫn là 2 giờ và… 25 giây (thành tích này không được tính vào kỷ lục thế giới, bởi giải đấu không thuộc hệ thống của IAAF).

Tất nhiên, VĐV người Kenya không bỏ cuộc. Anh nhiều lần “tuyên chiến” với ngưỡng 2 giờ – xem đó như là mục tiêu lớn nhất trong sự nghiệp của mình. “Đây là vấn đề lịch sử và cột mốc trong thể thao. Tôi muốn trở thành người đầu tiên chạy marathon trong vòng 2 giờ, cảm giác giống như người đầu tiên đặt chân lên Mặt trăng vậy”.

Kipchoge không cô đơn trong cuộc chiến với giới hạn con người đó. Đầu năm nay, tỉ phú người Anh Jim Ratcliffe – một người cực kỳ đam mê thể thao – tuyên bố sẽ đầu tư cho VĐV người Kenya để anh chinh phục mục tiêu của mình.

“Đây là một nỗ lực vĩ đại. Với cả điền kinh hay thử thách sức bền, việc chạy marathon trong 2 giờ là một trong những thử thách phi thường nhất mà con người đối mặt. Với bất kỳ ai, có thể chạy 1km trong 2 phút 50 giây đã là rất khó, có thể làm liên tục như vậy trong 42km là không thể tưởng tượng nổi” – Ratcliffe nói. Tỉ phú ngành hóa dầu cũng là người đam mê marathon (ông từng hoàn thành cuộc đua marathon London 2007 ở tuổi 54) và muốn góp một tay vào cuộc chinh phục của Kipchoge.

Tháng 10 này, Kipchoge sẽ tham gia một giải chạy bộ vừa ra đời do chính tập đoàn của ông Ratcliffe tổ chức – giải INEOS 1:59 (ngụ ý 1 giờ 59 phút) ở Áo. Giống như Breaking2, giải này không thuộc IAAF nên dù có phá kỷ lục vẫn sẽ không được tính. Dù vậy, điều đó không phải là vấn đề với Kipchoge cũng như Ratcliffe. Điều họ muốn là một sự chứng thực cho “giới hạn của con người”.

Còn trông cậy ở… 
đôi giày

Giống như với hầu hết các nỗ lực phá kỷ lục thể thao khác hiện nay, cố gắng của Kipchoge sẽ phụ thuộc không ít vào tiến bộ công nghệ. Giáo sư Ross Tucker – nhà vật lý nổi tiếng người Nam Phi – tin rằng Kipchoge, với sự hỗ trợ của những đôi giày tân tiến nhất, đang nhận được lợi thế rất lớn.

“Mang con người lên Mặt trăng liên quan đến vấn đề trọng lực. Những gì mà Kipchoge đang làm đơn giản là lấy trọng lực ra khỏi phương trình. Điều này cũng giống như bạn phá kỷ lục nhảy cao (2,45m) của Javier Sotomayor khi đặt chân lên sao Hỏa, nơi có trọng lực ít hơn” – ý giáo sư Tucker nói tới đôi giày cao cấp mà Kipchoge sẽ được trang bị ở giải INEOS 1:59 sắp tới.

Năm ngoái, tờ New York Times đã đưa ra một báo cáo chi tiết về những cải tiến đáng kể mà đôi giày Zoom Vaporfly 4% của Nike làm ra cho Kipchoge.

Nike Zoom Vaporfly 4%

Thiết kế lò xo hỗ trợ của đôi giày này đẩy người mang giày về phía trước nhanh hơn mà vẫn bảo toàn được mức năng lượng. Theo tính toán của Tucker, đôi giày này giúp các VĐV tiêu thụ ít hơn khoảng 4% lượng oxy cho cùng lượng năng lượng đốt cháy, dẫn đến hiệu suất sẽ cải thiện được khoảng 2,5%.

Điều này đồng nghĩa với những người có thể chạy marathon trong khoảng 2 giờ 2 phút như Kipchoge có thể tăng thành tích lên khoảng 3 phút nữa với đôi Zoom Vaporfly 4%, vừa vặn để vượt qua ngưỡng 2 giờ.

Trong lịch sử thể thao từng xảy ra nhiều tranh cãi tương tự. Điển hình nhất là bộ đồ bơi LZR Racer của Speedo một thời “gây bão” ở Olympic 2008.

Bộ đồ bơi LZR của Speedo

Thống kê cho thấy 94% những VĐV giành HCV bơi lội ở Bắc Kinh 2008 sử dụng bộ đồ bơi này. Trong số này có Michael Phelps, người lập nên kỷ lục vô tiền khoáng hậu 8 tấm HCV trong một kỳ Olympic trên đất Bắc Kinh năm đó.

Chính Phelps thừa nhận anh cảm thấy mình “như một quả tên lửa” khi mặc vào bộ đồ bơi LZR của Speedo. Đến giải vô địch hồ ngắn diễn ra cùng năm, những người mặc LZR phá đến 17 kỷ lục thế giới, một sự kiện gây choáng thực sự. Rốt cuộc, Liên đoàn Thể thao dưới nước thế giới (FINA) đã buộc phải nhóm họp và đưa ra những quy tắc mới liên quan đến chiều dài, chất liệu… của những bộ đồ bơi được phép sử dụng.

“Chúng ta đang nói về tính toàn vẹn của những màn trình diễn. Kipchoge có phải là một ngoại lệ trong thế giới loài người hay không? Hay đơn giản chỉ là VĐV giỏi nhất và được hỗ trợ bởi những cải tiến công nghệ tốt nhất? Có lẽ là cả hai. Nhưng marathon được xem là môn thể thao thuần khiết nhất, cơ bản nhất của loài người, đó chỉ nên là cuộc chơi của chân, phổi, tim và não. Những đôi giày này chính là doping” – Tucker nói.

Chạy hơn 200km mỗi tuần Để đạt được mục tiêu chạy marathon trong 2 giờ, Kipchoge hiện đang áp dụng chế độ tập luyện cực kỳ khắc nghiệt. Mỗi ngày anh thức dậy vào lúc 5h sáng và bắt đầu chạy lúc 6h. Kipchoge duy trì tốc độ chạy khá chậm, vào khoảng 9 phút 40 giây cho mỗi dặm (tức khoảng 10km/h). Mỗi tuần Kipchoge chạy đều đặn khoảng 210-230km. Anh còn tập luyện thêm các bài tập tăng sức mạnh, phát triển lõi cơ bắp… Để so sánh, trong giai đoạn trước và sau khi giành HCV marathon Olympic 2016, Kipchoge chỉ chạy khoảng 190-210km/tuần.

HUY ĐĂNG – Tuoitre.vn

Bug Bounty: tìm lỗi săn tiền thưởng trong lĩnh vực an ninh mạng


Hơn 400 lỗ hổng bảo mật đã được phát hiện thông qua nền tảng WhiteHub

Tính đến nay, WhiteHub – nền tảng Bug Bounty đầu tiên tại Việt Nam, đã giúp các doanh nghiệp phát hiện được hơn 400 lỗ hổng trong các sản phẩm công nghệ.

Bug Bounty (tìm lỗi săn tiền thưởng) được đánh giá là một phương pháp hiệu quả trong việc giảm thiểu rủi ro về bảo mật cho doanh nghiệp

Nền tảng WhiteHub được Công ty CyStack, một startup trong lĩnh vực an toàn thông tin, chính thức cho ra mắt hồi tháng 4/2019. Đây là nền tảng Bug Bounty giúp kết nối các doanh nghiệp có nhu cầu bảo mật sản phẩm công nghệ (Web, Mobile App, API, IoT…) với cộng đồng chuyên gia để tìm kiếm lỗ hổng trong sản phẩm.

Trong thông tin mới phát ra hôm nay, ngày 3/9/2019, CyStack cho biết, đến nay WhiteHub đã triển khai kết nối các chuyên gia tham gia hỗ trợ cho 17 doanh nghiệp phát hiện được hơn 400 lỗ hổng trong các sản phẩm công nghệ. Trong số hơn 400 lỗ hổng đã được phát hiện, có đến 30% là những lỗ hổng nguy hiểm. Những lỗ hổng này nếu tin tặc phát hiện và khai thác sẽ ảnh hưởng rất lớn tới hệ thống và dữ liệu của doanh nghiệp.

Theo ông Trần Quang Chiến – CEO CyStack, trong số các doanh nghiệp đã triển khai trên WhiteHub, phần lớn thuộc các mảng E-commerce (thương mại điện tử), Fintech (công nghệ tài chính), SaaS (phần mềm dịch vụ)… Những công ty này thường sở hữu lượng dữ liệu khách hàng lớn, là mục tiêu nhắm đến của các hacker.

“Nhiều lỗ hổng được phát hiện trên WhiteHub rất phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian và sự sáng tạo để tìm ra. Sẽ rất khó khăn để các dịch vụ truyền thống với một vài người thực hiện trong một khoảng thời gian hạn chế có thể phát hiện được”, ông Trần Quang Chiến cho biết.

Thông tin từ CyStack cũng cho hay, thời điểm hiện tại, nền tảng WhiteHub đã có hơn 500 nhà nghiên cứu tham gia. Gần 80% trong số đó tới từ Việt Nam, nhiều chuyên gia khác tới từ Mỹ, Indonesia, Đài Loan, Pháp, Philippines, Thái Lan… Bên cạnh việc sở hữu số lượng chuyên gia đông đảo, WhiteHub còn có tỉ lệ chuyên gia hoạt động (active) cao, lên tới 70% trên tổng số chuyên gia trên nền tảng. Do đó, mỗi khi có chương trình Bug Bounty được công bố, chỉ tốn từ 1 – 3 ngày triển khai để các doanh nghiệp bắt đầu nhận được các báo cáo lỗ hổng chất lượng”, đại diện CyStack khẳng định.

Chuyên gia trên Whitehub có thể là một kỹ sư an ninh mạng, hacker mũ trắng, pentester, hoặc những nhà nghiên cứu bảo mật độc lập. “Việc khác nhau về kỹ năng, kinh nghiệm, văn hóa khiến cho tư duy, cách tiếp cận của cộng đồng chuyên gia WhiteHub được đa dạng hóa, giúp tăng hiệu quả trong việc tìm kiếm những lỗ hổng khó.” CEO CyStack Trần Quang Chiến chia sẻ.

Thống kê cho thấy, Top 30 chuyên gia trên WhiteHub đều là những cá nhân nổi bật trong cộng đồng Bug bounty tại Việt Nam và thế giới. Họ từng tìm thấy nhiều lỗi bảo mật và được công nhận bởi các tập đoàn lớn như Google, Facebook, Microsoft, Dell, HP, Deloitte…

Bug Bounty (tìm lỗi săn tiền thưởng) được đánh giá là một phương pháp hiệu quả trong việc giảm thiểu rủi ro về bảo mật cho doanh nghiệp, được chứng minh bởi nhiều tập đoàn lớn trên thế giới như Google, Facebook, Microsoft, Apple. Tại Việt Nam, WhiteHub là giải pháp giúp doanh nghiệp dễ dàng triển khai chương trình Bug Bounty hiệu quả với cộng đồng hơn 500 chuyên gia bảo mật. Dự kiến, WhiteHub sẽ thu hút được 1.000 chuyên gia vào đầu năm 2020.

M.T – Theo ICTnews